Την Πέμπτη 26 Μαρτίου, ο δήμαρχος Χάρης Δούκας τον υποδέχθηκε στο δημαρχείο και του απένειμε το μετάλλιο. «Η βράβευση του Λάσλο Κρασναχορκάι αποτελεί αναγνώριση της εξαιρετικής συμβολής του στη σύγχρονη παγκόσμια λογοτεχνία και της μοναδικής δύναμης του έργου του να φωτίζει τις βαθύτερες υπαρξιακές και πολιτισμικές διαστάσεις της ανθρώπινης εμπειρίας. Με τη γραφή του, που διακρίνεται για το φιλοσοφικό της βάθος και την ιδιαίτερη αισθητική της, ο πολυβραβευμένος Ούγγρος συγγραφέας έχει κατακτήσει ξεχωριστή θέση στη διεθνή λογοτεχνική σκηνή, επηρεάζοντας αναγνώστες και δημιουργούς σε ολόκληρο τον κόσμο», δήλωσε ο κ. Δούκας και πρόσθεσε: «Η συμμετοχή του στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στη διοργάνωση και αναδεικνύει τη διεθνή της στόχευση».

Από την πλευρά του, ο Λάσλο Κρασναχορκάι τόνισε: «Είναι τεράστια τιμή για μένα να βρίσκομαι εδώ και να συμμετέχω σε αυτό το Φεστιβάλ. Είχα έρθει πάρα πολλές φορές στην Ελλάδα και στην Αθήνα συγκεκριμένα, αλλά δεν γνώριζα ότι δεν υπάρχει Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας. Οπότε όταν είδα την πρόσκλησή σας, απάντησα αμέσως θετικά. Κυρίως γιατί πρόκειται για ένα νέο Φεστιβάλ που μόλις ξεκινά και θα φέρει τους νέους κοντά στη λογοτεχνία. Χαίρομαι πολύ που γνωρίζω εσάς και τους συνεργάτες σας, που γνωρίζω ανθρώπους που έχουν κάνει πάρα πολλά για την Αθήνα με έναν διαφορετικό τρόπο. Σίγουρα δεν μπορεί κανείς να επιλύσει όλα τα προβλήματα μιας πόλης, αλλά οι προσπάθειες που έχετε καταβάλει πρέπει να αναγνωριστούν και πρέπει να ακουστούν. Θέλω να σας ευχαριστήσω που στηρίζετε τόσο ένθερμα τα βιβλία και τη λογοτεχνία».

Ο Λάσλο Κρασναχορκάι τιμήθηκε το 2015 με το Διεθνές Βραβείο Booker και το 2025 με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στο πλαίσιο του 1ου Διεθνούς Φεστιβάλ Λογοτεχνίας, ο συγγραφέας συμμετέχει σε κεντρικές εκδηλώσεις και συζητήσεις γύρω από τη σχέση λογοτεχνίας και πολιτικής, ενώ προλογίζει και την προβολή της ταινίας «Οι Αρμονίες Βερκμάιστερ» του Bela Tarr, με τον οποίο έχει μακρόχρονη καλλιτεχνική συνεργασία.

Η Αθήνα για τρεις μέρες σημείο συνάντησης ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων

Για τρεις ημέρες, η Αθήνα γίνεται σημείο συνάντησης κορυφαίων συγγραφέων, δημοσιογράφων, ακτιβιστών, ακαδημαϊκών, ανθρώπων της τέχνης και των γραμμάτων και ανήσυχων αναγνωστών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, σε έναν ανοιχτό χώρο διαλόγου και έμπνευσης.

Οι συζητήσεις του φεστιβάλ, την καλλιτεχνική διεύθυνση του οποίου αναλαμβάνουν οι Χρήστος Αστερίου, Λευτέρης Καλοσπύρος και Μικέλα Χαρτουλάρη, εστιάζουν στη λογοτεχνία ως πεδίο δημιουργίας, καλλιτεχνικής αναζήτησης, προβληματισμού και κοινωνικής παρέμβασης, αγγίζοντας θέματα, όπως η ταυτότητα, το φύλο, η βία, οι κοινωνικές ανισότητες, η σχέση πολιτικής και λογοτεχνίας και το μέλλον της ανάγνωσης. Μέσα από συναντήσεις που φέρνουν κοντά διαφορετικές φωνές και εμπειρίες, το AILF επιδιώκει να ενισχύσει τον ουσιαστικό διάλογο ανάμεσα στους δημιουργούς και το κοινό, αναδεικνύοντας το φεστιβάλ ως μια σύγχρονη γιορτή της λογοτεχνίας, όπου οι ιστορίες, οι ιδέες και οι άνθρωποι συνδιαλέγονται, δημιουργώντας έναν νέο δυναμικό θεσμό για την πολιτιστική ζωή της πόλης.

Στη διοργάνωση συμμετέχουν οι: Σέλβα Αλμάδα, Κέβιν Μπάρι, Καρολίν Έμκε, Μερβ Έμρε, Νικόλ Κράους, Λάσλο Κρασναχορκάι, Πολ Λιντς, Τόμας Μίνεϊ, Ματέο Νούτσι, Ντέιβιντ Σολόι, Λιλιάν Τυράμ, Καταρίνα Φόλκμερ και οι Βιβή Γεωργαντοπούλου, Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Αναστασία Γρηγοριάδου, Άθως Δημουλάς, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Κώστας Καλτσάς, Κωστής Καρπόζηλος, Λορέτα Μακόλεϊ, Τίνα Μανδηλαρά, Νίκος Μάντης, Παναγιώτης Μένεγος, Νίκος Μπακουνάκης, Ντέμης Νικολαΐδης, Σοφία Νικολαΐδου, Γιάννης Οικονομίδης, Νίκος Παναγιωτόπουλος, Κάλλια Παπαδάκη, Κωστής Παπαϊωάννου, Δημήτρης Πλάντζος, Δανάη Σιώζιου, Αλεξάνδρα Τράντα, Βίκυ Τσελεπίδου, Μαρία Φακίνου, Ελιάνα Χουρμουζιάδου, Χρήστος Χρυσόπουλος.

Πηγή: Huffpost
Φωτογραφία: Eurokinissi

Η παρουσία του Λάσλο Κρασναχορκάι, ενός από τους πιο επιδραστικούς και ριζοσπαστικούς συγγραφείς της σύγχρονης παγκόσμιας λογοτεχνίας, σηματοδοτεί ένα ιστορικό ξεκίνημα για την πρώτη διοργάνωση του φεστιβάλ, φέρνοντας την Αθήνα στο επίκεντρο της διεθνούς λογοτεχνικής σκηνής. Ο σπουδαίος συγγραφέας θα βρεθεί στην Τεχνόπολη ως προσκεκλημένος του AILF, όπου θα συνομιλήσει ανοιχτά με ανθρώπους των γραμμάτων και αναγνώστες, συμμετέχοντας σε δημόσιες συζητήσεις και book signing που προσφέρουν στο κοινό μια σπάνια ευκαιρία άμεσης επαφής με τον ίδιο και τη σκέψη του.

Στην πρώτη διοργάνωση του AILF, ο κορυφαίος δημιουργός έρχεται να συμπληρώσει μια λίστα συμμετεχόντων με παγκόσμια απήχηση. Με αιχμή τους επίσης βραβευμένους με Booker Prize, Ντέιβιντ Σολόι (2025) και Πολ Λιντς (2023), αλλά και συγγραφείς και προσωπικότητες που ξεχωρίζουν διεθνώς για τη ρηξικέλευθη σκέψη και την επιδραστικότητά τους.

Στη διοργάνωση συμμετέχουν οι: Σέλβα Αλμάδα, Καρολίν Έμκε, Μερβ Έμρε, Νικόλ Κράους, Λάσλο Κρασναχορκάι, Πολ Λιντς, Τόμας Μίνεϊ, Κέβιν Μπάρι, Ματέο Νούτσι, Λεϊλά Σλιμανί, Ντέιβιντ Σολόι, Λιλιάν Τυράμ, Καταρίνα Φόλκμερ και οι Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Άθως Δημουλάς, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Κώστας Καλτσάς, Κωστής Καρπόζηλος, Τίνα Μανδηλαρά, Νίκος Μάντης, Παναγιώτης Μένεγος, Νίκος Μπακουνάκης, Σοφία Νικολαΐδου, Νίκος Παναγιωτόπουλος, Κάλλια Παπαδάκη, Κωστής Παπαϊωάννου, Δημήτρης Πλάντζος, Δανάη Σιώζιου, Αλεξάνδρα Τράντα, Βίκυ Τσελεπίδου, Μαρία Φακίνου, Ελιάνα Χουρμουζιάδου, Χρήστος Χρυσόπουλος.

Καλλιτεχνική διεύθυνση: Χρήστος Αστερίου, Λευτέρης Καλοσπύρος, Μικέλα Χαρτουλάρη

Το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Μεγάλου Χορηγού της Τεχνόπολης, Cosmote Telecom, του Χορηγού Φιλοξενίας Athenaeum Eridanus Luxury Hotel, του Χορηγού Μετακίνησης Welcome Pickups, καθώς και με την πολύτιμη υποστήριξη της Πρεσβείας της Ιρλανδίας, του Ινστιτούτου Γκαίτε Αθηνών, του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος και του Ιταλικού Μορφωτικού Ινστιτούτου Αθηνών.

Περισσότερες πληροφορίες για το φεστιβάλ εδώ

Ο Λάσλο Κρασναχορκάι γεννήθηκε το 1954 στη Γιούλα της Ουγγαρίας και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στη Μεγάλη Ουγγρική Πεδιάδα (Αλφολντ). Αν και σπούδασε Νομική και Λογοτεχνία στο Σέγκεντ και τη Βουδαπέστη, τα χρόνια στη Γιούλα —και η εμπειρία της φυγής από εκεί— διαμόρφωσαν βαθιά την κοσμοθεωρία του.

Σε μια συνέντευξή του, ο συγγραφέας παραδέχτηκε πως στα 18 του χρόνια δραπέτευσε από τη Γιούλα, επαναστατώντας ενάντια στην οικογένειά του και τον τόπο καταγωγής του. Αυτή η πράξη φυγής απέναντι στις οικογενειακές και κοινωνικές επιταγές αποτέλεσε το μοτίβο που διαπερνά όλο το έργο του: την αμφιταλάντευση ανάμεσα στην ελευθερία και τη διαφυγή. Όταν επέστρεψε αργότερα, ανακάλυψε πως ο τόπος που άφησε δεν ήταν ποτέ ξανά ο ίδιος. Έτσι γεννήθηκαν στη λογοτεχνία του τα θέματα της ανεπανόρθωτης καταστροφής και της χαμένης τάξης.

Η αίσθηση αυτή δεν είναι άγνωστη ούτε σε μένα: ο πατέρας μου προέρχεται επίσης από εκείνη την περιοχή και όταν έφυγε, επιστρέφοντας ανακάλυψε ότι ο κόσμος των παιδικών του χρόνων είχε αλλάξει πλήρως.

Το μυθιστόρημά του Sátántangó (1985), που τον καθιέρωσε, γεννήθηκε από μια παρόμοια εμπειρία: μια αναγκαστική είσοδο σε έναν άγνωστο κόσμο. Εμπνευσμένος από τις νεανικές του εμπειρίες, ο Κρασναχορκάι επέλεξε συνειδητά να απεικονίσει «τη ζωή των πιο εκμεταλλευόμενων και δυστυχισμένων». Αυτή η εμπειρία χάρισε στο έργο του μια αδιάλλακτη κοινωνική ευαισθησία και σκληρή κριτική προς την πραγματικότητα. Η καθημερινή βαρβαρότητα διαπέρασε τόσο τη συνείδησή του ώστε δήλωσε: «Δεν είμαστε προετοιμασμένοι για την πραγματικότητα. Περιμένουμε αυτά τα πράγματα… μέσα από τα μυθιστορήματα. Ποτέ όμως δεν περιμένουμε να συναντήσουμε κάτι που δεν ταιριάζει σε αυτό που αποκαλούμε δική μας πραγματικότητα.»

Η διεθνής πορεία μετά τον κομμουνισμό

Μετά την πτώση του κομμουνισμού το 1990, ο Κρασναχορκάι εξελίχθηκε σε σημαντική μορφή της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Τα ταξίδια του —από τη Μογγολία και την Κίνα μέχρι τη Βοσνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες— τον έφεραν σε επαφή με αμέτρητους πολιτισμούς. Αυτές οι εμπειρίες δεν αποτέλεσαν απλό σκηνικό, αλλά διαμόρφωσαν ουσιαστικά τη λογοτεχνική του ματιά.

Στην πρόζα του, η κεντροευρωπαϊκή αίσθηση της αποκάλυψης συνδυάζεται με την ανατολική φιλοσοφική σκέψη. Η εμπειρία της διάλυσης συνοδεύεται πάντα από την επιθυμία για αναγέννηση· πίσω από το χάος κρύβεται η αναζήτηση μιας υπερβατικής τάξης. Η υπομονή ως μέθοδος γραφής συνδέεται επίσης με αυτήν την ανατολική οπτική: «Το ύφος», λέει, «είναι στην πραγματικότητα η σωστά επιλεγμένη ταχύτητα». Δεν είναι η ανθρώπινη βούληση, αλλά η επίμονη, αργή προσοχή που επιτρέπει στο αντικείμενο να εμφανιστεί, να πάρει μορφή και τελικά να διαλυθεί.

Ανάμεσα στα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής του ξεχωρίζει η φιλία με τον Αμερικανό ποιητή των μπιτ Άλεν Γκίνσμπεργκ, ο οποίος τον στήριξε κατά τη συγγραφή της «Guerra y guerra», καθώς και η μακροχρόνια συνεργασία με τον σκηνοθέτη Béla Tarr. Ο Tarr διασκεύασε αρκετά μυθιστορήματά του (Sátántangó, «Αρμονίες του Βερκμάιστερ», «Το άλογο του Τορίνο»), συμβάλλοντας σημαντικά στη διεθνή απήχηση του συγγραφέα. Το εικαστικό σύμπαν και ο ρυθμός των ταινιών του Tarr είναι στενά δεμένα με την υπνωτιστική ροή της πρόζας του Κρασναχορκάι.

Το προφίλ ενός ασυμβίβαστου συγγραφέα

Όσον αφορά στην προσωπικότητά του, ο Κρασναχορκάι αυτοπροσδιορίζεται ως αδιάφθορος ελιτιστής, ανίκανος να δείξει επιείκεια στην άγνοια ή στους κινδύνους που κρύβονται στις εξαθλιωμένες μάζες. Στις συνεντεύξεις του ασκεί δριμεία κριτική στην κατάσταση της σύγχρονης ουγγρικής κοινωνίας, στη απόγνωση και τη «χαμένη γενιά». Ωστόσο —όπως έχει επισημάνει ο εκδότης του— αυτές οι κριτικές πηγάζουν από αγάπη για την πατρίδα και ανησυχία για αυτήν, όχι από αποστασιοποίηση.

Τα έργα του, παρότι έχουν παγκόσμια απήχηση, πραγματεύονται θέματα ευαλωτότητας, εξαπάτησης και καταπίεσης μέσα από μια βαθιά ουγγρική βάση, γεγονός που τους προσδίδει αυθεντικότητα και δύναμη.

Ο Κρασναχορκάι εμφανίζεται ως ένας μοναδικός δημιουργός, αδύνατον να εγκλωβιστεί σε λογοτεχνικά σχήματα· ωστόσο η φιλία με τον Miklós Mészöly και η συγγένεια με τον Imre Kertész φανερώνουν πως ανήκει σε μια συγκεκριμένη παράδοση της ουγγρικής λογοτεχνίας. Η ανθρώπινη πλευρά —οι αγροτικές ρίζες, η νεανική εξέγερση, το ταξιδιωτικό πνεύμα, η κοινωνική ενσυναίσθηση και η ανελέητη διάγνωση της κοινωνίας— συμπληρώνουν το πορτρέτο ενός συγγραφέα που πρόσφερε μια από τις πιο διορατικές φωνές στη λογοτεχνία του 21ου αιώνα.

Η τέχνη του επαναβεβαιώνει τη δύναμη της δημιουργίας ακόμη και μέσα στην καταστροφή και μας διδάσκει πως η αναζήτηση βαθύτερου νοήματος στη ζωή απαιτεί βραδύτητα και προσοχή.

*Emoke Jambor είναι καθηγήτρια ουγγρικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

Πηγή: El País