«Στην οδό Αιγύπτου —πρώτη πάροδος δεξιά—
Τώρα υψώνεται το μέγαρο της Τράπεζας Συναλλαγών
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως.
Και τα παιδάκια δεν μπορούνε πια να παίζουνε από
τα τόσα τροχοφόρα που περνούνε».

Κοιτούσε μία εμένα, μία μια φωτογραφία σκέτη, του ποιητή, καρφιτσωμένη στον τοίχο. Έκλαιγε παράξενα. Δάκρυα που βούλιαζαν στις ρυτίδες της και τελείωναν στο αδιάβροχο κραγιόν. Παχιά δάκρυα.

«Άλλωστε τα παιδιά μεγάλωσαν, ο καιρός εκείνος πέρασε που ξέρατε
Τώρα πια δε γελούν, δεν ψιθυρίζουν μυστικά, δεν εμπιστεύονται,
Όσα επιζήσαν, εννοείται, γιατί ήρθανε βαριές αρρώστιες από τότε
Πλημμύρες, καταποντισμοί, σεισμοί, θωρακισμένοι στρατιώτες,
Θυμούνται τα λόγια του πατέρα: εσύ θα γνωρίσεις καλύτερες μέρες
Δεν έχει σημασία τελικά αν δεν τις γνώρισαν, λένε το μάθημα
οι ίδιοι στα παιδιά τους
Ελπίζοντας πάντοτε πως κάποτε θα σταματήσει η αλυσίδα
Ίσως στα παιδιά των παιδιών τους ή στα παιδιά των παιδιών
των παιδιών τους.

Προς το παρόν, στον παλιό δρόμο που λέγαμε, υψώνεται
η Τράπεζα Συναλλαγών
—εγώ συναλλάσσομαι, εσύ συναλλάσσεσαι αυτός συναλλάσσεται—
Τουριστικά γραφεία και πρακτορεία μεταναστεύσεως
—εμείς μεταναστεύουμε, εσείς μεταναστεύετε, αυτοί μεταναστεύουν—
Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει, έλεγε κι ο Ποιητής
Η Ελλάδα με τα ωραία νησιά, τα ωραία γραφεία,
τις ωραίες εκκλησιές
Η Ελλάς των Ελλήνων».

Σιωπή. «Ήταν ωραίος άνθρωπος ο Μανόλης». Κοιτούσαμε και οι δύο τη φωτογραφία. Τη σκέτη, χωρίς την κορνίζα και το τζαμάκι. Είχε φως απογεύματος και ηχώ γέλιου. Η φωτογραφία. Η γυναίκα με τα μαύρα γυαλιά και το κραγιόν ήταν η Λούλα Αναγνωστάκη. Η αδερφή του. Εκείνη την ημέρα, θυμήθηκε πολλά. Αλλά, όπως μου έλεγε, κάθε μέρα θυμόταν.

*Ο Μανόλης Αναγνωστάκης (Θεσσαλονίκη, 10 Μαρτίου 1925 – Αθήνα, 23 Ιουνίου 2005) ήταν Έλληνας ποιητής της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Σπούδασε ιατρική. Κατά τη διετία 1943-1945 ήταν αρχισυντάκτης του περιοδικού «Ξεκίνημα». Είχε έντονη πολιτική δράση στο φοιτητικό κίνημα, για την οποία φυλακίστηκε το 1948, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο. Βγήκε από τη φυλακή με την γενική αμνηστία το 1951. Δημοσίευσε κείμενά του για πρώτη φορά στο περιοδικό Πειραϊκά Γράμματα το 1942. Εξέδωσε επίσης το περιοδικό Κριτική, ενώ υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των Δεκαοκτώ κειμένων, των Νέων Κειμένων και του περιοδικού Η Συνέχεια. Το 1986 του απονεμήθηκε το Α΄ Βραβείο ποίησης για το έργο του «Τα Ποιήματα 1941-1971» και το 2002 το Μεγάλο Βραβείο Λογοτεχνίας από τα Κρατικά Λογοτεχνικά Βραβεία. Πολλά ποιήματα του έχουν μελοποιηθεί από συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος και ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ενώ έργα του έχουν μεταφραστεί σε αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά.

Πρόκειται για την 16η –και κάπως ιδιότυπη– «στάση» επανεπίσκεψης του νεοελληνικού ποιητικού κανόνα που πραγματοποιεί το «Με τα λόγια (γίνεται)». Μετά από αφιερώματα σε Σολωμό, Κάλβο, Καβάφη (πέρα από τα 154 «Αναγνωρισμένα» του ποιήματα), Παπατσώνη, Καρυωτάκη και τους συγχρόνους του, Πολυδούρη, Αξιώτη, Αραβαντινού, Χατζηλαζάρου, Ελύτη και τους ποιητικούς συνομιλητές του, Εμπειρίκο, Εγγονόπουλο, Καρέλλη, τα τέσσερα βιβλία της Κατοχής (Γκάτσος, Εγγονόπουλος, Παπατσώνης, Σικελιανός), Παπαδίτσας, Βακαλός, Φωκάς και Λαϊνά, η σειρά στρέφεται τώρα στον Μανόλη Αναγνωστάκη.

Τριανταπέντε χρόνια μετά τη σημαντική έκδοση του Αναγνωστάκη, Η Χαμηλή Φωνή – Τα λυρικά μιας περασμένης εποχής στους παλιούς ρυθμούς, όπου ανθολογούσε «παραδοσιακά» ποιήματα με μέτρο και ομοιοκαταληξία από τον Λορέντζο Μαβίλη (1860-1912) έως τον Φώτο Πασχαλινό (1913-1943), σύγχρονοι ποιητές και ποιήτριες επιλέγουν, ξαναδιαβάζουν και σχολιάζουν έργα του.

Συμμετέχουν:
Ορφέας Απέργης, Στέλλα Βοσκαρίδου, Φοίβη Γιαννίση, Λένια Ζαφειροπούλου, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Γιώργος Κατραούρας, Δήμητρα Κωτούλα, Εύη Λιακέα, Παυλίνα Μάρβιν, Στέργιος Μήτας, Ευσταθία Π., Όλγα Παπακώστα, Άκης Παραφέλας και Χρήστος Σιορίκης.

Πληροφορίες

Ημερομηνία & Ώρα: Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2025, 19:30

Θέατρο Ελληνοαμερικανικής Ένωσης, Μασσαλίας 22, Αθήνα

Εισιτήρια: Είσοδος ελεύθερη

Πληροφορίες / Κρατήσεις: Τηλ: 210 3680052

Τραγούδια αντίστασης, εξέγερσης, τραγούδια μελωδικά, λυρικά, ερωτικά, τραγούδια για μιαν άνοιξη που δεν ήρθε ποτέ αλλά και για τις «χρυσές πολιτείες που ξανοίγονται μπρος μας λουσμένες στην αλήθεια και στο αίθριο το φως».

Είναι τα τραγούδια των κύκλων Επιτάφιος, Ρωμιοσύνη και 18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου, Πολιτεία, Της εξορίας, Λυρικά, Οκτώβρης ´78, σε ποίηση Τάσου Λειβαδίτη, Μπαλάντες, Της Εξορίας και Αρκαδία VIIΙ που περιλαμβάνει το Μιλώ και τον Χάρη, τραγούδια του είδους που ο Μίκης Θεοδωράκης ονομάζει τραγούδια-ποταμό, σε ποίηση Μανόλη Αναγνωστάκη.

Ο ποιητικός λόγος γίνεται δραματικός μονόλογος. Με φόντο το μουσικό πάλκο των αναμνήσεων ο ηθοποιός ενσαρκώνει τους εναλλασσόμενους ρόλους. Γίνεται πότε ο συνθέτης, πότε ο ποιητής και πότε οι πάσχοντες ήρωες των ποιημάτων: η θρηνούσα μάνα, ο προφήτης που χαιρετίζει τον ήλιο και προμηνύει τον ήχο της καμπάνας της επανάστασης, ο ιδεολόγος που προσδοκά μια καλύτερη ζωή και καταγγέλλει το ζοφερό παρόν του, ο νέος που αγωνίστηκε, αλλά νικήθηκε από το τέρας και γκρέμισε τις ψευδαισθήσεις του.

Ο ερωτευμένος, ο ξενιτεμένος, ο αγωνιστής, ο βασανισμένος, ο Ήρωας!

Ο συνθέτης σαν άλλος Οδυσσέας προσφέρει σπονδή τη μουσική του για να βγουν οι σκιές των ποιητών, να πάρουν μορφή, να τραγουδήσουν τους αγώνες, τα βάσανα, την προδοσία, τον θάνατο των ιδανικών αλλά και τα όνειρα, την ελπίδα, τον έρωτα. Καθετί που συνιστά την ψυχή της ελληνικότητας ολόκληρης της μεταπολεμικής γενιάς.

Το έργο του Μίκη Θεοδωράκη έπαιξε άπειρες φορές αυτόν τον ρόλο και μπορεί να το κάνει και τώρα μαζί με το έργο του Γιάννη Ρίτσου, του Τάσου Λειβαδίτη και του Μανόλη Αναγνωστάκη.

Τρεις ποιητές και ένας συνθέτης. Ασυμβίβαστοι ποιητές, αγωνιστές, μαχητές της Ελευθερίας.

Τα τραγούδια της συναυλίας θα ερμηνεύσουν ο Δημήτρης Μπάσης, η Ρίτα Αντωνοπούλου, ο Άγγελος Θεοδωράκης και ο Παναγιώτης Πετράκης, ο οποίος συμμετέχει με τον διπλό ρόλο του ερμηνευτή και ηθοποιού.

Ο Μίκης Θεοδωράκης γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου 1925. Στις 29 Ιουλίου του 2025, ο Θεοδωράκης θα έκλεινε τα 100 του χρόνια.

Το Υπουργείο Πολιτισμού, για να τιμήσει την επέτειο αυτή, ανακήρυξε το 2025 «Αφιερωματικό Έτος Μίκη Θεοδωράκη». «Η ζωή και το έργο του αποτελούν απαράγραπτη πολιτιστική κληρονομιά του Ελληνισμού, προβάλλοντας την οικουμενικότητά της», δήλωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στον Μίκη Θεοδωράκη και στο «Έτος Θεοδωράκη», με ανάρτησή του, την Κυριακή 4 Αυγούστου 2024. Κλείνοντας την ανάρτησή του αυτή, ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης επεσήμανε ότι η ανακήρυξη του 2025 ως έτους Θεοδωράκη αποτελεί «ελάχιστο φόρο τιμής σ’ αυτήν την πολυσχιδή προσωπικότητα, τον συνθέτη, τον αγωνιστή, τον πολιτικό, τον στοχαστή, τον πολίτη, τον Μίκη όλων των Ελλήνων που όταν έφυγε συνειδητοποιήσαμε πως ήταν θνητός».

Η συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στην αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Μίκη Θεοδωράκη, με την Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης» θα αποτελέσει μια γιορτή της ελληνικής μουσικής και της πλούσιας παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς που άφησε πίσω του ο δημιουργός που διέδωσε παγκοσμίως τον ελληνικό πολιτισμό μέσα από τη μουσική του, τις ιδέες του και τους αγώνες του.

Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης»

Η Λαϊκή Ορχήστρα «Μίκης Θεοδωράκης» ιδρύθηκε πριν από 28 χρόνια από μουσικούς – συνεργάτες του Μίκη Θεοδωράκη, γνώστες του έργου του. Σήμερα απαρτίζεται από 10 καταξιωμένους μουσικούς και συνεργάζεται με τραγουδιστές αναγνωρισμένης καλλιτεχνικής αξίας.

Μουσικοί

Νίκος Τατασόπουλος, μπουζούκι

Άρης Κούκος, μπουζούκι

Ευαγγελία Μαυρίδου, πιάνο

Ξενοφών Συμβουλίδης, όμποε, φλογέρες, μπαγλαμάς

Νίκος Γκιόλιας, κιθάρα

Αρτέμης Σαμαράς, βιόλα

Λευτέρης Γρίβας, ακορντεόν

Θεόδωρος Κουέλης, μπάσο

Νίκος Σκομόπουλος, ντραμς

Στέφανος Θεοδωράκης – Παπαγγελίδης, κρουστά

Μιχάλης Αλεξάκης, ηχοληψία

Γιώργος Αλειφέρης, ηχοληψία

Μαργαρίτα Θεοδωράκη, καλλιτεχνική διευθύντρια

Sophie Hayes – Συμβουλίδου

Πληροφορίες

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών | Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη

Βασ. Σοφίας & Κόκκαλη 1

Τετάρτη 3 Δεκεμβρίου 2025 | 20:00

Διάρκεια: Δυόμιση ώρες

Εισιτήρια

Προπώληση εισιτηρίων εδώ

Τιμές εισιτηρίων:

Α’ ΖΩΝΗ: κανονικό 35€

Β’ ΖΩΝΗ: κανονικό 22€ | φοιτητικό 14€ | συνοδός ΑμεΑ 14€ | άνεργοι 14€ | νέοι μέχρι 25 ετών 14€ | ΑμεΑ 14€ | άνω των 65 14€ | πολύτεκνοι 14€

Συμμετέχουν οι:

Ορφέας Απέργης
Άννα Αφεντουλίδου
Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Ευσταθία Δήμου
Γιώργος Ζεβελάκης
Θάλεια Ιερωνυμάκη
Βίκυ Κατσαρού
Ευσταθία Π.
Ευτυχία Παναγιώτου
Σταμάτης Πολενάκης
Κώστας Θωμαΐδης

Λίγα λόγια για τον Μανόλη Αναγνωστάκη

Ο Μανόλης Αναγνωστάκης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε ιατρική και ειδικεύτηκε ως ακτινολόγος στη Βιέννη (1955-1956). Άσκησε το επάγγελμα του ακτινολόγου στη Θεσσαλονίκη και το 1978 μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Για την πολιτική του δράση στο φοιτητικό κίνημα φυλακίστηκε στο διάστημα 1948-1951, ενώ το 1949 καταδικάστηκε σε θάνατο από έκτακτο στρατοδικείο. Εμφανίστηκε στα γράμματα νεότατος, στη διάρκεια της Κατοχής, στο περιοδικό «Πειραϊκά Γράμματα» (1942) και στο φοιτητικό περιοδικό «Ξεκίνημα» (1944). Του τελευταίου περιοδικού διετέλεσε και αρχισυντάκτης, από το τεύχος 1 (15 Φεβρ. 1944) μέχρι και το 11-12 (1 και 15 Οκτ. 1944). Δημοσίευσε ποιήματα και κριτικά σημειώματα σε πολλά περιοδικά, ενώ είχε πυκνή παρουσία στην εφημερίδα «Αυγή», με κείμενα για θέματα λογοτεχνικά και πολιτικά. Εξέδωσε το περιοδικό «Κριτική» (Θεσσαλονίκη, 1959-1961), υπήρξε μέλος της εκδοτικής ομάδας των «Δεκαοχτώ κειμένων» (1970), των «Νέων κειμένων» και του περιοδικού «Η συνέχεια» (1973).

Έγραψε ποίηση, κριτικά κείμενα και δοκίμια: «Εποχές», 1945, «Εποχές 2», 1948, «Εποχές 3», 1951, «Η συνέχεια», 1954, «Τα ποιήματα 1941-1956» (συγκεντρωτική έκδοση των τεσσάρων πρώτων ποιητικών συλλογών, μαζί με τις «Παρενθέσεις» και το «Η συνέχεια 2»), 1956, «Η συνέχεια 3», 1962, «Υπέρ και κατά», 1965, «Τα ποιήματα», 1971 (συγκεντρωτική έκδοση όλων των προηγούμενων ποιητικών συλλογών καθώς και του «Στόχου», που ένα μέρος του περιλήφθηκε στα «Δεκαοχτώ κείμενα»), «Αντιδογματικά, άρθρα και σημειώματα», 1978, «Το περιθώριο 68-69», 1979, «Μανούσος Φάσσης: παιδική μούσα», 1980, «ΥΓ.», 1992, «Τα συμπληρωματικά», 1985, «Μανούσος Φάσσης: ο κατήφορος», 1986, «Ο ποιητής Μανούσος Φάσσης. Η ζωή και το έργο του. Μια πρώτη απόπειρα κριτικής προσέγγισης», 1987, «Η χαμηλή φωνή. Τα λυρικά μιας άλλης εποχής στους παλιούς ρυθμούς-μια προσωπική ανθολογία του Μανόλη Αναγνωστάκη», 1990. Ποιήματά του μεταφράστηκαν στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά και μελοποίησαν ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Θάνος Μικρούτσικος, η Αγγελική Ιονάτου και ο Μιχάλης Γρηγορίου. Πέθανε σε ηλικία 80 ετών, στην Αθήνα, τα ξημερώματα της Πέμπτης 23 Ιουνίου 2005.

Το ποίημα «Φοβάμαι» του Μανόλη Αναγνωστάκη δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Η Αυγή» για τα 21 χρόνια από την Εξέγερση του Πολυτεχνείου.

*Η Ελλάδα από τον Απρίλιο του 1967 μέχρι τον Ιούλιο του 1974 κυβερνήθηκε από στρατιωτική δικτατορία, που επιβλήθηκε με στρατιωτικό πραξικόπημα στις 21 Απριλίου 1967, γι’ αυτό και ονομάζεται και «Δικτατορία της 21ης Απριλίου» και οι ηγέτες της «Απριλιανοί». Η περίοδος της δικτατορικής διακυβέρνησης διήρκησε μέχρι τις 23 Ιουλίου 1974, δηλαδή επτά χρόνια, εξ ου και η περίοδος αυτή αποκαλείται «επταετία». Οι πραξικοπηματίες την αποκαλούσαν «Επάνασταση της 21ης Απριλίου».