Ο κουρκουμάς και η κουρκουμίνη που περιέχει, η φυσική χρωστική που του δίνει το χαρακτηριστικό κίτρινο χρώμα του, θεωρείται ένα από τα σύγχρονα super food. Μπορούμε να προσθέσουμε κουρκουμά σε σούπες, σε smoothies και σε ροφήματα ή να το πάρουμε ως συμπλήρωμα διατροφής και να κερδίσουμε τις πολλές θετικές του ιδιότητες. Σε κάποιες περιπτώσεις, όμως είναι καλό να αποφεύγουμε τον κουρκουμά -ή έστω σε μεγάλες ποσότητες- ειδικά σε συνδυασμό με ορισμένα φάρμακα.

Τα οφέλη του κουρκουμά για καλή υγεία

Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ο κουρκουμάς διαθέτει σημαντικές αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες για τον οργανισμό. Τόσο ο κουρκουμάς, όσο και η κουρκουμίνη, έχουν χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία πολλών φλεγμονωδών καταστάσεων, όπως η οστεοαρθρίτιδα, οι εποχιακές αλλεργίες και οι λοιμώξεις του αναπνευστικού (πνεύμονα). Ορισμένες έρευνες δείχνουν επίσης ότι ο κουρκουμάς μπορεί να βελτιώσει καταστάσεις όπως η κατάθλιψη, η υπερλιπιδαιμία (υψηλά επίπεδα λιπιδίων στο αίμα) και η νόσος του Αλτσχάιμερ.

Πότε ο κουρκουμάς μπορεί να έχει «παρενέργειες»

Παρόλο που ο κουρκουμάς είναι φυσικό προϊόν, κυρίως σε μεγάλες ποσότητες ή με τη μορφή συμπληρώματος, μπορεί να αλληλεπιδράσει με ορισμένα φάρμακα και συμπληρώματα διατροφής ή να μην ενδείκνυται για ορισμένες καταστάσεις υγείας. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να επηρεάσουν το πόσο καλά λειτουργεί ένα φάρμακο που έχει δώσει ο γιατρός ή την απορρόφησή του από τον οργανισμό.

Με ποια φάρμακα είναι καλό να αποφεύγουμε τον κουρκουμά

Αντιπηκτικά φάρμακα

Τα αντιαιμοπεταλιακά και αντιπηκτικά φάρμακα εμποδίζουν την πήξη του αίματος και «αραιώνουν» το αίμα. Χρησιμοποιούνται συνήθως για τη θεραπεία ή την πρόληψη καταστάσεων όπως οι θρόμβοι αίματος ή σε καρδιαγγειακές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένων των εγκεφαλικών επεισοδίων και των καρδιακών προσβολών. Καθώς ο κουρκουμάς διαθέτει επίσης αντιπηκτική δράση, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για αιμορραγία και μώλωπες εάν λαμβάνεται μαζί με άλλα αντιπηκτικά φάρμακα.

Φάρμακα για διαβήτη

Ο κουρκουμάς και η κουρκουμίνη μπορεί να μειώσουν το σάκχαρο στο αίμα, γι’ αυτό χρειάζεται η συμβουλή του γιατρού εάν λαμβάνουμε οποιοδήποτε φάρμακο για τον διαβήτη που μειώνει το σάκχαρο στο αίμα. Σύμφωνα με μελέτη, η λήψη κουρκουμά μαζί με άλλα φάρμακα για το διαβήτη μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία, σημαντική μείωση του σακχάρου στο αίμα.

Αντιυπερτασικά

Η λήψη κουρκουμά με αμλοδιπίνη -δραστική ουσία σε φάρμακα για την υπέρταση- μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα του φαρμάκου στον οργανισμό, αυξάνοντας τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με την αμλοδιπίνη, όπως πόνο στο στομάχι, ζάλη, ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς, έντονο πόνο στο στήθος και λιποθυμία. Σύμφωνα με τους ερευνητές υπάρχει δραστική αύξηση των επιπέδων της αμλοδιπίνης στον οργανισμό όταν λαμβάνεται μαζί με κουρκουμά. Ωστόσο, η λήψη των δύο ουσιών μαζί δεν φαίνεται να μειώνει την αρτηριακή πίεση. Μελέτες αλληλεπίδρασης της αμλοδιπίνης και του κουρκουμά έχουν διεξαχθεί μόνο σε ζώα, επομένως απαιτείται έρευνα σε ανθρώπους.

Οιστρογόνα κατά την εμμηνόπαυση

Μεγάλες ποσότητες κουρκουμά μπορεί να επηρεάσουν τα αποτελέσματα της θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης με οιστρογόνα σε γυναίκες σε εμμηνόπαυση. Έρευνες έχουν δείξει ότι ο κουρκουμάς συνδέεται με τους υποδοχείς οιστρογόνων στο σώμα, εμποδίζοντας τα οιστρογόνα να δράσουν όπως αναμένεται και μειώνοντας την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Φάρμακα που μπορεί να βλάψουν το ήπαρ

Πολλά φάρμακα, ειδικά όταν λαμβάνονται μακροχρόνια, μπορεί να βλάψουν το συκώτι. Μία από τις πιο σοβαρές παρενέργειες που αναφέρθηκαν με τον κουρκουμά είναι ακριβώς οι ηπατικές βλάβες, που βέβαια αναφέρονται συχνότερα με δόσεις κουρκουμίνης 250-1.800 χιλιοστογραμμάρια ημερησίωςκαι μπορεί να περιλαμβάνουν την ηπατίτιδα (φλεγμονή του ήπατος), τη χολόσταση (όταν η ροή της χολής από το ήπαρ σταματά ή επιβραδύνεται) και την κυτταρική ηπατική βλάβη.

Σουλφασαλαζίνη για αυτοάνοσες παθήσεις

Η σουλφασαλαζίνη είναι ένα αντιφλεγμονώδες φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία αυτοάνοσων παθήσεων όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Η λήψη κουρκουμά με αυτό το φάρμακο μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σουλφασαλαζίνης στον οργανισμό, προκαλώντας ενδεχομένως παρενέργειες, ανάμεσά τους εξάνθημα, πόνο στο στομάχι, πόνο στο στήθος, αδυναμία και επιληπτικές κρίσεις.

Συμπερασματικά

Με την ευκαιρία που μιλάμε για τις τυχόν παρενέργειες του κουρκουμά -αν είναι σωστό να τις λέμε έτσι- ας επισημάνουμε ότι για κάθε συμπλήρωμα διατροφής που παίρνουμε είναι σημαντικό να έχουμε τη σύμφωνη γνώμη του γιατρού ή τη συμβουλή του φαρμακοποιού ώστε να αποφύγουμε τυχόν δυσάρεστες συνέπειες.

Με αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, ο κουρκουμάς-ή κουρκούμη- τα τελευταία χρόνια συγκαταλέγεται στις υπερτροφές που ενισχύουν το ανοσοποιητικό και συμβάλλουν στη διαχείριση φλεγμονωδών νοσημάτων όπως η οστεοαρθρίτιδα, σύμφωνα με τους ειδικούς του αμερικανικού φορέα National Center for Complementary and Integrative Health. Έρευνες έχουν συνδέσει την κατανάλωση κουρκουμά με προστασία από εποχικές αλλεργίες και λοιμώξεις του αναπνευστικού, ενώ υπάρχουν στοιχεία ότι μπορεί να βοηθήσει ακόμη και σε καταστάσεις, όπως η κατάθλιψη, η υπερλιπιδιαμία και το Αλτσχάιμερ.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον παραπάνω φορέα που έχει ερευνήσει τα οφέλη και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές του, ο κουρκουμάς, είτε σε μορφή συμπληρώματος διατροφής είτε ως μπαχαρικό, σε μεγάλες ποσότητες, μπορεί να έχει παρενέργειες και να προκαλεί δυσάρεστα συμπτώματα.

Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες του κουρκουμά

Διαταραχές του πεπτικού: Τα πιο συχνά ανεπιθύμητα συμπτώματα που μπορεί να προκαλέσει η κατανάλωση κουρκουμά είναι διαταραχές του στομάχου ή του πεπτικού συστήματος. Ανάμεσά τους, πρήξιμο στην κοιλιά, δυσκοιλιότητα, δυσπεψία, αέρια στο έντερο, διάρροια και ναυτία.

Μείωση του σακχάρου στο αίμα: Έρευνες δείχνουν ότι ο κουρκουμάς μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, λαμβάνοντας γλυκόζη από το αίμα και μεταφέροντάς την στους σκελετικούς μύες για να χρησιμοποιηθεί για ενέργεια. Αυτό βελτιώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη ρυθμίζοντας την ποσότητα ινσουλίνης που απαιτείται στο σώμα για τον έλεγχο των υψηλών επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Παρότι αυτό μπορεί να είναι θετικό σε ανθρώπους με σακχαρώδη διαβήτη, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή εάν λαμβάνονται φάρμακα, όπως ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά σκευάσματα, που ήδη μειώνουν τα επίπεδα του σακχάρου. Σε αυτήν την περίπτωση, η μεγάλη κατανάλωση κουρκουμά μπορεί να ενέχει κίνδυνο για υπογλυκαιμία.

Αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας: Ο κουρκουμάς φαίνεται ότι έχει την ιδιότητα να δρα ως αντιπηκτικό του αίματος και να εμποδίζει το σχηματισμό επικίνδυνων θρόμβων. Σε ανθρώπους όμως με νοσήματα όπως η αιμορροφιλία, αυτό μπορεί να γίνει επικίνδυνο. Αντίστοιχα, χρειάζεται προσοχή στην κατανάλωση κουρκουμά σε ανθρώπους που λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή.

Ποιοι να αποφεύγουν τον κουρκουμά

Δεν είναι γνωστό αν ο κουρκουμάς ως συμπλήρωμα διατροφής είναι ασφαλής κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό. Μόνο ο γιατρός μπορεί να συστήσει με ασφάλεια συμπληρώματα διατροφής -χημικά ή φυσικά- οπότε αποφύγετε τον κουρκουμά εάν είστε σε αυτήν τη φάση της ζωής σας.

Ποια θεωρείται ασφαλής ποσότητα για κατανάλωση κουρκουμά;

Αναφορικά με τον κουρκουμά στη διατροφή μας, είναι δύσκολο να ξεπεράσουμε τις ασφαλείς ποσότητες εάν απλά τον προσθέτουμε στα φαγητά και τα ροφήματά μας ή τον καταναλώνουμε με τη μορφή αφεψήματος. Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) θεωρεί τον κουρκουμά ασφαλή σε δόσεις από 4.000-8.000 mg ημερησίως. Αυτό περιλαμβάνει την ποσότητα του μπαχαρικού κουρκουμά που προστίθεται στα τρόφιμα καθώς και τα συμπληρώματα κουρκουμά. Ωστόσο, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να καθοριστούν οι πιο αποτελεσματικές και ασφαλείς δόσεις κουρκουμά.

Πόσες θερμίδες έχουν τα σύκα

Τα σύκα, αν και μικρά σε μέγεθος, έχουν αρκετές θερμίδες. Ένα μέσο φρέσκο σύκο (περίπου 50 γραμμάρια) περιέχει περίπου 37 θερμίδες. Όσο για τα αποξηραμένα σύκα, λόγω της μειωμένης περιεκτικότητάς τους σε νερό, έχουν υψηλότερη θερμιδική αξία. Μια μερίδα αποξηραμένων σύκων (περίπου 40 γραμμάρια) περιέχει περίπου 100 θερμίδες. Αυτές οι θερμίδες προέρχονται κυρίως από τους φυσικούς υδατάνθρακες και τα σάκχαρα, τα οποία παρέχουν άμεσα ενέργεια, γι’ αυτό αποτελούν και ένα καλό σνακ πριν την άσκηση!

Διατροφικό προφίλ και ιδιότητες των σύκων (plus: γιατί είναι εξαιρετικά για τις γυναίκες μετά τα 50!)

Εκτός από νόστιμο, το σύκο είναι ένα θρεπτικό φρούτο με πολλά οφέλη για την υγεία μας. Τα παρακάτω είναι αυτά που ξεχωρίζουμε:

Υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες: Τα σύκα είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Οι φυτικές ίνες βοηθούν στη βελτίωση της κινητικότητας του εντέρου, προλαμβάνοντας τη δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, συμβάλλουν στον έλεγχο των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και στη διατήρηση της αίσθησης του κορεσμού, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση του βάρους.

Πλούσια σε αντιοξειδωτικά: Τα σύκα περιέχουν σημαντική ποσότητα αντιοξειδωτικών, όπως φλαβονοειδή και οι πολυφαινόλες, που βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από τις βλάβες που προκαλεί το οξειδωτικό στρες. Τα αντιοξειδωτικά αυτά έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης χρόνιων ασθενειών, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις και διάφορες μορφές καρκίνου. Επιπλέον, τα σύκα περιέχουν βιταμίνες A και C, οι οποίες επίσης δρουν ως αντιοξειδωτικά, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα και διατηρώντας την υγεία του δέρματος.

Καλή πηγή ασβεστίου: Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για την υγεία των οστών και των δοντιών και τα σύκα αποτελούν μια εξαιρετική πηγή αυτού του σημαντικού μετάλλου. Τα σύκα είναι από τα φρούτα που προτείνονται για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση και γενικότερα μετά τα πενήντα καθώς η κατανάλωσή τους μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη της οστεοπόρωσης και την ενίσχυση της οστικής πυκνότητας. Ιδιαίτερα για όσους δεν καταναλώνουν γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως για παράδειγμα οι vegan, τα σύκα προσφέρουν μια εναλλακτική πηγή ασβεστίου.

Πότε να μην τρώμε σύκα

Παρόλο που τα σύκα είναι υγιεινά και προσφέρουν πολλά οφέλη, υπάρχουν ορισμένες ομάδες ανθρώπων που πρέπει να προσέχουν την ποσότητα που καταναλώνουν.

Άτομα με διαβήτη

Τα σύκα περιέχουν φυσικά σάκχαρα και ενώ έχουν χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Ειδικά τα αποξηραμένα σύκα, λόγω της συγκεντρωμένης περιεκτικότητάς τους σε σάκχαρα, μπορεί να οδηγήσουν σε άνοδο της γλυκόζης στο αίμα. Για αυτό το λόγο, τα άτομα με διαβήτη πρέπει να καταναλώνουν τα σύκα με μέτρο και πάντα στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής.

Άτομα με πρόβλημα στο έντερο ή με ιστορικό πέτρας στα νεφρά

Τα σύκα είναι πλούσια σε οξαλικά, τα οποία σε μεγάλες ποσότητες μπορούν να συμβάλλουν στο σχηματισμό πετρών στα νεφρά, ιδίως σε άτομα που είναι προδιατεθειμένα σε τέτοιου είδους καταστάσεις. Επίσης, η υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες μπορεί να προκαλέσει δυσφορία σε άτομα με ευαίσθητο έντερο ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Άτομα που προσπαθούν να ελέγξουν το βάρος τους

Παρόλο που τα σύκα είναι υγιεινά, η υψηλή θερμιδική τους αξία σημαίνει ότι μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε αυξημένη θερμιδική πρόσληψη εάν καταναλωθούν σε μεγάλες ποσότητες. Ειδικά τα αποξηραμένα σύκα μπορούν να συμβάλουν σε αύξηση του σωματικού βάρους εάν δεν καταναλώνονται με μέτρο.

Παρά όμως τα πολλά οφέλη τους, υπάρχουν κάποιες περιπτώσεις που δεν κάνει να τρώμε ντομάτες γιατί μπορεί να έχουν «παρενέργειες». Η ειδικός μας εξηγεί ποιες είναι αυτές οι περιπτώσεις όπου πρέπει να περιορίσουμε ή ακόμη και να αποφύγουμε εντελώς την  κατανάλωση της ντομάτας.

Πότε να μην τρώμε ντομάτες | Οι «άγνωστες παρενέργειες»

Αλλεργίες και ευαισθησία στις ντομάτες: Ένας βασικός λόγος για την αποφυγή της ντομάτας είναι αν σου προκαλεί αλλεργία ή η ευαισθησία. Οι αλλεργίες στην ντομάτα δεν είναι πολύ συνηθισμένες, όμως μπορεί να σου δημιουργήσει κάποιες ενοχλήσεις, ιδίως αν έχεις αλλεργία στο νυχτολούλουδο, καθώς οι ντομάτες ανήκουν στην οικογένεια των νυχτολούλουδων (!). Επίσης, οι ντομάτες περιέχουν σολανίνη, μια ουσία που μπορεί να προκαλέσει αλλεργικά συμπτώματα όπως κνησμό, εξανθήματα, διάρροια, ναυτία, ακόμη και δυσκολία στην αναπνοή.

Δυσπεψία, ευερέθιστο έντερο και ενοχλήσεις στο γαστρεντερικό σύστημα: Η υψηλή οξύτητα την ντομάτας μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στον γαστρικό βλεννογόνο, με συμπτώματα όπως καούρα, δυσπεψία ή έλκος. Αν έχεις γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠΝ) ή άλλες πεπτικές διαταραχές θα πρέπει να περιορίσεις ή να αποφύγεις την κατανάλωση ντομάτας για να αποφύγεις επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Αν έχεις σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS) οι ντομάτες σου δημιουργούν πρόβλημα λόγω του λυκοπενίου που περιέχουν. Τα συμπτώματα δεν είναι σοβαρά για την υγεία σου, αλλά μπορεί να προκαλέσουν φουσκώματα, κράμπες, διάρροιες, ναυτία και άλλα προβλήματα που επηρεάζουν την καθημερινότητά σου.

Ημικρανίες: Αν υποφέρεις από ημικρανίες οι ντομάτες μπορεί να τις επιδεινώσουν λόγω του λυκοπενίου που περιέχουν. Αν παρατηρήσεις κάτι τέτοιο θα πρέπει να μετριάσεις την ντομάτα στη διατροφή σου και να την αποφεύγεις εντελώς στην οξεία φάση του πονοκεφάλου.

Αυτοάνοσες παθήσεις: Οι ντομάτες μπορεί να επιδεινώσουν αυτοάνοσες παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή η νόσος του Crohn. Στους ασθενείς αυτούς, οι ουσίες που περιέχονται στις ντομάτες μπορεί να επιδεινώσουν τη φλεγμονή και τα συμπτώματα.

Ουρικό οξύ: Ίσως έχεις ακούσει ότι οι ντομάτες πρέπει να αποφεύγονται από άτομα με υψηλό ουρικό οξύ γιατί περιέχουν πουρίνες, οι οποίες όταν μεταβολίζονται παράγουν ουρικό οξύ, οπότε μπορεί να προκαλέσουν φλεγμονή και κατά συνέπεια έξαρση της ουρικής αρθρίτίδας. Οι ντομάτες όμως στην πραγματικότητα δεν έχουν τόσο πολλές πουρίνες, οπότε μπορείς να τις καταναλώνεις με μέτρο, ιδίως αν τις τρως μαγειρεμένες ή αν επιλέγεις ντοματίνια.

Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα: Οι ντομάτες μπορεί να αλληλεπιδράσουν με συγκεκριμένα φάρμακα, ιδιαίτερα αντιπηκτικά, αντιυπερτασικά και χημειοθεραπευτικά. Αυτές οι αλληλεπιδράσεις ενδέχεται να επηρεάσουν την απορρόφηση ή την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων, καθιστώντας αναγκαίο τον περιορισμό ή την αποφυγή της κατανάλωσης τους. Αν λαμβάνεις τέτοια φάρμακα, καλό θα είναι να μιλήσεις με τον ιατρό σου ώστε να ελέγξει αν τα φάρμακά σου αλληλεπιδρούν με τη ντομάτα.