Παρά την επιτυχία της αποστολής Artemis II τον Απρίλιο, όπου τέσσερις αστροναύτες ταξίδεψαν γύρω από τη Σελήνη, αρκετοί επιστήμονες θεωρούν ότι η Κίνα είναι πιθανότερο να γίνει η επόμενη χώρα που θα προσεδαφίσει ανθρώπους στην επιφάνεια της Σελήνης.

«Δεν θα με εξέπληττε καθόλου αν η Κίνα φτάσει πρώτη», δήλωσε στο BBC News ο δρ Simeon Barber, σεληνιακός επιστήμονας του Open University, αναφερόμενος στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η NASA στην εξασφάλιση ενός αξιόπιστου σκάφους για προσελήνωση ανθρώπων.

Τα στάδια του προγράμματος Ignition Moon Base

Το πρόγραμμα Ignition Moon Base της NASA περιλαμβάνει τρεις φάσεις. Πριν από την αποστολή ανθρώπων, ο οργανισμός σχεδιάζει να στείλει ρομποτικά οχήματα και ειδικά drones για να εξερευνήσουν και να χαρτογραφήσουν το απαιτητικό σεληνιακό έδαφος.

Επιπλέον, προβλέπεται η αποστολή οχημάτων μεταφοράς που θα διευκολύνουν τη μετακίνηση των αστροναυτών στην επιφάνεια, καθώς και η εγκατάσταση συστημάτων επικοινωνίας και επιστημονικών οργάνων.

Την Τρίτη, η NASA ανακοίνωσε πως εταιρείες όπως οι Blue Origin, Intuitive Machines και Astrobotic εξασφάλισαν συμβόλαια για την κατασκευή των απαραίτητων μηχανημάτων για το εγχείρημα αυτό.

Ο νεαρός επιστήμονας έχει εκδηλώσει από πολύ μικρή ηλικία το ενδιαφέρον του για τις θετικές επιστήμες και, όπως αναφέρει, η ενασχόλησή του γρήγορα μετατράπηκε σε συστηματική προσπάθεια και διακρίσεις. Από την ηλικία των 13 ετών συμμετείχε σε επιστημονικούς διαγωνισμούς, κατακτώντας σημαντικές θέσεις και αναγνώριση.

Σε τηλεοπτική του συνέντευξη, ο Βίκτωρας εξήγησε με απλά λόγια την επιστήμη που τον έχει κερδίσει: την κβαντική φυσική, η οποία μελετά τον μικρόκοσμο των ατόμων και των σωματιδίων. Μέσα από τη συμμετοχή του σε θερινό σχολείο φυσικής στη Θεσσαλονίκη, ανέπτυξε μια ερευνητική ιδέα που έχει συζητηθεί και με τη NASA, με στόχο πιθανή υλοποίηση έως το 2035.

Η πρότασή του αφορά τη συνέχεια των ιστορικών αποστολών Voyager, με στόχο την ανάπτυξη νέας τεχνολογίας που θα μπορούσε να επιτρέψει την ταχύτερη εξερεύνηση του διαστρικού χώρου και τη μετάβαση σε άλλα ηλιακά συστήματα.

Ο ίδιος αποδίδει σημαντικό ρόλο στην οικογένειά του, που τον ενθάρρυνε από μικρή ηλικία να ασχοληθεί με την επιστήμη και να αναπτύξει την περιέργειά του για το σύμπαν. Παρά τις απαιτήσεις, η καθημερινότητά του παραμένει συνδυασμός σχολείου, μελέτης και ερευνητικών projects.

Αναφερόμενος στην πορεία του, σημειώνει ότι στην αρχή υπήρξε άγχος, όμως στη συνέχεια κατάλαβε ότι η επιστήμη αυτή είναι αυτό που τον εκφράζει. Παράλληλα, εκφράζει την επιθυμία του να συνδυάσει στο μέλλον την ιατρική με την αστροφυσική, θεωρώντας ότι η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης θα φέρει πιο κοντά αυτούς τους δύο τομείς.

Έχει επίσης διακριθεί σε έρευνα που σχετίζεται με την υγεία, μελετώντας μοτίβα συμπεριφοράς σε ασθενείς και επιχειρώντας να εξετάσει πιθανές συνδέσεις με την εμφάνιση ασθενειών.

Τέλος, αναφέρεται και στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας, το οποίο θεωρεί ότι χρειάζεται ενίσχυση, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει καλύτερα νέους επιστήμονες και τις φιλοδοξίες τους, επισημαίνοντας πως το εξωτερικό προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες εξέλιξης στον τομέα της έρευνας.

Η ιστορία του Βίκτωρα Γιαννικόπουλου σκιαγραφεί μια νέα γενιά που ήδη κινείται με βλέμμα στραμμένο πολύ πέρα από τα σύνορα της Γης.

Το νέο εύρημα αφορά την πρόληψη εκδήλωσης φωτιάς στο διάστημα. Σε σύντομη ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στο Lunar and Planetary Science Conference, ερευνητές της NASA ανακοίνωσαν την αποστολή Flammability of Materials on the Moon (FM2), η οποία για πρώτη φορά θα εξετάσει πώς συμπεριφέρονται οι φωτιές σε πλανητικά σώματα εκτός της Γης.

Στα τέλη του 2026, η αποστολή θα μεταφέρει τέσσερα δείγματα στερεών καυσίμων και θα καταγράψει τα χαρακτηριστικά της φλόγας υπό συνθήκες σεληνιακής βαρύτητας για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. «Τα τεστ θα προσφέρουν βασικά δεδομένα αναφοράς και εντάσσονται στη γενικότερη προσπάθεια κατανόησης του τρόπου με τον οποίο η βαρύτητα της Σελήνης επηρεάζει την ευφλεκτότητα των υλικών», ανέφεραν οι ερευνητές.

Πώς συμπεριφέρεται η φωτιά στο διάστημα

Η εκδήλωση φωτιάς κατά τη διάρκεια διαστημικών αποστολών μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες, καθώς η φωτιά συμπεριφέρεται διαφορετικά σε συνθήκες μικροβαρύτητας. Στη Γη, μια μικρή φλόγα παίρνει σχήμα σταγόνας λόγω του συνδυασμού ανόδου θερμών αερίων και της επίδρασης της βαρύτητας στον ψυχρότερο, πυκνότερο αέρα.

Αυτή η κίνηση απουσιάζει στη μικροβαρύτητα, όπου οι φλόγες τείνουν να αποκτούν πιο σφαιρικό σχήμα, σύμφωνα με ανάρτηση της NASA σχετικά με την επιστήμη της καύσης. Για τον λόγο αυτό, οι μηχανικοί έχουν θεσπίσει το πρότυπο NASA-STD-6001B, ώστε να καθορίζουν ποια υλικά είναι κατάλληλα για χρήση στο διάστημα.

Με τα χρόνια, η NASA έχει πραγματοποιήσει πλήθος πειραμάτων καύσης για να συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικά με τη διαφορετική φυσική της φωτιάς στο διάστημα.

Τα άγνωστα της σεληνιακής βαρύτητας

Παρά την εκτενή έρευνα για την ευφλεκτότητα στο διάστημα, οι επιστήμονες διαθέτουν μόνο μια κατά προσέγγιση εικόνα για το πώς αυτές οι γνώσεις μεταφέρονται στις αποστολές στη Σελήνη. Σύμφωνα με την τελευταία αναφορά για το πρόγραμμα FM2, τα τρέχοντα αριθμητικά και πειραματικά δεδομένα δείχνουν ότι «η σεληνιακή βαρύτητα ενδέχεται να είναι πιο επικίνδυνη, καθώς ο ρυθμός εξάπλωσης της φλόγας εξαρτάται από τις κορυφώσεις της βαρύτητας» σε ορισμένα περιβάλλοντα μερικής βαρύτητας.

Αυτό έχει άμεσες επιπτώσεις και στον σχεδιασμό των διαστημικών στολών, όπως επισημαίνει η ομάδα των ερευνητών.

Εάν η αποστολή FM2 εκτοξευθεί όπως προβλέπεται στα τέλη του 2026, το χρονικό σημείο θα είναι ιδανικό. Μετά την επιτυχία της Artemis 2, οι αξιωματούχοι της NASA προανήγγειλαν την Artemis 3, που θα πραγματοποιήσει περαιτέρω προκαταρκτικές δοκιμές πριν μεταφέρει ανθρώπους στη Σελήνη με τις αποστολές Artemis 4 και 5.

Σε επόμενο στάδιο, οι μηχανικοί επιδιώκουν να διεξάγουν δοκιμές πιστοποίησης υλικών απευθείας στην επιφάνεια της Σελήνης. Όπως παραδέχονται οι ερευνητές στην τελευταία τους έκθεση, αυτό δεν μπορεί να συμβεί μέχρι να εγκαθιδρυθεί «παρατεταμένη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη».

Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος: αν το FM2 πετύχει, τα πληρώματα των επόμενων Artemis θα ταξιδεύουν πιο ασφαλώς. Και όσο περισσότερες αποστολές πραγματοποιούνται προς τη Σελήνη, τόσο βαθύτερη θα γίνεται η κατανόηση των φυσικών νόμων στο διάστημα από τους επιστήμονες.

Ανάμεσα στις πολυαναμενόμενες εικόνες που κατέγραψε το πλήρωμα, το οποίο εργάστηκε ανά ζεύγη στα παράθυρα της κάψουλας Orion, ξεχωρίζουν η «ανατολή» της Γης πίσω από τη Σελήνη, μια ηλιακή έκλειψη και τμήματα της λεκάνης πρόσκρουσης Orientale πλάτους 950 χιλιομέτρων, που δεν είχαν παρατηρηθεί ποτέ με γυμνό μάτι.

Περαιτέρω φωτογραφίες αναμένεται να αποκαλύψουν τις καφέ, πράσινες και πορτοκαλί αποχρώσεις που ανέφεραν οι αστροναύτες στο γκρίζο τοπίο, καθώς και πιθανώς διακριτές στρώσεις σεληνιακής σκόνης που φάνηκαν κατά την ανατολή της Γης.

Αφού πραγματοποίησαν ελιγμό γύρω από τη μακρινή πλευρά της Σελήνης τη Δευτέρα —μια διαδικασία που διέκοψε την επικοινωνία του πληρώματος με το κέντρο ελέγχου για 40 λεπτά— οι τέσσερις αστροναύτες κινούνται πλέον με ταχύτητα πίσω προς τη Γη. Το ταξίδι επιστροφής, μήκους 250.000 μιλίων, αναμένεται να ολοκληρωθεί με προσθαλάσσωση κοντά στις ακτές του Σαν Ντιέγκο στις 8:07 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ την Παρασκευή.

Ιστορικές στιγμές και προσωπικές μαρτυρίες

Η αστροναύτης της NASA Christina Koch, η πρώτη γυναίκα που πετά γύρω από τη Σελήνη, δήλωσε σχετικά με την παρατήρηση της σεληνιακής επιφάνειας από τόσο κοντά: «Ένιωσα μια καταλυτική συγκίνηση κοιτώντας τη Σελήνη. Κράτησε μόνο ένα-δύο δευτερόλεπτα και δεν μπορούσα να το επαναλάβω, όμως κάτι με συνεπήρε ξαφνικά στο σεληνιακό τοπίο και το έκανε αληθινό».

Η ίδια τόνισε πως εντυπωσιάστηκε ιδιαίτερα από τους φωτεινούς νέους κρατήρες που έλαμπαν στην επιφάνεια σαν μικρές τρύπες σε αμπαζούρ. «Είναι τόσο φωτεινοί σε σύγκριση με το υπόλοιπο φεγγάρι», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Ο συνάδελφός της Victor Glover, ο πρώτος μαύρος αστροναύτης που ταξιδεύει πέρα από τη χαμηλή τροχιά της Γης, ανέφερε: «Ήταν πολύ συγκινητικό να κοιτάζω έξω από το παράθυρο». «Πήγα ακριβώς εκεί όπου πήγε η Christina και ένιωθα ότι περπατούσα κι εγώ στην επιφάνεια, σκαρφαλώνοντας και εξερευνώντας αυτό το εντυπωσιακό έδαφος», είπε στον υπεύθυνο επικοινωνίας (CapCom) της NASA.

Το ταξίδι της Orion και το διεθνές πλήρωμα

Το διαστημόπλοιο Orion ξεκίνησε το ταξίδι του προς τη Σελήνη την 1η Απριλίου, εκτοξευόμενο από το Kennedy Space Center στη Φλόριντα με τον πύραυλο Space Launch System — τον φορέα βαθέως διαστήματος της NASA.

Στην αποστολή συμμετέχουν οι αστροναύτες της NASA Christina Koch, Victor Glover και Reid Wiseman, καθώς και ο αστροναύτης της Καναδικής Διαστημικής Υπηρεσίας Jeremy Hansen.

Ίσως να έχετε αναρωτηθεί πώς μυρίζει το διάστημα ή τι τρώνε οι αστροναύτες κατά τη διάρκεια της παραμονής τους, ειδικά σε ιδιαίτερες περιστάσεις. Ωστόσο, λίγοι σκέφτονται αν είναι εφικτή η σεξουαλική επαφή στο διάστημα, δεδομένου ότι κάποιοι παραμένουν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό για μήνες.

Σε πρόσφατη συνέντευξη, μια συνταξιούχος αστροναύτης της NASA, η Nicole Stott, μίλησε ανοιχτά για το ζήτημα, εξηγώντας τις πρακτικές δυσκολίες της οικειότητας στο διαστημόπλοιο και αποκαλύπτοντας αν έχει υπάρξει ποτέ τέτοιο περιστατικό.

Στο πλαίσιο της σειράς “Honesty Box” του LADbible, η Nicole Stott, πρώην αστροναύτης, μηχανικός και υδροναύτης, απάντησε σε πολλές ερωτήσεις σχετικά με την εμπειρία της — η οποία ξεπερνά τις 100 ημέρες σε δύο αποστολές.

Μία από τις πρώτες ερωτήσεις που δέχθηκε ήταν αν είναι δυνατό να κάνει κανείς σεξ στο διάστημα. Η απάντησή της ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα: «Μάλλον», είπε γελώντας. «Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που να το εμποδίζει φυσικά. Δεν γνωρίζω αν κάποιος το έχει κάνει εκεί πάνω — εγώ πάντως όχι».

Η Stott συνέκρινε την κατάσταση με το να επιπλέεις και να κολυμπάς σε μια πισίνα: «Αν κάποιος θέλει να κάνει σεξ στο διάστημα, πιστεύω πως θα βρει τον τρόπο».

Σεξ στο διάστημα: Πραγματικότητα ή απλώς θεωρία;

Σύμφωνα με τη Stott, η σεξουαλική επαφή είναι τεχνικά δυνατή στο διάστημα, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο κατά τη γνώση της. Άλλωστε, ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός λειτουργεί ως χώρος εργασίας και οι περισσότεροι αστροναύτες έχουν οικογένειες που τους περιμένουν στη Γη.

Ωστόσο, αυτό ενδέχεται να αλλάξει στο μέλλον, αν και όταν ξεκινήσουν προσπάθειες αποικισμού άλλων ουράνιων σωμάτων — κάτι που οραματίζονται δισεκατομμυριούχοι όπως ο Elon Musk και ο Jeff Bezos. Το ζήτημα της ανθρώπινης οικειότητας ίσως αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για τη δημιουργία νέας ζωής μακριά από τον πλανήτη μας.

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν αναφορές για τέτοιου είδους επαφές μεταξύ των αστροναυτών που διαμένουν εκτός των ορίων της Γης.

Η σούπερ πανσέληνος συμβαίνει όταν η φάση της πλήρους σελήνης συμπίπτει με το κοντινότερο σημείο της τροχιάς της στη Γη, γνωστό ως περίγειο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η Σελήνη μπορεί να φαίνεται έως και 14% μεγαλύτερη και 30% πιο φωτεινή σε σχέση με τη λεγόμενη μικροπανσέληνο, όταν βρίσκεται στο πιο απομακρυσμένο σημείο της.

Η φετινή σούπερ πανσέληνος θα φτάσει στη μέγιστη λαμπρότητα γύρω στις 12:00 το μεσημέρι ώρα Ελλάδας (5 π.μ. EST) στις 3 Ιανουαρίου, αλλά δεν είναι η μόνη στιγμή για να την απολαύσετε. Δείτε πώς, πότε και από πού να παρατηρήσετε τη μεγαλειώδη σελήνη του Ιανουαρίου.

Με καθαρό ουρανό, μπορείτε να παρακολουθήσετε τη σούπερ πανσέληνο όλη τη νύχτα μεταξύ 2 και 3 Ιανουαρίου. Για πιο εντυπωσιακό θέαμα, προτιμήστε να τη δείτε κατά την ανατολή ή τη δύση της, δηλαδή περίπου στη δύση και ανατολή του ηλίου αντίστοιχα.

Οπτική ψευδαίσθηση και χρώματα της σελήνης

Σύμφωνα με τη NASA, το ανθρώπινο μάτι αντιλαμβάνεται τη σελήνη ως ιδιαίτερα μεγάλη όταν βρίσκεται κοντά στον ορίζοντα, παρόλο που το πραγματικό της μέγεθος δεν αλλάζει. Αυτό οφείλεται στη λεγόμενη «ψευδαίσθηση της σελήνης».

Επιπλέον, η πανσέληνος στην ανατολή παίρνει ένα εντυπωσιακό πορτοκαλί χρώμα. Όταν βρίσκεται ψηλά στον ουρανό είναι φωτεινά λευκή, αλλά κοντά στον ορίζοντα αποκτά μια απόκοσμη πορτοκαλί απόχρωση λόγω της μεγαλύτερης διαδρομής του φωτός μέσα από την ατμόσφαιρα, όπου τα μπλε μήκη κύματος διαχέονται και τα κόκκινα περνούν πιο εύκολα.

Σπάνιοι ουράνιοι συνδυασμοί τον Ιανουάριο

Η φετινή σούπερ πανσέληνος συνοδεύεται από αρκετές εκπλήξεις: ο λαμπρός Δίας θα κινείται κοντά της όλο το βράδυ της 3ης Ιανουαρίου, ενώ ο αστερισμός του Ωρίωνα θα είναι επίσης ορατός. Μην παραλείψετε να αναζητήσετε τον Κρόνο, που θα λάμπει νοτιοδυτικά κατά την ανατολή της σελήνης.

Σε αντίθεση με βροχές διαττόντων ή το βόρειο σέλας, δεν χρειάζεται να βρίσκεστε μακριά από τα φώτα της πόλης για να απολαύσετε τη σούπερ πανσέληνο. Το σημαντικότερο είναι να επιλέξετε ένα σημείο με ανεμπόδιστη θέα στον ορίζοντα για την ανατολή ή δύση της σελήνης.

Η σελήνη του Ιανουαρίου ανατέλλει βορειοανατολικά τα βράδια της 2ης και 3ης Ιανουαρίου και διαγράφει υψηλή πορεία στον ουρανό πριν δύσει δυτικά κοντά στην ανατολή του ήλιου. Αν παρατηρείτε αργά το βράδυ ή νωρίς το πρωί, ίσως δείτε ταυτόχρονα ένα εξίσου εντυπωσιακό φαινόμενο: λαμπερές «πυρακτωμένες μπάλες» (fireballs) στον ουρανό.

Βροχή διαττόντων και φωτεινά μετέωρα

Η σούπερ πανσέληνος συμπίπτει φέτος με το μέγιστο της βροχής διαττόντων Τεταρτίδων, γνωστής για τα εξαιρετικά λαμπερά μετέωρα ή «πυρακτωμένες μπάλες». Παρόλο που το έντονο φως της σελήνης θα καλύψει πολλά από τα αστέρια, οι πιο φωτεινές διαττόντες των Τεταρτίδων θα ξεχωρίσουν, κυρίως από τα μεσάνυχτα ως τις πρώτες πρωινές ώρες.

Οδηγίες για παρατήρηση και φωτογράφιση

Δεν χρειάζεστε τηλεσκόπιο για να απολαύσετε τη σούπερ πανσέληνο – είναι αρκετά μεγάλη ώστε να τη χαρείτε με γυμνό μάτι. Αν θέλετε να εξερευνήσετε λεπτομέρειες όπως κρατήρες ή ορεινούς όγκους, προτιμήστε τηλεσκόπιο ή κιάλια κατά τη διάρκεια λιγότερο φωτεινών φάσεων (π.χ. στο μέσο του κύκλου).

Για φωτογράφηση, αν διαθέτετε mirrorless ή DSLR κάμερα, χρησιμοποιήστε τρίποδο και τηλεφακό στη διάρκεια του δραματικού πορτοκαλί moonrise. Ενσωματώστε στοιχεία προσκηνίου – όπως κτίρια, δέντρα ή βουνά – για εντυπωσιακές λήψεις.

Με smartphone, προτιμήστε το οπτικό zoom περίπου στο 5x για καθαρές φωτογραφίες και χρησιμοποιήστε τρίποδο για σταθερότητα.

Οι πρώτες γενιές αστεριών σχηματίστηκαν υπό συνθήκες πολύ διαφορετικές από οτιδήποτε μπορούμε να παρατηρήσουμε στο κοντινό Σύμπαν σήμερα. Οι επιστήμονες μελετούν αυτές τις διαφορές χρησιμοποιώντας ισχυρά τηλεσκόπια, όπως το τηλεσκόπιο ALMA, το οποίο μπορεί να ανιχνεύσει γαλαξίες τόσο μακρινούς που το φως τους έχει χρειαστεί δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει σε εμάς.

Στη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society», μια διεθνής ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Τομ Μπακς του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Chalmers στη Σουηδία, μέτρησε τη θερμοκρασία ενός από τα πιο απομακρυσμένα εργοστάσια αστεριών που γνωρίζουμε. Ο γαλαξίας, γνωστός ως Y1, βρίσκεται τόσο μακριά που το φως του έχει χρειαστεί πάνω από 13 δισ. χρόνια για να φτάσει στη Γη.

Για να μπορέσουν να ανιχνεύσουν τη θερμοκρασία του γαλαξία, οι επιστήμονες χρειάστηκαν την υψηλή ευαισθησία του τηλεσκοπίου ALMA, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο.

Η μελέτη έδειξε ότι η σκόνη του γαλαξία λάμπει σε θερμοκρασία 90 Kelvin, περίπου -180 βαθμούς Κελσίου. Ο Y1 παράγει αστέρια με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό, πάνω από 180 ηλιακές μάζες τον χρόνο, την ώρα που κατά μέσο όρο ο Γαλαξίας μας δημιουργεί μόνο περίπου μία ηλιακή μάζα ετησίως.

«Η θερμοκρασία είναι σίγουρα ψυχρή σε σύγκριση με τη σκόνη που συναντούμε στη Γη, αλλά είναι πολύ θερμότερη από οποιονδήποτε άλλο συγκρίσιμο γαλαξία που έχουμε δει», σημειώνει ένας από τους ερευνητές, ο αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο Nagoya στην Ιαπωνία Γιοΐτσι Ταμούρα, και προσθέτει: «Αυτό επιβεβαίωσε ότι είναι πραγματικά ένα ακραίο εργοστάσιο αστεριών. Παρόλο που είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε έναν γαλαξία σαν κι αυτόν, πιστεύουμε ότι θα μπορούσαν να υπάρχουν πολλοί περισσότεροι εκεί έξω. Εργοστάσια αστεριών, όπως ο Y1, θα μπορούσαν να ήταν συνηθισμένα στο πρώιμο Σύμπαν».

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο γαλαξίας Y1 μπορεί να βοηθήσει στην επίλυση ενός κοσμικού μυστηρίου. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι οι γαλαξίες στο πρώιμο Σύμπαν φαίνεται να έχουν πολύ περισσότερη σκόνη από ό,τι θα μπορούσαν να έχουν παραγάγει τα άστρα τους στο σύντομο χρονικό διάστημα της ύπαρξής τους. Οι αστρονόμοι έχουν προβληματιστεί για αυτό, αλλά η ασυνήθιστη θερμοκρασία του Y1 φαίνεται να δίνει μια πιθανή εξήγηση.

«Οι γαλαξίες στο πρώιμο Σύμπαν φαίνεται να είναι πολύ νέοι για την ποσότητα σκόνης που περιέχουν. Αυτό είναι περίεργο, επειδή δεν έχουν αρκετά παλιά άστρα, γύρω από τα οποία δημιουργούνται οι περισσότεροι κόκκοι σκόνης. Αλλά μια μικρή ποσότητα θερμής σκόνης μπορεί να είναι εξίσου φωτεινή με μεγάλες ποσότητες ψυχρής σκόνης, και αυτό ακριβώς βλέπουμε στο Y1. Παρότι αυτοί οι γαλαξίες είναι ακόμα νέοι και δεν περιέχουν ακόμη πολλά βαριά στοιχεία ή σκόνη, αυτά που έχουν είναι ταυτόχρονα ζεστά και φωτεινά», εξηγεί η ερευνήτρια Λάουρα Σομοβίγκο από το Ινστιτούτο Flatiron και το Πανεπιστήμιο Columbia στις ΗΠΑ.

Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ

Μια ομάδα αστρονόμων χρησιμοποίησε το Gemini South Observatory στη Χιλή για να παρατηρήσει τον αστεροειδή 2024 YR4 σε πολλαπλά μήκη κύματος καθώς απομακρυνόταν από τη Γη τον Φεβρουάριο, μόλις 1,5 μήνα μετά την ανακάλυψή του. Δημιούργησαν μια τρισδιάστατη εικόνα του με βάση τα ευρήματά τους. Ο σχεδόν 60 μέτρων αστεροειδής μοιάζει περισσότερο με επίπεδο δίσκο – ή όχι και πολύ στρογγυλό μπαλάκι χόκεϊ – παρά με πατάτα. Έχει επίσης γρήγορο ρυθμό περιστροφής περίπου μία φορά κάθε 20 λεπτά.

«Αυτό το εύρημα ήταν μάλλον απροσδόκητο, καθώς οι περισσότεροι αστεροειδείς πιστεύεται ότι έχουν σχήμα πατάτας ή παιχνιδιών αντί για επίπεδους δίσκους», δήλωσε ο επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, Bryce Bolin από το Eureka Scientific. Οι επιστήμονες είπαν ότι πιθανότατα προήλθε από την κύρια ζώνη αστεροειδών μεταξύ του Άρη και του Δία και είναι πλούσιο σε πυριτικά άλατα.

Κάποια στιγμή νωρίτερα φέτος, η NASA και η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία έθεσαν τις πιθανότητες να χτυπήσει ο αστεροειδής τη Γη το 2032 στο 3%. Τώρα είναι σχεδόν μηδενική για τον επόμενο αιώνα, αλλά υπάρχει 3,8% πιθανότητα να χτυπήσει το φεγγάρι. Ακόμα κι αν συμβεί αυτό, η NASA διαβεβαιώνει ότι η τροχιά του φεγγαριού δεν θα αλλάξει.

Ο αστεροειδής – που ταλαντεύεται κάθε τέσσερα χρόνια θα είναι πολύ μακριά την επόμενη εβδομάδα για να τον δουν τα επίγεια τηλεσκόπια. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Webb θα ρίξει άλλη μια ματιά αργότερα αυτόν τον μήνα ή τον επόμενο.

Οι επιστήμονες θεωρούν τα παραπάνω μια καλή πρακτική για όταν ένας δυνητικά επικίνδυνος αστεροειδής κατευθύνεται προς το μέρος μας.

Πηγή: Daily Sabah / Κεντρική φωτογραφία: AP

Το εμπορικό σκάφος, το οποίο προσγειώθηκε στις 2 Μαρτίου κοντά στο Mons Latreille, έναν ηφαιστειακό σχηματισμό στο Mare Crisium στη βορειοανατολική εγγύς πλευρά του φεγγαριού, αποτελεί μέρος μιας επένδυσης 2,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τη NASA σε εμπορικούς φορείς εκμετάλλευσης ωφέλιμου φορτίου με στόχο τη μείωση του κόστους και την υποστήριξη του Artemis, του προγράμματος που έχει στόχο να στείλει ξανά ανθρώπους στη Σελήνη, το 2027. Οι δύο εικόνες, που τραβήχτηκαν στα δυτικά και με τη Γη και την Αφροδίτη επίσης ορατές, δείχνουν την εξάπλωση της λάμψης κατά μήκος του ορίζοντα της Σελήνης καθώς ο ήλιος φαίνεται περίπου στα μισά της δύσης.

«Αυτές είναι οι πρώτες εικόνες υψηλής ευκρίνειας που τραβήχτηκαν από τον ήλιο να δύει και μετά να πηγαίνει στο σκοτάδι στον ορίζοντα», δήλωσε ο Joel Kearns, αναπληρωτής συνεργάτης της NASA για την εξερεύνηση, τη διεύθυνση επιστημονικής αποστολής.

«Οι ίδιες οι εικόνες είναι όμορφες, είναι πραγματικά αισθητικές, αλλά ξέρω ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που τις κοιτάζουν τώρα που μελετούν το φεγγάρι… Τώρα είναι καιρός οι ειδικοί στον τομέα να το εξετάσουν και να το συγκρίνουν με τα άλλα δεδομένα που έχουμε από την αποστολή και να δουν από ποια συμπεράσματα μπορούν να προτείνουν και να βγάλουν». Η λάμψη του σεληνιακού ορίζοντα τεκμηριώθηκε για πρώτη φορά από τον αστροναύτη Eugene Cernan, έναν από τους δύο τελευταίους άνδρες που πάτησαν το πόδι τους στο φεγγάρι κατά τη διάρκεια της αποστολής Apollo 17 το 1972. Μεταγενέστερες παρατηρήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το φαινόμενο οφειλόταν σε μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης στη λεπτή ατμόσφαιρα του φεγγαριού κατά την ανατολή και τη δύση του ηλίου.

Το Blue Ghost κατέγραψε επίσης εικόνες υψηλής ευκρίνειας μιας ολικής έκλειψης στις 14 Μαρτίου, όταν η Γη απέκλεισε τον ήλιο από τον ορίζοντα της σελήνης.

Ένας πύραυλος Falcon της SpaceX εκτόξευσε το προσεδάφιο, το οποίο είναι περίπου στο μέγεθος ενός ιπποπόταμου, σε ένα ταξίδι 2,8 μιλίων στις 15 Ιανουαρίου. Το Blue Ghost μετέφερε μια σειρά από επιστημονικά πειράματα, συμπεριλαμβανομένου ενός σεληνιακού αναλυτή εδάφους, ενός υπολογιστή ανθεκτικού στην ακτινοβολία και ενός πειράματος που δοκίμαζε τη σκοπιμότητα χρήσης του υπάρχοντος παγκόσμιου συστήματος δορυφορικής πλοήγησης για την πλοήγηση στο φεγγάρι.

«Η Firefly Aerospace είναι εξαιρετικά περήφανη που ολοκλήρωσε αυτή την πρώτη πλήρως επιτυχημένη εμπορική προσγείωση σε φεγγάρι», δήλωσε ο Jason Kim, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας.

«Πιστεύω πραγματικά ότι η ιστορική αποστολή των Firefly και Blue Ghost θα είναι ένα νέο κεφάλαιο στα σχολικά βιβλία και θα γίνει φάρος του τι μπορεί να πετύχει η ανθρωπότητα».

Μια ξεχωριστή αποστολή ιδιωτικής εταιρείας για την προσγείωση ενός διαστημικού σκάφους που μετέφερε επιστημονικό εξοπλισμό στη Σελήνη κατέληξε σε αποτυχία νωρίτερα αυτό το μήνα, όταν ο καθετήρας Athena που εκτοξεύτηκε από την Intuitive Machines ανατράπηκε κατά την προσγείωση και κηρύχθηκε νεκρός.

Πηγή: Lifo.gr
*Φωτογραφίες: NASA

Μέχρι πρόσφατα, τον τίτλο «Βασιλιάς της Σελήνης» κατείχε ο Δίας, αλλά ο Κρόνος έχει τώρα συνολικά 274 φεγγάρια, σχεδόν διπλάσια από όλους τους άλλους πλανήτες μαζί. Η ομάδα πίσω από τις ανακαλύψεις είχε εντοπίσει προηγουμένως 62 δορυφόρους του Κρόνου χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιο Canada France Hawaii και, έχοντας δει αμυδρά σημάδια ότι υπήρχαν περισσότερα εκεί έξω, έκανε περαιτέρω παρατηρήσεις το 2023.

«Σίγουρα, βρήκαμε 128 νέα φεγγάρια», είπε ο επικεφαλής ερευνητής, Δρ Edward Ashton, μεταδιδακτορικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Αστρονομίας και Αστροφυσικής στην Academia Sincia στην Ταϊβάν. «Με βάση τις προβλέψεις μας, δεν νομίζω ότι ο Δίας θα προλάβει ποτέ». Υπάρχουν 95 φεγγάρια του Δία με επιβεβαιωμένες τροχιές στις 5 Φεβρουαρίου 2024.

Τα φεγγάρια αναγνωρίστηκαν χρησιμοποιώντας την τεχνική «μετατόπιση και στοίβα», στην οποία οι αστρονόμοι αποκτούν διαδοχικές εικόνες που εντοπίζουν το μονοπάτι του φεγγαριού στον ουρανό και τις συνδυάζουν για να κάνουν το φεγγάρι αρκετά φωτεινό για ανίχνευση. Και τα 128 νέα φεγγάρια είναι «ακανόνιστα φεγγάρια», αντικείμενα σε σχήμα πατάτας που έχουν διάμετρο μόλις λίγα χιλιόμετρα. Ο αυξανόμενος αριθμός αυτών των αντικειμένων υπογραμμίζει πιθανές μελλοντικές διαφωνίες σχετικά με το τι πραγματικά μετράει ως φεγγάρι.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει σωστός ορισμός για το τι χαρακτηρίζεται ως φεγγάρι. Θα έπρεπε να υπάρχει», είπε ο Ashton. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι η ομάδα μπορεί να έχει φτάσει σε ένα όριο για την ανίχνευση φεγγαριών – προς το παρόν. «Με την τρέχουσα τεχνολογία, δεν νομίζω ότι μπορούμε να τα καταφέρουμε πολύ καλύτερα από ό,τι έχει γίνει ήδη για φεγγάρια γύρω από τον Κρόνο, τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα», είπε ο Ashton.

Οι πιο κοντινές παρατηρήσεις της γέννας των μικροσκοπικών φεγγαριών θα μπορούσαν να δώσουν στους επιστήμονες ένα παράθυρο σε μια πρώιμη μη ταραγμένη ηλιακή περίοδο που οι τροχιές και οι συγκρούσεις ήταν συνηθισμένες. Τα νέα φεγγάρια συγκεντρώνονται σε ομάδες, υποδηλώνοντας ότι πολλά από αυτά είναι τα υπολείμματα πολύ μεγαλύτερων αντικειμένων που συγκρούστηκαν και συντρίφθηκαν τα τελευταία 100 εκατομμύρια χρόνια. Όλα τα φεγγάρια έχουν μεγάλες, ελλειπτικές τροχιές υπό γωνία με εκείνες των φεγγαριών που βρίσκονται πιο κοντά στον πλανήτη.

«Πιθανότατα είναι όλα θραύσματα ενός μικρότερου αριθμού αρχικά συλλαμβανόμενων φεγγαριών που διαλύθηκαν από βίαιες συγκρούσεις, είτε με άλλα φεγγάρια του Κρόνου είτε με διερχόμενους κομήτες», δήλωσε ο καθηγητής Brett Gladman, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας.

Η κατανόηση της δυναμικής των πολλών φεγγαριών του Κρόνου θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην επίλυση ερωτημάτων σχετικά με την προέλευση των δακτυλίων του Κρόνου, για τους οποίους οι επιστήμονες έχουν προτείνει ότι θα μπορούσαν να είναι το αποτέλεσμα ενός φεγγαριού που διαλύθηκε από τη βαρύτητα του πλανήτη.

Ξεχωριστά, το διαστημικό σκάφος Hera της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας θα πραγματοποιήσει μια πτήση για τον Άρη την Τετάρτη και θα φτάσει σε απόσταση 300 χλμ από το μικρότερο και πιο μακρινό φεγγάρι του, τον Δείμο. Το φεγγάρι, το οποίο έχει διάμετρο περίπου 11 χλμ, πιστεύεται ότι είναι το προϊόν μιας γιγαντιαίας πρόσκρουσης στον Άρη ή ενός αστεροειδή που καταγράφηκε στην τροχιά του κόκκινου πλανήτη. Η Hera θα απεικονίσει επίσης το μεγαλύτερο φεγγάρι του Άρη, τον Φόβο, προτού συνεχίσει την αποστολή της για να ερευνήσει έναν αστεροειδή, τον Δήμορφο, ο οποίος χτυπήθηκε εσκεμμένα με ανιχνευτή της Nasa πριν από τρία χρόνια. Μόλις φτάσει στον αστεροειδή, η Hera θα πραγματοποιήσει μια λεπτομερή έρευνα μετά την πρόσκρουση για να βοηθήσει στην ανάπτυξη τεχνολογίας που θα μπορούσε να εκτρέψει επικίνδυνους αστεροειδείς που ενδέχεται να συγκρουστούν με τη Γη στο μέλλον.

Πηγή: The Guardian / Κεντρική φωτογραφία: NASA