Ξέρω ότι δεν είναι εύκολο, αλλά αν προσπαθούσες να ιεραρχήσεις – έστω και διαισθητικά – το θέατρο, τη μουσική και την ποίηση, ποια μορφή τέχνης θα έβαζες πρώτη; Σε ποια νιώθεις μεγαλύτερη ελευθερία;

Αρχικά νομίζω ότι το υλικό της τέχνης, ως επιθυμία έκφρασης του ανθρώπου, είναι ενιαίο, απλώς εκδηλώνεται με διαφορετικούς τρόπους, μέσα και μορφές. Έπειτα, το στοιχείο της ελευθερίας και της ποίησης αισθάνομαι ότι ενυπάρχει μέσα σε όλα. Η ελευθερία της έκφρασης και η επιθυμίας της υπάρχει στην καλλιτεχνική δημιουργία και η ποίηση από την άλλη υπάρχει στη μουσική ως ποιητική του ήχου και στο θέατρο ως ποιητική του σώματος και του λόγου.

Συμφωνώ απόλυτα. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει στη μουσική; Υπάρχει κάποιο είδος ή δημιουργός που νιώθεις πως σε έχει καθορίσει;

Το στοιχείο που με γοητεύει στη μουσική είναι το συγκινησιακό φορτίο, που φέρει ταυτόχρονα με την αφαίρεση και τη συνθετική δομή της. Σαν να μας μιλά, χωρίς να μας εξηγεί. Για ‘μένα συνθέτες, των οποίων η επίδρασή τους υπήρξε πολύ έντονη, είναι ο Γιάννης Χρήστου γιατί τα έργα του πηγαίνουν πέρα από τα όρια της μουσικής, τολμώντας να αποτυπώσει αυτά που ήθελε να εκφράσει με πολύ πρωτοποριακό, φιλοσοφικό και μοναδικό τρόπο. Ο J. S. Bach, με την φοβερή συγκίνηση που δημιουργεί ταυτόχρονα με την σχεδόν αρχιτεκτονική – μαθηματική δομή των έργων του. Ο L. V. Beethoven, που το στοιχείο της δύναμης και της ευθραυστότητας, του ήχου και των παύσεων είναι δομημένα με εκπληκτική διαδοχή.

Έπειτα, σε ένα εντελώς διαφορετικό είδος με συγκινεί πολύ η ροκ μουσική, που τη δεκαετία του ‘60 έφερε κοινωνικά μια πολύ δυναμική αλλαγή στα μουσικά δεδομένα της εποχής. Αισθάνομαι ότι και στην μουσική η ουσία της είναι ενιαία, αλλάζουν τα ζητούμενα και εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με την κουλτούρα, την κοινωνία και την ιστορική περίοδο κατά την οποία γράφεται και παίζεται.

Έχεις πάρει μέρος σε αρκετές θεατρικές παραστάσεις, δουλεύοντας με σημαντικούς ανθρώπους του χώρου, όπως ο Σάββας Στρούμπος, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός και ο Κώστας Τσιάνος. Υπάρχει κάποια στιγμή που ξεχωρίζεις στη θεατρική σου διαδρομή;

Όλες οι παραστάσεις αποτελούν για μένα πλούτο και είναι σημαντικές, καθώς μια θεατρική παράσταση είναι σαν ένας ζωντανός οργανισμός με τη δική του ξεχωριστή ομορφιά και σημασία. Η επαφή μου με το Θέατρο Άττις και τη μέθοδο του Θεόδωρου Τερζόπουλου, έφερε μια αλλαγή στον τρόπο αντίληψης που είχα για το σώμα, την αναπνοή, και τη φωνή, έκτοτε έφερε και τη συνεργασία μου με την Ομάδα Σημείο Μηδέν με σκηνοθέτη τον Σάββα Στρούμπο, ο οποίος είναι στενός συνεργάτης του Θεόδωρου Τερζόπουλου. Η έρευνα πάνω στο σώμα, η απελευθέρωση των εκφραστικών του μέσων και τη μελέτη πάνω στην αναπνοή, ήταν μια σημαντική αλλαγή οπτικής, καθώς στη σύγχρονη κοινωνία συχνά αυτά τείνουν να ξεχνιούνται.

Σε είδαμε στην αρχαία τραγωδία «Ορέστεια» του Αισχύλου, μια εξαιρετική παράσταση σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου, της οποίας η επιτυχία αναγνωρίστηκε τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Πού οφείλεται, κατά τη γνώμη σου, αυτή η πλατιά αποδοχή;

Έχω την χαρά και την τιμή να συμμετέχω στην παράσταση της «Ορέστειας» σε σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου. Αρχικά, το υλικό της τραγωδίας είναι πανανθρώπινο, πέρα από συγκεκριμένο χώρο και χρόνο, καθώς πηγαίνει σε τέτοιο βάθος μελέτης του ανθρώπου, που αγγίζει την οντολογία. Τέτοια ζητήματα μάς απασχόλησαν από την αρχή και κατά τη διάρκεια των προβών, τόσο σε συλλογικό όσο και σε ατομικό επίπεδο. Έπειτα, ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο της παράστασης είναι η παρουσία και σημασία του Χορού ως συνόλου, συλλογικότητας, που λειτουργεί με κοινή αναπνοή, κάτι που στη σύγχρονη εποχή και κοινωνία χρειαζόμαστε και είναι πολύ ωφέλιμο να θυμηθούμε και να ξαναβρούμε. Κι ένα άλλο σημαντικό σημείο της παράστασης είναι η έννοια της χρονικότητας. Η σύγχρονη κοινωνία με τους τόσο ταχείς ρυθμούς φαίνεται, πολλές φορές, σαν να αποφεύγει να δώσει χώρο στον χρόνο. Στην παράσταση, σμιλεύονται διαστάσεις του χρόνου μέσα από την κοινή αναπνοή κι έτσι έρχονται στην επιφάνεια η μνήμη και η συγκίνηση.

Διάβασα κάπου ότι το αρχαίο δράμα μαζί με τα ομηρικά έπη, αφηγούνται λίγο – πολύ την ιστορία της ανθρωπότητας, η οποία – τηρουμένων των αναλογιών – επαναλαμβάνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Αν δεχτούμε αυτή την άποψη, πόσο βάρος έχει να κρατάς ως ηθοποιός – δημιουργός ένα τέτοιο υλικό στα χέρια σου και πώς το μεταχειρίζεσαι;

Είναι συγκινητικό να σκεφτεί κανείς ότι, από την αρχαιότητα, ο ρόλος της τέχνης ήταν να ανοίγει δρόμους, να αποκαλύπτει καινούριες διαστάσεις, να θέτει ερωτήματα. Νομίζω ότι το υλικό που είναι οι λέξεις και το κείμενο, αποκαλύπτουν το ζητούμενο, την κατεύθυνση και το δρόμο. Εκεί χρειάζεται περισσότερη προσοχή κι ευαισθησία στο να μπορέσει κανείς να το αφουγκραστεί και να το ακολουθήσει.

Τι σε εμπνέει για να γράφεις και γιατί επέλεξες την ποιητική φόρμα;

Η ίδια η ζωή με όλες τις αποχρώσεις της. Η ποιητική φόρμα με έλκει λόγω της αφαίρεσης – κάτι που έχει σχέση και με τη μουσική- της συμπύκνωσης και της ομορφιάς της.

Σ’ έναν κόσμο που, μέρα με τη μέρα, γίνεται όλο και πιο δύσκολος, που κυριαρχεί η απανθρωπιά, ο κυνισμός και το κέρδος, πιστεύεις ότι η τέχνη σήμερα καταφέρνει να βρίσκεται στο ύψος που της αναλογεί;

Αν μπορούσα να το αποτυπώσω σε εικόνα, θα έλεγα ότι η τέχνη βρίσκεται σε διαρκή κίνηση αλλαγής και μεταμόρφωσης, κάτι που δεν είναι καθόλου μια απλή διαδικασία και δεν είναι σε πολλές περιπτώσεις βολικό, καθώς συχνά υπενθυμίζει αυτό που αποσιωπάται. Όμως βρίσκει το δρόμο της και τρόπους να συνεχίζει το έργο της.

Ποιες είναι οι σκέψεις σου για το μέλλον; Τι θα ήθελες να πραγματοποιήσεις στο θέατρο, τη μουσική και το γράψιμο;

Με έναν τρόπο ο χρόνος είναι άθροισμα στιγμών του παρόντος, το μέλλον χτίζεται σε κάθε παρόν, έτσι θα ήθελα να βρίσκομαι στη στιγμή και να συνεχίζω το ταξίδι.

Σε ευχαριστώ πολύ, Έλλη!

Κι εγώ.

*Φωτογραφίες: Αντιγόνη Κουράκου, Johanna Weber

Η περιοδεία της παράστασης στην Ελλάδα περιλαμβάνει τον Βύρωνα, στις 11 & 12 Ιουνίου, το Δίον στις 5 Ιουλίου, την Αρχαία Ολυμπία στις 10 Ιουλίου, τη Θεσσαλονίκη στις 17 & 18 Ιουλίου, τους Δελφούς στις 25 & 26 Ιουλίου και την Καβάλα στις 2 & 3 Αυγούστου. Στις 22 και στις 23 Αυγούστου, η Ορέστεια θα κλείσει τον φετινό επιδαύριο κύκλο του Φεστιβάλ στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου.

Η Ορέστεια του Τερζόπουλου συνιστά ένα έργο διανοητικού και φιλοσοφικού βάθους, που κατορθώνει με τη συνταρακτική του ενέργεια να διευρύνει τα όρια της τέχνης, και να αφηγηθεί, εντέλει, την ιστορία της ίδιας της ανθρωπότητας. Ως πράξη αδιαμφισβήτητα πολιτική και εμπειρία πολυδιάστατα πνευματική, η παράσταση έτυχε διθυραμβικής υποδοχής τόσο από τους χιλιάδες θεατές που την παρακολούθησαν όσο και από τα εγχώρια και διεθνή μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Μετά την πρεμιέρα της στην Επίδαυρο το 2024, την περιοδεία που ακολούθησε στην Ελλάδα και την Κύπρο, και την παρουσίασή της στη Βιτσέντσα της Ιταλίας, όπου άνοιξε τον 77ο Κύκλο Κλασικών παραστάσεων στο ιστορικό θέατρο Olimpico, η μοναδική αυτή παράσταση επιστρέφει στον τόπο από όπου ξεκίνησε το συναρπαστικό της ταξίδι, για να προσφέρει σε όλους μας τη δυνατότητα να τη ζήσουμε για ακόμα μια φορά.

Συνετελεστές

Μετάφραση: Ελένη Βαροπούλου
Σκηνοθεσία – Δραματουργική επεξεργασία: Θεόδωρος Τερζόπουλος
Συνεργάτης σκηνοθέτης: Σάββας Στρούμπος
Σκηνικά – Κοστούμια – Φωτισμοί: Θεόδωρος Τερζόπουλος
Πρωτότυπη μουσική σύνθεση: Παναγιώτης Βελιανίτης
Σύμβουλος δραματολόγος: Μαρία Σικιτάνο
Δραματολόγος παράστασης: Ειρήνη Μουντράκη
Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοδώρα Πατητή
Συνεργάτιδα ενδυματολόγου: Παναγιώτα Κοκκορού
Συνεργάτης φωτιστή: Κωνσταντίνος Μπεθάνης
Καλλιτεχνική συνεργάτιδα: Μαρία Βογιατζή

Παίζουν (αλφαβητικά): Μπάμπης Αλεφάντης (Πυλάδης), Έβελυν Ασουάντ (Κασσάνδρα), Τάσος Δήμας (Φύλακας / Κορυφαίος / Προπομπός), Κωνσταντίνος Ζωγράφος (Ορέστης), Έλλη Ιγγλίζ (Τροφός), Δαυίδ Μαλτέζε (Αίγισθος), Άννα Μαρκά Μπονισέλ (Προφήτις), Νίκος Ντάσης (Απόλλων), Ντίνος Παπαγεωργίου (Κήρυκας), Αγλαΐα Παππά (Αθηνά), Μυρτώ Ροζάκη (Ηλέκτρα), Σάββας Στρούμπος (Αγαμέμνων), Αλέξανδρος Τούντας (Οικέτης), Σοφία Χιλλ (Κλυταιμνήστρα / Το Είδωλον της Κλυταιμνήστρας) • Χορός: Μπάμπης Αλεφάντης, Κατερίνα Αμπλιανίτη, Έβελυν Ασουάντ, Χριστόφορος Βογιατζής, Ναταλία Γεωργοσοπούλου, Κατερίνα Δημάτη, Πύρρος Θεοφανόπουλος, Έλλη Ιγγλίζ, Βασιλίνα Κατερίνη, Θάνος Μαγκλάρας, Ελπινίκη Μαραπίδη, Άννα Μαρκά Μπονισέλ, Λυγερή Μητροπούλου, Ρόζυ Μονάκη, Ασπασία Μπατατόλη, Νίκος Ντάσης, Ντίνος Παπαγεωργίου, Βαγγέλης Παπαγιαννόπουλος, Σταύρος Παπαδόπουλος, Μυρτώ Ροζάκη, Γιάννης Σανιδάς, Αλέξανδρος Τούντας, Κατερίνα Χιλλ, Μιχάλης Ψαλίδας

Φωτογραφίες: Johanna Weber
Βίντεο: Νίκος Πάστρας

Πρόγραμμα περιοδείας

Τετάρτη 11 & Πέμπτη 12 Ιουνίου: Βύρωνας, Θέατρο Βράχων
Σάββατο 5 Ιουλίου: Κατερίνη, Αρχαίο Θέατρο Δίον
Πέμπτη 10 Ιουλίου: Αρχαία Ολυμπία, Θέατρο Αρχαίας Ολυμπίας
Πέμπτη 17 & Παρασκευή 18 Ιουλίου: Θεσσαλονίκη, θέατρο Δάσους
Παρασκευή 25 & Σάββατο 26 Ιουλίου: Δελφοί, Θέατρο Φρυνίχου
Σάββατο 2 & Κυριακή 3 Αυγούστου: Καβάλα, Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων

Προπώληση εισιτηρίων:

Για το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου η προπώληση έχει ξεκινήσει εδώ
Για τους άλλους σταθμούς της περιοδείας η προπώληση ξεκινά στις 14 Μαΐου εδώ

Διάρκεια: 200΄

Για την Ορέστεια

Tο 458 π.Χ., σε μια εποχή βίαιων κοινωνικών και πολιτικών ανατροπών, o Αισχύλος παρουσιάζει στη γιορτή των Διονυσίων την Ορέστεια (Αγαμέμνων, Χοηφόροι, Ευμενίδες), τη μοναδική σωζόμενη τριλογία αρχαίου δράματος και το τελευταίο σωζόμενο έργο του, που ολοκλήρωσε δύο μόλις χρόνια πριν από τον θάνατό του, αντανακλώντας πολλές από τις ραγδαίες μεταβολές της εποχής του.
Κεντρικός άξονας της τριλογίας είναι η τραγική πορεία της οικογένειας των Ατρειδών, η κατάρα του αίματος που διαχέεται σε όλα τα πρόσωπα του δράματος και του χορού μέσα από διαδοχικά στάδια, οδηγώντας από την αποσταθεροποίηση στο αδιέξοδο. Την κατάσταση αυτή εκμεταλλεύεται η Αθηνά, για να θεσμοθετήσει μια αμφιλεγόμενη ειρήνη.

Στα δύο πρώτα μέρη της τριλογίας, στον Αγαμέμνονα και τις Χοηφόρους, οι δολοφονίες που βάζουν τέλος στις τυραννικές εξουσίες του Αγαμέμνονα και της Κλυταιμνήστρας αντίστοιχα αποτελούν την κορύφωση μιας νέας περιόδου κρίσης και αποσταθεροποίησης που αντανακλάται στις Ευμενίδες. Οι Ερινύες, οι χθόνιες θεότητες, εκπροσωπώντας τα ένστικτα και τις παρορμήσεις διαφυλάσσουν τη μνήμη. Γνωρίζοντας ότι κάθε διαμάχη με τους θεούς είναι προδιαγεγραμμένη ήττα, εξεγείρονται και απειλούν την ευταξία της πόλης. Ο Ορέστης πρέπει να πληρώσει για να τιμωρηθεί όχι μόνο το έγκλημα, αλλά και η επανάληψή του, και να διατηρηθεί ζωντανή η μνήμη της σύγκρουσης.
Η Αθηνά προσπαθεί με κάθε τίμημα να συνάψει «σύμφωνο ειρήνης» ανάμεσα στους θεούς και τις Ερινύες, προσφέροντας ανταλλάγματα και προνόμια. Για να πετύχει τη συνθηκολόγηση, μεταφέρει τη βία στο πεδίο της γλώσσας. Ο λόγος της εισάγει τη δόλια πειθώ, το ψέμα και την παραπλάνηση στην πολιτική σφαίρα. Οι Ερινύες υποκύπτουν με τη θέλησή τους. Φορώντας τα χαρακτηριστικά πορφυρά ενδύματα των μετοίκων, ανακηρύσσονται σε Ευμενίδες και απομακρύνονται από τον πυρήνα της πόλης. Οδηγούνται στην αφάνεια, στη λήθη, στα έγκατα της γης. Το δημοκρατικό πολίτευμα έχει εγκαθιδρυθεί. Όχι όμως ανώδυνα. Ό,τι είναι ασύμβατο με το νέο καθεστώς –το μέρος του ζωντανού σώματος που συνδέεται με τη μνήμη, τα ένστικτα, τη ζωική ορμή– έχει εξοριστεί. Η νέα τάξη πραγμάτων επιβάλλεται από τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς με τρόπο τέτοιο, ώστε αυτές οι ζωτικές δυνάμεις μοιάζει σαν να μην υπήρξαν ποτέ.

Οι Ερινύες συμβιβάζονται και αποδέχονται την κοινωνική θέση των μετοίκων, ωστόσο η εσωτερική δομή τους δεν αλλοιώνεται. Όπως τα φυσικά φαινόμενα που δεν εξαφανίζονται από τη γη, αλλά ακολουθούν μια σπειροειδή πορεία μετουσίωσης, κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης, έτσι μπορούμε να φανταζόμαστε και τις χθόνιες θεότητες να οπισθοχωρούν και να αποσύρονται, για να αναδυθούν εκ νέου, παίρνοντας συνεχώς νέες, απροσδόκητες μορφές.

Σκηνοθετικό σημείωμα

Γιατί η Ορέστεια συνεχίζει να ασκεί τρομακτική έλξη; Μια πιθανή απάντηση θα μπορούσε να είναι επειδή στον άνθρωπο υπάρχει η ανάγκη για μια βαθύτερη σχέση με τον Μύθο. Ο μύθος της Ορέστειας είναι επικίνδυνος, ανήκει στον κόσμο του ανοίκειου και του παράξενου, προκαλεί τον τρόμο, επειδή αποκαλύπτει το ατίθασο, το βίαιο και τους νόμους του βάθους που δεν μπορούν να δαμαστούν. Η Κλυταιμνήστρα μας καλεί να σπάσουμε μαζί τον καθρέφτη, για να γεννηθεί από τα θραύσματά του μια νέα εφιαλτική εικόνα, που ωστόσο θα διατηρεί τις σκοτεινές ρίζες του μύθου.

Πρόθεσή μας είναι η μελέτη του βάθους του μύθου της Ορέστειας και η αναζήτηση του απρόβλεπτου, του ασυνήθιστου, του παράδοξου. Τα πρόσωπα προσφέρουν τα σώματά τους στο θυσιαστήριο του ανοίκειου, θέτουν διαρκή ερωτήματα και διλήμματα. Η αισθητική της παράστασης προκύπτει από τη δυναμική σχέση του Σώματος με τον Μύθο, τον Χρόνο και τη Μνήμη. Θέτουμε ξανά το θεμελιώδες οντολογικό ερώτημα «περί τίνος πρόκειται», ένα ερώτημα που δεν επιδέχεται οριστικές απαντήσεις, αλλά διαρκώς μας ενεργοποιεί προς την κατεύθυνση της ολοένα βαθύτερης έρευνας της ρίζας του ήχου, της λέξης, των πολλαπλών διαστάσεων του ανθρώπινου αινίγματος και της ανακατασκευής ενός νέου Μύθου.

Θεόδωρος Τερζόπουλος

Η Ορέστεια από το Εθνικό Θέατρο

Η Ορέστεια έχει παρουσιαστεί από το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο πέντε φορές μέχρι σήμερα: το 1954 και το 1959 σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη, το 1972 σε σκηνοθεσία Τάκη Μουζενίδη, το 2001 σε σκηνοθεσία Γιάννη Κόκκου και το 2019 με την Ιώ Βουλγαράκη, τη ΛίλλυΜελεμέ και τη Γεωργία Μαυραγάνη, που σκηνοθέτησαν τα έργα Αγαμέμνων, Χοηφόροι και Ευμενίδες αντίστοιχα, στην πρώτη τους σκηνοθετική παρουσία στην Επίδαυρο.

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου, με την έναρξη της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» στο Παρίσι και με το πρώτο μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτό. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.

«Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας, σε έναν κόσμο με πτωχοποιημένους πολίτες, έγκλειστους στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένους στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους; Σε έναν κόσμο με ρομποτοποιημένες υπάρξεις μέσα σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα ελέγχου και καταστολής σε όλο το φάσμα της ζωής;», αναφέρει, μεταξύ άλλων, στο μήνυμα, που συνέταξε για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2025, ο σπουδαίος σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος.

Η τέχνη του θεάτρου είναι συνυφασμένη με τους ψυχικά έτοιμους να επιχειρήσουν την υπέρβαση, να καταβάλλουν έναν συνειδητό μόχθο, χωρίς ρητορείες, για να φτάσουν κοντά στον εκάστοτε συγγραφέα ή ποιητή. Με εκείνους που παλεύουν για «νέους τρόπους αφήγησης που θα αποσκοπούν στην καλλιέργεια της μνήμης και στη διαμόρφωση μιας νέας ηθικής και πολιτικής ευθύνης, με στόχο την έξοδο από την πολύμορφη δικτατορία του σημερινού μεσαίωνα».

Ωραίος επίλογος γι’ αυτό το σύντομο κείμενο. Και τώρα και πάντα.

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος ως ο συγγραφέας του Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2025, αποτελεί τον δεύτερο Έλληνα καλλιτέχνη που λαμβάνει αυτή την τιμή μετά τον Ιάκωβο Καμπανέλλη (2001).

Το μήνυμα του Θεόδωρου Τερζόπουλου

Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας, σε έναν κόσμο με πτωχοποιημένους πολίτες, έγκλειστους στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένους στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους; Σε έναν κόσμο με ρομποτοποιημένες υπάρξεις μέσα σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα ελέγχου και καταστολής σε όλο το φάσμα της ζωής;

Ανησυχεί το θέατρο για την οικολογική καταστροφή, την αύξηση της θερμοκρασίας της γης, τις τεράστιες απώλειες της βιοποικιλότητας, τη μόλυνση των ωκεανών, το λιώσιμο των πάγων, την αύξηση των δασικών πυρκαγιών και τα ακραία καιρικά φαινόμενα; Μπορεί το θέατρο να γίνει ένα ενεργό κομμάτι του οικοσυστήματος; Το θέατρο παρακολουθεί τα φαινόμενα των ανθρώπινων επιπτώσεων στον πλανήτη εδώ και πολλά χρόνια, αλλά δυσκολεύεται να συνδιαλλαγεί με αυτό το πρόβλημα.

Αγωνιά το θέατρο για την ανθρώπινη κατάσταση όπως αυτή διαμορφώνεται τον 21ο αιώνα, όπου ο πολίτης άγεται και φέρεται από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, από δίκτυα ενημέρωσης και εταιρείες διαμόρφωσης κοινής γνώμης; Όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όσο και αν διευκολύνουν, αποτελούν το μεγάλο άλλοθι της επικοινωνίας, γιατί προσφέρουν την απαραίτητη απόσταση ασφαλείας από τον Άλλον; Ένα διάχυτο αίσθημα φόβου απέναντι στον Άλλον, τον διαφορετικό, τον Ξένο, κυριαρχεί στις σκέψεις και τις πράξεις μας.

Μπορεί το θέατρο να λειτουργήσει ως ένα εργαστήρι συνύπαρξης των διαφορετικοτήτων, χωρίς να λάβει υπόψιν του το τραύμα που αιμορραγεί;

Το τραύμα αιμορραγεί και μας καλεί να ανακατασκευάσουμε τον Μύθο. Κι όπως λέει ο Χάινερ Μύλλερ, «ο μύθος είναι ένα σώρευμα, μια μηχανή, στην οποία μπορούν να προσαρτώνται συνεχώς καινούργιες κι άλλες μηχανές. Μεταφέρει την ενέργεια ώσπου η αυξανόμενη ταχύτητα να ανατινάξει τον κύκλο του πολιτισμού» και, θα πρόσθετα, τον κύκλο της βαρβαρότητας.

Μπορεί ο προβολέας του θεάτρου να φωτίσει το κοινωνικό τραύμα και να πάψει να φωτίζει παραπλανητικά τον εαυτό του;

Ερωτήματα που δεν επιδέχονται οριστικές απαντήσεις, επειδή το θέατρο υπάρχει και μακροημερεύει χάρη στα αναπάντητα ερωτήματα.

Ερωτήματα που πυροδότησε ο Διόνυσος, περνώντας απ’ τον γενέθλιο τόπο του, τη θυμέλη του αρχαίου θεάτρου, και συνεχίζοντας σιωπηλός το προσφυγικό ταξίδι του σε τοπία πολέμου, σήμερα, την παγκόσμια ημέρα του θεάτρου.

Ας κοιτάξουμε στα μάτια τον Διόνυσο, τον εκστατικό θεό του θεάτρου και του Μύθου, που ενώνει το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον· τέκνο δύο γεννήσεων, του Δία και της Σεμέλης, εκφραστής ρευστών ταυτοτήτων, γυναίκα και άνδρας, οργισμένος και πράος, θεός και ζώο, στο μεταίχμιο μεταξύ τρέλας και λογικής, τάξεως και χάους, ακροβάτης στο όριο της ζωής και του θανάτου. Ο Διόνυσος θέτει το θεμελιώδες οντολογικό ερώτημα «περί τίνος πρόκειται», ερώτημα που ενεργοποιεί τον δημιουργό προς την κατεύθυνση μιας ολοένα βαθύτερης έρευνας της ρίζας του μύθου και των πολλαπλών διαστάσεων του ανθρώπινου αινίγματος.

Χρειαζόμαστε νέους τρόπους αφήγησης που θα αποσκοπούν στην καλλιέργεια της μνήμης και στη διαμόρφωση μιας νέας ηθικής και πολιτικής ευθύνης, με στόχο την έξοδο από την πολύμορφη δικτατορία του σημερινού μεσαίωνα.

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1961 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (ΔΙΘ), με το πρώτο Μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτώ το 1962. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου (ημέρα έναρξης της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» το 1962 στο Παρίσι, που σηματοδότησε και τον πρώτο εορτασμό) από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που το θέατρο έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.

Το ΔΙΘ τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή, καλώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου για τη συγγραφή του Μηνύματος. Από το 1962 έως σήμερα, περισσότερες από 60 σημαίνουσες προσωπικότητες του θεάτρου συνεισέφεραν με τις σκέψεις τους για το θέατρο, τον πολιτισμό και την ειρήνη μέσω των Μηνυμάτων της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου. Το Μήνυμα μεταφράζεται σε περισσότερες από 40 γλώσσες, προωθείται μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και τα Εθνικά του Κέντρα (περισσότερα από 86 Εθνικά Κέντρα και πολλά Συνεργαζόμενα Μέλη) αλλά και θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ διαβάζεται ενώπιον δεκάδων χιλιάδων θεατών σε όλα τα θέατρα ανά τις πέντε ηπείρους και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε. σε όλο τον κόσμο.

Παρουσίαση του Μηνύματος ως ταινία μικρού μήκους

Σήμερα, 27 Μαρτίου, θα μεταδοθεί σε πρώτη προβολή η παρουσίαση του Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2025 από τον ίδιο του τον συγγραφέα, ως ταινία μικρού μήκους, μια συμπαραγωγή του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και του Κυπριακού Κέντρου Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.

Η ταινία μικρού μήκους αποσκοπεί στην τιμητική προβολή τόσο του ίδιου του συγγραφέα του φετινού Μηνύματος, όσο και της Ελλάδας μέσα από κινηματογράφηση σε επιλεγμένους χώρους της Αθήνας -αρχαιολογικούς και μη- όπως την Αρχαία Αγορά, το Ωδείο Ηρώδου Αττικού, το Θέατρο Διονύσου Ελευθερέως, αλλά και το Θέατρο Άττις, υπογραμμίζοντας τη σύνδεση του θεάτρου και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς με αφετηρία την Ελλάδα ως τον γενέθλιο χώρο.

Την εκτέλεση παραγωγής ανέλαβε η Long Run Productions και τη σκηνοθεσία υπογραφεί ο Νίκος Πάστρας. Η μετάδοση του Μηνύματος αποτελεί ένα διεθνές πολιτιστικό γεγονός υψίστης σημασίας και η παρουσίασή του, ως ταινία μικρού μήκους, θα λάβει παγκοσμίου εμβέλειας προβολή.

Η ταινία μικρού μήκους παρουσίασης του Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2025, θα παρουσιαστεί σε παγκόσμια πρώτη προβολή στις 27 Μαρτίου 2025 από το επίσημο κανάλι YouTube του ΚΚΔΙΘ και τις σελίδες του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.

Σκηνοθέτης, Δάσκαλος, Συγγραφέας, Ιδρυτής και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Θεάτρου Άττις, Εμπνευστής της Θεατρικής Ολυμπιάδας και Πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής της Θεατρικής Ολυμπιάδας, ο Θεόδωρος Τερζόπουλος αποτελεί μια εξέχουσα προσωπικότητα στον ελληνικό και διεθνή καλλιτεχνικό χώρο με μια πλούσια και πολυσήμαντη πορεία εδώ και σαράντα χρόνια. Διεθνώς αναγνωρισμένος και καταξιωμένος τόσο για το εμπνευσμένο καλλιτεχνικό και συνεχώς εξελισσόμενο εκπαιδευτικό του έργο, όσο και για την προώθηση της διαπολιτισμικότητας, με περισσότερες από δύο χιλιάδες τριακόσιες παραστάσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με δεκάδες βραβεύσεις και τιμητικούς τίτλους σε περισσότερες 13 χώρες παγκοσμίως, με μια διεθνή βιβλιογραφία αφιερωμένη στο έργο του, Επίτιμος Καθηγητής σε ακαδημίες θεάτρου και πανεπιστήμια.

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1961 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου (ΔΙΘ), με την έναρξη της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» στο Παρίσι το 1962 και με το πρώτο Μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτώ. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που το θέατρο έχει στις σύγχρονες κοινωνίες. Το ΔΙΘ τιμά κάθε χρόνο αυτή την παγκόσμια γιορτή, καλώντας μια διεθνώς αναγνωρισμένη προσωπικότητα του θεάτρου για τη συγγραφή του Μηνύματος. Το Μήνυμα μεταφράζεται σε περισσότερες από 40 γλώσσες, προωθείται μέσα από το δίκτυο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου και τα Εθνικά του Κέντρα (περισσότερα από 90 Εθνικά Κέντρα και πολλά Συνεργαζόμενα Μέλη) αλλά και θεατρικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, ενώ διαβάζεται ενώπιον δεκάδων χιλιάδων θεατών σε όλα τα θέατρα ανά τις πέντε ηπείρους και μεταδίδεται από τα Μ.Μ.Ε σε όλο τον κόσμο. Από το 1962 έως σήμερα, περισσότερες από 60 σημαίνουσες προσωπικότητες του θεάτρου συνεισέφεραν με τις σκέψεις τους για το θέατρο, τον πολιτισμό και την ειρήνη μέσω των Μηνυμάτων της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.

Ζαν Κοκτώ, Άρθουρ Μίλλερ, Λόρενς Ολίβιε, Πήτερ Μπρουκ, Έλεν Στιούαρτ,Πάμπλο Νερούδα, Ευγένιο Ιονέσκο, Μάρτιν Έσλιν, Έντουαρντ Άλμπι, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αριάν Μνουσκίν, Αουγκούστο Μποάλ, Τζον Μάλκοβιτς, Ντάριο Φο, Κριστόφ Βαρλικόφσκι, Ανατόλι Βασίλιεφ, Έλεν Μίρρεν, Πίτερ Σέλλαρς, είναι μόνο μερικοί από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του θεάτρου που, με τη συγγραφή του Μηνύματος, έγιναν μέρος των εορτασμών για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, από το 1962 έως σήμερα.

Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος ως ο συγγραφέας του Μηνύματος της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου 2025, αποτελεί τον δεύτερο Έλληνα καλλιτέχνη που λαμβάνει αυτή την τιμή -μετά τον Ιάκωβο Καμπανέλλη (2001)- και επάξια αφήνει το δικό του αποτύπωμα στην πολύτιμη παρακαταθήκη των Μηνυμάτων της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου με κοινωνούς τους δημιουργούς και φίλους της τέχνης του θεάτρου σε κάθε γωνιά του κόσμου.