Μετά την ανακοίνωση για την ενοχή των 42 της πλέον και τελεσίδικα εγκληματικής οργάνωσης, η μητέρα του Παύλου Φύσσα που δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τον Γιώργο Ρουπακιά, ανέφερε σε δήλωσή της: «Να σας ευχαριστήσω όλους που είστε εδώ για άλλη μια φορά. Είναι πάνω και από ιστορική αυτή η ημέρα, σήμερα κέρδισε η αλληλεγγύη, η αγάπη και η ειρήνη. Δεν δικαιώνονται μόνο τα θύματα της Χρυσής Αυγής. Δικαιώνονται και όλα τα θύματα του φασισμού και ειδικά τα θύματα που πήγαν για εκτέλεση. Δεν μπορούμε να το ξεχάσουμε αυτό, αυτές τις εικόνες που είδαμε τις τελευταίες ημέρες και σημάδεψαν την ψυχή μας.

Σήμερα αφιερώνουμε αυτή τη νίκη σε όλους αυτούς που δώσανε τη ζωή τους για την ελευθερία. Ακριβώς το ίδιο έκαμνε και το δικό μου το παιδί. Βέβαια, τότε είχαμε κατοχή… Τώρα ήταν σε καιρό ειρήνης και είχε πάει να δει μπάλα. Κι όμως, το ναζιστικό αυτό μόρφωμα, βγήκε στον δρόμο και σκότωσε. Καταδικάστηκε όμως σήμερα τελεσίδικα πια και αυτό που έχω να σας πω είναι ότι φεύγω με μια ανακούφιση, ότι δεν θα τους ξαναδώ και ξανακούσω στη ζωή μου. Δεν θέλω να τους ξαναδώ ποτέ στη ζωή μου».

Η απόφαση για τους 42 της Χρυσής Αυγής

Το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων ανακοίνωσε την ενοχή και των 42 κατηγορούμενων με τη Χρυσή Αυγή να θεωρείται τελεσίδικα εγκληματική οργάνωση, υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος.

Η διαδικασία σφραγίζει την τελεσίδικη απάντηση της Δικαιοσύνης στη μοναδική ποινική υπόθεση παγκοσμίως που, κατά την κατηγορία, αφορά μία ναζιστικού τύπου οργάνωση η οποία χρεώνεται εγκλήματα κατά της ζωής και εισήλθε ως πολιτικό κόμμα στη Βουλή και τρίτη κοινοβουλευτική δύναμη της χώρας.

Για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή» ένοχοι κρίθηκαν οι: Νίκος Μιχαλολίακος, Ηλίας Κασιδιάρης, Ιωάννης Λαγός, Χρήστος Παπάς, Ηλίας Παναγιώταρος, Γιώργος Γερμενής και Αρτέμης Ματθαιόπουλος.

Για ένταξη στην εγκληματική οργάνωση ένοχοι κρίθηκαν οι υπόλοιποι 11 πρώην βουλευτές: Αντώνιος Γρέγος, Ελένη Ζαρούλια, Πολύβιος Ζησιμόπουλος, Παναγιώτης Ηλιόπουλος, Νίκος Κούζηλος, Δημήτρης Κουκούτσης, Νίκος Μίχος, Κωνσταντίνος Μπαρμπαρούσης, Στάθης Μπούκουρας, Χρυσοβαλάντης Αλεξόπουλος και Μιχαλης Αρβανίτης.

Μεταξύ των υπόλοιπων κατηγορουμένων που καταδικάστηκαν για ένταξη σε εγκληματική οργάνωση είναι ο φυσικός αυτουργός της δολοφονίας του Παύλου Φύσσα, Γιώργος Ρουπακιάς, ο πυρηνάρχης της Τοπικής Οργάνωσης Περάματος της Χρυσής Αυγής, Αναστάσιος Πανταζής και ο πυρηνάρχης της Τοπικής Οργάνωσης Νίκαιας, Γιώργος Πατέλης.

Χρυσή Αυγή: Δολοφονία Παύλου Φύσσα

Για την εν ψυχρώ δολοφονία του Παύλου Φύσσα σε δημόσια θέα ένοχος για ανθρωποκτονία από πρόθεση κρίθηκε και σε δεύτερο βαθμό ο Γιώργος Ρούπακιας. Το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων έκρινε τον Γιώργο Ρουπακιά επίσης ένοχο για ένταξη στην εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής, ενώ έχουν παραγραφεί τα αδικήματα της παράνομης οπλοκατοχής, της οπλοφορίας και οπλοχρησίας, για τα οποία είχε καταδικαστεί πρωτοδίκως.

Για συνεργεια στην ανθρωποκτονία Φύσσα κρίθηκαν ένοχοι οι 15 κατηγορούμενοι. Πρόκειται για τους Ιωάννη Άγγο, Μάριο Αναδιώτη, Γιώργο Δήμου, Ιωάννη Καζατζόγλου, Ελπιδοφόρο Καλαρρύτικο, Ιωάννη Κομιανό, Κωνσταντίνο Κορκοβίλη, Αναστάσιο Μιχάλαρο, Γιώργο Πατέλη, Γιώργο Σκάλκο, Γιώργο Σταμπέλο, Λέοντα Τσαλίκη, Νικόλαο Τσόρβα.

Χρυσή Αυγή: Επίθεση στους αλιεργάτες

Για την επίθεση σε βάρος των αλιεργατών στο Κερατσίνι ένοχοι κρίθηκαν για απόπειρα ανθρωποκτονίας και οι πέντε κατηγορούμενοι (Δημήτρης Αγριογιάννης, Μάρκος Ευγενικός, Θωμάς Μαρίας, Αναστάσιος Πανταζής, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος).

Χρυσή Αυγή: Οι ποινές

Εν αναμονή της ανακοίνωσης των ποινών, η σημερινή απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων ενδέχεται να οδηγήσει σε αυστηρότερη μεταχείριση για τους οριστικά καταδικασθέντες ως διευθυντές εγκληματικής οργάνωσης – Νίκο Μιχαλολιάκο, Ηλία Κασιδιάρη, Χρήστο Παππά, Ιωάννη Λαγό, Γιώργο Γερμενή, Ηλία Παναγιώταρο και Αρτέμη Ματθαιόπουλο – καθώς και για τους καταδικασθέντες στην υπόθεση της απόπειρας ανθρωποκτονίας του Αιγύπτιου αλιεργάτη Αμπουζίντ Εμπάρακ.

Αυτό το ενδεχόμενο προέκυψε ύστερα από την έφεση που άσκησε ο Εισαγγελέας Εφετών Στέλιος Κωσταρέλλος, κρίνοντας ότι το πρωτόδικο δικαστήριο θα έπρεπε να είχε επιβάλει αυστηρότερες ποινές για τα συγκεκριμένα αδικήματα.

Κατά συνέπεια, οι πρωτόδικες ποινές των 13 ετών για τη διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης μπορεί πλέον να αυξηθούν έως και στα 15 έτη, το ίδιο και οι ποινές που επιβλήθηκαν για την απόπειρα ανθρωποκτονίας εις βάρος του Αμπουζίντ Εμπάρακ.

Οι διαμαρτυρίες αυτές καταπνίγηκαν με σκληρότητα, οδηγώντας στον θάνατο περισσότερων από 150 ανθρώπων. Παρά την ένταση των γεγονότων, δεν διενεργήθηκε ποτέ έρευνα ούτε για τον θάνατο της Μάχσα ούτε για τη βίαιη καταστολή που ακολούθησε. Παρά τα εμπόδια που υψώνει το ιρανικό καθεστώς, οι γυναίκες παραμένουν ανυποχώρητες.

Αντιθέτως, στις μαζικές κινητοποιήσεις που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου, οι γυναίκες έχουν αναδειχθεί σε πρωταγωνίστριες. Οι Ιρανές, με ακάλυπτα πρόσωπα, αψηφούν την ισλαμική θεοκρατία, ρισκάροντας τη σωματική τους ακεραιότητα και ακόμη και τη ζωή τους.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις οργανώσεων, πάνω από 40 εκατομμύρια πολίτες διαδηλώνουν στους δρόμους εδώ και τρεις εβδομάδες. Ο ακριβής αριθμός συλληφθέντων, τραυματιών και νεκρών παραμένει άγνωστος, καθώς η κυβέρνηση έχει διακόψει την πρόσβαση στο διαδίκτυο και τις τηλεπικοινωνίες, ενώ μεγάλο μέρος της χώρας έχει βυθιστεί στο σκοτάδι λόγω διακοπών ρεύματος — ένας σχεδόν απόλυτος αποκλεισμός για να καλυφθεί η πιο σκληρή καταστολή του λαού.

Η αποδυνάμωση του καθεστώτος και το κύμα κοινωνικής έκρηξης

Τον Ιούνιο του 2025, μετά από στρατιωτική κλιμάκωση λόγω ισραηλινής επίθεσης σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και την απώλεια του βασικού συμμάχου —της Χεζμπολάχ, που δέχθηκε ισχυρό πλήγμα στη Συρία και τον Λίβανο— το καθεστώς του Χαμενεΐ βρέθηκε αποδυναμωμένο. Η καταστροφή μεγάλου μέρους του πυρηνικού προγράμματος σήμανε απώλειες δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η διαφθορά των ελίτ, η οικονομική ασφυξία, ο πληθωρισμός και η παντελής έλλειψη προοπτικής οδήγησαν σε μια άνευ προηγουμένου κοινωνική έκρηξη από την Ισλαμική Επανάσταση του 1978-79. Στα τέλη Δεκεμβρίου, οι ισχυροί έμποροι της Τεχεράνης ξεκίνησαν απεργία λόγω της υψηλής ακρίβειας, που γρήγορα μετατράπηκε σε μαζικές πορείες σε όλη τη χώρα.

Πανεπιστήμια, πόλεις, αγροτικές περιοχές και απομακρυσμένα χωριά πλημμύρισαν από γυναίκες, νέους και πολίτες κάθε ηλικίας που εξέφρασαν την αυξανόμενη αγανάκτηση της κοινωνίας. Το αίτημά τους είναι σαφές: τέλος στην ισλαμική θεοκρατία — δηλαδή ελευθερία, δικαιοσύνη και ισότητα.

Ηγετικός ρόλος των γυναικών και η απάντηση του καθεστώτος

Δεν έχει σημασία ποιος στηρίζει ή χαιρετίζει αυτό το κίνημα — είτε οι ΗΠΑ είτε το Ισραήλ, είτε ο πρίγκιπας Ρεζά Παχλεβί. Είναι ο ίδιος ο ιρανικός λαός που λέει «ως εδώ» και διεκδικεί να καθορίσει το μέλλον του.

Γυναικείες οργανώσεις καταρτίζουν προτάσεις για ένα ισότιμο μέλλον στο Ιράν: νομοθετικές μεταρρυθμίσεις, δημόσιες πολιτικές ισότητας κ.ά. Αν και οι γυναίκες αποτελούν το 60% των φοιτητών, έχουν διπλάσια ποσοστά ανεργίας σε σχέση με τους άνδρες και αμείβονται λιγότερο από τους μισούς για τις ίδιες εργασίες.

Παρότι πολλές Ιρανές εργάζονται επαγγελματικά, ελάχιστες κατέχουν θέσεις εξουσίας — κυρίως συντηρητικές γυναίκες που ωστόσο πέτυχαν κάποιες μικρές προόδους. Η παρουσία νεαρών γυναικών στις φετινές διαδηλώσεις ξεπερνά κάθε προηγούμενο· σύμφωνα με ακτιβίστριες, η μέση ηλικία των εκατοντάδων συλληφθεισών είναι μόλις 15 ετών.

Mε κραυγές όπως «κάψε διάβολε», κορίτσια καίνε φωτογραφίες του ανώτατου ηγέτη ρισκάροντας να δεχθούν επιθέσεις ή να βασανιστούν από τον σκληρό κατασταλτικό μηχανισμό. Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας χαρακτήρισε τις διαδηλώσεις έργο τρομοκρατών υπό ξένες δυνάμεις, δίνοντας έτσι πλήρη εξουσιοδότηση στις δυνάμεις ασφαλείας να χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο καταστολής.

Το αίτημα για ελευθερία ξεπερνά τα σύνορα

Η οικονομική και κοινωνική οργή συναντούν την ηθική αξίωση ανδρών και γυναικών για μια ζωή χωρίς φόβο. Όσοι καταφέρνουν να παρακάμψουν το μπλακάουτ στέλνουν μηνύματα αντίστασης μέσω διαδικτύου. Χιλιάδες γυναίκες αφαιρούν το χιτζάμπ, χορεύουν και εκφράζουν την ελπίδα τους για αλλαγή.

Το άμεσο μέλλον παραμένει αβέβαιο. Η έλλειψη ανεξάρτητης ενημέρωσης επί τόπου και η ιστορική βιαιότητα του καθεστώτος προκαλούν ανησυχία. Ωστόσο είναι σαφές ότι η ιρανική κοινωνία αμφισβητεί με πρωτοφανή δύναμη την εξουσία.

Δεν πρέπει να αποστρέψουμε το βλέμμα ούτε να υποβαθμίσουμε ή να εργαλειοποιήσουμε το κίνημα λόγω υποτιθέμενων διεθνών δεσμών όταν η θανατική ποινή αποτελεί συνήθη πρακτική της κυβέρνησης. Οι δημοκρατικές δυνάμεις της Ευρώπης και το παγκόσμιο φεμινιστικό κίνημα οφείλουν να κινητοποιηθούν με όλα τα νόμιμα μέσα ώστε να στηρίξουν αυτή τη «επανάσταση» και να πιέσουν την κυβέρνηση του Ιράν να σταματήσει τον ασφυκτικό περιορισμό της κραυγής για ελευθερία στους δρόμους της χώρας.

Με πληροφορίες από El País

Περισσότερες από 300 γυναίκες – συγκεκριμένα 343, αριθμός με ιστορικό συμβολισμό για τον γαλλικό φεμινισμό – κατέθεσαν αυτή την εβδομάδα μήνυση κατά της πρώτης κυρίας της Γαλλίας για δημόσια προσβολή.

Σε βίντεο που τραβήχτηκε την περασμένη εβδομάδα, η Μακρόν εμφανίζεται να συζητά στα παρασκήνια του θεάτρου Folies Bergère με τον Ary Abittan, Γάλλο ηθοποιό και κωμικό που είχε προηγουμένως κατηγορηθεί για βιασμό.

Η Μακρόν παρακολούθησε την παράστασή του μαζί με την κόρη της και φίλους. Την προηγούμενη νύχτα, ακτιβίστριες φεμινίστριες είχαν διακόψει το σόου, φωνάζοντας: «Abittan, βιαστής!».

Η Μακρόν, 72 ετών, ρώτησε τον Abittan πώς αισθάνεται. Όταν εκείνος απάντησε ότι φοβάται, εκείνη χαρακτήρισε τις διαδηλώτριες «sales connes» (ηλίθιες σκύλες) και πρόσθεσε πως αν ξαναεμφανιστούν «θα τις πετάξουμε έξω».

Αντιδράσεις και δηλώσεις μετά το περιστατικό

Η Juliette Chapelle, δικηγόρος των φεμινιστικών ομάδων που υπέβαλαν τη μήνυση, δήλωσε στο France Inter: «Είναι η πρώτη κυρία της Γαλλίας, τα λόγια της έχουν σημασία».

Η Chapelle τόνισε ότι η Μακρόν φαίνεται να είναι «πολύ ενεργή σε θέματα γυναικών, αλλά στην πραγματικότητα υπάρχει απόσταση ανάμεσα στις δημόσιες τοποθετήσεις της και στις πραγματικές της απόψεις».

Οι δικαστικές αρχές είχαν διακόψει την έρευνα για την καταγγελία βιασμού κατά του Abittan το 2024 λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων για παραπομπή σε δίκη. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώθηκε και σε έφεση τον Ιανουάριο του ίδιου έτους.

Η φεμινιστική οργάνωση Nous Toutes, που συμμετείχε στη διαμαρτυρία στο θέατρο, ανέφερε πως οι ακτιβίστριές της διέκοψαν το σόου του Abittan για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην «κουλτούρα ατιμωρησίας» γύρω από τη σεξουαλική βία στη Γαλλία.

Η απάντηση της Μακρόν και κύμα αλληλεγγύης

«Ζητώ συγγνώμη αν πλήγωσα γυναίκες-θύματα», δήλωσε η Μακρόν στο μέσο Brut αυτή την εβδομάδα, χαρακτηρίζοντας τα σχόλια που καταγράφηκαν ως «ιδιωτικά».

Ωστόσο πρόσθεσε: «Δεν μπορώ να τα μετανιώσω. Είναι αλήθεια πως είμαι σύζυγος του προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά πάνω απ’ όλα είμαι ο εαυτός μου. Όταν βρίσκομαι σε ιδιωτικό χώρο, επιτρέπω στον εαυτό μου να εκφραστεί όχι πάντα όπως πρέπει».

Μεταξύ των οργανώσεων που υπέβαλαν τη μήνυση είναι οι Les Tricoteuses Hystériques, οι οποίες ιδρύθηκαν το 2024 στη διάρκεια της μεγαλύτερης δίκης βιασμού στη Γαλλία, όπου δεκάδες άνδρες καταδικάστηκαν για τον ομαδικό βιασμό της Gisèle Pelicot, η οποία είχε ναρκωθεί από τον πρώην σύζυγό της.

Στην υπόθεση εκείνη, συνήγορος υπεράσπισης είχε αποκαλέσει τις γυναίκες που διαμαρτύρονταν έξω από το δικαστήριο «υστερικές» και «tricoteuses», παραπέμποντας στις γυναίκες που έπλεκαν παρακολουθώντας τις εκτελέσεις με γκιλοτίνα κατά τη Γαλλική Επανάσταση.

Συμβολισμός και υποστήριξη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Ο αριθμός των 343 καταγγελιών παραπέμπει στο ιστορικό μανιφέστο του 1971 για τη νομιμοποίηση των αμβλώσεων στη Γαλλία, όταν 343 γυναίκες δήλωσαν ότι είχαν υποβληθεί σε άμβλωση.

Αρκετές διασημότητες εξέφρασαν δημόσια τη στήριξή τους στις φεμινίστριες που προσβλήθηκαν από τη Μακρόν, υιοθετώντας το hashtag #salesconnes.

Η ηθοποιός και σκηνοθέτις Judith Godrèche, κορυφαία εκπρόσωπος του κινήματος #MeToo στη Γαλλία που έχει μηνύσει δύο σκηνοθέτες για σεξουαλική κακοποίηση όταν ήταν έφηβη, έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα: «Κι εγώ – είμαι επίσης μια salle conne (βρώμικη-ηλίθια σκύλα) και στηρίζω όλες τις υπόλοιπες».

Τρίτη Επίγεια Κατοικία –Ενότητα V (1935-1945), 1947
Πάμπλο Νερούδα

Φωτογραφία: Ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου Ντένις, θύματος της τραγωδίας στα Τέμπη, ξεκίνησε απεργία πείνας έξω από τη Βουλή ζητώντας την εκταφή της σορού του παιδιού του, ώστε να γίνει ασφαλής ταυτοποίηση μέσω DNA και πλήρης διαλεύκανση των συνθηκών θανάτου. Παρά την απόρριψη της δικαιοσύνης, συνεχίζει τον αγώνα του για αλήθεια και δικαιοσύνη. Η κοινωνία στηρίζει τον πατέρα που έγινε φωνή όλων όσων ζητούν απαντήσεις.

Υποθέσεις που φέρνουν πονοκέφαλο. Όμως, εκείνο που μού έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η υπόθεση ενός πλανήτη πανομοιότυπου με τη Γη, αλλά με τη διπλάσια ηλικία. Εδώ είμαστε. Η πιο εξελιγμένη μορφή ζωής εκεί είχε δημιουργήσει αποικίες σε κοντινούς πλανήτες και δορυφόρους αφού είχε εξαντλήσει– καλή ώρα – τους πόρους του δικού της. Η τεχνολογία είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε είχε δημιουργήσει τεχνητά περιβάλλοντα, μέσα στα οποία μπορούσαν να επιβιώνουν και να αναπτύσσονται όλοι οι οργανισμοί.

Το πιο απίστευτο; Το επίπεδο της φυσικής νοημοσύνης των κυρίαρχων όντων ήταν τόσο υψηλό, που δε χρειαζόταν καν σώμα για να φιλοξενηθεί. Εγκέφαλοι σε γυάλες και τα ρομπότ να κάνουν τις δουλειές! Αδιανόητο. Άραγε αυτά τα πλάσματα θα ήταν σε θέση να καταργήσουν την εκμετάλλευση του ενός από το άλλο ή θα έκαναν ακόμα σαχλαμάρες τρώγοντας ωμό αλεύρι στο TikTok;

Πίσω στα δικά μας τώρα. Οι άνθρωποι το 2025 έχουν συχνά την ψευδαίσθηση ότι η εκδοχή του κόσμου που βιώνουν είναι η μοναδική. Ζουν σα να μην ξέρουν ότι θα πεθάνουν. Δεν είναι φτιαγμένοι για να αντιμετωπίζουν τα ασαφή όρια της πραγματικότητας. Πολλές φορές, δεν αντέχουν τον πόνο και την απώλεια. Κλείνονται στη φούσκα της αυτοπροστασίας τους και δε βλέπουν πέρα από τη μύτη τους. Περιμένουν άσκοπα τη σωστή στιγμή, που θα τα φέρει όλα στη θέση τους, ενώ ο χρόνος γλιστράει ανάμεσά τους. Είναι νωρίς ακόμα για την εξέλιξή τους κι αργά για τη μικρή ζωή τους. Τα αυτονόητα θα τα λύσουν οι άλλοι στο μέλλον, αυτοί οι πανέξυπνοι που θα έχουν τα μυαλά τους σε γυάλα. Θα έχουν συνειδητοποιήσει τα πάντα, αλλά δε θα έχουν σώμα να τα αισθανθούν. Ειρωνεία.

Δεν ξέρω πώς θα είναι τα πράγματα, όταν δε θα υπάρχω εδώ. Θέλω να φαντάζομαι ότι θα είναι πιο εύκολα. Ότι ο φόβος και η αδικία θα λυγίσουν. Ότι το σκοτάδι δε θα βρίσκει χώρο να απλωθεί. Ότι οι τάξεις θα διαλυθούν. Ότι τα σύμβολα δε θα έχουν καμία αξία. Ότι οι σφαίρες δε θα βρίσκουν τον στόχο. Ότι οι αλυσίδες θα κοπούν. Και οι άνθρωποι – όπως και να είναι –θα στέκονται δίπλα, δίπλα και θα σκέφτονται για εμάς τους παλιούς– κι ας ήμασταν λίγοι και μικροί – ότι κάποτε κι εμείς προσπαθήσαμε.

Που φεύγουν

Που χάνονται μια μέρα

Φωνές

Τη νύχτα

Μακρινές φωνές

Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους

Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση

Ερείπια

Σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες

Εφιάλτες,

Στα σιδερένια κρεβάτια

Όταν το φως λιγοστεύει

Τα ξημερώματα.

(Μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;).

*Παρενθέσεις (Στον Νίκο Ε… 1949), Τα ποιήματα 1941 – 1971, εκδόσεις Νεφέλη

*Σκίτσο: Ababa Asteriou

Αλήθεια τώρα; Μπαίνει στη ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος; Το αίσθημα της δικαιοσύνης που νιώθει ένας άνθρωπος που έχασε έναν δικό του άνθρωπο με έναν φρικτά εγκληματικό τρόπο δε διακρίνει ποιος είναι στην εξουσία. Δεν υπάρχει η έννοια της ιδιοτέλειας στο κίνητρό του, όπως υπάρχει στη λογική και την αξιοπρέπεια του δικού σας κόσμου. Δεν ενδιαφέρουν κανέναν και καμία οι θεσμοί σας και το «τείχος», που υψώνετε για να τους προστατεύσετε, όταν η αγανάκτησή του φτάνει μέχρι τα δόντια. Δεν έχουν καμία αξία τα επικοινωνιακά κόλπα και το damage control, όταν οι μπουλντόζες μαζί με το χώμα, σήκωναν και ανθρώπινα υπολείμματα. Και κυρίως δεν έχετε καμιά αξία εσείς οι ίδιοι μπροστά στην οργή των πολλών.

Η ιστορία των Τεμπών είναι ένα case study, που περιέχει όλες τις χαρακτηριστικές αρρώστιες του ελληνικού αστικού κράτους. Διαφθορά, ρουσφέτι, οικογενειοκρατία, απαξίωση κρίσιμων κοινωνικά δομών, ιδιωτικοποιήσεις, εξυπηρέτηση συμφερόντων, ανασφάλεια, διαπλοκή, συγκάλυψη ευθυνών, ατιμωρησία. Είναι μια τεράστια απόδειξη ότι όχι μόνο δεν τους ενδιαφέρει η ανθρώπινη ζωή, αλλά είναι αποφασισμένοι να πατήσουν μέχρι και πάνω στα κεφάλια μας για να διατηρήσουν αυτό που έχουν. Είναι ο κυνισμός που τον έχουν κάνει σημαία μην έχοντας κανένα όριο, ούτε καν το σεβασμό στη μνήμη των νεκρών.

Και όσο συνεχίζεται να μετριέται ο θρήνος με επικοινωνιακούς όρους, οι «άριστοι» να στύβουν το μυαλό τους για να περιορίσουν το πολιτικό κόστος, η κοινωνία βράζει. Η αίσθηση της αδικίας θεριεύει, η οργή μετατρέπεται σε συλλογική μνήμη και αυτή η μνήμη δεν θα σβήσει με μερικά προσχηματικά δάκρυα,στημένες συνεντεύξεις, απειλές και τσαμπουκάδες. Δεν μπορεί να σβήσει, γιατί δεν είναι απλά η τραγωδία των Τεμπών. Είναι τα διαλυμένα νοσοκομεία, τα ακριβά ενοίκια, τρόφιμα και η ακριβή ενέργεια, τα κακοσυντηρημένα σχολεία, η αδιαφορία για την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι ολόκληρη η χώρα που έχει γίνει ένας τόπος επικίνδυνος για όποιον δεν έχει την τύχη να ανήκει σε μια ομάδα προνομιούχων.

Επιχειρείται μια προσπάθεια να μετατραπεί η οργή σε παθητικότητα, να πειστούν οι άνθρωποι πως τίποτα δεν αλλάζει, πως έτσι λειτουργεί το σύστημα, πως έτσι ήταν πάντα. «Εμπιστευτείτε τη δικαιοσύνη που εμείς ορίζουμε την ηγεσία της και μην κατεβαίνετε στο δρόμο». Αλλά αυτή τη φορά, οι συνηθισμένες δικαιολογίες αρχίζουν να μην πιάνουν. Αυτή τη φορά, τα πρόσωπα των θυμάτων είναι εδώ, τα ονόματά τους χαράχτηκαν στη συλλογική μας συνείδηση. Αυτή τη φορά ο φόβος δεν αποτελεί εργαλείο στη θήκη τους.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο επικίνδυνο για την εξουσία από ανθρώπους που δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Και αυτοί οι άνθρωποι γίνονται ολοένα και περισσότεροι. Γιατί κάθε έγκλημα σαν κι αυτό δεν είναι μόνο μια απώλεια ζωής. Είναι κι ένας ακόμα λόγος για να πάψει ο κόσμος να ανέχεται. Είναι ένας ακόμα λόγος η οργή των νεκρών, εκτός από το να γίνει ο φόβος τους, να διαλύσει τη σιωπή, να γίνει κραυγή, λυγμός και λέξεις.

Πόσες φορές έχεις αναρωτηθεί; Αμέτρητες. Πώς να ξεφύγεις από ένα ζήτημα που έχει απασχολήσει από αρχαίους φιλοσόφους μέχρι τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη; Ξεκινάει από ένα παιχνίδι και μετά σοβαρεύει. Χωρίς να είμαι σίγουρος ότι η μοίρα θα με οδηγήσει στο ίδιο σημείο ανεξάρτητα από τη διαδρομή που θ’ ακολουθήσω, αρχίζω να παίζω:

Τι θα έκανες αν κέρδιζες το τζόκερ; Θα πήγαινες στη δουλειά την άλλη μέρα;
Τι θα γινόταν αν ήταν οι μπάμιες ήταν κρουασάν, που λέει και ο «άλλος» συμπαθητικός Μητσοτάκης;
Τι θα γινόταν αν είχες περάσει στην Πάτρα αντί για την Ξάνθη;
Τι θα γινόταν αν ακολουθούσες τις σπουδές των ονείρων σου; Αν έκανες τη δουλειά των ονείρων σου;
Τι θα γινόταν αν άλλαζε ένα ψηφίο σ’ έναν αριθμό;
Τι θα γινόταν αν εκείνη τη στιγμή είχες δείξει παραπάνω θάρρος; Τι θα γινόταν αν δεν περίμενες;
Τι θα γινόταν αν σου έλεγε «ναι»; Τι θα γινόταν αν σου έλεγε «όχι»;
Τι θα γινόταν αν δεν υπήρχε το καλοκαίρι; Πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς την ποίηση και τη μουσική;
Τι θα γινόταν αν είχες γεννηθεί αλλού; Τι θα γινόταν αν είχες γεννηθεί σε άλλη εποχή; Τι θα γινόταν αν είχες γεννηθεί γυναίκα;

Τι θα γινόταν αν δεν είχες πού να μείνεις; Αν το να διανύσεις με μια σάπια βάρκα τη θάλασσα είναι η καλύτερη επιλογή που έχεις; Πώς θα σ’ έβλεπαν οι άλλοι αν είχες άλλο χρώμα;
Τι θα γινόταν αν δεν ήσουν γόνος μεγάλης οικογένειας; Τι δουλειά θα έκανες; Τι θα γινόταν αν είχες πάνω σου ένα ίχνος ντροπής;

Τι θα γινόταν αν για μία φορά έλεγες την αλήθεια; Τι θα γινόταν αν για μία φορά ένιωθες το βάρος των ανθρώπων που πήρες στο λαιμό σου; Θα το άντεχες;
Τι θα γινόταν αν ήσουν λιγότερο σκουπίδι; Αν δεν μπορούσες να κοιμηθείς τα βράδια; Αν έλεγες στον εαυτό σου «φτάνει τόση ξεφτίλα, ας ξαποστάσω και λίγο»;

Τι θα γινόταν αν δεν είχες μπει στο τρένο; Τι θα γινόταν αν είχες εμπιστοσύνη στους θεσμούς και τη δικαιοσύνη; Τι θα γινόταν αν αναλάμβανες επιτέλους την ευθύνη;
Τι θα γινόταν αν οι μεγάλες επιχειρήσεις είχαν λιγότερα κέρδη; Τι θα γινόταν αν χόρταιναν με λιγότερα οι πλούσιοι; Αν αυτό που περίσσευε γινόταν «ψωμί και βιβλία»;
Τι θα γινόταν αν τα «αυτονόητα» ήταν όντως αυτονόητα; Τι θα γινόταν αν ο κόσμος ήταν πιο δίκαιος;

Αν υπήρχε Θεός;

Τι θα γινόταν αν οι χαρές ήταν περισσότερες από τις λύπες;
Τι θα γινόταν αν μπορούσες να νικήσεις το θάνατο;

Οι απαντήσεις δεν υπάρχουν πουθενά. Δεν ξέρω. Αυτό που ξέρω είναι ότι ό,τι έχει φτιάξει ο άνθρωπος αλλάζει. Ειδικά αν είναι χαλασμένο, δε θα λείψει σε κανέναν.

Τα κεφάλια είναι στο ύψος του ήλιου. Τα σώματα δεν νιώθουν φόβο. Το μυαλό συγκρατεί ονόματα, πυκνές λέξεις, τα πρόσωπα, τα χέρια. Ένα μωρό κοιτάζει τη γυναίκα με τα ξανθά μαλλιά. Κάνει να την ακουμπήσει. Έχει καταλάβει ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Παρατηρεί τη γραμμή ανάμεσα στα φρύδια της. Είναι μωρό, ίσως ενός χρόνου. 

Η γυναίκα με τα ξανθά μαλλιά μιλάει για δικαίωση κάθε χαμένου ονείρου. «Όλοι μαζί θα βρούμε το χαμένο οξυγόνο». Το μωρό κουνάει τα πόδια του. Φυσάει αέρας, μονομιάς. Είμαστε όλοι ένα. Και νιώθουμε όλοι «ότι κάτι γίνεται».

Δεν μπορούμε να πετρώνουμε μπροστά στον θάνατο ανθρώπων, που θα ήταν εδώ, στο παρόν, αν.

Δεν μπορούμε να είμαστε απόντες. «Την αδικία την πληρώνουμε όλοι. Δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής».

Την Κυριακή, κανείς δεν έμοιαζε ανέμελος. Πόση αισιοδοξία, θεέ μου. Προλαβαίνουμε την ιστορία. Κρατάμε αναλλοίωτα τα ίχνη.

Δεν γίνεται, δεν μπορεί να υπάρχει μια γελοία τρύπα, που να κρύβει την πραγματική πραγματικότητα κι εμείς να προχωράμε χιλιόμετρα πάνω σε μπάζα.

Κάποιες φορές, δεν αντέχει η ίδια η ψυχή και προπορεύεται. Κι εσύ πρέπει να την ακολουθήσεις –όταν έχεις ψυχή-.

Έτσι έκαναν όσοι δεν ενηλικιώθηκαν με την πιο υποκοριστική εκδοχή τους. Μάθαμε να αγαπάμε το συγκλονιστικό. Έτσι δεν είναι;

Δεν την ξεχνάμε αυτή την αγάπη. Ακόμη και σε αυτή την εποχή. Αλλά η εποχή είμαστε εμείς.

Κεντρική φωτογραφία: Αργύρης Μακρής

Θεέ μου που μας ορίζεις κι όλους μας βλέπεις ένα
δεν είναι όπως νομίζεις
δεν είναι όλα όπως νομίζεις εδώ κάτω μοιρασμένα
δεν είναι όλα, δεν είναι όλα, δεν είναι όλα μοιρασμένα

Μα εσύ που μας φροντίζεις σαν πρόβατα σφαγμένα
στείλε μου αν θέλεις λίγη
μόνο λίγη, τόση δα, δικαιοσύνη και για μένα

Είμαι μικρός, πολύ μικρός, είμαι μικρός
και μες στα μάτια σου φαντάζω κάθε μέρα πιο μικρός.
Είμαι νεκρός, σχεδόν νεκρός, είμαι νεκρός
τη θεραπεία σας αντέχω να υπομένω διαρκώς.
Είμαι ζεστός, πολύ ζεστός, είμαι ζεστός
μέσα απ τα στήθια μου φυσάει ένας άνεμος καυτός

Θεέ μου που μας ορίζεις κι όλους μας βλέπεις ένα
δεν είναι όπως νομίζεις
δεν είναι όλα όπως νομίζεις εδώ κάτω μοιρασμένα
δεν είναι όλα, δεν είναι όλα, δεν είναι όλα μοιρασμένα

Μα εσύ που μας φροντίζεις σαν πρόβατα σφαγμένα
στείλε μου αν θέλεις λίγη
μόνο λίγη, τόση δα, δικαιοσύνη και για μένα

*Από τον δίσκο του Γιάννη Αγγελάκα «Η Γελαστή ανηφόρα»