Η ιστορία της, δυστυχώς, τείνει να γίνει συνήθεια. Είχε μια ζωή φυσιολογική, με όνειρα, φίλους, δεμένη οικογένεια. Ο πόλεμος ήρθε και τα ανέτρεψε όλα. Το 2015, έφυγε από τη Δαμασκό και, σε ηλικία 16 ετών, μετέβη στο Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο επανένωσης με την οικογένειά της. Έμαθε τη γλώσσα μόνη της και ξεπέρασε εμπόδια για να ξαναρχίσει τις σπουδές της. Έγινε δεκτή σε πανεπιστήμιο και το 2022 αποφοίτησε με πτυχίο στην Αεροναυπηγική και Πιλοτικές Σπουδές. Αυτή τη στιγμή εκπαιδεύεται ως επαγγελματίας πιλότος, με στόχο να αποκτήσει πλήρη πιστοποίηση το 2025.

Σε ηλικία 21 ετών, απέκτησε την ιδιωτική της άδεια πιλότου, εκπληρώνοντας τον στόχο της να γίνει η πρώτη γυναίκα πρόσφυγας από τη Συρία που πιλοτάρει αεροσκάφος. Μέσα από την προσωπική της ιστορία, υποστηρίζει την ένταξη των προσφύγων, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την απασχόληση, και αντιπαρατίθεται σε αρνητικά στερεότυπα.

Το 2019, ήταν συνδιοργανώτρια θεματικής ενότητας για την εκπαίδευση στο πρώτο Παγκόσμιο Φόρουμ για τους Πρόσφυγες. Το 2022, συμμετείχε σε δράσεις ευαισθητοποίησης της UNHCR για την εκπαίδευση, μαζί με τους υποστηρικτές Toto και Susie Wolff. Έχει μιλήσει σε διεθνή συνέδρια όπως το WE Day, το Global Social Forum on Education, το Global Women’s Forum και το Wise Summit. Το 2019, συμμετείχε στο TEDxPalaisDesNationsWomen, παρουσιάζοντας πέντε προτάσεις για καλύτερη κατανόηση των προσφύγων. Έχει υποστηρίξει συνεργασίες της UNHCR με τον ιδιωτικό τομέα και το 2023 ταξίδεψε στο Λουγκάνο της Ελβετίας για το Συνέδριο Αεροπορίας, όπου παρουσίασε την προσωπική της διαδρομή.

Έχει εμφανιστεί σε πολυάριθμα βίντεο και συνεντεύξεις της UNHCR, μεταξύ άλλων για την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων και το Ραμαζάνι. Το 2019, συμμετείχε στο μαγειρικό σκετς του Buzzfeed “Proper Tasty” με τον ηθοποιό Stanley Tucci. Το 2024, έλαβε επίσημα τα «φτερά» της ως επαγγελματίας πιλότος, αποκτώντας τη δυνατότητα να πετά ως δεύτερη αξιωματικός σε Boeing 737 για την TUI Airline. Η τελετή αποφοίτησης πραγματοποιήθηκε στο Aerospace Bristol, δέκα χρόνια μετά την άφιξή της στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η μητέρα της, Rimah, με δάκρυα στα μάτια, είπε: «Δεν μπορούσα ποτέ να φανταστώ πως θα φτάναμε ως εδώ. Ήταν ένας δύσκολος δρόμος, αλλά είμαι τόσο περήφανη».

Στην ομιλία της, η Maya περιέγραψε τη μετάβασή της από τη Δαμασκό, τον πόλεμο, την αδυναμία εύρεσης σχολείου λόγω μη αναγνώρισης των πιστοποιητικών της, και τη στιγμή που αποφάσισε να γίνει πιλότος όταν είδε αεροπλάνα να απογειώνονται κοντά στο αεροδρόμιο Heathrow.

«Είχα μια φυσιολογική παιδική ηλικία. Μεγάλη οικογένεια, φίλοι, ένα σπίτι που αγαπούσα. Ήμουν περήφανη για τη χώρα μου. Όμως ο πόλεμος ήρθε και τα ανέτρεψε όλα», είπε. «Όταν έφτασα στο Ηνωμένο Βασίλειο, απορρίφθηκα από πάρα πολλά σχολεία, καθώς δεν είχαν ιδέα πώς να χειριστούν τα πιστοποιητικά σπουδών μου από τη Συρία. Η πλήξη και η μοναξιά του να είμαι κλεισμένη στο σπίτι όλη μέρα με τρόμαζε και ένιωθα ότι το μέλλον μου είχε μόλις εξατμιστεί. Αλλά τελικά, έπειτα από μήνες, βρήκα μια θέση στο κολέγιο. Τότε, μια μέρα, όταν ήμουν με τη μαμά μου κοντά στο αεροδρόμιο Heathrow, γοητεύτηκα από τα αεροπλάνα που απογειώνονταν και προσγειώνονταν. Ήθελα να κάθομαι και να τα παρακολουθώ όλη μέρα. Τότε ήταν που αποφάσισα ότι ήθελα να γίνω πιλότος».

Ως Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) από το 2021, η Maya χρησιμοποιεί την ιστορία της για να υπερασπιστεί το δικαίωμα των προσφύγων στην εκπαίδευση, την ένταξη και τη δικαιοσύνη. Έχει μιλήσει σε παγκόσμια φόρουμ όπως το TEDxPalaisDesNationsWomen, το Global Women’s Forum, και το WISE Summit, καταρρίπτοντας στερεότυπα και προσφέροντας ρεαλιστικές λύσεις.

Σήμερα, πετά σε ευρωπαϊκούς προορισμούς και είναι επίσημα συγκυβερνήτης αεροσκάφους. Ο επικεφαλής πιλότος της TUI, Paul Hurst, επεσήμανε πως στόχος της εταιρείας είναι η παροχή ίσων ευκαιριών σε άτομα από κάθε υπόβαθρο. «Το μήνυμά μου προς κάθε νέα προσφυγοπούλα είναι: Μην αφήσεις τον πόλεμο να σου κόψει τα φτερά. Αντιμετώπισε κάθε δυσκολία, κάθε στερεότυπο. Βοήθησε άλλες γυναίκες στον δρόμο σου. Και ποτέ μην σταματάς να ονειρεύεσαι. Γιατί πραγματικά – ο ουρανός είναι το όριο».

Πηγή: Marieclaire

Πώς επηρεάζει η θερμότητα το σώμα κατά τη διάρκεια του ύπνου;

Η θερμότητα μπορεί να έχει μερικές πολύ ισχυρές επιδράσεις στο σώμα μας, οι οποίες μπορούν επίσης να επηρεάσουν την ποιότητα του ύπνου μας. Ακολουθούν μερικοί τρόποι με τους οποίους η ζέστη μπορεί να προκαλέσει πραγματικά όνειρα άγχους.

Ορμόνες άγχους

Ακόμα κι αν δεν αισθάνεστε άγχος για τυχόν αλλαγές στη ζωή ή επερχόμενα γεγονότα, οι ξαφνικές υψηλές θερμοκρασίες μπορούν πραγματικά να κάνουν το σώμα σας να πιστεύει ότι είστε ανήσυχοι.

Το σώμα σας εισέρχεται σε κατάσταση υπερθερμίας σε εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Εάν η θερμοκρασία του σώματός σας αυξηθεί σε περίπου 37,5°C για ακόμη και μισή ώρα, μπορεί να συμβούν οι ακόλουθες φυσιολογικές αλλαγές: ενεργοποίηση του άξονα HPA, ο οποίος βοηθά στον έλεγχο της απόκρισης του σώματος στο στρες, αυξημένος μεταβολισμός, αυξημένος καρδιακός ρυθμός, αυξημένη αναπνοή, αφυδάτωση, μείωση των σωματικών υγρών και πτώση της αρτηριακής πίεσης, μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο. Η υπερβολική ζέστη μπορεί πραγματικά να αναγκάσει το σώμα σας να ανταποκριθεί με πολλούς από τους ίδιους τρόπους όπως θα ανταποκρινόταν στο ψυχικό άγχος.

Αυξάνει την «ένταση του ύπνου»

Η ιδανική θερμοκρασία – για τους περισσότερους ανθρώπους για βέλτιστο ύπνο είναι 15,5 έως 19,5°C και 40 έως 60% υγρασία. Η ποιότητα του ύπνου μειώνεται σημαντικά εάν η θερμοκρασία και η υγρασία υπερβούν τα αναφερόμενα όρια.

Αυτό συμβαίνει επειδή το σώμα δεν μπορεί να αποβάλει θερμότητα όταν το δωμάτιό σας είναι πολύ ζεστό, προκαλώντας διαταραχές στον ύπνο, ιδιαίτερα στον βαθύ ύπνο και στον ύπνο με γρήγορη κίνηση των ματιών (REM). Κατά τη διάρκεια του ύπνου REM, τα όνειρα είναι τα πιο ζωντανά και τα πιο δυσάρεστα.

Πιο ζωντανά όνειρα

Όπως αποδεικνύεται, ο ζεστός καιρός κάνει πιο πιθανό να θυμάστε τα όνειρά σας αφού ξυπνήσετε. Ο ζεστός καιρός σας κάνει να ξυπνάτε πιο συχνά στο τέλος του κύκλου REM. Αυτό σημαίνει ότι είναι πιο πιθανό να θυμάστε το όνειρο που μόλις βιώνατε.

Καθώς η θερμοκρασία του σώματος πέφτει κατά τη διάρκεια του ύπνου, μπαίνουμε σε πιο βαθύ, αποκαταστατικό ύπνο. Οι πιο χαμηλές θερμοκρασίες, επομένως, μπορεί επίσης να μας βοηθήσουν να κοιμόμαστε και να βλέπουμε όνειρα, αλλά να τα ξεχνάμε, όπως υποτίθεται ότι κάνουμε. Πράγματι, οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να οδηγήσουν σε περισσότερες αφυπνίσεις από τον ύπνο, κατά τη διάρκεια των οποίων μπορεί να θυμόμαστε τα όνειρα. Ωστόσο, ο κατακερματισμένος ύπνος είναι το αντίθετο του καλού ύπνου.

Συμβουλές για να δροσίσετε τα όνειρά σας

Εάν πιστεύετε ότι ένας ιδιαίτερα έντονος καύσωνας ευθύνεται για τα ζωντανά, ανήσυχα όνειρά σας, δοκιμάστε τις παρακάτω αλλαγές στη ρουτίνα σας για να βελτιώσετε τον ύπνο σας.

Ρίξτε τη θερμοκρασία

Η ιδανική θερμοκρασία δωματίου για ύπνο είναι 18,3°C. Επενδύστε σε ένα θερμόμετρο για να δοκιμάσετε τον χώρο ύπνου σας ή χρησιμοποιήστε το smartphone σας για να μετρήσετε τη θερμοκρασία του δωματίου. Με αυτόν τον τρόπο ξέρετε πόσο κοντά είστε στην ιδανική θερμοκρασία ύπνου σας.

Ελαφριά σεντόνια

Επενδύστε σε ελαφριά σεντόνια για το καλοκαίρι. Το βαμβάκι και το λινό είναι και τα δύο εξαιρετικά υλικά. Το Tencel, το μπαμπού, το περκάλι και το σατέν είναι επίσης γνωστό ότι απορροφούν τη θερμότητα. Υπάρχουν επίσης σεντόνια που έχουν σχεδιαστεί για να σας δροσίζουν.

Ψυχική ψυχραιμία

Διαλογιστείτε πριν τον ύπνο. Εάν έχετε εκτεθεί σε υψηλές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας, το σώμα σας μπορεί να εξακολουθεί να αντιδρά στη ζέστη. Ο διαλογισμός θα σας βοηθήσει να επιβραδύνετε τον ρυθμό της αναπνοής και τον καρδιακό σας ρυθμό, βελτιώνοντας τις πιθανότητές σας για έναν καλό ύπνο. Δοκιμάστε μερικές ασκήσεις αναπνοής πριν τον ύπνο για να μειώσετε τον καρδιακό σας ρυθμό, να ηρεμήσετε το σώμα σας και ενδεχομένως να μειώσετε τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματός σας.

Κρατήστε το δωμάτιο στα σκοτάδια

Κρατήστε τα παράθυρα και τα στόρια κλειστά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εάν ο καυτός ήλιος τείνει να χτυπά τα παράθυρά σας, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φαινόμενο του θερμοκηπίου. Κρατήστε τα στόρια σας κλειστά για να μειώσετε τη θερμότητα στο σπίτι σας. Μπορείτε επίσης να επενδύσετε σε κουρτίνες συσκότισης ή φωτοφραγής για να εξασφαλίσετε ότι δεν θα περάσουν οι ακτίνες θέρμανσης.

Κρύο επίθεμα

Επενδύστε σε ένα στρώμα ψύξης. Αυτά τα μικρά κομμάτια ύπνου υψηλής τεχνολογίας λειτουργούν με την ενεργή κυκλοφορία του νερού μέσα από το στρώμα για να σας κρατήσουν δροσερούς. Λειτουργούν επίσης για να σας κρατήσουν ζεστούς το χειμώνα. Άλλοι λειτουργούν απλώς ανυψώνοντας το κρεβάτι με ένα ψυκτικό υλικό, όπως το μπαμπού.

Πάγος

Αν είστε παραδοσιακοί, αυτή είναι μια γρήγορη και εύκολη λύση. Τοποθετήστε ένα μπολ με παγάκια μπροστά από έναν ανεμιστήρα για να αυξήσετε την αποτελεσματικότητά του και να δροσίσετε γρήγορα το δωμάτιό σας.

Φάτε ελαφριά

Φάτε ένα ελαφρύ γεύμα πριν τον ύπνο. Γεύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη μπορούν να αυξήσουν τη θερμοκρασία του σώματός σας. Επιπλέον, το να ανάβει ο φούρνος το βράδυ θα ζεστάνει ολόκληρο το σπίτι.

Εάν έχετε παρατηρήσει λοιπόν ότι ο ύπνος σας έχει διαταραχθεί και βλέπετε δυσάρεστα όνειρα, αυτό μπορεί να οφείλεται στον ζεστό καιρό. Εστιάστε στη διατήρηση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματός σας σε χαμηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια της ημέρας και προσπαθήστε να διατηρήσετε το δωμάτιό σας όσο πιο δροσερό μπορείτε κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αυτό μπορεί να φέρει ανακούφιση και να μειώσει τις πιθανότητες να αισθάνεστε αγχώδης ενώ κοιμάστε.

Πηγή: Healthline

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο Communications Psychology διερευνά τους παράγοντες που επηρεάζουν την ικανότητα ανάκλησης των ονείρων κατά την αφύπνιση και αναδεικνύει ποια ατομικά χαρακτηριστικά και μοτίβα διαμορφώνουν αυτό το φαινόμενο. Για τη συλλογή δεδομένων, οι επιστήμονες διεξήγαγαν μια μελέτη στην οποία συμμετείχαν 217 άνδρες και γυναίκες, ηλικίας 18 έως 70 ετών, από το 2020 έως το 2024. Οι συμμετέχοντες κρατούσαν ημερολόγια ονείρων και συμπλήρωσαν ψυχομετρικές, γνωστικές και εγκεφαλογραφικές αξιολογήσεις. Χρησιμοποιήθηκαν επίσης συσκευές για την παρακολούθηση των μοτίβων του ύπνου.

Η Valentina Elce, Ιταλίδα διδάκτωρ της νευροεπιστήμης και μία από τους συγγραφείς αυτής της νέας μελέτης, αναφέρει ότι «παρά την πανταχού παρουσία τους, οι μηχανισμοί μέσω των οποίων ο εγκέφαλος δημιουργεί ονειρικές εμπειρίες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστοι. Αυτό καθιστά τη μελέτη των ονείρων και της συνείδησης ένα από τα πιο συναρπαστικά σύνορα της νευροεπιστήμης».
Αν και η επιστημονική συζήτηση συνεχίζεται, η νέα μελέτη παρέχει ορισμένα «περίεργα και αποκαλυπτικά» στοιχεία, λέει ο Francisco Segarra, ψυχολόγος και μέλος της ομάδας εργασίας για την αϋπνία της Ισπανικής Εταιρείας Ύπνου, ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα. Ένα βασικό εύρημα είναι ότι η ικανότητα ανάκλησης ονείρων συνδέεται, σύμφωνα με τη μελέτη, με την ευπάθεια ενός ατόμου σε «γνωστικές παρεμβολές».

«Αν αναλογιστούμε τη διαδικασία του ξυπνήματος και της ανάκλησης των ονείρων μας, συνειδητοποιούμε πόσο δύσκολο μπορεί να είναι να αγνοήσουμε τον εξωτερικό κόσμο που μας βομβαρδίζει με διάφορα ερεθίσματα, όπως το να κλείσουμε το ξυπνητήρι, να ελέγξουμε την ώρα ή να βιαστούμε επειδή έχουμε αργήσει στη δουλειά», εξηγεί η Elce Όλοι αυτοί οι αντιπερισπασμοί αντιπροσωπεύουν τη γνωστική παρεμβολή που περιγράφει η μελέτη και καθιστούν τη μνήμη ενός ονείρου πρόκληση. «Είναι σαν να βρίσκεσαι σε ένα δωμάτιο γεμάτο ανθρώπους που φωνάζουν, ενώ προσπαθείς να ακούσεις έναν φίλο να ψιθυρίζει κάτι στη γωνία και μετά να προσπαθείς να θυμηθείς τι σου είπε».

Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι με μεγαλύτερη ικανότητα να αγνοούν τους παράγοντες που αποσπούν την προσοχή τους ανακαλούν συχνότερα το περιεχόμενο των ονείρων τους. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι οι άνθρωποι που προσδίδουν νόημα στα όνειρά τους – που είναι περίεργοι για την ίδια τη φύση των ονείρων, τα χαρακτηριστικά και το νόημά τους – τείνουν να τα ανακαλούν συχνότερα. «Στην πραγματικότητα, ένα προηγούμενο ενδιαφέρον για τα όνειρα μπορεί να οδηγήσει ένα άτομο να εφαρμόσει στρατηγικές για τη βελτίωση της ανάκλησης των ονείρων, όπως η τήρηση ημερολογίου», λέει η Elce.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι «η τάση για περιπλανήσεις του νου αναδεικνύεται στη μελέτη μας ως ένας άλλος ισχυρός θετικός παράγοντας για την ανάκληση των ονείρων». Με άλλα λόγια, όσοι είναι επιρρεπείς στην ενδοσκόπηση και τον αναστοχασμό είναι πιο πιθανό να θυμούνται τι ονειρεύτηκαν την προηγούμενη νύχτα. «Οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται περισσότερο για το νόημα των ονείρων τους έχουν ένα πιο στοχαστικό μοτίβο προσωπικότητας και αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί αφιερώνουν μεγαλύτερη προσοχή σ’ αυτά», λέει ο Segarra.

Ο ελαφρύς ύπνος συνδέεται με μεγαλύτερη ανάκληση των ονείρων, καθώς στον βαθύ ύπνο κυριαρχεί η εγκεφαλική δραστηριότητα αργών κυμάτων, η οποία μπορεί να επηρεάσει την κωδικοποίηση της μνήμης και να μειώσει την επίγνωση της ονειρικής εμπειρίας. Η Elce εξηγεί: «Στην περίπτωση των ονείρων, ο εγκέφαλος πρέπει να τα καταγράψει πριν ξυπνήσει. Ωστόσο, ο ύπνος διαταράσσει τις διαδικασίες μνήμης και αν ένα όνειρο δεν κωδικοποιηθεί σωστά λόγω του βαθύ ύπνου, των περισπασμών κατά την αφύπνιση ή της έλλειψης προσοχής στο όνειρο, μπορεί να ξεχαστεί γρήγορα».

Άλλα ευρήματα σχετίζονται με την ηλικία. Η μελέτη δείχνει ότι, αν και η γήρανση δεν μειώνει την ικανότητα να ονειρεύεται κανείς, κάνει την ανάκληση ονείρων λιγότερο συχνή. «Οι νεότεροι άνθρωποι έχουν γενικά καλύτερη μνήμη και μεγαλύτερες ικανότητες συγκέντρωσης, οι οποίες τους βοηθούν να διατηρούν τις ονειρικές εμπειρίες. Καθώς μεγαλώνουμε, οι ικανότητες αυτές μειώνονται φυσιολογικά, καθιστώντας την ανάκληση των ονείρων πιο δύσκολη», σημειώνει η Elce.

Και όσον αφορά τις εποχές, η μελέτη διαπίστωσε ότι η ανάκληση ονείρων ήταν χαμηλότερη το χειμώνα σε σύγκριση με την άνοιξη και το φθινόπωρο, γεγονός που υποδηλώνει εποχιακή επίδραση στη συχνότητα ανάκλησης ονείρων. Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για την κατανόηση αυτού του φαινομένου. Μια μελέτη του 2024 πάντως διαπίστωσε ότι οι μικρότερες ημέρες το χειμώνα μπορεί να οδηγήσουν σε βαθύτερο, πιο αδιάκοπο ύπνο, ο οποίος μπορεί να μειώσει την πιθανότητα να ξυπνήσει κανείς κατά τη διάρκεια του REM (rapid eye movement) ύπνου, γνωστού και ως ύπνου ραγδαίων κινήσεων των ματιών, όταν τα όνειρα είναι συνήθως πιο εύκολο να ανακληθούν.

Δεν είναι ακόμη σαφές αν οι άνθρωποι είναι βιολογικά σχεδιασμένοι να θυμούνται τα όνειρά τους ή αν αυτή η ικανότητα προσφέρει κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, η ανάμνηση ορισμένων ονείρων μπορεί να είναι ευεργετική, ιδίως για τη συναισθηματική επεξεργασία, τη μνήμη και την επίλυση προβλημάτων. Η Ιταλίδα ερευνήτρια το συνοψίζει ως εξής: «Τα όνειρα συχνά μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε τους φόβους και τα άγχη και η ανάμνησή τους μπορεί να διευκολύνει τη μάθηση από προηγούμενες εμπειρίες και να βελτιώσει τη ρύθμιση των συναισθημάτων».

Οι ερευνητές πιστεύουν επίσης ότι, δεδομένου ότι ορισμένα όνειρα αντικατοπτρίζουν ανησυχίες ή προκλήσεις της πραγματικής ζωής, «η ανάκλησή τους μπορεί να βοηθήσει στην ανεύρεση λύσεων ή στην πρόβλεψη κινδύνων, παρέχοντας ένα προσαρμοστικό πλεονέκτημα». Ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα όνειρα επιτρέπουν στον εγκέφαλο να προσομοιώνει απειλές και να προβάρει πιθανές αντιδράσεις σε ένα ασφαλές περιβάλλον. «Ωστόσο, το βαθύτερο ερώτημα του γιατί ονειρευόμαστε», καταλήγει η Elce, τόσο από βιολογική άποψη όσο και σε σχέση με τον αντίκτυπό του στη γνωστική ικανότητα αλλά και την ευημερία του ατόμου, παραμένει ανοιχτό».

Πηγή: Lifo.gr

Σήμερα, οι ερευνητές συνεχίζουν να αναζητούν απαντήσεις για το πώς και γιατί ονειρευόμαστε, καθώς όλο και περισσότερα στοιχεία συνδέουν τα όνειρα με την υγεία μας.

Στα τέλη του 1800, οι επιστήμονες άρχισαν να διερευνούν τη νευρολογική βάση των ονείρων. Το 1893, η ψυχολόγος Μαίρη Κάλκινς διεξήγαγε μια μελέτη ύπνου υπό το φως των κεριών, ξυπνώντας τους συμμετέχοντες -έναν άνδρα και μια γυναίκα- καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας για να τους ρωτήσει αν ονειρεύονταν και να περιγράψουν τη ζωντάνια των ονείρων τους.

Από την Κάλκινς στον Φρόιντ

Η Κάλκινς ήταν η πρώτη που ποσοτικοποίησε τα στοιχεία και το χρόνο των ονείρων. Διαπίστωσε ότι τα όνειρα γενικά λάμβαναν χώρα στο παρόν και «όταν το όνειρο αφορούσε το σπίτι της παιδικής ηλικίας ή κάποιο πρόσωπο που δεν είχε δει για πολλά χρόνια, η φαινομενική ηλικία του ονειρευόμενου δεν μειωνόταν ποτέ για να αποφευχθεί ο αναχρονισμός. Είναι λοιπόν προφανές ότι το όνειρο συνδέεται με την άγρυπνη ζωή και -κατά την εμπειρία αυτών των παρατηρητών- συνήθως με την πρόσφατη ζωή».

Αλλά λίγο μετά τη μελέτη της Κάλκινς, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στο τι σήμαιναν τα όνειρα, είπε ο Ζάντρα, τουλάχιστον εν μέρει λόγω του Σίγκμουντ Φρόιντ.

Ξεκινώντας γύρω στο 1900, ο ιδρυτής της ψυχανάλυσης παρουσίασε τα όνειρα στο πλαίσιο των καταπιεσμένων επιθυμιών. Ο Φρόιντ έγραψε, για παράδειγμα, ότι ορισμένα όνειρα άγχους προέρχονται «από ψυχοσεξουαλική διέγερση, οπότε το άγχος αντιστοιχεί σε καταπιεσμένη λίμπιντο». Και, αν κάποιος ονειρευόταν τον θάνατο ενός ακόμα ζωντανού μέλους της οικογένειάς του, ο Φρόιντ πίστευε ότι «ο ονειρευόμενος το έχει επιθυμήσει νεκρό κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της παιδικής του ηλικίας».

Το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε ξανά με την ανακάλυψη το 1953 του ύπνου ταχείας κίνησης των ματιών (REM) και την επακόλουθη παρατήρηση ότι όταν οι άνθρωποι ξυπνούν από τον REM, έχουν συχνά ζωντανή ανάκληση ονείρων. Η έρευνα έκτοτε έχει δείξει ότι τα όνειρα μπορούν να συμβούν κατά τη διάρκεια πολλών σταδίων του ύπνου. Ακόμη και άνθρωποι που έχουν εγκεφαλικές βλάβες ή λαμβάνουν φάρμακα που εξαλείφουν σχεδόν εντελώς τον REM εξακολουθούν να ονειρεύονται.

Ένα περιπλανώμενο μυαλό

Παρόλο που ορισμένα μοτίβα ηλεκτρικής δραστηριότητας στον εγκέφαλο έχουν συνδεθεί με την παρουσία ή την απουσία ονείρων, δεν υπάρχει ακόμη κανένας οριστικός βιοδείκτης που να σηματοδοτεί ότι ένα άτομο ονειρεύεται. Κατά την τελευταία δεκαετία, έχει δοθεί αυξημένη προσοχή στο δίκτυο προεπιλεγμένων λειτουργιών – μια ομάδα εγκεφαλικών περιοχών που ενεργοποιούνται όταν το μυαλό ενός ατόμου περιπλανιέται, για παράδειγμα, όταν κοιτάζει έξω από ένα παράθυρο.

«Πολλά από τα πιο πρόσφατα μοντέλα για το γιατί ονειρευόμαστε συνδέονται με τα όνειρα ως μια ενισχυμένη μορφή περιπλάνησης του νου», δήλωσε ο Ζάντρα. Αλλά το γιατί ονειρευόμαστε εξακολουθεί να αποτελεί σημείο διαφωνίας στον τομέα.

Μια μακροχρόνια διαδεδομένη υπόθεση είναι ότι τα όνειρα χρησιμεύουν ως μέσο προσομοίωσης πιθανών απειλών, προετοιμάζοντάς μας για τον κίνδυνο που μπορεί να έρθει στο δρόμο μας.

«Αλλά πολλά, πάρα πολλά όνειρα δεν έχουν καμία φυσική ή ψυχολογική απειλή», αντέτεινε ο Ζάντρα. Είπε ότι πιστεύει ότι ονειρευόμαστε για να δώσουμε νόημα στις εμπειρίες μας στην εγρήγορση στο πλαίσιο του παρελθόντος, επιστρατεύοντας χαλαρά συνδεδεμένες συνδέσεις – κάτι που μας επιτρέπει το δίκτυο προεπιλεγμένων λειτουργιών. «Όταν ξυπνάς, τα πράγματα έχουν ενσωματωθεί στην κατανόηση του εαυτού σου, του κόσμου, της θέσης σου σε αυτόν, με παράξενους, ασύνδετους τρόπους», είπε. «Και τι σε βοηθάει αυτό να κάνεις; Σε βοηθά να προβλέψεις, ή καλύτερα να προσαρμοστείς σε αυτό που σε περιμένει».

Συναισθηματική επεξεργασία

Μια άλλη κορυφαία εξήγηση είναι ότι μας βοηθά να επεξεργαζόμαστε και να ρυθμίζουμε τα συναισθήματά μας. Η Σάρα Μέντνικ, γνωσιακή επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν, δήλωσε ότι θεωρεί τα όνειρα ως έναν «ασφαλή χώρο όπου μπορούμε να αναφέρουμε δυνητικά συναισθηματικά φορτισμένες εμπειρίες» και στη συνέχεια να παίξουμε τις πιθανότητες. «Αυτό που βλέπουμε είναι αύξηση της διέγερσης κατά τη διάρκεια των ονείρων, αλλά στη συνέχεια βλέπουμε επίσης μια ηρεμία αυτού του συστήματος διέγερσης κατά τη διάρκεια του χρόνου των ονείρων», είπε.

Στην έρευνά της, η Μέντνικ διαπίστωσε ότι, για τους ανθρώπους που έχουν βιώσει ένα αρνητικό συναισθηματικό γεγονός, το να το ονειρεύονται μπορεί να βοηθήσει στην καταστολή των συναισθημάτων που συνδέονται με αυτό.

«Αν ονειρευτείς ένα γεγονός, θα διατηρήσεις λεπτομερή μνήμη για το γεγονός αυτό, αλλά θα έχεις επίσης, διαχρονικά, λιγότερη συναισθηματική διέγερση όταν σκέφτεσαι το γεγονός αυτό», είπε.

Η Μέντνικ θεωρεί επίσης τα όνειρα ως ένα είδος «ολονύκτιας θεραπείας», αναφέροντας μια μελέτη ύπνου που διαπίστωσε ότι, μεταξύ των διαζευγμένων, εκείνοι που ονειρεύονταν τους πρώην συζύγους τους είχαν λιγότερα καταθλιπτικά συμπτώματα μετά από ένα χρόνο. Αυτό καταδεικνύει ότι τα όνειρα μπορούν να έχουν «ωραίες μακροπρόθεσμες συνέπειες για να έχεις μια υγιή σχέση με το συναισθηματικό σου παρελθόν», είπε.

Διαπιστώσεις από τα όνειρα

Αλλά κάποιοι άνθρωποι περνούν τη ζωή τους χωρίς να θυμούνται ποτέ ένα όνειρο. Σε μελέτες ύπνου όπου οι συμμετέχοντες ξυπνούν κάθε πέντε λεπτά καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, μπορεί να αναφέρουν ότι είδαν δεκάδες όνειρα, και έτσι ένα άτομο που βιώνει μικρο-αφυπνίσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να θυμάται περισσότερα από τα όνειρά του. Το ενδιαφέρον για ένα όνειρο μπορεί επίσης να επηρεάσει το αν το θυμάστε, δήλωσε ο Ζάντρα, όπως και το ξύπνημα χωρίς ξυπνητήρι.

«Αν ξυπνάς με φυσικό τρόπο, τότε υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να ξυπνήσεις από τον ύπνο REM», δήλωσε η Ζινγκ Ζανγκ, γνωστική επιστήμονας στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ και στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης. Το ξύπνημα κατά τη διάρκεια του REM αυξάνει τις πιθανότητες να βρίσκεσαι στη μέση ενός ονείρου. Η Ζανγκ προτείνει να καταγράφεις τα όνειρα που θυμάσαι αμέσως μόλις ξυπνήσεις, καθώς μελέτες δείχνουν ότι κάτι τέτοιο βελτιώνει την ανάκληση των ονείρων.

Τα όνειρα μπορούν να δώσουν πληροφορίες για την ευημερία ενός ατόμου

Οι άνθρωποι που είναι πιο αγχωμένοι ή ανήσυχοι «έχουν περισσότερα αρνητικά όνειρα και πιο αρνητικό περιεχόμενο ονείρων», δήλωσε ο Ζάντρα. «Έχουν περισσότερες επιθετικές αλληλεπιδράσεις στα όνειρα παρά φιλικές αλληλεπιδράσεις. Έχουν περισσότερες αντιπαλότητες, έχουν περισσότερες αποτυχίες από ό,τι επιτυχίες. Αλλά καθώς η ευεξία ενός ατόμου βελτιώνεται, υπάρχουν αντίστοιχες αλλαγές στο περιεχόμενο των ονείρων του». «Πολλοί [άνθρωποι με] διαταραχές της διάθεσης – κατάθλιψη, άγχος, PTSD – αναφέρουν διαφορετικά μοτίβα ονείρων, όπου έχουν υπερβολικά όνειρα», τα οποία μπορεί να είναι το αποτέλεσμα του παρατεταμένης REM, δήλωσε η Ζανγκ, η οποία αρχίζει να διερευνά τον ρόλο των ονείρων σε ψυχιατρικούς πληθυσμούς, ιδίως σε άτομα με σχιζοφρένεια.

Εάν κάποιος με μετατραυματική διαταραχή βιώνει εφιάλτες σε επανάληψη, «έχει χειρότερη πρόγνωση όσον αφορά τα συμπτώματα της μετατραυματικής διαταραχής. Είναι μια ένδειξη ότι το σύστημα δεν προσαρμόζεται όσο καλά θα μπορούσε», δήλωσε ο Ζάντρα. Αλλά αυτό μπορεί να επαναδιατυπωθεί ως μια ευκαιρία για κάποιον να αναζητήσει βοήθεια. «Χρειάζεται θεραπεία, χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή, χρειάζεται κάτι», πρόσθεσε.

Πηγή: Pride.gr

Επομένως, αν δεν κοιμόμαστε καλά (δεν φτάνετε στο σημείο του βαθύ ύπνου ή ξυπνάτε πολλές φορές τη νύχτα), τότε χάνουμε αυτό το «εργαλείο», που χρειάζεται ο εγκέφαλος για να σας κρατά υγιείς και οξυδερκείς.

Σε τι μας βοηθούν τα όνειρα

Στο να αποθηκεύουμε αναμνήσεις και πράγματα που έχουμε μάθει
Ο εγκέφαλος επανενεργοποιεί και παγιώνει τις μνήμες και τις πληροφορίες που λάβαμε πρόσφατα ενώ κοιμόμαστε και οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι αυτή η διαδικασία αντανακλάται άμεσα στο περιεχόμενο των ονείρων μας. Ορισμένοι μάλιστα υποστηρίζουν ότι τα όνειρα δεν αντανακλούν απλώς αυτά που πρέπει να γνωρίζουμε και να θυμόμαστε, αλλά επιπλέον είναι ο τρόπος του εγκεφάλου μας να τα κατηγοριοποιεί.

Τα όνειρά μας είναι πιο απλά σαν μια «πρόβα» νέων πληροφοριών που μας επιτρέπει να τις οργανώσουμε και να τις εφαρμόσουμε αργότερα στην πράξη.

Στην επεξεργασία των συναισθημάτων μας
Είναι πιο πιθανό να ονειρευόμαστε συναισθηματικά έντονες εμπειρίες και αυτός είναι ένας τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος μας βοηθά να επεξεργαστούμε δύσκολες καταστάσεις, ακόμα και να αποκαταστήσουμε τραύματα.

Mας εμπνέουν
Τα όνειρα δεν επαναλαμβάνουν απλώς αυτά που βιώσαμε ή μάθαμε, αλλά δημιουργούν επίσης καινούριες συνδέσεις και ελεύθερους συσχετισμούς μεταξύ αυτού που έχουμε δει και αυτού που γνωρίζουμε.

Ως αποτέλεσμα, μας ανοίγουν μια πόρτα στη δημιουργικότητα καθώς και σε νέες προσεγγίσεις για την επίλυση προβλημάτων. Αυτό είναι εμφανές στις μαρτυρίες διάσημων καλλιτεχνών και στοχαστών που πιστώνουν στα όνειρά τους την έμπνευση για μερικές από τις μεγαλύτερες δημιουργίες τους, όπως είχε κάποτε δηλώσει ο Πολ ΜακΚάρτνεϊ για το τραγούδι «Yesterday».

Ακόμα και οι εφιάλτες κάποιες φορές ωφελούν
Οι εφιάλτες είναι κατά τους ερευνητές ο τρόπος του εγκεφάλου να μας προετοιμάζει για όταν θα συμβούν άσχημα πράγματα. Είναι πάλι, όπως είπαμε, σαν μια πρόβα αλλά αυτή τη φορά πιο έντονη συναισθηματικά ώστε να βρούμε λύσεις προτού έρθει κάτι κακό.

Βέβαια, ενώ οι περιστασιακοί εφιάλτες θεωρούνται όνειρα που είναι απλά πιο τρομακτικά ή ενοχλητικά, οι τακτικοί μπορεί να μαρτυρούν προβλήματα που δεν πρέπει να αγνοούμε. Γι’ αυτό θα πρέπει να προβληματιστούμε και να αναζητήσουμε την πραγματική τους αιτία.

Ο κορυφαίος Ελβετός γιατρός και ψυχολόγος Καρλ Γκούσταβ Γιουνγκ έλεγε ότι ο όνειρο είναι μια μικρή και κρυμμένη πόρτα στο πιο βαθύ και ιερό σημείο της ψυχής, η οποία ανοίγει σε εκείνη την αρχέγονη νύχτα, που βρισκόταν η ψυχή πολύ πριν υπάρξει το συνειδητό εγώ.

Πηγή: Vita