«Διασφαλίζοντας ότι τα παιδιά γεννιούνται ελεύθερα από τον ιό HIV, θωρακίζουμε ένα πιο υγιές και λαμπρό μέλλον», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, δίνοντας το σύνθημα για μια νέα εποχή στη δημόσια υγεία.

Τι σημαίνει «κάθετη μετάδοση» και πώς η επιστήμη την σταματά;

Όταν μιλάμε για μετάδοση από τη μητέρα στο παιδί (ή «κάθετη μετάδοση»), αναφερόμαστε στην πιθανότητα ο ιός HIV να περάσει στο μωρό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού ή του θηλασμού.

Στο παρελθόν, αυτή η προοπτική προκαλούσε τεράστιο άγχος και στίγμα. Σήμερα, όμως, η επιστήμη έχει τα εργαλεία να μηδενίσει αυτόν τον κίνδυνο:

Η δύναμη των φαρμάκων: Με τη σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία, ο ιός στο αίμα της μητέρας μειώνεται σε τόσο χαμηλά επίπεδα που γίνεται «μη ανιχνεύσιμος». Μη ανιχνεύσιμος ιός σημαίνει πρακτικά μηδενική πιθανότητα μετάδοσης στο παιδί.

Πρόληψη για όλες: Ακόμα και αν μια γυναίκα δεν έχει τον ιό αλλά βρίσκεται σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου, η προληπτική αγωγή (PrEP) λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας για την ίδια και το έμβρυο.

Ασφαλής τοκετός και φροντίδα: Με τον σωστό ιατρικό προγραμματισμό και την κατάλληλη υποστήριξη μετά τη γέννα, το μωρό ξεκινά τη ζωή του με τις καλύτερες προϋποθέσεις.

Η στρατηγική στις Μπαχάμες: Φροντίδα χωρίς αποκλεισμούς

Η επιτυχία στις Μπαχάμες δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη. Βασίστηκε σε ένα μοντέλο υγείας που έβαλε στο επίκεντρο τη γυναίκα, χωρίς να κοιτάζει εθνικότητα ή νομικό καθεστώς.

Τα βήματα που έκαναν τη διαφορά:

Τεστ για όλες: Κάθε έγκυος υποβάλλεται σε έλεγχο στο πρώτο ραντεβού και ξανά στον 7ο-8ο μήνα, ώστε να μην διαφύγει καμία περίπτωση.

Δωρεάν πρόσβαση: Οι υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού και οι θεραπείες για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα παρέχονται δωρεάν, αφαιρώντας το οικονομικό βάρος από τις μέλλουσες μητέρες.

Συνεχής υποστήριξη: Οι HIV-θετικές μητέρες και τα βρέφη τους παρακολουθούνται στενά από εξειδικευμένες ομάδες, διασφαλίζοντας ότι η θεραπεία συνεχίζεται απρόσκοπτα.

Ένα παγκόσμιο μήνυμα ελπίδας

Για να δώσει ο ΠΟΥ αυτή την πιστοποίηση, οι Μπαχάμες έπρεπε να αποδείξουν ότι η μετάδοση έπεσε κάτω από το 2% και ότι οι νέες λοιμώξεις σε παιδιά είναι λιγότερες από 5 ανά 1.000 γεννήσεις. Είναι η 12η χώρα στην περιοχή της Αμερικής που τα καταφέρνει, ακολουθώντας το παράδειγμα της Κούβας και της Βραζιλίας.

«Αυτό το επίτευγμα δείχνει ότι η εξάλειψη είναι εφικτή όταν υπάρχει πολιτική βούληση και επένδυση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», τόνισε η Winnie Byanyima, Εκτελεστική Διευθύντρια του UNAIDS.

Η νίκη στις Μπαχάμες δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε μια έκθεση. Είναι μια απόδειξη ότι όταν η κοινωνία επενδύει στη γυναίκα και την υγεία της, το κέρδος επιστρέφει πολλαπλάσιο σε κάθε παιδί που γεννιέται υγιές, έτοιμο να κατακτήσει τον κόσμο.

Φέτος, η Διεθνής Ημέρα Προφυλακτικού (13 Φεβρουαρίου) μας υπενθυμίζει ότι η ασφάλεια είναι sexy και η πρόληψη είναι δικαίωμα. Τα Κέντρα Πρόληψης & Σεξουαλικής Υγείας «Checkpoint» και το AIDS Healthcare Foundation (AHF) μας καλούν να αφήσουμε πίσω τις αμηχανίες με ένα μήνυμα που τα λέει όλα: «Απλώς βάλ’το!».

Το πιο δυνατό εργαλείο πρόληψης στην τσάντα σου

Το προφυλακτικό παραμένει ο πιο αποτελεσματικός, οικονομικός και άμεσος τρόπος για να απολαμβάνεις τη σεξουαλική σου ζωή χωρίς άγχος. Είναι η «ασπίδα» μας απέναντι στον HIV, στις ανεπιθύμητες κυήσεις, αλλά και σε μια σειρά από Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενες Λοιμώξεις (ΣΜΛ), όπως η σύφιλη και τα κονδυλώματα, που παρουσιάζουν έξαρση τα τελευταία χρόνια.

Η αύξηση των διαγνώσεων ΣΜΛ παγκοσμίως δεν είναι τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα μιας εποχής που η πρόληψη «ξεχάστηκε» από τις προτεραιότητες της δημόσιας υγείας. Για να αλλάξει αυτό, δεν χρειαζόμαστε περίπλοκες επιστημονικές ανακαλύψεις, αλλά πολιτική βούληση. Χρειαζόμαστε επενδύσεις ώστε τα προφυλακτικά και τα μέσα προστασίας να είναι προσβάσιμα σε όλους, παντού, χωρίς υψηλούς φόρους και εμπόδια.

Η σεξουαλική υγεία ως πολιτικό ζήτημα

Ο Daniel Reijer, επικεφαλής του AHF Europe, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: ο HIV παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας σε όλη την Ευρώπη, ενώ η άνοδος της σύφιλης αποκαλύπτει τα κενά στην ενημέρωση.

«Τα προφυλακτικά λειτουργούν, αλλά οι υψηλές τιμές και η περιορισμένη πρόσβαση τα καθιστούν συχνά απρόσιτα. Πρέπει να είναι διαθέσιμα σε όλους και να συνοδεύονται από μια ολιστική σεξουαλική αγωγή στα σχολεία και την κοινωνία», τονίζει ο κ. Reijer.

Party with a purpose: Οι εκδηλώσεις των Checkpoint σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Η πρόληψη δεν χρειάζεται να είναι βαρετή ή κλινική. Τα Checkpoint γιορτάζουν τη φετινή ημέρα με δημιουργικότητα, μουσική και μηδενικό στίγμα, διοργανώνοντας δύο μεγάλα events που δεν πρέπει να χάσεις:

· Αθήνα – Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου: Ραντεβού στο Ρομάντσο (Αναξαγόρα 3) από τις 20:00 έως τα μεσάνυχτα. Με δωρεάν είσοδο, τις μουσικές του PJ Mugiwara και της Carnival Queen, και ένα ανατρεπτικό drag show από τη Χράζα.

o Extra: Θα διενεργούνται δωρεάν, γρήγοροι έλεγχοι (rapid tests) για HIV, σύφιλη και ηπατίτιδα B & C.

· Θεσσαλονίκη – Παρασκευή 13 Φεβρουαρίου: Το πάρτι μεταφέρεται στο Micro Bar (Ειρήνης 10) από τις 20:00.

Σε όλες τις εκδηλώσεις, το εξειδικευμένο προσωπικό των Checkpoint θα διανέμει δωρεάν προφυλακτικά και θα λύνει κάθε σου απορία με εχεμύθεια και cool διάθεση.

PrEP: Το νέο «must» στην πρόληψη του HIV

Εκτός από το προφυλακτικό, η Ελλάδα διαθέτει πλέον στη «φαρέτρα» της και την PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis). Πρόκειται για την προφυλακτική αγωγή που προστατεύει από τον HIV σε ποσοστό 99%.

· Τι είναι: Ένα χάπι που λαμβάνεται καθημερινά (ή ανάλογα με τις επαφές) από άτομα που είναι αρνητικά στον HIV, ώστε να παραμείνουν αρνητικά.

· Πώς λειτουργεί: Συμπληρώνει τα υπόλοιπα εργαλεία, όπως το προφυλακτικό και την τακτική εξέταση.

· Πρόσβαση: Η PrEP διατίθεται πλέον δωρεάν μέσω του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Η σεξουαλική υγεία είναι μια ολιστική υπόθεση. Από το προφυλακτικό μέχρι την PrEP και την τήρηση της αντιρετροϊκής αγωγής από τα άτομα που ζουν με τον HIV (ώστε ο ιός να είναι μη ανιχνεύσιμος και άρα μη μεταδόσιμος), έχουμε πλέον όλα τα μέσα να διεκδικήσουμε μια ζωή γεμάτη απόλαυση και μηδενικό ρίσκο.

Περισσότερες πληροφορίες για την PrEP εδώ

Τα επίσημα, διεθνή στοιχεία δείχνουν πρόοδο: οι νέες λοιμώξεις μειώθηκαν κατά ~61% σε σχέση με την κορύφωση της επιδημίας τη δεκαετία του 1990. Επιπλέον, όσοι λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία έχουν πλέον την δυνατότητα να ζουν με μια χρόνια, ιατρικά διαχειρίσιμη κατάσταση, με σημαντική μείωση του ρίσκου μετάδοσης.

Ωστόσο, η επιδημία παραμένει παγκόσμια πρόκληση: το φορτίο είναι ιδιαίτερα βαρύ στην περιοχή της υποσαχάριας Αφρικής, όπου ζει περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων με HIV. Και παρότι η θεραπεία έχει επεκταθεί σημαντικά (περίπου 31,6 εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν σήμερα αντιρετροϊκή αγωγή), αυτό δεν αρκεί για να εξαλείψει τη νόσο — ειδικά όταν η πρόσβαση στην πρόληψη, τη διάγνωση και την αγωγή παραμένει άνιση.

Γιατί δεν μπορεί ο ιός να θεωρείται «χθες»: Η μάχη συνεχίζεται

Η διεθνής πρόοδος στη θεραπεία και τη μείωση των θανάτων δεν σημαίνει ότι η κρίση έχει λήξει. Σύμφωνα με παγκόσμιες εκτιμήσεις, εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε θεραπεία, ενώ κάθε χρόνο καταγράφονται νέες μολύνσεις σε αριθμό που καθιστά σαφή την αποτυχία στον πλήρη έλεγχο της επιδημίας.

Επιπλέον, οι κοινωνικές ανισότητες, η έλλειψη ενημέρωσης και το στίγμα — σε όλες τις χώρες — εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια σε διαγνωστικά και προληπτικά προγράμματα, στη χορήγηση θεραπείας αλλά και στην κοινωνική ένταξη των ανθρώπων που ζουν με HIV.

Η εικόνα στην Ελλάδα: Από τα παγκόσμια δεδομένα… στην καθημερινότητα

Τα διεθνή στοιχεία αναδεικνύουν το μέγεθος της επιδημίας. Όμως κι η Ελλάδα δεν έχει «ξεμείνει» από προκλήσεις. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα:

· Στο πρώτο δεκάμηνο του 2025 καταγράφηκαν 526 νέες διαγνώσεις HIV.

· Σημαντική αύξηση των λοιμώξεων μέσω ετεροφυλοφιλικής επαφής — εξέλιξη που καταρρίπτει παρωχημένα στερεότυπα.

· Το 38,4% των νέων διαγνώσεων αφορά ανθρώπους μη ελληνικής καταγωγής — γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ειδικές πολιτικές και ευαισθητοποίηση των μετακινούμενων πληθυσμών.

· Το 52% των νέων διαγνώσεων γίνεται καθυστερημένα, με υψηλότερα ποσοστά μεταξύ γυναικών, ετεροφυλόφιλων και ατόμων άνω των 50 — ένδειξη πως η ενημέρωση και η πρόληψη πρέπει να είναι καθολική, και όχι περιορισμένη σε ομάδες «υψηλού κινδύνου».

Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, παρά τις ιατρικές δυνατότητες και την ύπαρξη αποτελεσματικής πρόληψης (όπως η προφυλακτική αγωγή PrEP), απέχουμε πολύ από την επίτευξη μηδενικών νέων κρουσμάτων.

Τι ζητείται από την Πολιτεία και την κοινωνία – οι διεκδικήσεις του συλλογικού κινήματος

Ο Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος, με γνώμονα τα παραπάνω, θέτει συγκεκριμένα αιτήματα και προτεραιότητες:

• Ενίσχυση των Μονάδων Λοιμώξεων με ιατρικό, νοσηλευτικό και διοικητικό προσωπικό.
• Σχεδιασμό και εφαρμογή πολιτικών κατά του στίγματος και των διακρίσεων — τόσο σε ιατρικές δομές όσο και στην κοινωνία ευρύτερα.
• Άμεση λειτουργία μονάδας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για ανθρώπους που ζουν με HIV, στο ΓΝ «Αττικόν».
• Ενσωμάτωση της σεξουαλικής και σεξουαλικής υγείας στα σχολικά προγράμματα — με ενημέρωση, πρόληψη και υπεύθυνη αγωγή.
• Εύκολη πρόσβαση σε τεστ μέσω self-tests και ταχυδρομικών kits.
• Ενίσχυση υπηρεσιών μείωσης βλάβης για χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών — αναγνώριση και στήριξη ευάλωτων πληθυσμών.

Ο HIV δεν ανήκει στο παρελθόν — Είναι δική μας υπόθεση

Τα διεθνή στοιχεία δείχνουν πως ο HIV παραμένει παγκόσμια πρόκληση. Η ιατρική έχει κάνει άλματα προόδου, όμως χωρίς ενημέρωση, πρόσβαση, πρόληψη και κοινωνική ευαισθητοποίηση, ποτέ δεν θα νικήσουμε πλήρως την επιδημία.

Στην Ελλάδα, τα πρόσφατα δεδομένα θέτουν προ των ευθυνών την Πολιτεία και την κοινωνία. Η ευκαιρία για αλλαγή υπάρχει, αλλά χρειάζεται τόλμη, δημοκρατία στην Πρόνοια και αποφασιστικότητα για δικαιώματα και ισότητα.

Ο HIV αντιμετωπίζεται αλλά δεν νικήθηκε. Ο αγώνας συνεχίζεται — για εμάς, για όλους.

Μια ήπειρος σε πρώτη γραμμή: Η σημασία της δίκαιης πρόσβασης

Οι αποστολές σηματοδοτούν μια κρίσιμη στιγμή στις συνεχιζόμενες προσπάθειες για την αύξηση της δίκαιης πρόσβασης στην πρόληψη και τη θεραπεία του HIV σε όλη την Υποσαχάρια Αφρική. Δεν είναι τυχαίο: περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων που ζουν με HIV παγκοσμίως βρίσκονται σε αυτήν την περιοχή, με 18 χώρες να αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% του συνολικού φόρτου της νόσου στην ήπειρο.

Η Gilead εργάζεται πυρετωδώς για να διασφαλίσει ότι το επαναστατικό αυτό φάρμακο θα φτάσει σε όσους το έχουν ανάγκη.

• Η λενακαπαβίρη έχει ήδη εγκριθεί στη Νότια Αφρική και τη Ζάμπια.
• Έχουν ήδη υποβληθεί αιτήσεις για ρυθμιστική έγκριση σε χώρες όπως η Μποτσουάνα, η Κένυα, το Μαλάουι, η Ναμίμπια, η Ρουάντα, η Τανζανία, η Ουγκάντα και η Ζιμπάμπουε.
• Η εταιρεία σχεδιάζει να ολοκληρώσει τις αιτήσεις ρυθμιστικής έγκρισης και στις υπόλοιπες χώρες έως το τέλος του 2025.

Η Δέσμευση για μηδενικό κέρδος και η παγκόσμια συνεργασία

Αναγνωρίζοντας την τεράστια ανάγκη, η Gilead ανακοίνωσε ένα σημαντικό βήμα: σχεδιάζει να προμηθεύσει τη λενακαπαβίρη χωρίς κέρδος (at no profit) για έως και δύο εκατομμύρια άτομα. Αυτό θα ισχύσει μέχρι οι κατασκευαστές γενοσήμων να είναι σε θέση να καλύψουν τη ζήτηση στις χώρες που υποστηρίζονται από το Παγκόσμιο Ταμείο (Global Fund) και το Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης των ΗΠΑ για την Ανακούφιση από το AIDS (PEPFAR).

Ο Daniel O’Day, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Gilead, δήλωσε χαρακτηριστικά:

«Η άφιξη των πρώτων δόσεων λενακαπαβίρης στο Εσουατίνι και τη Ζάμπια σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο στην πρόληψη του HIV. Για πρώτη φορά, ένα νέο φάρμακο για τον HIV φτάνει σε κοινότητες στην Υποσαχάρια Αφρική την ίδια χρονιά με την έγκρισή του στις ΗΠΑ. Η συνεργασία μας με το Παγκόσμιο Ταμείο, το PEPFAR, τις κυβερνήσεις και πολλούς άλλους, επιταχύνει την πρόσβαση και μας φέρνει πιο κοντά στο να τερματίσουμε επιτέλους την επιδημία του HIV».

Το μυστικό της λενακαπαβίρης: Ασπίδα κατά του ιού

Η λενακαπαβίρη είναι ένα επαναστατικό φάρμακο διότι χορηγείται με ένεση μόνο δύο φορές το χρόνο (twice-yearly injectable). Πρόκειται για έναν αναστολέα του καψιδίου του HIV-1, ο οποίος λειτουργεί προληπτικά μπλοκάροντας το εξωτερικό περίβλημα, ή αλλιώς «καψίδιο», που προστατεύει τον ιό.

Δεδομένου ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει θεραπεία ούτε για τον HIV ούτε για το AIDS, η προληπτική ιατρική είναι κρίσιμη στη μάχη κατά της επιδημίας στην Υποσαχάρια Αφρική. Η ευκολία της χορήγησης δύο φορές το χρόνο αναμένεται να βελτιώσει δραστικά τη συμμόρφωση των ασθενών και να αλλάξει τα δεδομένα στην πρόληψη, δίνοντας ελπίδα για ένα μέλλον χωρίς HIV.

Πηγές από τρεις αφρικανικές χώρες είπαν στο LGBTQ Nation αυτή την εβδομάδα ότι η περικοπή δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σε ξένη βοήθεια, υπό την επίβλεψη του Προέδρου Trump και του Υπουργού Εξωτερικών Marco Rubio, έχει θέσει σε κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων που βασίζονταν σε προγράμματα ξένης βοήθειας των ΗΠΑ για πρόσβαση σε φάρμακα και περίθαλψη. Οι περικοπές στο PEPFAR ήταν ιδιαίτερα σημαντικές, είπαν ορισμένοι, καθώς η διοίκηση έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει ένα σημαντικό προπύργιο κατά της εξάπλωσης του HIV/AIDS σε ολόκληρη την ήπειρο.

«Η Αφρική αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στον τομέα της υγείας, ιδιαίτερα στη διαχείριση ασθενειών όπως το AIDS, μια από τις παλαιότερες και πιο ανθεκτικές ασθένειες στον κόσμο», εξήγησε στο LGBTQ Nation ο Νιγηριανός επιδημιολόγος Dr. Chike. «Επί χρόνια, βασιζόμασταν στο πρόγραμμα PEPFAR για να μας βοηθήσει να αντιμετωπίσουμε τον HIV και έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο όλα αυτά τα χρόνια και σώσαμε εκατομμύρια ζωές», πρόσθεσε. «Το να βλέπουμε να μας αφαιρούν τη δυνατότητα είναι απλώς λυπηρό και μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε πόσο ασταθής ήταν η εξάρτηση από την ξένη βοήθεια».

Ο Thando, ένας 36χρονος Νοτιοαφρικανός με HIV, περιέγραψε τη βοήθεια PEPFAR ως «σωσίβιο» και εξέφρασε φόβο για το τι θα μπορούσε να τους συμβεί χωρίς αυτήν. «Με τρομάζει που η δεκαετής πρόοδός μου θα μπορούσε να διαλυθεί με ένα μόνο πάτημα ενός στυλό», είπε ο Thando στο LGBTQ Nation, του οποίου ο HIV δεν μπορεί να ανιχνευθεί επί του παρόντος. «Αυτό που είναι ακόμα πιο τρομακτικό είναι να μην γνωρίζουμε αν αυτό το ζήτημα θα επιλυθεί ποτέ».

Το πρόγραμμα PEPFAR, που ιδρύθηκε από τη δεύτερη κυβέρνηση Bush το 2001, έχει διανείμει περίπου 120 δισεκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια για τον HIV/AIDS παγκοσμίως από την έναρξή της, καθιστώντας τη «τη μεγαλύτερη δέσμευση οποιουδήποτε έθνους για την αντιμετώπιση μιας μεμονωμένης ασθένειας στον κόσμο» σύμφωνα με τον ερευνητικό οργανισμό πολιτικής υγείας KFF. Ήταν επίσης οικονομικά επωφελές για τις αφρικανικές χώρες και τις ΗΠΑ, ωθώντας 71,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε εμπορικές συναλλαγές αγαθών μεταξύ των ΗΠΑ και της Αφρικής συνολικά μόνο το 2024, σύμφωνα με μια νέα ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet αυτή την εβδομάδα.

Οι Ρεπουμπλικάνοι προσπαθούν να διαλύσουν το PEPFAR τουλάχιστον από το 2023, όταν ορισμένοι νομοθέτες προσπάθησαν να παρακρατήσουν τη χρηματοδότηση του προγράμματος με τους ισχυρισμούς ότι «προώθησε τις αμβλώσεις» στο εξωτερικό. Αφού η Γερουσία των ΗΠΑ επιβεβαίωσε ομόφωνα τον Rubio ως Υπουργό Εξωτερικών τον Ιανουάριο, ο Ρούμπιο ανακοίνωσε γρήγορα τη διακοπή σχεδόν όλης της εξωτερικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της PEPFAR. Ορισμένα από αυτά τα κεφάλαια φέρεται να αποκαταστάθηκαν αργότερα – εν μέρει με δικαστική απόφαση – αλλά, άλλα κονδύλια χρηματοδότησης παρέμειναν παγωμένα, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε προφύλαξη από την έκθεση πριν από την έκθεση (PrEP) ειδικά για LGBTQ+ άτομα μέσω του PEPFAR.

Ακτιβιστές έκλεισαν τη λεωφόρο Συντάγματος στις αρχές Φεβρουαρίου για να διαμαρτυρηθούν για τις περικοπές, φωνάζοντας «Κάτω τα χέρια από το PEPFAR».

Ο Trump και ο Rubio έχουν επίσης αφαιρέσει τη χρηματοδότηση άλλων προγραμμάτων που επικεντρώνονται στη θεραπεία και πρόληψη του HIV/AIDS από τότε, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 230 ερευνητικών επιχορηγήσεων μέσω του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας (NIH) και του προγράμματος USAID σχεδόν εξ ολοκλήρου.

Εάν τα προγράμματα PEPFAR δεν αποκατασταθούν, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε ολόκληρη την Αφρική θα είναι καταστροφικές, ανέφεραν ερευνητές αυτήν την εβδομάδα στο The Lancet. «Επιπλέον 1 εκατομμύριο παιδιά θα μολυνθούν από τον ιό HIV, 0,5 εκατομμύρια επιπλέον παιδιά θα πεθάνουν από AIDS και 2,8 εκατομμύρια παιδιά θα μείνουν επιπλέον ορφανά από AIDS» σε ολόκληρη την Αφρική έως το 2030, χωρίς τη βοήθεια που παρείχε το PEPFAR το τελευταίο τέταρτο του αιώνα, έγραψαν οι ερευνητές.

Ακτιβιστές ανέφεραν στο LGBTQ Nation αυτή την εβδομάδα ότι οι ευαγγελικές χριστιανικές οργανώσεις των ΗΠΑ – οι οποίες βοήθησαν στην εξάπλωση των νόμων κατά της LGBTQ+ σε χώρες όπως η Γκάνα και η Ουγκάντα ​​- ζητωκραυγάζουν για τις περικοπές στη βοήθεια για τον HIV/AIDS.

«Επί χρόνια, οι Ευαγγελικοί των ΗΠΑ δραστηριοποιούνται στην Αφρική, προωθώντας αισθήματα κατά της LGBTQ επηρεάζοντας τη νομοθεσία και προτείνοντας σκληρά νομοσχέδια – χάρη στα αμερικανικά συντηρητικά κινήματα που τους χρηματοδότησαν βαριά με εκατομμύρια δολάρια για να διαδώσουν την ομοφοβία στην Αφρική, αφού έχασαν τη σημασία τους στη Δύση», είπε η ακτιβίστρια Sandra από την Γκάνα στο LGBTQ Nation. «Είναι απολύτως λογικό που είναι τόσο ευχαριστημένοι με την κατεδάφισή μας».

Πηγή: Them

Η εξαιρετικά υψηλή ικανότητα πρόληψης της μόλυνσης που επιτυγχάνει η χορήγηση του ενέσιμου φαρμάκου για τον HIV στηρίζεται στον καινοτόμο μηχανισμό του, ο οποίος θα μπορούσε να εμπνεύσει θεραπείες και για άλλες ιογενείς ασθένειες. Παρά τις δεκαετίες προόδου σχετικά με την κατανόηση της νόσου, τις σύγχρονες θεραπείες και την πρόληψη της μόλυνσης (με θεραπείες PrEP πρόληψης της HIV λοίμωξης), ο HIV εξακολουθεί να μολύνει περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους ετησίως, ενώ η ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εμβολίου παραμένει ανικανοποίητος στόχος. Ωστόσο, φέτος, η επιστήμη ανέδειξε ποια είναι η πιο αποτελεσματική λύση στον τομέα της πρόληψης της HIV λοίμωξης: ένα ενέσιμο φάρμακο που προστατεύει τους ανθρώπους για 6 μήνες με κάθε δόση.

Η εκπληκτική αποτελεσματικότητα του 100%

Όσο και αν ακούμε (και πιστεύουμε και ισχύει) ότι στην Ιατρική το 100% δεν υπάρχει, μια μεγάλη δοκιμή αποτελεσματικότητας, σε κορίτσια στην εφηβεία και νεαρές γυναίκες από την Αφρική, ανέφερε τον Ιούνιο ότι η χορήγηση του καινοτόμου ενέσιμου φαρμάκου για την πρόληψη της HIV λοίμωξης μείωσε τις λοιμώξεις από τον ιό HIV στο μηδέν – μια εκπληκτική αποτελεσματικότητα 100%. Οποιεσδήποτε επιφυλάξεις σχετικά με το ποσοστό αποτελεσματικότητας εξαφανίστηκαν 3 μήνες αργότερα, όταν μια ανάλογη δοκιμή, που διεξήχθη σε τέσσερις ηπείρους, ανέφερε 99,9% αποτελεσματικότητα σε άτομα διαφορετικών φύλων που κάνουν σεξ με άνδρες.

Τι είναι η λενακαπαβίρη

Η λενακαπαβίρη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό του HIV-1 επηρεάζοντας τα πολλαπλά, βασικά βήματα του κύκλου ζωής του ιού, συμπεριλαμβανομένων της μεσολαβούμενης από το καψίδιο πυρηνικής πρόσληψης του προϊικού DNA HIV-1, της ιικής συγκρότησης και απελευθέρωσης και του βασικού σχηματισμού του καψιδίου.

Πολλοί ερευνητές HIV/AIDS ελπίζουν τώρα ότι το φάρμακο, η λενακαπαβίρη, θα μειώσει δυναμικά τα παγκόσμια ποσοστά μόλυνσης όταν χρησιμοποιείται ως προφύλαξη πριν από την έκθεση (PrEP). «Έχει τη δυνατότητα, αν μπορούμε να το κάνουμε σωστά, που σημαίνει ότι θα προχωρήσουμε και θα το πετύχουμε», λέει η Linda-Gail Bekker, ειδικευόμενη σε λοιμώξεις στο Πανεπιστήμιο του Κέιπ Τάουν, που ηγήθηκε μία από τις δύο δοκιμές αποτελεσματικότητας για την κατασκευάστρια φαρμακευτική εταιρεία, Gilead Sciences.

Αλλά αυτός δεν είναι ο μόνος λόγος για τον οποίο η Επιστήμη ανακήρυξε το lenacapavir ως την «επιστημονική πρωτοπορία της χρονιάς» (Breakthrough of the year) για το 2024. Η επιτυχία του φαρμάκου εκτός διαγράμματος ως PrEP προήλθε από μια βασική ερευνητική πρόοδο: μια νέα κατανόηση της δομής και της λειτουργίας της πρωτεΐνης καψιδίου του HIV, την οποία στοχεύει η λενακαπαβίρη. Πολλοί άλλοι ιοί έχουν τις δικές τους πρωτεΐνες καψιδίου, οι οποίες σχηματίζουν ένα κέλυφος γύρω από το γενετικό τους υλικό, οπότε ο θρίαμβος αυτού του φαρμάκου δημιουργεί τη συναρπαστική προοπτική ότι παρόμοιοι αναστολείς καψιδίου θα μπορούσαν να καταπολεμήσουν άλλες ιογενείς ασθένειες.

Η νέα, ανατρεπτική καμπάνια για την Παγκόσμια Ημέρα AIDS

Το μήνυμα αποτελεί το όχημα της νέας καμπάνια της Gilead Sciences Ελλάδας, η οποία ανατρέπει την παραδοσιακή προσέγγιση: αντί να επικεντρώνεται σε όσους χρειάζονται θεραπεία για τον HIV, στρέφει το βλέμμα προς αυτούς που συνεχίζουν να στιγματίζουν και να απομονώνουν τους ανθρώπους που ζουν με τον ιό. Όσοι επιμένουν να στιγματίζουν άλλους ανθρώπους με προκαταλήψεις και στερεότυπα, μένουν χωρίς «θεραπεία», την ίδια στιγμή που ο ιός αντιμετωπίζεται πλέον αποτελεσματικά.

Μια αλήθεια που συχνά αγνοείται

Παρά τη ραγδαία ιατρική πρόοδο που έχει κάνει τη λοίμωξη από τον HIV μια διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση, η κοινωνία εξακολουθεί να στιγματίζει τα άτομα που ζουν με τον ιό. Τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις εναντίον του HIV επιμένουν και σημαδεύουν με το δάχτυλο τους ανθρώπους που ζουν με αυτόν, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σημερινή πραγματικότητα: ότι τα άτομα με HIV, χάρη στην επιστημονική πρόοδο, μπορούν να λάβουν αποτελεσματική θεραπεία και να ζήσουν μία μακρά και φυσιολογική ζωή. Λαμβάνοντας την θεραπεία τους με συνέπεια, μπορούν να διατηρούν κατεσταλμένο τον ιό στο αίμα (μη ανιχνεύσιμο, Undetectable) και έτσι να μη μεταδίδουν τον ιό στους σεξουαλικούς τους συντρόφους (Untransmittable), διαμορφώνοντας την εξίσωση U=U.

Οι πρωτοβουλίες της Gilead δεν περιορίζονται στο να «κάνουν θόρυβο». Στοχεύουν να προκαλέσουν την κοινωνία να σκεφτεί βαθύτερα, να αναμετρηθεί με το φόβο και την άγνοια. Με αυτή την καμπάνια, η εταιρεία επιλέγει να «δείξει» την αλήθεια σε όσους επιμένουν να δείχνουν με το δάχτυλο.

Η λοίμωξη είναι μια διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση

Ο καυστικός και προκλητικός τόνος του μηνύματος προσελκύει την προσοχή και τονίζει πως η πραγματική πρόοδος βρίσκεται στη θεραπεία και την αποδοχή. Με τη φετινή καμπάνια, η εταιρεία στοχεύει να υπενθυμίσει στο κοινό ότι η HIV λοίμωξη είναι μια διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση. Ενώ η επιστήμη προχωρά, το κοινωνικό στίγμα παραμένει προσκολλημένο σε παρωχημένες αντιλήψεις, δυσκολεύοντας τη ζωή των ατόμων με HIV.

1 στους 3 Έλληνες βλέπει με προκατάληψη τα άτομα με HIV

Σύμφωνα με πανελλαδική έρευνα της Metron Analysis για τη Gilead Sciences Ελλάδος (Οκτώβριος 2021), υπάρχει προκατάληψη έναντι των ατόμων με HIV λοίμωξη, ενώ και οι μύθοι και παρεξηγήσεις γύρω από τον ιό καλά κρατούν:

1 στους 3 Έλληνες εξακολουθεί να βλέπει τα άτομα με HIV ως «κίνδυνο για την κοινωνία»,

· το 68% των πολιτών δηλώνει ότι δεν θα έκανε σχέση με κάποιον που ζει με τον ιό.

· το 41% των πολιτών πιστεύει λανθασμένα ότι ο HIV μεταδίδεται μέσω κοινής τουαλέτας

· το 36% των πολιτών πιστεύει λανθασμένα ότι ο HIV μεταδίδεται μέσω αγκαλιάς και φιλιού,

· το 63% αγνοεί ότι τα άτομα με μη ανιχνεύσιμο ιικό φορτίο δεν μπορούν να μεταδώσουν τον ιό μέσω σεξουαλικής επαφής,

· μόνο 1 στους 5 Έλληνες αναγνωρίζει και συμφωνεί με το μήνυμα του U=U.

Αυτές οι πεποιθήσεις και η έλλειψη γνώσης αναδεικνύουν την ανάγκη για ενημέρωση, κατανόηση και αποδοχή των ατόμων με HIV και όχι κοινωνική κατακραυγή, στίγμα και διακρίσεις.

Συνεργασία για την αποδοχή και την εξάλειψη του στίγματος

«Στην Gilead, το στίγμα γύρω από τον HIV είναι κάτι που μας προβληματίζει ιδιαίτερα. Και γι’ αυτό το αντιμετωπίζουμε με ευθύτητα», επισημαίνει με αφορμή την έναρξη της καμπάνιας, ο Σάββας Χαραλαμπίδης, Γενικός Διευθυντής της Gilead Sciences Ελλάδας, Κύπρου και των European Distributor Markets.

«Η φετινή μας καμπάνια φέρνει την κοινωνία αντιμέτωπη με τον ίδιο της τον εαυτό, λέγοντας τη σκληρή αλήθεια που έπρεπε να αναδειχθεί: Το πρόβλημα δεν είναι ο HIV, αλλά η κοινωνική προκατάληψη. Ενώ η πρόοδος της ιατρικής έχει μετατρέψει τον HIV σε μια διαχειρίσιμη κατάσταση, το στίγμα παραμένει, αγκυλωμένο σε αντιλήψεις του μακρινού παρελθόντος. Για όσους επιμένουν λοιπόν να στιγματίζουν, η καμπάνια μας απαντά χωρίς περιστροφές – ήρθε η ώρα να πάψουν να ‘δείχνουν’! Γιατί το στίγμα δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό πρόβλημα – είναι ένας «τοίχος» που πρέπει να γκρεμίσουμε. Στόχος μας είναι να σπάσουμε τα στερεότυπα και να δείξουμε τον δρόμο της ενημέρωσης – αφήνοντας πίσω τις προκαταλήψεις και τον φόβο από άγνοια».

Η φετινή καμπάνια της Gilead υλοποιείται σε συνεργασία με την ΕΕΜΑΑ (Ελληνική Εταιρεία Μελέτης & Αντιμετώπισης του AIDS) και τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδος «Θετική Φωνή». Η προτροπή της καμπάνιας είναι ξεκάθαρη «κάνε σήμερα το τεστ για τον HIV, ενημερώσου για τις διαθέσιμες θεραπείες και συνέχισε τη ζωή σου».

Συνδέοντας την τέχνη με το ευρύτερο καλλιτεχνικό, πολιτιστικό και γεωπολιτικό οικοσύστημά της στη Νότια Ευρώπη, την Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής, το Χταπόδι ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τις περιφερειακές ιστορίες, καθώς και για τη δημοκρατία, τη συμμετοχική ιδιότητα του πολίτη, την ανθρώπινη και μη ζωή και τις συνέπειες της υπερβολικής ανάπτυξης.

Το πρώτο τεύχος του Χταποδιού είναι αφιερωμένο στην «Πολιτιστική και πολιτική μνήμη του HIV». Ξεκινήσαμε να το δουλεύουμε το 2023, ενώ ακόμη στο ΕΜΣΤ κεντρική ομαδική έκθεση ήταν το Modern Love (Η αγάπη στα χρόνια της ψυχρής οικειότητας), η οποία εξέταζε πώς το Διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα μέσα εν γένει, επηρέασαν τις προσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις. Η κρίση του HIV/AIDS ήταν φυσικά ένα από τα θέματα που είχαν θιγεί.

Την ίδια περίπου περίοδο, η έκθεση HIV/Aids, the epidemic is not over! στο Mucem το 2021-2022, σε συλλογική επιμέλεια, και η έκθεση Exposé·es στο Palais de Tokyo, σε επιμέλεια της Élisabeth Lebovici, το 2023, έδειξαν, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, πως είναι επιτακτική η ανάγκη για την αναψηλάφηση μιας από τις σημαντικότερες βιοπολιτικές κρίσεις του τελευταίου αιώνα.

Το ΕΜΣΤ προσκάλεσε για να αναλάβει την αρχισυνταξία ενός μέρους του τεύχους την Juliet Jacques, τρανς συγγραφέα, δημοσιογράφο, καλλιτέχνιδα και μια από τις πολύ σημαντικές ακτιβιστικές φωνές στη Μεγάλη Βρετανία, η οποία συμμετείχε στην έκθεση Modern Love με το οξύ και τρυφερό βίντεο You Will Be Free (2017), ένα οπτικό δοκίμιο για την επιδημία του HIV/AIDS και την Αγγλοαμερικανική αντιμετώπισή της, για τη θνητότητα και το νόημα του θανάτου.

Η Juliet Jacques άπλωσε τα πλοκάμια του Χταποδιού σε πέντε διαφορετικές πόλεις, αναδεικνύοντας τόσο τις κοινές στρατηγικές συντροφικότητας που καλλιεργήθηκαν την πρώτη εποχή της κρίσης του ΗIV όσο και τη σημερινή πολιτική διάσταση της διαχείρισης της μνήμης. Στη συνέντευξή της με την Élisabeth Lebovici, επιστρέφουν στο Παρίσι και τη Νέα Υόρκη, δύο σημαντικές πόλεις για τη μνήμη της επιδημίας, και συζητούν για τη σιωπή και την αλληλεγγύη που καθόρισαν την προσέγγιση της Lebovici στην έκθεση του Palais de Tokyo.

Ο Ben Miller συζητά την περίπτωση του καλλιτέχνη Jurgen Baldiga στο Βερολίνο και του ύμνου της γκέι ζωής ενάντια στις στρατηγικές ευυποληψίας. Ο Max Fox παρουσιάζει τον Kiyoshi Kuromiya, πρωτοπόρο ακτιβιστή των πολιτικών δικαιωμάτων της δεκαετίας του ‘60 από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, ο οποίος συνέβαλε στην αυτοργάνωση των πρώτων ετών της επιδημίας και αποτελεί όχι μόνον ενσάρκωση της διαθεματικότητας αλλά και νήμα που συνδέει τα κινήματα από τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι τη διεκδίκηση υγειονομικής υποστήριξης και ορατότητας της κρίσης του HIV/AIDS. Τέλος, η ίδια η Juliet Jacques υπενθυμίζει τον ηθικό πανικό με τον οποίο η θρησκόληπτη δεξιά αντιμετώπισε την επιδημία και δείχνει τις αναλογίες του με τη σημερινή τρανσφοβία.

Επιπροσθέτως, η Ιόλη Τζανετάκη συνομιλεί με τη Lola Flash, ιστορική καλλιτέχνιδα της ανταπόκρισης στην κρίση του HIV στη Νέα Υόρκη. Ο Δημήτρης Παπανικολάου, κύριος επιστημονικός υπεύθυνος για το πρότζεκτ «Ένα πολιτικό αρχείο για το HIV/AIDS στην Ελλάδα», το οποίο συγκροτείται σε συνεργασία με τον Σύλλογο Οροθετικών Ελλάδας «Θετική Φωνή», γράφει για την ΑρχεΙΟ-ποίηση (arcHIVing) και τη μνήμη και τις κοινότητες του HIV ως μηχανισμούς πολιτειότητας, ενώ ο Γιώργος Σαμπατακάκης αφηγείται μια ιστορία σιωπής και αποσιωπήσεων στην Ελλάδα και το καθήκον να μη λησμονήσουμε.

Δύο νεότερες ερευνητικές φωνές κοιτούν πίσω, προς τα χρόνια μιας επιδημίας την οποία δεν έχουν ζήσει στην οξύτητά της: η Μάρη Σπανουδάκη συγκρίνει μια περφόρμανς του 1988 και μια περφόρμανς του 2023, ενώ ο Πάνος Φουρτουλάκης ξαναδιαβάζει τα φανζίν και τα έντυπα της δεκαετίας του 1980 που στάθηκαν τα βασικά οχήματα μέσα από τα οποία εκδραματίστηκε η κουίρ επιθυμία και η αντιμετώπιση της επιδημίας.

Τέλος, το «Θαλάμι» αποτελεί ξεχωριστή ενότητα του Χταποδιού και θα περιλαμβάνει podcasts, βίντεο και ιστορικό, ανέκδοτο ή δυσεύρετο αρχειακό υλικό. Στο πρώτο τεύχος φιλοξενούνται έργα του Δημήτρη Παπαϊωάννου, διεθνούς φήμης χορογράφου, σκηνοθέτη και ζωγράφου, και των Κατερίνας Θωμαδάκη-Μαρίας Κλωνάρη, πολυμεσικών καλλιτέχνιδων και πρωτοπόρων της φεμινιστικής και κουίρ τέχνης.

Σύμφωνα με τους Κατερίνα Γρέγου και Θεόφιλο Τραμπούλη, σε μια κρίσιμη συγκυρία, όπου τα ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα, η ελευθερία του λόγου και, εν γένει, οι κατακτήσεις της φιλελεύθερης δημοκρατίας είναι υπό απειλή, έχει ιδιαίτερη σημασία να επανέλθουμε στην ιστορία μιας βιοπολιτικής κρίσης, που τρόμαξε μια γενιά, στην αλληλεγγύη που ενεργοποίησε και στο αποτύπωμα που άφησε, όχι μόνο στην τέχνη, αλλά και στην κοινωνική μνήμη. Με κείμενα και συνεντεύξεις τόσο πρωταγωνιστών στον ακτιβισμό των δεκαετιών του 1980 και του 1990 όσο και νεότερων στοχαστών και κριτικών, το αφιέρωμα του Χταποδιού υπενθυμίζει ότι οι αγώνες για πρόσβαση στα δημόσια συστήματα υγείας, για περισσότερη φροντίδα, για αυτοπροσδιορισμό και αποστιγματισμό στάθηκαν καθοριστικοί για την ανοιχτή, συμπεριληπτική δημοκρατία και για τη θέση της σύγχρονης τέχνης στην καρδιά του πολιτικού λόγου.

Ξεφυλλίστε το περιοδικό, εδώ.