Ταμπού και ελλιπής ενημέρωση

Διεθνής έρευνα του 2025, σε δείγμα περίπου 3.000 ατόμων από πέντε ευρωπαϊκές χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία), έδειξε ότι το κοινό εξακολουθεί να στερείται σωστής πληροφόρησης για τις ουρολοιμώξεις. Συχνά τα συμπτώματα παραγνωρίζονται, ενώ η αμηχανία και τα ταμπού γύρω από τη διάγνωση και την πρόληψη οδηγούν σε καθυστέρηση της κατάλληλης αντιμετώπισης.

Μήνυμα από την Ελληνική Ουρολογική Εταιρεία

Ο Γενικός Γραμματέας της ΕΟΕ, κ. Χαράλαμπος Θωμάς, τονίζει: «Οι ουρολοιμώξεις είναι ένα συχνό αλλά υποτιμημένο πρόβλημα υγείας. Στόχος μας είναι να ενημερώσουμε τους πολίτες ώστε να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα συμπτώματα, να ζητούν άμεσα ιατρική συμβουλή και να ακολουθούν τις επιστημονικές οδηγίες. Παράλληλα, θέλουμε να αναδείξουμε τη σημασία της ορθής χρήσης των αντιβιοτικών, καθώς η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μια σιωπηλή απειλή για την κοινωνία».
Η ΕΟΕ υπογραμμίζει ότι θα συνεχίσει να συμβάλλει στην πρόληψη, διάγνωση και ενημέρωση γύρω από όλες τις ουρολογικές παθήσεις.

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για το 2025

Η EAU παρουσίασε φέτος σημαντικές αλλαγές στις κατευθυντήριες οδηγίες για τις ουρολοιμώξεις. Η παραδοσιακή διάκριση «απλές/επιπλεγμένες», που είχε θεσπιστεί ήδη από το 1963 και αναθεωρηθεί το 1992 από την IDSA και την ESCMID, αντικαθίσταται από τη νέα ταξινόμηση «εντοπισμένες/συστηματικές λοιμώξεις». Η αλλαγή αυτή αντικατοπτρίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια την κλινική εικόνα, διευκολύνοντας τόσο τη διάγνωση όσο και την επιλογή θεραπείας.

Παράλληλα, περιλαμβάνονται νέες κατευθύνσεις για:

· μη αντιβιοτικές θεραπείες στην κυστίτιδα,

· ανοσοτροποποιητική προφύλαξη σε περιπτώσεις υποτροπιαζουσών ουρολοιμώξεων,

· λοιμώξεις του προστάτη, της ουρήθρας και οξεία επιδιδυμίτιδα.

Επίσης, αναθεωρήθηκαν οι δοσολογίες αντιβιοτικών με στόχο την αντιμετώπιση της αυξανόμενης μικροβιακής αντοχής.

Έγκαιρη διάγνωση και πρόληψη: το κλειδί για την υγεία

Η ΕΟΕ υπενθυμίζει στους πολίτες τα βασικά συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιούν την επίσκεψη στον ουρολόγο:

· αίσθημα καψίματος κατά την ούρηση,

· συχνουρία,

· επιτακτική ανάγκη για ούρηση,

· πόνος χαμηλά στην κοιλιά ή στη μέση,

· θολά ή δύσοσμα ούρα.

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία είναι απαραίτητες για την αποφυγή σοβαρών επιπλοκών. Η πρόληψη, η υπεύθυνη χρήση αντιβιοτικών και η έγκυρη ενημέρωση αποτελούν τον πυρήνα της αποτελεσματικής αντιμετώπισης των ουρολοιμώξεων, που συνεχίζουν να αποτελούν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στην Ευρώπη.

Παρότι κανένας γιατρός δεν θα το επικροτούσε -και ορθά!- οι περισσότεροι ασχολούμαστε με τα νύχια μας όταν αρχίσουμε να τα… δείχνουμε! Έτσι μικροπροβλήματα που μπορεί να είχαν περάσει απαρατήρητα τον χειμώνα, τώρα βγαίνουν στην επιφάνεια και μας απασχολούν.

Τι είναι οι μύκητες στα νύχια

Οι μύκητες αποτελούν μικροοργανισμούς με εξαιρετικά μεγάλη ποικιλομορφία, οι οποίοι είναι παρόντες σχεδόν παντού στο περιβάλλον. Σύμφωνα με τους ειδικούς από την Ελληνική Δερματολογική Εταιρεία, η μυκητιασική λοίμωξη συχνά σχετίζεται με την εμφάνιση απολέπισης του δέρματος, η οποία ενδέχεται να συνοδεύεται ή όχι από ερυθρότητα, φουσκάλες ή πλάκες σε δακτυλιοειδή μορφή.

Οι πιο συνηθισμένοι μύκητες που επηρεάζουν τα νύχια και την επιδερμίδα είναι γνωστοί ως δερματόφυτα. Οι δερματικές και νυχιαίες μυκητιάσεις προκαλούνται όταν οι ιστοί εκτίθενται για μεγάλο χρονικό διάστημα σε επιδερμόφυτους μύκητες, οι οποίοι ευνοούνται από συνθήκες όπως υψηλή υγρασία και θερμοκρασία, οδηγώντας σε ταχεία ανάπτυξη και εξάπλωση.

Η ονυχομυκητίαση, όπως ονομάζεται επιστημονικά, είναι η μόλυνση που επηρεάζει την κεράτινη πλάκα του νυχιού. Αυτή μπορεί να προκληθεί από τρεις βασικούς τύπους μυκήτων: δερματόφυτα, ζυμομύκητες του γένους Candida, καθώς και νηματοειδείς μύκητες που δεν συγκαταλέγονται στα δερματόφυτα.

Συμπτώματα, μετάδοση και θεραπεία για μύκητες στα νύχια

Τέσσερα είναι τα βασικά συμπτώματα:

• Αποχρωματισμός του νυχιού (λευκό, κίτρινο ή καφέ)
• Αλλαγή στο σχήμα και πάχυνση του νυχιού
• Νύχια που σπάνε εύκολα
• Δυσάρεστη οσμή

Έχετε στο νου σας ότι η μετάδοση μπορεί να γίνει πολύ εύκολα από το ένα νύχι στο άλλο, γι’ αυτό μην καθυστερείτε! Γενικότερα, η μετάδοση των μυκητιάσεων των νυχιών μπορεί να προκύψει κυρίως μέσω άμεσης επαφής με το δέρμα, από τη χρήση μολυσμένων προσωπικών αντικειμένων (όπως παπούτσια ή πετσέτες). Εάν αντιληφθείτε οποιαδήποτε αλλαγή στα νύχια σας, είναι σημαντικό να επισκεφθείτε τον δερματολόγο ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί να σας δώσει την κατάλληλη αγωγή. Η συνέπεια με την οποία θα την ακολουθήσετε είναι αυτή που θα σας βοηθήσει να απαλλαγείτε οριστικά από το πρόβλημα.

Πώς θα προλάβετε τους μύκητες στα νύχια

Οι μύκητες αγαπούν την υγρασία και πολλαπλασιάζονται γρήγορα σε υγρά περιβάλλοντα! Οι δερματολόγοι συστήνουν να αποφεύγουμε να περπατάμε ξυπόλυτοι σε κοινόχρηστους χώρους με υγρασία όπως γύρω από πισίνες ή στα ντους στο γυμναστήριο, να πλένουμε επιμελώς τα πόδια μας και να στεγνώνουμε ακόμη πιο προσεκτικά το δέρμα, ειδικά ανάμεσα στα δάχτυλα.

Και ένα χρήσιμο tip: Στεγνώνουμε καλά τα δάχτυλα χρησιμοποιώντας το πιστολάκι για τα μαλλιά!

Τέλος, αλλάζουμε καθημερινά κάλτσες -και όταν έχουν ιδρώσει τα πόδια μας μέσα στη μέρα- και προσπαθούμε να μην φοράμε τα ίδια παπούτσια κάθε μέρα ώστε να έχουν τον χρόνο να αποβάλλουν την υγρασία.

Τι είναι ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α (GAS)

Ο Streptococcus pyogenes, γνωστός ως στρεπτόκοκκος ομάδας Α, είναι ένα κοινό βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει από ήπιες έως πολύ σοβαρές λοιμώξεις. Συνήθως, ευθύνεται για φαρυγγίτιδες (πιο γνωστές ως «στρεπτοκοκκικές αμυγδαλίτιδες»), δερματικές λοιμώξεις, όπως η γλυκοειδής κηρίωση, αλλά και οστρακιά. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο GAS μπορεί να γίνει διεισδυτικός (invasive GAS ή iGAS), εισχωρώντας σε βαθύτερους ιστούς και προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές, όπως σηψαιμία, νέκρωση ιστών ή το σύνδρομο τοξικού σοκ.

Πώς μεταδίδεται ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται μέσω:

· Των μολυσμένων σταγονιδίων από τις εκκρίσεις ασθενών

· Την επαφή με μολυσμένες δερματικές βλάβες ασθενών (τραύματα)

· Από υγιείς φορείς του βακτηρίου

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται πολύ πιο εύκολα από άτομα που είναι συμπωματικά και νοσούν, παρά από υγιείς φορείς του βακτηρίου.

Ποια είναι τα συμπτώματα στα παιδιά

Τα παιδιά σχολικής ηλικίας προσβάλλονται συχνότερα από τον στρεπτόκοκκο ομάδας Α, κυρίως μέσω σταγονιδίων ή άμεσης επαφής με μολυσμένα αντικείμενα. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

Πονόλαιμο με ή χωρίς πυρετό
Κόκκινες, πρησμένες αμυγδαλές, συχνά με πύον
Διόγκωση τραχηλικών λεμφαδένων
Πονοκέφαλο και κοιλιακό άλγος
Εξάνθημα (όπως στην οστρακιά)
Καταβολή και κακουχία

Στην περίπτωση της διεισδυτικής λοίμωξης, τα συμπτώματα είναι πιο έντονα και ταχέως εξελισσόμενα:

Υψηλός πυρετός
Ταχύπνοια ή δύσπνοια
Έντονος πόνος σε μέλος ή στο στήθος
Μώλωπες ή εξανθήματα που δεν υποχωρούν
Απώλεια επαφής με το περιβάλλον, λήθαργος
Πότε είναι επικίνδυνος ο στρεπτόκοκκος;

Η πλειοψηφία των στρεπτοκοκκικών λοιμώξεων είναι αυτοπεριοριζόμενες ή αντιμετωπίζονται εύκολα με αντιβιοτικά. Ωστόσο, σε μικρό ποσοστό, ιδίως σε περιπτώσεις όπου το παιδί έχει προηγηθεί από ιογενή λοίμωξη (π.χ. γρίπη ή RSV), ο GAS μπορεί να μετατραπεί σε iGAS, προκαλώντας σοβαρές και ταχέως εξελισσόμενες καταστάσεις.

Τα παιδιά κάτω των 10 ετών φαίνεται να είναι πιο ευάλωτα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, που καταγράφει αύξηση των περιστατικών iGAS, με 10 θανάτους παιδιών μόνο το τελευταίο έτος.

Τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται εύκολα, επομένως η πρόληψη και η άμεση παρέμβαση είναι το «κλειδί» για την αποφυγή επιπλοκών:

Μην παραμελείτε τα συμπτώματα: Ένας επίμονος πονόλαιμος ή υψηλός πυρετός χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Μη βασίζεστε μόνο σε παυσίπονα.
Ακολουθήστε πιστά την αγωγή: Αν δοθεί αντιβίωση, πρέπει να ολοκληρωθεί η θεραπεία, ακόμη και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίς.
Διδάξτε στα παιδιά κανόνες υγιεινής: Κάλυψη του στόματος με τον αγκώνα στο βήχα, συχνό πλύσιμο των χεριών, αποφυγή επαφής με άλλα άρρωστα παιδιά.
Αναζητήστε αμέσως ιατρική βοήθεια αν δείτε σοβαρά ή ασυνήθιστα συμπτώματα, όπως υπνηλία, δυσκολία στην αναπνοή ή έντονο πόνο.

Γιατί δεν είναι χρήσιμο να κλείσουν τα σχολεία;

Όπως εξηγεί ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Χρήστος Χατζηχριστοδούλου, ο στρεπτόκοκκος δε μεταδίδεται από επιφάνειες και δεν ευδοκιμεί εκτός ανθρώπινου οργανισμού. Άρα, το κλείσιμο των σχολείων μεμονωμένα ή προληπτικά δεν έχει καμία επιστημονική βάση. «Κατανοητό είναι οι δήμοι και οι γονείς να θέλουν να κάνουν κάτι για να προστατεύσουν τα παιδιά τους, με αυτό, όμως, δεν τα προστατεύουν. Παράκληση: Να σταματήσουν να κλείνουν τα σχολεία και να σταματήσουν τις απολυμάνσεις», τόνισε ο κ. Χατζηχριστοδούλου, σε δηλώσεις του στην ΕΡΤ. Όπως επεσήμανε ο ίδιος, αν υπάρχει κρούσμα σε μία τάξη, το παιδί πρέπει να παραμείνει στο σπίτι, τουλάχιστον 24 ώρες αφού πάρει αντιβίωση, για να σταματήσει να μεταδίδει και μετά να πάει στο σχολείο. Στο σχολείο, πρέπει να τηρούνται πάντα μέτρα ενισχυμένης ατομικής υγιεινής, όπως το καλό πλύσιμο των χεριών, να αποφεύγουν τα παιδιά να μοιράζονται αντικείμενα και να εφαρμόζεται σχολαστική καθαριότητα.

Ένας ιός δεν είναι πάντα «απλό κρυολόγημα»

Η τραγωδία της 5χρονης έρχεται να υπενθυμίσει ότι οι λοιμώξεις της παιδικής ηλικίας, όσο συχνές κι αν είναι, δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούνται. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή πληροφόρηση μπορούν να σώσουν ζωές. Οι υγειονομικές αρχές εντείνουν την επιτήρηση στα σχολεία και προχωρούν σε ενημερωτικές δράσεις για γονείς και εκπαιδευτικούς, με στόχο την προστασία των παιδιών. Οι γονείς, από την πλευρά τους, καλούνται να είναι σε εγρήγορση, όχι πανικόβλητοι, αλλά καλά ενημερωμένοι.

Σύμφωνα με την Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία, ο ιός που έχει τραβήξει την προσοχή όλων, ο μεταπνευμονοϊός (ή μεταπνευμοϊός) HMPV είναι ένας ιός που συνήθως προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με το κοινό κρυολόγημα, ενώ υπολογίζεται ότι το 10% έως 12% των αναπνευστικών ασθενειών στα παιδιά οφείλονται σε αυτόν.

Τι είναι ο ιός που μας ανησυχεί

Σύμφωνα με την ανακοίνωση των πνευμονολόγων, ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός (HMPV) δεν είναι καινούργιος ιός, είναι γνωστός από το 2001 (τότε έγινε η πρώτη περιγραφή του). Ούτε έχει άμεση σχέση με την Κίνα. «Είναι ένας ιός που συνήθως προκαλεί συμπτώματα παρόμοια με το κοινό κρυολόγημα. 10% έως 12% των αναπνευστικών ασθενειών στα παιδιά προκαλούνται από τον HMPV. Συχνά προκαλεί λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, αλλά μερικές φορές μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού, όπως πνευμονία, ή να επιδεινώσει προϋπάρχουσες καταστάσεις όπως εξάρσεις άσθματος και ΧΑΠ», εξηγεί η Αδαμαντία Λιαπίκου Πνευμονολόγος, MD, PHD, Συντονίστρια Διευθύντρια της 5ης Πνευμονολογικής Κλινικής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας της ΕΠΕ για τις Λοιμώξεις του Αναπνευστικού Συστήματος. «Οι λοιμώξεις από HMPV είναι πιο συχνές το χειμώνα. Τα ήπια περιστατικά ανθρώπινου μεταπνευμονοϊούδιαρκούν συνήθως μερικές ημέρες έως μία εβδομάδα».

Τα συμπτώματα

Για τα συμπτώματα του ανθρώπινου μεταπνευμονοϊούη Βασιλική Γεωργακοπούλου Πνευμονολόγος – Φυματιολόγος, Επιμελήτρια Β, Κλινική Παθολογικής Φυσιολογίας ΕΚΠΑ, Υπεύθυνη της Ομάδας Εργασίας της ΕΠΕ για τις Λοιμώξεις του Αναπνευστικού Συστήματος, αναφέρει ότι περιλαμβάνουν: βήχα, πυρετό, καταρροή ή βουλωμένη μύτη, πονόλαιμο, συριγμό και, σε μερικές περιπτώσεις, δύσπνοια. «Ο HMPV μεταδίδεται με άμεση επαφή με κάποιον που τον έχει μέσω σταγονιδίων (π.χ. από βήχα) ή από το άγγιγμα πραγμάτων που έχουν μολυνθεί από τον ιό. Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός είναι παρόμοιος με τον RSV (αναπνευστικός συγκυτιακός ιός). Ανήκει στο ίδιο γένος – ή επιστημονική ομάδα– με τον RSV (πνευμοϊός) και μπορεί να προκαλέσει παρόμοια συμπτώματα. Η ηλικία αιχμής για σοβαρή ασθένεια από HMPV είναι μεταξύ 6 και 12 μηνών. Οι ομάδες υψηλού κινδύνου είναι:

Άτομα ηλικίας <5 ετών (ιδιαιτέρως πρόωρα βρέφη) ή >65 ετών. Άτομα με χαμηλή άμυνα (από καταστάσεις όπως HIV, καρκίνος ή αυτοάνοσες διαταραχές ή από φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα). Ασθενείς με χρόνια υποκείμενα νοσήματα με προεξάρχοντα το άσθμα και τη ΧΑΠ».

Πιθανές επιπλοκές της λοίμωξης

Οι υπεύθυνες της Ομάδας Εργασίας για τις Λοιμώξεις Αναπνευστικού Συστήματος αναφέρουν σχετικά με τις επιπλοκές ότι εμφανίζονται κυρίως σε άτομα υψηλού κινδύνου: Βρογχιολίτιδα, Βρογχίτιδα, Πνευμονία είτε από τον ιό είτε από δευτερεύουσα λοίμωξη, εξάρσεις άσθματος ή ΧΑΠ. Στις παραπάνω περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία. Επιπλέον, δεν υπάρχουν διαγνωστικά τεστ τoυ τύπου selftest στην κοινότητα. Η διάγνωση γίνεται κυρίως με τη χρήση του filmarray (δυνατότητα ταυτοποίησης πολλαπλών ιών μέσω επιχρίσματος από τον φάρυγγα ή τη ρινική κοιλότητα). Συνήθως χρησιμοποιείται σε δομές τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας ως διαδικασία ταυτοποίησης λοιμώξεων σε εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Οι θεραπευτικές επιλογές

Αναφερόμενος στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταπνευμονοϊούο Πρόεδρος της ΕΠΕ, Καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ, Στέλιος Λουκίδης επισημαίνει ότι δεν υπάρχει ειδική θεραπεία. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική, με υγρά, αντιπυρετικά, ξεκούραση, αποσυμφορητικά ρινικού βλεννογόνου. «Δεν χορηγούμε αντιβιοτικά διότι τα αντιβιοτικά θεραπεύουν μόνο βακτήρια. Δεδομένου ότι ο HMPV είναι ιός, τα αντιβιοτικά δεν δρουν. Αντιβιοτικά χορηγούνται μόνο για τη θεραπεία τυχόν δευτερογενών λοιμώξεων».

Η πρόληψη, επισημαίνει ο κ. Λουκίδης, αφορά την υγιεινή των χεριών, την κάλυψη της μύτης και του στόματος όταν φτερνίζεστε ή βήχετε. Σκεφτείτε να φοράτε μάσκα εάν είστε άρρωστοι και δεν μπορείτε να αποφύγετε να είστε κοντά σε άλλους. Αποφύγετε να αγγίζετε το πρόσωπο, τα μάτια, τη μύτη και το στόμα σας. Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο για τον μεταπνευμονοϊό. «Τονίζουμε την επικοινωνία και την ενημέρωση του θεράποντα ιατρού και την εγρήγορση εν γένει, όταν επιμένει ο υψηλός πυρετός, εμφανισθεί δυσκολία στην αναπνοή, επιδείνωση άλλων καταστάσεων υγείας που αφορούν συνοδά νοσήματα».

Τέλος, ο Πρόεδρος της ΕΠΕ αναφέρει ότι η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία παρακολουθεί στενά την επιδημιολογική έξαρση των λοιμώξεων και τονίζει ότι αυτή η έξαρση είναι γνωστή εδώ και τουλάχιστον 20 έτη στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. «Επικρατεί προς το παρόν η γρίπη τύπου Α, ενώ σε σχέση με το 2024 και την αντίστοιχη περίοδο υπάρχει μείωση των περιστατικών COVID κατά 50-60%».