Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η Βάσια μοιράζεται τους σταθμούς της πορείας της, αποκαλύπτει τη σχέση της με την υποκριτική και το τραγούδι, φωτίζει τη δύναμη της ευαλωτότητας και δείχνει πώς η τέχνη παραμένει ένας χώρος διαρκούς μεταμόρφωσης και προσωπικής ανακάλυψης.

Πώς ξεκίνησε το ταξίδι σας στην τέχνη και ποιοι ήταν οι βασικοί σταθμοί του μέχρι σήμερα;

Από πολύ μικρή ηλικία ασχολήθηκα με τη μουσική και τον χορό. Στη εφηβεία μου μπήκα στο φυτώριο του Βαγγέλη Σειληνού και στη συνέχεια της Ραλλούς Μάνου. Οι γονείς μου ασχολούνταν επαγγελματικά με το θέατρο. Το είχα γνωρίσει από μέσα. Παράλληλα με τη δραματική σχολή έπαιζα σε θέατρο για παιδιά. Είμαι ευγνώμων για τις δασκάλες μου Άννα Μακράκη, Εύα Κοταμανίδου, Έρση Μαλικένζου και για την μέχρι τώρα συνεργασία μου με τον μουσικοσυνθέτη Τάσο Καρακατσάνη.

Νιώθω περήφανη για τις συνεργασίες μου με το Εθνικό Θέατρο και το Κρατικό Βορείου Ελλάδος. Το πέρασμά μου από την ΕΡΤ, το Greek Cultural Center στη Νέα Υόρκη, η συνεργασία μου με τον Γιάννη Ιορδανίδη και τον Γιώργο Μιχαηλίδη μου έδωσαν μεγάλη χαρά. Καθώς και δύο διακρίσεις μου σε δύο ταινίες μικρού μήκους. Βασικός σταθμός το δίπλωμα κλασικού τραγουδιού με τη Νίνα Καλούτσα και το Μεταπτυχιακό μου στη Δημιουργική Γραφή.

Έπειτα, το πειραματικό θέατρο, η γνωριμία μου με τον Θωμά Μοσχόπουλο και τον Βασίλη Παπαβασιλείου. Ο Θανάσης Τριαρίδης και το ραδιοφωνικό μας Lebensraum. Η Μάντα στον Μορμόλη των Παλούμπη-Κουκαλάνι και φυσικά η Ορτένσια στη Locandiera του Γιάννη Κακλέα.

Έχετε πλούσια δραστηριότητα στον καλλιτεχνικό χώρο, με σπουδές στην υποκριτική, το κλασικό τραγούδι, τον χορό, συμμετοχές σε θεατρικές παραστάσεις, ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, μουσικά ρεσιτάλ και συναυλίες. Πώς συνδυάζεται αυτή η πολυδιάστατη έκφραση; Νιώθετε ότι κάποια από αυτές τις ιδιότητες υπερισχύει;

Μου άρεσε πάντα το μιούζικαλ. Για να το πλησιάσω ήθελα να γνωρίσω σε βάθος όλες του τις πτυχές. Μ’ αρέσει και η έρευνα και η μελέτη. Δεν σταματάει. Σε μικρότερη ηλικία ο χορός ήταν προτεραιότητα. Στη συνέχεια, άλλοτε υπερισχύει το θέατρο, άλλοτε η μουσική. Όταν συνδυάζονται όλα σε μια μουσική παράσταση μου δημιουργεί πληρότητα. Αφήνομαι και στις ευκαιρίες των συνεργασιών και την ανάγκη που έχω την κάθε περίοδο.

Στην υποκριτική, συχνά καλείστε να αγγίξετε τραύματα, προσωπικά ή συλλογικά. Πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως μορφή ίασης, και αν ναι, για ποιον: το ηθοποιό ή το κοινό;

Πιστεύω στην ίαση μέσα από την Τέχνη. Και για το ηθοποιό και για το κοινό. Για τον ηθοποιό, περισσότερο ακούσια, μέσα από τη διαδικασία της δημιουργίας και όχι επί τούτου ως μορφή ψυχοθεραπείας. Για το κοινό, πιστεύω ότι είναι μέρος της δημιουργικής έκφρασης να εμπνεύσει την όποια μετακίνηση οπτικής ή συναισθημάτων.

Όταν τραγουδάτε, νιώθετε ότι αφηγείστε μια ιστορία με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι όταν υποδύεστε έναν ρόλο; Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στην ερμηνεύτρια και την ηθοποιό μέσα σας;

Είναι διαφορετικά τα μέσα που χρησιμοποιώ στο καθένα. Στο τραγούδι, εκτός από τον λόγο, συγχωνεύεται μέσα μου και η μελωδία, η αρμονία, τα όργανα, η κάθε τονικότητα. Στην υποκριτική δημιουργώ την μελωδία και τον ρυθμό με τον λόγο και το σώμα. Μια διαφορά είναι ότι στο τραγούδι βρίσκομαι μόνη με την τεχνική μου, τη μουσικότητα και τη διάθεση της στιγμής, ενώ στο θέατρο κρύβομαι πίσω από έναν ρόλο.

Έχοντας κινηθεί ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία και το σύγχρονο θέατρο, τι θεωρείτε ότι παραμένει αμετάβλητο στον ανθρώπινο πυρήνα μέσα στους αιώνες;

Ο ανθρώπινος πόνος και η ανάγκη μας να τον υπερβούμε, ή έστω να τον απαλύνουμε.

Η μεταγλώττιση απαιτεί να δώσετε κάτι παραπάνω από τη φωνή σας σε ένα σώμα που δεν είναι δικό σας. Πώς βιώνετε αυτή τη μορφή υποκριτικής, όπου η παρουσία σας υπάρχει χωρίς να φαίνεται;

Η μεταγλώττιση, πέρα από το τεχνικό της κομμάτι — να διαβάζεις το κείμενο, να ακούς τον ξένο ηθοποιό, να παρακολουθείς την εικόνα και να συντονίζεις τη φωνή σου ταυτόχρονα — είναι απελευθερωτική. Μου δίνει τη δυνατότητα να εξερευνώ όλη την έκταση της φωνής μου, να κάνω γκριμάτσες, να συνδιαλέγομαι με την ψυχοσύνθεση του κάθε ήρωα και να υποδύομαι ρόλους που στο θέατρο θα ήταν μακριά από το φυσικό μου.

Μιλήστε μας για τη θεατρική παράσταση Λοκαντιέρα που συμμετέχετε. Σε ποια ζητήματα πιστεύετε ότι το θεατρικό κείμενο ακουμπά σήμερα;

Η Λοκαντιέρα παρουσιάζει μια ιστορία για τη δύναμη και την ανεξαρτησία της γυναίκας. Θίγει ζητήματα επίκαιρα όπως τα παιχνίδια εξουσίας στις σχέσεις, τα έμφυλα στερεότυπα, τις ανισότητες. Μια γυναίκα ανεξάρτητη οικονομικά και επαγγελματικά απέναντι στους άντρες και το όποιο κεκτημένο μεγαλείο τους. Ο έρωτας ξυπνάει συγκρούσεις και αποκαλύπτει εγωισμούς και αδυναμίες. Χαρακτηριστικά που κυριαρχούν και στις μέρες μας.

Άκουσα πρόσφατα τη φράση «η τρυφερότητα για την εποχή μας είναι το νέο πανκ», το πιο τολμηρό και ριψοκίνδυνο πράγμα όπως είπε ο Γιοακίμ Τρίερ. Πώς πιστεύετε ότι η τέχνη σήμερα συμβάλλει στη διατήρηση αυτής της τρυφερότητας σ’ έναν κόσμο που συνεχώς γεμίζει με κυνισμό;

Με έργα τέχνης που προκαλούν την ευαισθησία, τη βαθύτερη εσωτερική κατανόηση, την ευαλωτότητα, την ενσυναίσθηση. Με έργα τέχνης που ξυπνάνε ανθρώπινες πτυχές. Η τρυφερότητα είναι στάση ζωής.

Υπάρχει κάτι που φοβάστε ως ηθοποιός; Και τι ρόλο παίζει ο φόβος στη δημιουργική διαδικασία; Μπορεί να γίνει κινητήρια δύναμη;

Και την έκθεση φοβάμαι και την αποτυχία και την επιτυχία μάλλον. Πάω, όμως, κατά πάνω στον φόβο. Του επιβάλλομαι. Με κρατάει σε εγρήγορση, άρα με κινητοποιεί δυναμικά.

Τι μένει να πραγματοποιηθεί από όλα αυτά που έχετε σκεφτεί;

Επιθυμώ να βρίσκομαι σε συνεργασίες, έργα και ρόλους που με εμπνέουν, με συγκινούν και με γεμίζουν.

Σας ευχαριστώ πολύ!
Κι εγώ.

Πληροφορίες

Λοκαντιέρα του Κάρλο Γκολντόνι
Σκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας
Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν

Τάνια, ανάμεσα σε «τόσους τόπους», ποιος μπορεί να είναι ο γενέθλιος τόπος σου;

Νιώθω οικεία, όταν η σύνθεση της ομάδας, στην οποία βρίσκομαι, είναι άνθρωποι, με τους οποίους έχω κοινό κώδικα. Αν βρεθώ με ανθρώπους, που δεν μπορώ να επικοινωνήσω, μπορεί να υποφέρω. Όταν, λοιπόν, η ομάδα έχει σύμπνοια, τότε νιώθω ότι μαθαίνω πράγματα, ότι προχωρώ. Και κάτι τέτοιο μπορεί να αφορά και στην μεταγλώττιση και στο θέατρο. Μπορεί να είναι μια παράσταση, όπως έγινε πρόσφατα με τον «Τόρνο» του Γιάννη Κεντρωτά, σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κοιλάκου, που η σύνθεση του θιάσου κι όλων των συντελεστών ήταν μαγική. Ένιωσα κι εκεί ότι μαθαίνω, ότι προχωρώ, ότι αυτό που έχω να προσφέρω είναι κάτι σημαντικό. Αισθάνθηκα ότι όλοι εμείς έχουμε κάτι να πούμε. Γιατί και ο τρόπος, που το κάνουμε, φέρει έναν κώδικα, που εμένα με αφορά πάρα πολύ. Τέτοιος είναι ο κώδικας της ευγένειας και της ευγνωμοσύνης.

Πώς το έλεγε κάποιος «η τύχη να έχεις ταλέντο δεν είναι αρκετή. Πρέπει επίσης να έχεις το ταλέντο να έχεις τύχη».

Κάποια πράγματα ήρθαν εντελώς τυχαία στη ζωή μου, όπως ήταν η πρώτη συνεργασία με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο, στα 11 μου χρόνια. Τότε δεν ήμουν ούτε γειωμένη φυσικά, ούτε συνειδητοποιημένη, ούτε τίποτα. Ήμουν, όμως, ένα παιδί εσωστρεφές. Μου άρεσε πολύ να διαβάζω και να είμαι μόνη μου. Δεν ήμουν από τα παιδιά, που ήταν έξω κι έπαιζαν. Οι ιστορίες, όμως, ήταν αυτές που με ενδιέφεραν πολύ. Οπότε σε πρώτη φάση, με μαγνήτισε αυτό που συνέβη στην πρώτη μου δουλειά με τον Αγγελόπουλο. Τώρα, έτσι όπως τα θυμάμαι, νιώθω ευγνώμων, που έζησα αυτή την εμπειρία. Ήταν όμως και πολύ δύσκολα. Στο κομμάτι της δυσκολίας, νομίζω ήταν που με βοήθησε περισσότερο ο Αγγελόπουλος,  κάνοντάς με να μπω πολύ πιο συνειδητά στον χώρο. Δεν περίμενα, σε καμία περίπτωση, στρωμένα χαλιά με ροδοπέταλα. Κατάλαβα από νωρίς ότι η δουλειά, όσο ονειρική και να φαντάζει προς τα έξω, – παραμυθάδες είμαστε, ιστορίες λέμε- έχει τρομερό κόπο, δυσκολία και πέρασμα από δύσβατες διαδρομές.  Και τότε, η δύσβατη διαδρομή είχε να κάνει και με τις άγριες συνθήκες από άποψη καιρού, από άποψη ωραρίων –πολύωρα γυρίσματα- σε κρύο, σε χιόνια, σε βροχές, μέσα σε τρένα, σε πολλούς, δηλαδή, εξωτερικούς χώρους. Έχοντας, λοιπόν, περάσει από τέτοια διαδικασία σε τόσο μικρή ηλικία, κατάλαβα ότι η μαγεία έχει από πίσω πολύ σκάψιμο. Σκάψιμο κανονικό, με φτυάρι, πέτρες και χώμα.

Έχει πολλή σημασία η δική σου μνήμη πώς περιέχει αυτόν τον σημαντικό άνθρωπο και καλλιτέχνη.

Τον Αγγελόπουλο τον θυμάμαι, λοιπόν, να με καθησυχάζει. Παίρναμε τις σκηνές, μία – μία, και τις βλέπαμε και, κάποια στιγμή, στην πορεία των γυρισμάτων, διαβάσαμε κι ολόκληρο το σενάριο. Καθησυχαστικό και τρυφερό τον έχω στο μυαλό μου, πολύ συγκεκριμένο και πολύ πιστό στο όραμά του. Ήταν πολύ σίγουρος γι’ αυτό που ήθελε. Και στο γύρισμα, από την άλλη, μπορούσε να γίνει και δυναμικός κι ενίοτε και σκληρός. Έπρεπε να συντονίσει, εξάλλου, ένα ολόκληρο συνεργείο, κομπάρσους, τρένα, ελικόπτερα. Όλα αυτά απαιτούν οπωσδήποτε μια τρομερή δυναμική. Ο Αγγελόπουλος ήταν αυτό: ένας συνδυασμός τρυφερού ανθρώπου στην προσωπική επαφή και δυναμικού πάνω στο γύρισμα. Μετά το «Τοπίο στην ομίχλη», συνεργαστήκαμε ξανά στο «Βλέμμα του Οδυσσέα», το 1995, και στην ταινία «Μια αιωνιότητα και μια μέρα», το 1998. Υπήρξα πολύ τυχερή που βρέθηκα δίπλα σε τόσο σπουδαίους ηθοποιούς.

Πράγματι, πολύ τυχερή. Ας πιάσουμε αυτή τη στιγμή ένα άλλο θέμα, που γνωρίζεις καλά: πότε λέμε ότι όλα είναι σε τάξη ώστε το παιδικό θέατρο να συμβάλλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη της φαντασίας και της αντίληψης γενικότερα;

Για μένα, το πιο σημαντικό είναι το έργο. Δηλαδή, πρέπει το έργο να αφορά στα παιδιά. Και για να αφορά στα παιδιά, πρέπει να θες να το επικοινωνήσεις. Όχι μόνο με τα παιδιά, αλλά και με τους γονείς, με τους ενήλικες, γενικά. Πρέπει να είναι μια ιστορία, που θες πολύ να μοιραστείς. Η τελευταία μου εμπειρία από την παράσταση «Πιο δυνατός κι από τον σούπερμαν», που κάναμε με την «Συντεχνία του γέλιου», ήταν κάτι τέτοιο, από κάθε άποψη. Η ανταπόκριση των παιδιών ήταν πολύ άμεση. Τα παιδιά, από τη φύση τους, είναι πολύ εκδηλωτικά. Θα μιλήσουν, θα φωνάξουν, θα χειροκροτήσουν. Αν δεν τους αρέσει κάτι, θα το καταλάβεις αμέσως. Έχω παίξει και σε παράσταση, όπου τα παιδιά, από μια ώρα και μετά, δεν ενδιαφέρονταν, γιατί η παράσταση δεν τους αφορούσε.

Πώς νιώθουν τα παιδιά, όταν θίγονται σημεία που μέχρι στιγμής παρέμεναν άθικτα;

Μπορείς να κάνεις μια παράσταση, όπου το θέμα δεν είναι ευχάριστο. Μπορεί να είναι, ας πούμε, για την γεροντική άνοια. Έχω δει το «Ένας ελέφαντας στο δωμάτιο» της Ειρήνης Αναγνωστοπούλου, με θέμα την γεροντική άνοια, που όμως, παρά τη στενάχωρη βάση, όλα ήταν πολύ όμορφα δοσμένα. Είχε γλυκύτητα, τρυφερότητα και πολύ πολύ χιούμορ, που κανένας δεν είπε «α, ήταν μελαγχολικό όλο αυτό». Αλλά, όμως, μιλούσε για την γεροντική άνοια και τη σχέση ενός παιδιού με έναν πολύ αγαπημένο του άνθρωπο, ο οποίος χάνει τη μνήμη του.

Τα παιδιά γνωρίζουν πράγματα που αγνοούν οι ενήλικες.

Σίγουρα. Για τον θάνατο, για την αρρώστια. Μπορεί κανείς να μιλήσει για τα πάντα. Το θέμα είναι πώς θα το φτιάξει. Αλλά και, πάνω απ’ όλα, να θέλει να μιλήσει γι’ αυτό. Να θεωρεί σημαντικό να επικοινωνήσει στα παιδιά τον θάνατο, γιατί ο θάνατος είναι μέρος της ζωής. Υπάρχουν πολύ σημαντικά ζητήματα, που πρέπει να συζητάμε με τα παιδιά. Το στοίχημα είναι να βρεθεί ο κώδικας, που θα τα ξεκλειδώσει.

Με έχει βάλει ένα παιδί να σου πω ότι έχεις «παντοδύναμη» φωνή.

Το να ελίσσεσαι με την φωνή σου έχει να κάνει με το πόσο καλά ελέγχεις το όργανό σου. Η ανθρώπινη φωνή είναι σαν το δακτυλικό αποτύπωμα. Είναι μοναδική. Το ανθρώπινο σώμα και η ανθρώπινη φωνή είναι μαγικά εργαλεία. Αν με ρωτούσε ένα παιδί πώς το κάνω αυτό, θα το ρωτούσα κι εγώ με την σειρά μου «πώς κάνεις εσύ, όταν παίζεις; Δε χρησιμοποιείς το σώμα σου με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους»; Στο κομμάτι της φωνής, υπάρχει κι ένα κομμάτι, που ένας επαγγελματίας ηθοποιός οφείλει να κατέχει.

Με ρώτησαν, τις προάλλες, αν γενικά είμαι αισιόδοξη κι άργησα (έκανα δυο λεπτά ν’ απαντήσω). Να ρωτήσω κι εγώ, με τη σειρά μου, εσένα;

Είμαι αρκετά αισιόδοξη. Ειδικά από την κρίση και μετά, νιώθω ότι μπορώ, μέσα σε αυτόν τον μεγάλο χώρο, να βρω τη δική μου φυλή – το λέω έτσι, γιατί κανείς δεν μπορεί να κάνει κάτι μόνος του -. Είναι πολλοί εκείνοι, που θα ήθελα να συνεργαστώ. Αυτό από μόνο του μού δίνει μεγάλη έμπνευση κι αισιοδοξία.  Μετά, έχει να κάνει και με το δικό μου προσωπικό ταξίδι. Όσο μεγαλώνω, νιώθω τεράστια ευγνωμοσύνη για τη ζωή, όπως και να είναι. Η δουλειά μου δεν θα ήθελα και δεν θέλω να με ορίζει. Νιώθω τυχερή και μόνο που υπάρχω. Αυτό που έχω κατακτήσει, τον τελευταίο καιρό, κι αυτό πάλι είναι θέμα τύχης γιατί το σώμα μας δεν το ορίζουμε 100%, είναι ότι προσπαθώ αδιάκοπα να είμαι σε κίνηση. Να γυμνάζομαι. Οπότε, όσο γυμνάζομαι, είτε έχω δουλειά είτε δεν έχω είτε είμαι σε καλή φάση είτε δεν είμαι, όσο το σώμα μου κινείται και είναι εναργές και σε καλή κατάσταση, νιώθω υγιής. Η ευχή μου είναι:  να έχω το σώμα μου υγιές και δυνατό.

Στην αρχή, μου είπες «είμαι σε φάση που αρχίζει το καλοκαίρι μου» και μου άρεσε πολύ. Αλλά θέλω, στον επίλογο, να μου πεις (και) για τα επόμενα, που θα έρθουν.

Θα ξανακάνουμε παραστάσεις με την ομάδα του «Τόρνου». Θα ανεβάσουμε το «Γιοσίρου Γιαμαγκούσι», από τον Οκτώβριο μέχρι τα Χριστούγεννα, στο θέατρο Olvio και μετά, το νέο μας έργο, επίσης στο Olvio. Και κάπου, μετά το Πάσχα, θα επαναλάβουμε τον «Τόρνο». Επίσης, κάθε 1 και 15 του μήνα, έχω ένα σταθερό ραντεβού με την φίλη και συνάδερφο, Ζωή Κατσάτου, στο κοινό μας Podcast, με τίτλο «Με άλλα λόγια».

Επίλογος, ποιητικός: «πώς σταματούν ξαφνικά κι όλα μαζί τα τζιτζίκια»..;

*Φωτογραφίες: Χριστίνα Δενδρινού