Σύμφωνα με τον οργανισμό, τα σχέδια που προωθούνται σε τοπικό επίπεδο —και αφορούν την επέκταση του λιμανιού στα Κατάπολα καθώς και τη διάνοιξη νέων οδικών αρτηριών— ενδέχεται να διαταράξουν ανεπανόρθωτα τη φυσιογνωμία της περιοχής.

Η επιλογή των επτά μνημείων και τόπων γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο της Europa Nostra, έπειτα από αξιολόγηση προτάσεων που καταθέτουν δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς από ολόκληρη την Ευρώπη. Πέρα από την Αμοργό, στον φετινό κατάλογο περιλαμβάνονται περιοχές σε Ουγγαρία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πορτογαλία, Ρουμανία και Σερβία.

Η σημασία του τόπου

Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση, τα Κατάπολα και η αρχαία Μινώα συγκροτούν ένα σπάνιο παράδειγμα συνέχειας ανάμεσα στο τοπίο, την αρχαιολογική κληρονομιά και τη ζώσα κοινότητα. Πρόκειται για μια εύθραυστη ισορροπία, προϊόν μακραίωνης συνύπαρξης ανθρώπου και φύσης, η οποία —κατά την εκτίμηση του οργανισμού— απειλείται από μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις.

Ο αρχαιολογικός χώρος της Μινώας, που έχει χαρακτηριστεί ζώνη απόλυτης προστασίας, μαζί με τον οικισμό των Καταπόλων, αποτελούν —σύμφωνα με την Europa Nostra— παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης πολιτιστικής κληρονομιάς και φυσικού περιβάλλοντος. Ο οργανισμός εκτιμά ότι η περιοχή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε υπόδειγμα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης για μικρά μεσογειακά νησιά που αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις.

Διχασμός στην τοπική κοινωνία

Τα σχέδια για τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση του λιμένα, σε συνδυασμό με τα συνοδά οδικά έργα, έχουν προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση στο νησί. Το 2023 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μελέτη που προέβλεπε σημαντική διεύρυνση του λιμανιού, ενώ εγκρίθηκε και πολεοδομικό σχέδιο που περιλαμβάνει —μεταξύ άλλων— επεκτάσεις λιμένων (Κατάπολα και Αιγιάλη), διάνοιξη 15 νέων δρόμων, επεκτάσεις οικισμών και πρόβλεψη για αεροδρόμιο.

Η δημοτική αρχή και μέρος των κατοίκων θεωρούν τα έργα απαραίτητα για την αναβάθμιση των υποδομών και την ενίσχυση της τουριστικής κίνησης. Αντίθετα, άλλοι κάτοικοι και φίλοι του νησιού εκφράζουν φόβους ότι πρόκειται για μια στροφή προς ένα μοντέλο μαζικής ανάπτυξης που θα αλλοιώσει τον χαρακτήρα της Αμοργού.

Ήδη έχουν κατατεθεί τρεις προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του πολεοδομικού σχεδίου, με την εκδίκαση να έχει μετατεθεί για τον Απρίλιο. Παράλληλα, ιδρύθηκε στο νησί ο σύλλογος «Ο λιμήν», ο οποίος δηλώνει ότι υποστηρίζει έναν ήπιο εκσυγχρονισμό, απορρίπτοντας όμως μια εκτεταμένη —«φαραωνική», όπως τη χαρακτηρίζει— επέκταση του λιμανιού. Μέλη του συλλόγου προγραμματίζουν συνάντηση με τον επίτροπο Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας, επιδιώκοντας να αποτραπεί ενδεχόμενη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του έργου.

Η θέση του δημάρχου

Ο δήμαρχος Αμοργού, Λευτέρης Καραΐσκος, υποστηρίζει ότι η συζήτηση συχνά διογκώνεται πέρα από τις πραγματικές της διαστάσεις. Όπως επισημαίνει, η κήρυξη του αρχαιολογικού χώρου της Μινώας έχει πραγματοποιηθεί εδώ και δεκαετίες, ωστόσο οι απαλλοτριώσεις δεν ολοκληρώθηκαν, με αποτέλεσμα να μην προχωρούν οι ανασκαφές και η αξιοποίησή του.

Σε ό,τι αφορά στον νέο δρόμο, ο δήμαρχος σημειώνει ότι θα αποσυμφορήσει το λιμάνι και θα διευκολύνει την ανάδειξη της Μινώας, ενώ ο παλαιός οδικός άξονας προβλέπεται να μετατραπεί σε μονοπάτι.

Για το λιμάνι, τονίζει ότι τα σχέδια που παρουσιάζονται από την Europa Nostra δεν αντανακλούν την τελική πρόταση. Κατά τον ίδιο, ο εκσυγχρονισμός είναι αναγκαίος για λόγους ασφάλειας —τόσο στο χερσαίο όσο και στο θαλάσσιο τμήμα— αλλά και για την προστασία του οικισμού από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Υπογραμμίζει, τέλος, ότι οι ανάγκες των κατοίκων είναι διαρκείς και δεν περιορίζονται στη θερινή περίοδο, αφήνοντας αιχμές για όσους, όπως λέει, επιθυμούν να παραμείνει το νησί αμετάβλητο.

Οι ερευνητές εξέτασαν σχεδόν τέσσερις δεκαετίες επιστημονικών μελετών και διαπίστωσαν ότι οι θόρυβοι που προκαλεί ο άνθρωπος επηρεάζουν αρνητικά τη ζωή των πουλιών σε έξι ηπείρους, επιφέροντας ισχυρές αρνητικές συνέπειες στην αναπαραγωγική τους επιτυχία.

Προηγούμενες έρευνες σε μεμονωμένα είδη είχαν δείξει ότι συγκεκριμένες πηγές ανθρωπογενούς θορύβου — όπως αεροπλάνα, κυκλοφορία και κατασκευαστικές εργασίες — μπορούν να επηρεάσουν τα πουλιά, όπως συμβαίνει και με άλλα άγρια ζώα.

Ωστόσο, για τη συγκεκριμένη μελέτη, η ομάδα προχώρησε σε ευρύτερη ανάλυση, συγκεντρώνοντας δεδομένα που έχουν δημοσιευθεί από το 1990 για 160 είδη πουλιών, προκειμένου να εντοπίσει αν υπάρχει κάποια γενικότερη τάση.

Καθώς δεν αναπτύσσονται μόνα τους, χρειάζονται βοήθεια και αυτή την παρέχει μία «στρατιά» ζώων που λειτουργούν ως κηπουροί κατά κάποιο τρόπο, διασπείροντας σπόρους και ευνοώντας έτσι την αναγέννηση της βλάστησης. Το ταξίδι του σπόρου ξεκινάει από τη στιγμή που τον καταναλώνει ένα ζώο. Μαλακώνει από τα οξέα του στομάχου και όταν αποβληθεί από τον οργανισμό μεταφέρεται σε ένα άλλο σημείο.

Ωστόσο, όπως αναφέρει μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Reviews Biodiversity οι πληθυσμοί ζώων – όπως πουλιά, θηλαστικά, ψάρια και ακόμη μερικά αμφίβια – που έχουν αναλάβει αυτόν τον ρόλο συρρικνώνονται δραματικά, εξαιτίας της ανθρώπινης παρέμβασης με την αποψίλωση, το κυνήγι και την καταστροφή των οικοτόπων. Χωρίς αυτά, πολλά δέντρα δεν επιβιώνουν, η βιοποικιλότητα των δασών περιορίζεται, η ικανότητα των δασών να απορροφούν διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα μειώνεται και η μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής καθίσταται ακόμα πιο δύσκολη.

Για παράδειγμα στον Αμαζόνιο και στο Ατλαντικό Δάσος, περίπου το 90% των δέντρων εξαρτώνται από τα ζώα για να μεταφέρουν τους σπόρους τους.

Όπως αναφέρει ο Μάουρο Γκαλέτι, συνδιευθυντής του Κέντρου Έρευνας για τη Δυναμική της Βιοποικιλότητας και την Κλιματική Αλλαγή (CBioClima), στο Ινστιτούτο Βιοεπιστημών του Κρατικού Πανεπιστημίου του Σάο Πάολο στη Βραζιλία, για να αναπτυχθεί ένα δέντρο κομπάιμα το δάσος χρειάζεται τουκάν και πιθήκους για να διασπείρουν τους σπόρους του.

Αυτά τα πλάσματα δεν βοηθούν μόνο στην αναγέννηση των δασών, αλλά ενισχύουν την αποθήκευση του άνθρακα. Όταν, λοιπόν, τα ζώα εξαφανίζονται και κατά συνέπεια αλλάζουν τα δάση, η ικανότητα του πλανήτη να αποθηκεύσει άνθρακα ελαττώνεται.

Παρά τη σημαντική συμβολή τους, όμως, σπάνια λαμβάνουν την προσοχή που τους αξίζει σε μεγάλης κλίμακας σχέδια αποκατάστασης δασών, επισημαίνουν οι ερευνητές, οι οποίοι κρίνουν απαραίτητο να συμπεριληφθούν τα ζώα που τρέφονται με καρπούς στην προσπάθεια αποκατάστασης της βιοποικιλότητας και της δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα.

«Η αποκατάσταση δεν αφορά μόνο τη φύτευση δέντρων. Πρέπει να λάβετε υπόψη ποιος θα διατηρήσει το μέλλον αυτού του δάσους, δηλαδή τα ζώα που διασκορπίζονται. Πριν από λίγα χρόνια, πίστευαν ότι φυτεύοντας το δάσος, αυτά τα ζώα θα έρχονταν σε αυτό. Αλλά δεν λειτουργεί έτσι. Είναι πολύ πιο περίπλοκο να έχεις ένα αποκατεστημένο δάσος σε λειτουργία», τόνισε ο Γκαλέτι.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χωρίς άμεσα μέτρα για την προστασία αυτών των ειδών, οι προσπάθειες αναδάσωσης και αποκατάστασης οικοσυστημάτων κινδυνεύουν να υπονομευτούν.

Πηγή: Newmoney

Η έκθεση αποκαλύπτει ότι ένας στους πέντε πολίτες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου επηρεάζεται από την ηχορύπανση, κυρίως λόγω της οδικής κυκλοφορίας, των τρένων και των αεροσκαφών. Σε ορισμένες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το ποσοστό των πολιτών που εκτίθενται σε επιβλαβή επίπεδα θορύβου φτάνει ακόμη και το 40%.

Οι επιπτώσεις της ηχορύπανσης: Καρδιοπάθειες, διαβήτης και κατάθλιψη

Σύμφωνα με τα ευρήματα, 17 εκατομμύρια Ευρωπαίοι υφίστανται μακροχρόνια και έντονη ενόχληση από τον θόρυβο, ενώ 5 εκατομμύρια υποφέρουν από σοβαρές διαταραχές ύπνου. Επιπλέον, 15 εκατομμύρια παιδιά ζουν σε περιοχές με επικίνδυνη ηχορύπανση.

Οι επιπτώσεις στην υγεία, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, είναι σοβαρότερες ακόμα και από εκείνες του παθητικού καπνίσματος ή της έκθεσης σε μόλυβδο. Ο θόρυβος συνδέεται με αυξημένα περιστατικά καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκίας, εγκεφαλικών επεισοδίων, ψυχικών διαταραχών και γνωστικής εξασθένησης σε παιδιά. Το οικονομικό κόστος της ηχορύπανσης υπολογίζεται σε 100 δισ. ευρώ ετησίως.

Η Δρ. Eulalia Peris, επικεφαλής της έρευνας στον ΕΟΠ, προειδοποιεί: «Η ηχορύπανση διατηρεί το σώμα σε κατάσταση συναγερμού, ακόμη και ασυνείδητα. Το συνεχές αυτό στρες προκαλεί βλαβερές φυσιολογικές αντιδράσεις, όπως φλεγμονή και οξειδωτικό στρες, που με τον χρόνο οδηγούν σε χρόνια προβλήματα υγείας».

Η ίδια δήλωσε ότι έχει προσωπική εμπειρία από την ηχορύπανση: «Περιορίζει τη ζωή σου. Δεν είναι απλώς ενόχληση – είναι παράγοντας που διαβρώνει την ποιότητα της καθημερινότητας».

Η Ευρώπη δεν θα πετύχει τον στόχο για μείωση της ηχορύπανσης έως το 2030

Παρά τις προειδοποιήσεις, η έκθεση αναφέρει πως μεταξύ 2017 και 2022 η έκθεση των Ευρωπαίων στον θόρυβο μειώθηκε μόλις κατά 3%, γεγονός που θέτει εν αμφιβόλω τον στόχο της ΕΕ να μειώσει κατά 30% τον αριθμό των πολιτών που πλήττονται από τον θόρυβο των μεταφορών έως το 2030.

Η χρήση αυστηρότερων ορίων, όπως αυτών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ανεβάζει τον αριθμό των εκτεθειμένων πολιτών σε 150 εκατομμύρια.

Ποιες είναι οι πηγές του προβλήματος

Ο ΕΟΠ επισημαίνει ότι:

92 εκατομμύρια άνθρωποι πλήττονται από τον θόρυβο των αυτοκινήτων
18 εκατομμύρια από τον θόρυβο των σιδηροδρόμων
2,6 εκατομμύρια από τον θόρυβο των αεροπλάνων

Η επίδραση αυτών των πηγών θορύβου έχει υπολογιστεί σε 50.000 περιστατικά καρδιοπαθειών και 22.000 περιστατικά διαβήτη τύπου 2.

Ηχορύπανση: Λύσεις που δεν αρκούν και μέτρα που χρειάζονται

Η αντικατάσταση των συμβατικών αυτοκινήτων με ηλεκτρικά δεν θα μειώσει σημαντικά τον θόρυβο, καθώς στις χαμηλές ταχύτητες ο θόρυβος προέρχεται κυρίως από τα ελαστικά και τον δρόμο. Μάλιστα, λίγα εξαιρετικά θορυβώδη οχήματα προκαλούν δυσανάλογα μεγάλη ηχητική ρύπανση.

Τι προτείνουν οι ερευνητές για την ηχορύπανση:

Μείωση ορίων ταχύτητας στις πόλεις
Ενίσχυση δημόσιων συγκοινωνιών, πεζής μετακίνησης και ποδηλασίας
Χρήση χαμηλόφωνων ελαστικών
Βελτίωση της συντήρησης σιδηροδρόμων και τροχαίου υλικού
Αναβάθμιση των προτύπων προσγείωσης/απογείωσης και ενίσχυση αθόρυβων αεροσκαφών

Η εκτελεστική διευθύντρια του ΕΟΠ, Leena Ylä-Mononen, δήλωσε: «Η ηχορύπανση υποτιμάται διαρκώς, καθώς δεν προκαλεί άμεσες κρίσεις, όπως η ρύπανση του αέρα. Όμως οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της είναι εκτεταμένες και σοβαρές. Τα παιδιά είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα, και όλες οι χώρες πρέπει να δράσουν επειγόντως».

Πηγή: Lifo.gr

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση ομάδας επιστημόνων, στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό «Science», τα τελευταία 130.000 χρόνια, 610 είδη πουλιών έχουν εξαφανιστεί και οι ανθρώπινες δραστηριότητες σχετίζονται με τουλάχιστον 562 από αυτές, αντιπροσωπεύοντας το 92%.

Ενδεικτικό της παγκόσμιας κρίσης της βιοποικιλότητας είναι ότι 27% των εξαφανισμένων ειδών χάθηκαν τα τελευταία 500 χρόνια. Ενώ η επιστημονική ομάδα προβλέπει πως αν δεν παρθούν άμεσα αποτελεσματικά μέτρα προστασίας είναι πιθανόν να χαθούν περισσότερα από 1000 είδη τους επόμενους δύο αιώνες.

«Οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κύρια απειλή»

Όπως δήλωσε ο Αναπληρωτής Καθηγητής του ΕΚΠΑ και Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ Κώστας Τριάντης, που συμμετείχε στην ερευνητική ομάδα: «Στην εργασία καταδεικνύουμε με τον πιο εμφατικό τρόπο ότι η βιοποικιλότητα του πλανήτη απειλείται και οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κύρια απειλή. Πέραν όμως από τον αριθμό των ειδών που χάνονται για πάντα, χάνουμε και άλλα δύο συστατικά στοιχεία της βιοποικιλότητας, την ξεχωριστή εξελικτική ιστορία κάθε είδους αλλά και τον ρόλο που επιτελεί εντός των οικοσυστημάτων».

Πολλά από τα εξαφανισμένα είδη δημιουργήθηκαν πριν εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια και η απώλεια τους διαγράφει τη μοναδική τους πορεία στον χρόνο. Οι επιστήμονες υπολόγισαν ότι τα 610 εξαφανισμένα είδη αντιπροσωπεύουν συνολικά τρία δισεκατομμύρια χρόνια εξελικτικής ιστορίας. Παράλληλα, πολλά από τα είδη αυτά είχαν μοναδικές μορφές όπως το πασίγνωστο ντόντο, ενδημικό στο νησί του Μαυρικίου ή το «μεγάλο πουλί» της Μαδαγασκάρης που έφτανε ως και τα τρία μέτρα ύψος και ζύγιζε πάνω από 600 κιλά. Άνηκε στην οικογένεια Αιπυορνιθίδες, αλλιώς πουλιά ελέφαντες και όλα τα είδη της οικογένειας έχουν εξαφανιστεί. Επιπλέον, τα είδη επιτελούν συγκεκριμένες λειτουργίες, κάποια είναι πτωματοφάγα που αφαιρούν νεκρούς οργανισμούς, άλλα περιορίζουν τα παράσιτα τρώγοντας έντομα και άλλα είναι σημαντικοί επικονιαστές. Όταν λοιπόν ένα είδος εξαφανίζεται, χάνεται και η λειτουργία του εντός των οικοσυστημάτων επηρεάζοντας την ίδια τη δομή τους.

Σύμφωνα πάντα με τον κ. Τριάντη: «Ένα από τα πιο σημαντικά βήματα για την αποτελεσματική προστασία των ειδών και την ανάσχεση της κρίσης βιοποικιλότητας είναι η αναγνώριση των ειδών που απειλούνται περισσότερο. Το προηγούμενο διάστημα ο ΟΦΥΠΕΚΑ υλοποίησε ένα έργο-σταθμό για την διατήρηση της βιοποικιλότητας της χώρας, αυτό του Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας. Στο πλαίσιο του έργου, πάνω από 140 ειδικοί επιστήμονες, χρησιμοποιώντας τα αντικειμενικά κριτήρια που θέτει η Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) αξιολογήσαν τον κίνδυνο εξαφάνισης χιλιάδων ειδών της χώρας μας. Με αυτόν τον τρόπο η χώρα έχει στα χέρια της ένα ισχυρό και διεθνώς αναγνωρισμένο εργαλείο για την επιλογή και ιεράρχηση των δράσεων προστασίας και διατήρησης σε εθνικό επίπεδο».

Ανάμεσα στα είδη που αξιολογήθηκαν, συμπεριλαμβάνονται και 336 είδη πουλιών τα οποία αξιολογήθηκαν από πέντε ειδικούς ορνιθολόγους. Από αυτά, τα 13 αξιολογήθηκαν ως «Κρισίμως Κινδυνεύοντα», δηλαδή τοποθετήθηκαν στην υψηλότερη Κατηγορία Κινδύνου καθιστώντας τα έτσι ως τα πλέον απειλούμενα είδη πουλιών της χώρας. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται ο Ασπροπάρης, ο Βασιλαετός και ο Θαλασσαετός.

Πηγή: cnngreece