Οι μοναδικοί παρόντες στην ιδιωτική τελετή ήταν ο 61χρονος σύντροφός του, Jean-Pierre Gonçalves de Lima, και ο 33χρονος δισεγγονός του, Richard Hockney, φωτογράφος και προσωπικός βοηθός του καλλιτέχνη, που συχνά πόζαρε ως μοντέλο στα έργα του. Και οι δύο είναι διαχειριστές του David Hockney Foundation, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος το 2008.

Όταν ο πρωτοπόρος ζωγράφος του The Splash έφυγε ήσυχα από τη ζωή στο σπίτι του στις 11 Ιουνίου, σε ηλικία 88 ετών, προσωπικότητες όπως ο Keir Starmer και ο Βασιλιάς Κάρολος απέτισαν φόρο τιμής στο «ζωντανό, αμέσως αναγνωρίσιμο» έργο του και στη «χαρακτηριστική γοητεία, το ταλέντο και τη διαρκή καινοτομία» του.

Εκδηλώσεις μνήμης σε Λονδίνο και Γιορκσάιρ

Παρότι ο Hockney ήθελε η κηδεία του να παραμείνει μια άκρως προσωπική υπόθεση, η εκπρόσωπός του, Erica Bolton, ανακοίνωσε πως η ζωή και το έργο του θα τιμηθούν σε σειρά μνημόσυνων εκδηλώσεων σε μέρη όπου έζησε ανά τον κόσμο, μεταξύ των οποίων το Λονδίνο και το Γιορκσάιρ.

Η Bolton δήλωσε: «Έχουμε συγκινηθεί από τα πολυάριθμα μηνύματα συμπαράστασης που λάβαμε και θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε. Καθώς έχουμε ήδη δεχτεί πολλές ερωτήσεις για τις διαδικασίες της κηδείας και των μνημοσύνων, θα θέλαμε να διευκρινίσουμε πως ήταν σαφής επιθυμία του David να παρευρεθούν μόνο ο σύντροφός του JP και ο δισεγγονός του Richard στην τελετή».

«Η πρώτη μεγάλη συναυλία που παρακολούθησα ήταν δική σου, όταν με πήγε ο πατέρας μου στο κεντρικό στάδιο της Λευκωσίας να σε δω, την εποχή που η Κύπρος έκειτο μακράν και δεν πάταγε καλλιτέχνης στο νησί. Έτσι ήρθες κι έστησες γιορτή. Σου άρεσαν οι γιορτές, τα μπουλούκια, τα συμπόσια, τα πανηγύρια, οι φιέστες, οι επέτειοι. Προετοιμαζόμουν και τα περίμενες σαν παιδάκι που ανυπομονεί για τα Χριστούγεννα.

Σε αποχαιρετούμε σήμερα σαν έναν άνθρωπο σημαντικό για το τραγούδι και τον πολιτισμό, σημαντικό για τη σκέψη, το αίσθημα και την αισθητική μας, δηλαδή για ολόκληρη τη ζωή μας. Χωρίς εσένα άλλο θα ήταν το τραγούδι μας, άλλοι θα ήμασταν κι εμείς.

Σε αποχαιρετώ και εκ μέρους των παιδιών και μαθητών σου, των τραγουδοποιών της χώρας. Υπάρχουμε γιατί προϋπήρξες. Μας πήρες παιδάκια μέσα από το πικάπ του σπιτιού μας και μας άνοιξες την πόρτα σε ένα περιβόλι του τρελού, γεμάτο τραγούδια. Τρισυπόστατος, ένωσες τον συνθέτη, τον ποιητή και τον ερμηνευτή, ανεβάζοντας την ένωση αυτή σε θεόρατο ύψος. Μας έμαθες την αλφαβήτα της ιερής μας τέχνης. Παραμέρισες θαρραλέα εμπόδια και οδοφράγματα, δείχνοντας μας δρόμο στο άπειρο. Μας είπες «γράψτε τα τραγούδια σας και τραγουδήστε τα». Μας ανέθρεψες, μας στήριξες, μας ελευθερώσες.

Μαζί με τους αγαπημένους σου δασκάλους, τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Βασίλη Τσιτσάνη φωταγώγησες τις πλατείες, τα θέατρα, τα σπίτια και τις καρδιές μας. Ανέδειξες το πολύτιμο, ανέβασες το επίπεδο της χώρας συνολικά και το επίπεδο του καθενός και της καθεμιάς προσωπικά.

Είπες κάποτε ο συνθέτης αυτό κάνει: Ενώνει τα κομμάτια της ψυχής μας σε ένα. Ε, λοιπόν το έκανες πολύ καλά. Ένωσες τα κομμάτια μας. Κάποιους μας ένωσες συχνά και εναντίον σου. Ήσουν γεμάτος αντιφάσεις. Ένας συντηρητικός με καρδιά επαναστάτη. Ένας αυστηρός δάσκαλος με ρούχα παλιάτσου, ένας λόγιος καραγκιοζοπαίχτης, ένας δύστροπος γέροντας με ψυχή ζαβολιάρικου παιδιού, ένας βλοσυρός που του άρεσαν τα ανέκδοτα, ένας ασκητής με ακριβά γούστα, ένας αμήχανος σοφός, ο γραμματέας μαζί με τον αλήτη.

Δεν ξέραμε πότε ήσουν ρόλος και πότε ο εαυτός σου. Ίσως ούτε και εσύ. Δυσκολεύτηκες. Σε ένιωθα. Μας δυσκολεύεις και εμάς μας τσαντίζεσαι. Ψάχναμε πού να σε κατατάξουμε, πώς να σε καταλάβουμε. Μα τι θέλαμε επιτέλους; Να είσαι προβλέψιμος; Και ποιος τα έγραφε αυτά τα απρόβλεπτα τραγούδια; Σου ζητούσαμε να πειθαρχήσεις στην εικόνα που σου δίναμε. Όμως μόνο ένας απείθαρχος μπορούσε να φτάσει εκεί που έφτασες. Θέλαμε να σε εξηγήσουμε. Ήσουν ανεξήγητος. Στην τελευταία σου συναυλία, πιο ευάλωτος και πιο σίγουρος από ποτέ.

Ακριβέ μου δάσκαλε, τον τελευταίο καιρό έγινες τρυφερός. Ζήτησες τις συγγνώμες σου, είπες τα σ’ αγαπώ σου. Αξιώθηκα κι εγώ να σου το πω ξανά, μετά απο χρόνια, πως σ’αγαπώ πριν από λίγες μέρες. Σου το επαναλαμβάνω ολόψυχα και τώρα εδώ, στο ξόδι σου, εκ μέρους των γνωστών και αγνώστων ποιητών μιας αντι ποιητικής εποχής, των σημερινών καλλιτεχνών, μιας Ελλάδας που παραμένει οικόπεδο και αποικία, αλλά που την αγάπησες, την τίμησες και την πλουτίσες, εκ μέρους του κάθε ακροατή που χώρεσε στα τραγούδια σου και του κάθε παιδιού που σε περιέχει, χωρίς να το ξέρει, σε ευχαριστώ. Φεύγεις, γιορτινός και αιώνιος, αφήνοντάς μας τα ανεκτίμητα δώρα του περάσματος σου από την γη.

Ο μουσικός, του οποίου η κοινότητα The Red Hand Files περιέχει τα πάντα, από μουσικά ανέκδοτα και μυστικά δημιουργικής διαδικασίας μέχρι απαντήσεις σε ερωτήσεις θαυμαστών, εμφανίστηκε πρόσφατα στο προαναφερθέν ραδιοφωνικό πρόγραμμα του BBC για να επιλέξει οκτώ από τα αγαπημένα του κομμάτια που θα έπαιρνε σε ένα απομακρυσμένο έρημο νησί για παρέα. Ένα από αυτά ήταν το “Yeezus” του West, το οποίο εξήγησε ότι ήταν «ένα είδος οικογενειακού τραγουδιού». Είπε: «Τα παιδιά μου το λατρεύουν, η Susie το λατρεύει, εγώ το λατρεύω. Είναι ένα εξαιρετικά παιχνιδιάρικο, εξαιρετικά σκοτεινό, πολύπλοκο τραγούδι όπου από τη μια πλευρά, ο Kanye παρουσιάζεται ως θεός και μετά προς το τέλος του τραγουδιού, ουρλιάζει τρομαγμένος». Ο Cave περιέγραψε επίσης το τραγούδι ως «απίστευτα βαθύ» και ένα «πλήρες, εκπληκτικό έργο τέχνης».

Στη συνέχεια, ο Cave πήγε στο newsletter του για να απαντήσει σε ορισμένες ερωτήσεις θαυμαστών σχετικά με την εμφάνισή του στο ραδιόφωνο, συμπεριλαμβανομένου ενός για το ποιο τραγούδι θα ήθελε να παιχτεί στην κηδεία του. Για αυτόν τον σκοπό, ονόμασε το “I Am A God” του West.

Ο Cave έχει επαινέσει τη δουλειά του ράπερ σε πολλές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του 2020 όταν τον περιέγραψε ως τον μεγαλύτερο καλλιτέχνη ποτέ, λέγοντας ότι αυτός ο τίτλος επιτεύχθηκε από το πώς «δεσμεύτηκε» στη δική του «διαταραχή». Τα σχόλιά του ήρθαν σε μια ευρύτερη δήλωση για την τέχνη, με τον Cave να λέει ότι το να κάνεις μουσική είναι «μια μορφή τρέλας – γλιστράμε βαθιά μέσα στο μοναδικό μας όραμα και χανόμαστε σε αυτό». Ωστόσο, αργότερα επέκρινε ορισμένα σχόλια του West, αναγνωρίζοντας ότι τα αντισημιτικά σχόλιά του ήταν «αποκρουστικά» και «βαθιά απογοητευτικά», αλλά υποστήριξε ότι εξακολουθεί να «αγαπά» τη μουσική του. «Είναι προσωπική επιλογή για το αν μπορείς να συνεχίσεις και να ακούσεις τη μουσική αυτού του ατόμου. Εγώ προσωπικά μπορώ. Λατρεύω τη μουσική του Kanye», είπε.

Συνεχίζοντας: «Αισθάνομαι ότι έχει κάνει την καλύτερη μουσική από οποιονδήποτε σε κάποιο χρονικό διάστημα, την πιο ενδιαφέρουσα, προκλητική, τολμηρή μουσική».

Αυτό είναι σύμφωνο με το ευρύτερο ήθος του Cave για τους φαινομενικά αμφιλεγόμενους καλλιτέχνες και εξηγεί ότι δεν αφήνει τον εαυτό του να παρασυρθεί στην αρνητικότητα, εφόσον η τέχνη που δημιουργούν είναι «αυθεντική». Είπε επίσης ότι οι περισσότερες από τις «κληρονομιές» που απολαμβάνει τον έχουν «απογοητεύσει» κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της καριέρας τους, αλλά ενώ έχει αισθανθεί «ενόχληση» από πολλές από αυτές, εξακολουθεί να παραμένει «αιχμάλωτος» και «για πάντα σε εγρήγορση» για το τι «θα μπορούσαν να κάνουν στη συνέχεια».

Πιο συγκεκριμένα ανέφερε: «Οι Bob Dylan, Neil Young, Nina Simone, Kanye, Van Morrison, Morrissey, Brian Eno, Leonard Cohen, Patti Smith – αυτοί είναι καλλιτέχνες που, για μένα, αποτελούν ένα είδος συνομοσπονδίας αριστείας, αλλά κάποια στιγμή με ξενέρωσαν, με μπέρδεψαν ή με δυσαρέστησαν, ο καθένας διαφορετικά. Συχνά δεν έχουν ταξιδέψει προς την κατεύθυνση που θα ήλπιζα ή θα επιθυμούσα, αντίθετα έχουν ακολουθήσει τα δικά τους συγκεχυμένα μονοπάτια (φτου τους!) προς τις δικές τους αλήθειες».

«Κατά τη διάρκεια αυτού, μερικές φορές με ενοχλούσαν πράγματα που έχουν κάνει, διαφώνησα με πράγματα που είπαν ή δεν μου άρεσε ένας συγκεκριμένος δίσκος που έκαναν. Ωστόσο, υπάρχει κάτι σε αυτούς που με κρατά γοητευμένο και πάντα σε εγρήγορση για το τι μπορεί να κάνουν στη συνέχεια».

Πηγή: Far Out Magazine / Κεντρική φωτογραφία: Kris Van Exel