Παρόλα αυτά, δεν μπορώ να πω ότι έκανα μια τρύπα στο νερό. Όπως και να με μετρήσετε, κατάφερα να φτάσω ως εδώ χωρίς να είμαι τόσο μαλ@κας. Προσπάθησα (και προσπαθώ) να περάσω από τα χρόνια σαν «ένα παιδί που σφυρίζει φάλτσα κι έχει λυτά κορδόνια», όπως γράφει ο Οδυσσέας Ιωάννου. Περνάω ξυστά ανάμεσα στην ψευδαίσθηση και την πραγματικότητα για να αποφύγω το πλαγιομετωπικό. Βάζω τις σημαίες μου σε όσες κορυφές έχω πατήσει και συνεχίζω. Κι ας βλέπω εμένα και τους γύρω μου κουρασμένους, χτυπημένους από όποια κούραση υπάρχει, φυσική, συναισθηματική, ψυχολογική και κοινωνική. Κι ας βλέπω βίντεο για την κάθε χρονιά που τελειώνει για το πόσο σκ@τά πήγε και μας τέντωσε και πόσο ελπίζουμε να πάει καλύτερα η επόμενη. Ο κόσμος είναι γεμάτος από αναλύσεις και συνταγές για μια καλύτερη ζωή. Μιλάνε για τις θέσεις των άστρων και πλανητών.

Μεγάλες μετακινήσεις και αλλαγές. «Οι καιροί νερό θα φέρουν κι όμως θα καούν καρδιές». Πώς γίνεται αυτό; Όλες οι προβλέψεις άχρηστες σε μια αδέσποτη ζωή που δεν ξέρεις που θα ξημερωθεί. Αλλά και πάλι σκέφτομαι: αυτή δεν είναι η ομορφιά; Να μην ξέρεις τι θα γίνει και απλά να συνεχίζεις. Συγγνώμη, influencers.

Και όταν έρθει η ώρα να κάνεις ταμείο, δεν πρέπει να έχεις κάτι να πεις; Φέτος, γίνομαι σαράντα χρόνων, κάτι δεν πρέπει να πάρω πίσω που έφτασα ως εδώ; Μην το δένεις και κόμπο. Αν δεν έχεις σπείρει, τι να θερίσεις; Δε σου χρωστάει κανείς και τίποτα. Καταπίνοντας από μικρός το ελληνικό όνειρο, τώρα είναι η στιγμή που δεν το νιώθω σαν τσιμέντο μέσα στο στομάχι. Δεν είμαι υπάλληλος κάποιας υπηρεσίας, δεν πήρα δάνειο για να χτίσω, δεν έχω κτήματα, αποταμιεύσεις και εξοχικό. Δεν τακτοποιήθηκα. Συγγνώμη, γιαγιά.

Θα το πω, όπως το σκέφτομαι: χαίρομαι που μεγαλώνω έτσι. Χαίρομαι που σας βρήκα και με βρήκατε. Χαίρομαι που επιτέλους έχω τη δύναμη να κοιτάζω τα μάτια σου χωρίς να ντρέπομαι. Και ας με κυριεύει ο φόβος πως όλα, με τον καιρό, θα γίνονται βαρετά και λίγα. Κι ας ακούω την ανάσα μου κουρασμένη. Κι ας έχω ακόμα πολλά να μάθω. Κι ας λένε ότι «ο κόσμος θα τελειώσει με ένα λυγμό». Μου αρκεί. Θα πηδήξω τις σελίδες για να πάω στην τελευταία. Θα προλάβω να ακούσω τα χρώματά σου. Θα προλάβω να δω τα χείλη σου να κοκκινίζουν, όταν λες «δε μου φτάνει αυτό, θέλω κι άλλο». Θα είμαι εκεί, αλλά δεν ξέρω αν θα σου φτάνει. Συγγνώμη, κορίτσι.

Στο πανεπιστήμιο, σπούδασα αγγλική λογοτεχνία και δημιουργική γραφή, τροφοδοτώντας τις ποιητικές μου φιλοδοξίες. Ώσπου, στην τελευταία χρονιά, σταμάτησα να γράφω. Χρειαζόμουν χρήματα για τα δίδακτρα και, μετά την αποφοίτηση, για όλα τα υπόλοιπα. Η ανάγκη να βιοποριστώ έβαλε στην άκρη τον ποιητή μέσα μου. Έμειναν μόνο βιβλία, ημερολόγια, δέσμες ποιημάτων κλειδωμένες σε ένα μπαούλο στο υπόγειο των γονιών μου για δεκαετίες.

Ό,τι κι αν έγραφα έκτοτε ήταν για να θρέψω την οικογένειά μου, όχι την ψυχή μου.

Και συνέχισα να ζω. Παντρεύτηκα και (μετάνιωσα γι’ αυτό) χώρισα, ξαναπαντρεύτηκα, έφερα στον κόσμο και μεγάλωσα τρία παιδιά, μετακόμισα σε όλη τη χώρα και στον κόσμο. Δούλευα ατέλειωτες ώρες χτίζοντας μια επιχειρηματική καριέρα για να στηρίξω την οικογένειά μου. Μια πορεία, στην οποία ίδρυσα αρκετές εταιρείες, διετέλεσα στέλεχος σε τεχνολογικούς κολοσσούς και στο μεγαλύτερο φιλανθρωπικό ίδρυμα παγκοσμίως, ενώ υπηρέτησα ως CEO σε μια παγκόσμια εταιρεία μάρκετινγκ.

Θα μπορούσα να είχα γράψει ποιήματα στα περιθώρια των επιχειρηματικών πλάνων ή των παρουσιάσεων στους πελάτες; Ίσως ναι, αλλά δεν το επέλεξα. Ούτε κράτησα ημερολόγιο. Ούτε συνέχισα τα μακροσκελή γράμματα σε φίλους και συγγενείς μόλις το διαδίκτυο επικράτησε. Ό,τι έγραφα ήταν μόνο για τον βιοπορισμό της οικογένειας—όχι για μένα. Ή μήπως αυτό ήταν το συμβιβασμό που νόμιζα πως έκανα τότε;

Σαράντα χρόνια πέρασαν αστραπιαία χωρίς κανένα γραπτό αποτύπωμα. Βέβαια υπάρχουν φωτογραφίες—σε κουτιά και άλμπουμ αλλά και «στο σύννεφο»—που αφηγούνται κάπως εκείνες τις δεκαετίες. Ή μάλλον μια εκδοχή τους: τη δημόσια εικόνα—συνήθως στημένες πόζες και χαμόγελα. Χιλιάδες φωτογραφίες που δίνουν απλώς στιγμιότυπα της ζωής μου. Αλλά δεν μπορούν να αποδώσουν το περίπλοκο αφήγημα όσων έζησα. Μέχρι που άρχισα ξανά να γράφω ποίηση στα 58.

Αναβιώνοντας την ποίηση μετά από δεκαετίες

Συχνά με ρωτούν αν μετανιώνω που δεν έγραφα όλα αυτά τα χρόνια. Ίσως υπονοούν ότι λυπάμαι για τη δουλειά ή όσα μπήκαν εμπόδιο στη γραφή. «Όχι καθόλου», απαντώ. «Αγάπησα εκείνα τα χρόνια—τη δουλειά και τη ζωή που δημιούργησα». Η πράξη της γραφής ενός ποιήματος σταματά τον χρόνο—παγώνει τη δράση, το συναίσθημα και το νόημα μιας στιγμής.

Κι όμως, πρόσφατα διαβάζοντας το ποίημα «Will You?» της Carrie Fountain, όπου περιγράφει πως φτιάχνει κάρτες του Αγίου Βαλεντίνου με τα μικρά παιδιά της, έκλαψα. Προσπάθησα να θυμηθώ αντίστοιχες στιγμές με τα δικά μου παιδιά—το ροζ και κόκκινο χαρτόνι, τις δαντέλες, τα αυτοκόλλητα και τη χρυσόσκονη. Έχω φυλαγμένες μερικές από εκείνες τις κάρτες σε ένα κουτί στο υπόγειο—απόδειξη πως πράγματι κόψαμε καρδιές και τις κολλήσαμε μαζί. Οι δαντέλες έχουν κιτρινίσει πια· η χρυσόσκονη έχει θαμπώσει. Σε κάποιες, διακρίνεται ο γραφικός χαρακτήρας μου: «Χρόνια Πολλά του Αγίου Βαλεντίνου» και «Θέλεις να γίνεις δικός/δική μου;» πάνω από τις παιδικές υπογραφές τους. Προσπαθώ να ανακαλέσω τη σκηνή: το τραπέζι της κουζίνας (σε ποιο σπίτι άραγε;), τι ηλικία είχαν τότε; Ίσως υπάρχει κάποια φωτογραφία μας από εκείνη τη μέρα. Αλλά δεν υπάρχει ποίημα.

Η ποίηση ως καταγραφή του καθημερινού

Η πράξη της γραφής ενός ποιήματος σταματά τον χρόνο—παγώνει δράση, συναίσθημα και νόημα μιας στιγμής. Η Carrie Fountain δημιούργησε ένα υπέροχο ποίημα, αλλά είναι επίσης η ιστορία ενός βραδιού του Φεβρουαρίου με τα παιδιά της που «είναι τόσο μικρά ώστε δεν μπορούν καν να φανταστούν έναν κόσμο/σαν αυτόν στον οποίο ζουν». Μέσα στο ποίημά της, διασώζει μια φέτα της παιδικής τους ηλικίας ενώ η ίδια ήδη κοιτάζει μπροστά: «Ξέρω ότι σύντομα/θα βλέπουν τα πάντα και θα γνωρίζουν για/τα πάντα και δεν θα δέχονται πια/το “δεν πειράζει” ως απάντηση». Αυτή η στιγμή πιθανόν έχει ήδη φτάσει για εκείνη και τα παιδιά της.

Το να γινόμαστε μάρτυρες ακόμα και της πιο αδιάφορης καθημερινότητας μέσα από τη γραφή οδηγεί επίσης στην ανακάλυψη που περιγράφει η Ada Limón, πρόσφατη Ποιήτρια Laureate των ΗΠΑ, στο ποίημά της «Not the Saddest Thing in the World». Μια συνηθισμένη μέρα βρίσκει ένα νεκρό πουλί και το θάβει· συνεχίζει τη μέρα της συνειδητοποιώντας ότι το συνηθισμένο έχει μεταμορφωθεί: «Τώρα κάτι/σπάει πάντα στον ορίζοντα…». Το ποίημα της Limón μας καλεί να σηκώνουμε το βλέμμα μας· να καταγράφουμε ακόμη και τα πιο μικρά γεγονότα γιατί όλα έχουν σημασία.

Ετοιμάζοντας τον εορτασμό για τα 90ά γενέθλια της μητέρας μου διάβασα πενήντα χρόνια ταξιδιωτικών ημερολογίων της. Κατάλαβα ότι ακόμη κι όταν βρίσκεται στην έρημο του Τουρκμενιστάν ή στην κοιλάδα Μεκόνγκ είναι οι μικρές λεπτομέρειες—το πρωινό φαγητό, μια συνάντηση στη λαϊκή αγορά ή το πλύσιμο ρούχων σ’ έναν κουβά—που κάνουν την εμπειρία μοναδική. Είναι η ποίηση του να ζεις πραγματικά κάπου. Στα ημερολόγιά της υπάρχει μια οικειότητα στις καθημερινές λεπτομέρειες που επιτρέπουν στην οικογένεια μας να φαντάζεται τη μητέρα (και τον πατέρα όσο ζούσε) όχι απλώς ως ταξιδιώτες αλλά ως ανθρώπους που ζουν πραγματικά μέσα στον κόσμο αυτόν. Είναι ένα δώρο στην οικογένεια.

Χρονική κάψουλα: Η σημασία των αποτυπωμάτων

Όχι, δεν μετανιώνω που άφησα το όνειρο του ποιητή στην άκρη για σαράντα χρόνια· όμως νιώθω έντονα την απώλεια όσων λείπουν από την ιστορία μου.

Πρόσφατα, έγραψα μια σειρά ποιημάτων με τίτλο «Time Capsule», όπου φαντάζομαι διάφορα αντικείμενα από τη ζωή μου (φωτογραφίες, ένα παπούτσι, καρτ-ποστάλ, αποκόμματα εφημερίδων κι άλλα μικροαντικείμενα) που θα μπορούσαν να μπουν σε μια χρονική κάψουλα. Κάτω από κάθε αντικείμενο κι ημερομηνία υπάρχει ένα μικρό πεζό ποίημα—και μαζί περίπου τριάντα τέτοια ποιήματα σχηματίζουν μια χρονογραμμή· μια αφήγηση της ζωής μου μέχρι τώρα. Ίσως συμβολίζουν πως κάθε ζωή—όσο ασήμαντη ή συνηθισμένη κι αν φαίνεται μπροστά στον χρόνο ή την ιστορία—έχει σημασία. Όμως αυτή η σειρά μπορεί μόνο κατά προσέγγιση να ανασύρει θολά απομεινάρια επειδή λείπει η εν θερμώ ματιά της στιγμής όπως φιλτράρεται από τον χρόνο κι εμπειρία.

Οπότε αν με ρωτήσετε: «Μετανιώνετε για τα χρόνια χωρίς ποίηση;» Όχι· δεν μετανιώνω που άφησα το όνειρο του ποιητή στην άκρη τόσον καιρό· όμως νιώθω έντονα την απώλεια όσων λείπουν από την ιστορία μου—που δεν έγινα μάρτυρας μιας ολόκληρης περιόδου μέσα από τη γραφή.

Η ποίηση φυσικά είναι πολύ περισσότερη από καταγραφή γεγονότων· αλλά η καθημερινή πρακτική γραφής ενός ποιητή οξύνει τις παρατηρήσεις του, βαθαίνει το συναίσθημα κι αφυπνίζει όλες τις αισθήσεις μας. Πλέον μετά από έναν περίπατο με τον σύζυγό μου επιστρέφω γεμάτη εντυπώσεις: μια συνομιλία που άκουσα τυχαία, ένα ανθισμένο δέντρο dogwood ή το τσίμπημα του ανέμου—ενώ εκείνος απλά έκανε έναν περίπατο. Ανυπομονώ να γράψω στη σελίδα αυτά τα θραύσματα.

Είναι αυτά τα θραύσματα που μετανιώνω που δεν κατέγραψα στα περιθώρια· οι χαμένες συζητήσεις κι οι παρατηρήσεις που αν είχαν αποτυπωθεί θα μπορούσα τώρα να επιστρέψω σ’ αυτές μόλις αποφάσισα ξανά να στραφώ στην ποίηση. Το ότι δεν έγραφα τόσες δεκαετίες σήμαινε πως έχασα την ευκαιρία να ανακαλύψω και καταγράψω το βαθύτερο νόημα μιας ζωής τόσο γεμάτης δραστηριότητα.

Γράψε τώρα – έναν βαλεντίνο στον εαυτό σου

Αλλά ποιος θέλει να ζει με τύψεις; Ας το θέσω αλλιώς: ως συμβουλή—τώρα ανοίξτε την εφαρμογή σημειώσεων ή πάρτε ένα χαρτί κι ένα στυλό κι αρχίστε κάτι: μια παρατήρηση, μια αντίδραση, μια λίστα χωρίς-τύψεις ή ένα ποίημα. Σκεφτείτε το σαν βαλεντίνο προς τον μελλοντικό σας εαυτό· προς όσους αγαπάτε· γράψτε στα περιθώρια αυτής της πολυάσχολης ζωής σας· ίσως έτσι ξεκινήσει το επόμενο κεφάλαιο σας.

Πηγή: Literary hub

Πρόκειται για μια απλή, αλλά βαθιά μορφή διαλογισμού. Οι ρίζες του εντοπίζονται στις πνευματικές παραδόσεις της Ανατολικής Ασίας. Το Ζαζέν έχει βρει απήχηση σε όλο τον κόσμο ως ένα ισχυρό εργαλείο για την ενσυνειδητότητα, την αυτογνωσία και τη βελτίωση της ποιότητας της καθημερινής ζωής.

Καθώς ο Βουδισμός εξαπλώθηκε στην Ασία, η πρακτική του καθιστού διαλογισμού εξελίχθηκε και πήρε διαφορετικές μορφές σε διάφορους πολιτισμούς. Στην Κίνα, έγινε γνωστή ως «chán», η οποία αργότερα εξελίχθηκε σε «zen», καθώς ταξίδεψε στην Ιαπωνία.

Το Ζαζέν είναι κάτι περισσότερο από μια τεχνική ή μια πρακτική. Περιλαμβάνει το κάθισμα σε μια συγκεκριμένη στάση, συνήθως σε ένα μαξιλάρι, που ονομάζεται ζαφού, με τα πόδια σταυρωμένα σε θέση λωτού ή μισού λωτού, την πλάτη ίσια και τα χέρια τοποθετημένα σε μια συγκεκριμένη mudra (χειρονομία). Τα μάτια είναι μισάνοιχτα, κοιτάζοντας προς τα κάτω χωρίς να εστιάζουν σε κάτι συγκεκριμένο. Η αναπνοή είναι φυσική κι ο νους είναι επικεντρωμένος στην στιγμή. Η πρακτική αυτή δεν έχει να κάνει με την επίτευξη μιας συγκεκριμένης κατάστασης ή αποτελέσματος, αλλά με το να είσαι πλήρως παρών σε ό,τι προκύπτει.

Τα αποτελέσματα της άσκησης είναι πολλά και συγκεκριμένα:

Ενισχύει την εστίαση και την συγκέντρωση. Εκπαιδεύει τον νου να παραμένει συγκεντρωμένος και προσεκτικός, ακόμη και μπροστά σε εξωτερικά ερεθίσματα. Η αυξημένη εστίαση βελτιώνει την παραγωγικότητα και τη λήψη αποφάσεων.

Μειώνει το στρες. Η τακτική εξάσκηση μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο ισορροπημένη συναισθηματική κατάσταση, μειώνοντας τη συχνότητα και την ένταση του στρες. Με την πάροδο του χρόνου, οι ασκούμενοι μπορεί να διαπιστώσουν ότι αντιδρούν σε στρεσογόνες καταστάσεις με μεγαλύτερη ηρεμία και ψυχραιμία.

Καλλιεργεί τη συναισθηματική ανθεκτικότητα. Μας διδάσκει να παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, χωρίς να κατακλυζόμαστε από αυτά. Αυτή η πρακτική της μη προσκόλλησης βοηθά στην καλλιέργεια της συναισθηματικής ανθεκτικότητας – την ικανότητα να βιώνουμε τα συναισθήματα πλήρως χωρίς να παρασυρόμαστε από αυτά-. Ως αποτέλεσμα, είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι να χειριζόμαστε τα σκαμπανεβάσματα της ζωής, με ψυχραιμία και χάρη.

Εμβαθύνει την αυτογνωσία. ‘Ετσι, αρχίζει κανείς να παρατηρεί μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς, που συχνά περνούν απαρατήρητα μέσα στη φασαρία της καθημερινής ζωής. Αυτή η αυξημένη επίγνωση μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αυτογνωσία, επιτρέποντας πιο συνειδητές επιλογές και μια βαθύτερη αίσθηση αυθεντικότητας στον τρόπο, που ζούμε τη ζωή μας.

Ενισχύει τη συμπόνια και τη σύνδεση. Καθώς το Ζαζέν εμβαθύνει την κατανόηση του δικού μας νου, καλλιεργεί, επίσης, μεγαλύτερη συμπόνια για τους άλλους. Αρχίζουμε να βλέπουμε ότι, ακριβώς όπως εμείς, έτσι και οι άλλοι παλεύουν με τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις προκλήσεις τους. Αυτή η συνειδητοποίηση μπορεί να οδηγήσει σε πιο συμπονετικές και βαθιές σχέσεις, τόσο με τον εαυτό μας όσο και με τους γύρω μας.