Μάνος Χατζιδάκις: Εκατό χρόνια από τη γέννηση του

Σύμφωνα με το δελτίου τύπου «Η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού αποτελεί τη δίκαιη αναγνώριση στο πλούσιο έργο του διεισδυτικού δημιουργού, που υπηρέτησε, με αφοσίωση, με κοινωνική διάκριση και ευαισθησία την Ελλάδα και τον Πολιτισμό.» Διδάσκοντας με το ελεύθερο πνεύμα του, τις ειλικρινείς παραινέσεις του, τις ανιδιοτελείς πολιτικές παρεμβάσεις του, αντέταξε απέναντι στο χυδαίο λαϊκισμό, τη βαθιά παιδεία, την πίστη του στην ελευθερία και τα ανθρώπινα ιδεώδη. Το έργο του, ήδη τρεις δεκαετίες μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να γονιμοποιεί την σύγχρονη μουσική παραγωγή, απολαμβάνοντας μοναδική απήχηση.

Λίνα Μενδώνη: Πρόγραμμα δράσεων για την επαναβίωση του έργου και την επανεκτίμηση της πολιτιστικής προσφοράς του Μάνου Χατζιδάκι

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, αναφερόμενη στην ανακήρυξη του έτους 2026, ως αφιερωματικού στο Μάνο Χατζιδάκι, δήλωσε:

«Ο Μάνος Χατζιδάκις, ως δημιουργός αλλά και ως διανοούμενος, κατάφερε να επιβάλει τους δικούς του κανόνες παραγωγής στη μουσική του δημιουργία, αλλά και στη διάδοση των φιλελεύθερων ιδεών του, μέσω γραπτών και δημόσιων παρεμβάσεων, ενίοτε αποκλίνοντας, συνειδητά, από τις κυρίαρχες τάσεις της εποχής του. Υλοποιώντας τις πρωτότυπες ιδέες του με δράσεις πολυσχιδείς και πολυεπίπεδες, ξεπέρασε ιδεολογικές αγκυλώσεις του καιρού του, υπερβαίνοντας, πολλές φορές, τους κανόνες, τους οποίους εντέλει επηρέασε δραστικά.

Εκπροσώπησε επάξια την ελληνική κουλτούρα διεθνώς, την οποία επιχείρησε -και επέτυχε- να διευρύνει, να εμπλουτίσει και, εν τέλει, να ανανοηματοδοτήσει, ουσιαστικά, απαλλάσσοντάς την από την παλαιά ηθογραφία.

Αναδείχθηκε σε έναν καθολικό διανοούμενο που, επιλεκτικά, επενέβαινε με ρηξικέλευθες απόψεις στη δημόσια σφαίρα, τηρώντας κριτικές αποστάσεις από την κρατική εξουσία.

Για το 2026, το Υπουργείο Πολιτισμού σε συνεργασία με τους εποπτευόμενους οργανισμούς του, προτίθεται να συγκροτήσει ένα στιβαρό πρόγραμμα δράσεων για την επαναβίωση του έργου και την επανεκτίμηση της πολιτιστικής προσφοράς του Μάνου Χατζιδάκι.

Ο Μάνος και η επιδραστική δημιουργική του πορεία να επανασυστηθούν στις νεότερες γενιές, που δεν είχαν την τύχη να συμπορευθούν μαζί του. Να βιώσουν το ξεδίπλωμα της καταλυτικής παρέμβασής του στην Τέχνη και στους προσανατολισμούς του σύγχρονου Ελληνισμού».

Πηγή: in.gr

Η εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 2 Νοεμβρίου στην Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, σε συμπαραγωγή με τον Σύλλογο Οι Φίλοι της Μουσικής και την Ταινιοθήκη της Ελλάδος, αναδεικνύει την ιδιαίτερη σχέση του Χατζιδάκι με την έβδομη τέχνη, αποκαλύπτοντας πτυχές της ευαισθησίας, της φαντασίας και της αισθητικής του, που άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στον ελληνικό όσο και στον διεθνή κινηματογράφο.

Μουσική που ξεπερνά τα όρια της οθόνης

Η μουσική του Χατζιδάκι δεν έντυνε απλώς τις ταινίες• τις μετουσίωνε. Μελωδίες σαν το «Ποτέ την Κυριακή», που του χάρισε το Όσκαρ Πρωτότυπου Τραγουδιού, έγιναν παγκόσμια αναγνωρίσιμες, ενώ το έργο του «Ο Μεγάλος Ερωτικός» αποτελεί ένα καλλιτεχνικό μανιφέστο για την αγάπη, την ποίηση και τον ελληνικό λυρισμό. Ο μαραθώνιος περιλαμβάνει τέσσερις εμβληματικές ταινίες που σηματοδοτούν διαφορετικές φάσεις της κινηματογραφικής του πορείας και τον αναδεικνύουν όχι μόνο ως μουσικό αλλά και ως αφηγητή, που με τις νότες του χρωμάτιζε την εικόνα και ανέδειξε τον ρόλο της μουσικής ως δραματουργικό στοιχείο της αφήγησης.

Όπως ο ίδιος έλεγε: «Η καλή μουσική για τον κινηματογράφο φέρνει πάντα την εικόνα μέσα μας…»

Συζήτηση: «Σαν παλιό σινεμά…»

Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος, ώρα 18:00

Το αφιέρωμα πλαισιώνεται από μια ανοιχτή συζήτηση με τίτλο «Σαν παλιό σινεμά…», στην οποία η Πρόεδρος του ΔΣ της Ταινιοθήκης της Ελλάδος Μαρία Κομνηνού υποδέχεται τους Φώτη Απέργη (δημοσιογράφο), Ρενάτα Δαλιανούδη (αναπληρώτρια καθηγήτρια, Τμήμα Τεχνών Ήχου και Εικόνας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο) και Νίκο Κυπουργό (συνθέτη), σε μια αναδρομή στην πολύπλευρη σχέση του Χατζιδάκι με τον κινηματογράφο και τη διαχρονική απήχηση της μουσικής του.

Πρόγραμμα Προβολών, Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη

• 12:00 | Topkapi (σκηνοθεσία: JulesDassin, 1964)
Στα αγγλικά με ελληνικούς υπότιτλους
• 14:30 | America America (σκηνοθεσία: EliaKazan, 1963)
Στα αγγλικά με ελληνικούς υπότιτλους
• 18:00 | Συζήτηση «Σαν παλιό σινεμά…», Αίθουσα Δημήτρης Μητρόπουλος
• 19:30 | Ποτέ την Κυριακή (σκηνοθεσία: Jules Dassin, 1960)
Στα ελληνικά με ελληνικούς και αγγλικούς υπότιτλους
• 21:30 | Ο Μεγάλος Ερωτικός (σκηνοθεσία: Παντελής Βούλγαρης, 1973)
Στα ελληνικά

Συμπαραγωγή

Ταινιοθήκη της Ελλάδος
Σύλλογος Οι Φίλοι της Μουσικής
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών

Περισσότερες πληροφορίες

Πληροφορίες για την εκδήλωση, στην ιστοσελίδα του Μεγάρου

Εισιτήρια

€10 για μία ταινία / €15 για 2 ταινίες / €30 για 4 ταινίες
Τα εισιτήρια πωλούνται και σε μπλοκ 2 ταινιών (πρωινή ή απογευματινή προβολή): 15€
Η προπώληση έχει αρχίσει

Από τις τρεις αυτές φορές που είδα από κοντά τον Μίκη Θεοδωράκη, κρατώ πιο έντονα στη μνήμη την βραδιά στο Ελληνικό. Όχι γιατί ήταν πιο νέος, άρα το τεράστιο σώμα του δεν ήταν καθισμένο στο αναπηρικό αμαξίδιο (εξάλλου και σε αυτή τη θέση, πάλι γίγαντας φαινόταν, έτοιμος να διευθύνει ή να απογειωθεί πάνω σε ζεστούς ώμους). Στο Ελληνικό, ο Μίκης καθόταν στην πρώτη σειρά, σε μια λευκή, πλαστική καρέκλα, ο κόσμος πολύς. Άλλοι καθισμένοι, άλλοι όρθιοι, πλάι του, να τον παρατηρούμε, να συγκινούμαστε με τον τρόπο που άκουγε τα τραγούδια του, με το ιδιόμορφο χαμόγελό του, με τα χέρια του, που σηκώνονταν μοιραία και γίνονταν τα χέρια – φτερά όλων εκείνων των ιστορικών συναυλιών. Στο Καραϊσκάκη, στη Νέα Σμύρνη, στον Λυκαβηττό, στο Παρίσι, στο Βερολίνο, στο Μπουένος Άιρες. Στη Χιλή, του Πάμπλο Νερούδα. Για εμάς, για όλους εμάς, που μεγαλώσαμε με τους ήχους του Μίκη, το να στεκόμαστε τόσο κοντά του, εκείνο το βράδυ ήταν μια ωραία τύχη.

Ο Μίκης μεγάλωσε σε ένα σπίτι, που ο ένας έδειχνε στον άλλον διαρκώς την αγάπη του. Άλλαξε, επειδή ήταν αναγκαίο, πολλούς τόπους διαμονής, όσο ήταν παιδί κι έφηβος. Είδε την ελληνική επαρχία σε ένα πλάνο άλλης ομορφιάς. Ο μικρός του αδερφός ποιητής. Κι αυτός πανύψηλος. Έγραφε ποιήματα και τα έκρυβε στον κήπο με τις ντομάτες. Τα έβρισκε ο Μίκης. Έτσι δημιούργησε τους «Λιποτάκτες». Την ενηλικίωση σημάδεψαν μια σειρά από τα σημαντικότερα γεγονότα της νεότερης ιστορίας. Ο ίδιος διάλεξε από νωρίς τη θέση του. Στον πυρήνα του χρέους. Με τον θάνατο να έχει ηττηθεί χιλιάδες φορές, στα πεδία των μαχών και τις εξορίες, ο Μίκης κέρδιζε θάρρος και πίστη. Και τα συντρίμμια δίπλα του έμοιαζαν κουκίδες και οι νεκροί δίπλα του έμοιαζαν να έχουν λίγη από την προοπτική της αθανασίας.

Και μετά ήρθαν οι μεγάλες συναντήσεις. Η ποίηση, η «ακατανόητη» ελληνική ποίηση για το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων εκείνης της εποχής. Αυτή η ποίηση έγινε μέρος μιας καθημερινότητας με πρωταγωνιστές ανθρώπους απλούς, ανθρώπους πολύτεκνους, ανθρώπους που δούλευαν στην οικοδομή και τραγουδούσαν «οξειδώθηκα μες στη νοτιά των ανθρώπων». Ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Σεφέρης, ο Αναγνωστάκης, ο Λειβαδίτης. Τα μεγάλα συμφωνικά έργα. Η παγκόσμια αναγνώριση. Το πρόσωπό του, έτσι όπως απαθανατίστηκε, τότε που ο κόσμος, στην μεταιχμιακή περίοδο της Μεταπολίτευσης, παραληρούσε κάθε φορά που έβγαιναν από το στόμα της Φαραντούρη και του Μπιθικώτση οι λέξεις, οι κανονικές. «Και συ, λαέ βασανισμένε, μην ξεχνάς τον ΦΑΣΙΣΜΟ».

Είμαστε τυχεροί που ζήσαμε παράλληλα στα χρόνια που ο Μίκης ήταν παρών και με το σώμα του. Ακόμη κι όταν ήταν μονίμως έγκλειστος στο στρατηγείο του, στου Φιλοπάππου, ήταν ένα ακούραστο κύτταρο. Ο Μίκης. Που πολέμησε τον Δεκέμβρη του 1944. Αυτόν τον Μίκη, που από πάντα υποστήριζε ότι «ο καλλιτέχνης δεν πρέπει να είναι μόνο με το έργο του κοντά στο λαό, αλλά ακόμα και με την ίδια τη ζωή του. Να βρίσκεται πάντα στο πλευρό του λαού. Και όταν ο λαός χαίρεται και όταν ο λαός πονάει. Εκεί που παλεύει, που ματώνει, που φυλακίζεται, εκεί που νικάει. Να μην ξεχωρίζει τη ζωή του από τη ζωή του εργαζόμενου, τη ζωή του πρωτοπόρου λαϊκού αγωνιστή. Αυτή η στάση δυναμώνει τον λαό. Δυναμώνει, όμως, ακόμα πιο πολύ τον ίδιο τον καλλιτέχνη και ανανεώνει την Τέχνη», δεν θα τον ξεχάσουμε ποτέ.

Υπάρχοντας εκατό ολόκληρα χρόνια είναι το ανεξάντλητο οξυγόνο ενός ελατόδασους. Η ζωή στους γκρεμούς. Η αιμάτινη ανατροπή την τελευταία στιγμή.

Τέσσερις επετειακές εκδόσεις, επτά εκθέσεις σε όλη τη Νέα Υόρκη και ένα ντοκιμαντέρ που ετοιμάζεται για το Netflix συνοδεύουν το 2025 την εκατονταετηρίδα του εβδομαδιαίου περιοδικού, που αναγνωρίζεται από τις τολμηρές επιλογές σκίτσων στα εξώφυλλά του, τα οποία κάνουν κάθε τεύχος του ένα μικρό έργο τέχνης.

Η κρίση των μέσων μαζικής ενημέρωσης «πλήττει κι εμάς», όμως «είμαι πεισματάρα και βλέπω το μέλλον με πολλή εμπιστοσύνη και ελπίδα», λέει η καλλιτεχνική διευθύντρια του περιοδικού Φρανσουάζ Μουλί, η οποία είναι από το 1993 «ο μαέστρος» πίσω από το εξώφυλλο του περιοδικού. «Υπάρχουν μερικοί τομείς, όπου το ψηφιακό δεν αντικαθιστά το χαρτί: τα βιβλία για παιδιά, τα κόμικς και το New Yorker», διαβεβαιώνει η Γαλλίδα, περιτριγυρισμένη από εξώφυλλα, που έκαναν τη φήμη του περιοδικού και εκτίθενται στο γαλλικό πολιτιστικό κέντρο L’ Alliance New York.

Κωμικές, ποιητικές σκηνές της πόλης ή πιο πολιτικά σκίτσα για το γάμο για όλους, τη βία μέσω πυροβόλων όπλων ή της κοινοτικές εντάσεις, τα εξώφυλλα οφείλουν «να διαρκούν»: «αν τα δούμε σε 30 χρόνια, θα πρέπει να εξακολουθούμε να μπορούμε να καταλάβουμε», προσθέτει.

Σε έναν αιώνα και περισσότερα από 5.000 τεύχη, το περιοδικό έχει δημοσιεύσει αριστουργήματα της λογοτεχνίας, όπως το «Εν ψυχρώ» του Τρούμαν Καπότε (1965), και έχει προκαλέσει πολλές συζητήσεις, όπως όταν ο Τζέιμς Μπόλντουιν έγραψε για τις φυλετικές εντάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, ανάμεσα σε άλλες μεγάλες πένες, όπως ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ, ο Τζ. Ντ. Σάλιντζερ ή η Σούζαν Σόνταγκ.

Το εβδομαδιαίο περιοδικό έγραψε επίσης μεγάλες σελίδες της δημοσιογραφίας, από το ρεπορτάζ του Τζον Χέρσεϊ για τη Χιροσίμα το 1946, που αφύπνισε τις αμερικανικές συνειδήσεις για τη φρίκη της ατομικής βόμβας, μέχρι την κάλυψη της δίκης του ναζί εγκληματία Άντολφ Άιχμαν από τη φιλόσοφο Χάνα Άρεντ.

Πιο πρόσφατα, το New Yorker τιμήθηκε με βραβείο Πούλιτζερ για την έρευνα του Ρόναν Φάροου για τον κινηματογραφικό παραγωγό Χάρβεϊ Γουάινστιν, που τροφοδότησε το πλανητικών διαστάσεων κύμα σοκ #MeToo.

Πρόκειται για έργα «αξιοσημείωτα που άλλαξαν πραγματικά τον ρου της αμερικανικής ιστορίας και όχι μόνο της αμερικανικής δημοσιογραφίας», υπογραμμίζει η Τζούλι Γκόλια, επιμελήτρια της έκθεσης «Ένας αιώνας του New Yorker» στη μεγάλη βιβλιοθήκη του Μανχάταν.

Στην αρχή, το περιοδικό δεν είχε αυτή τη φιλοδοξία, όταν κυκλοφόρησε το πρώτο τεύχος του με ημερομηνία 21 Φεβρουαρίου 1925. Τη χρυσή εκείνη εποχή της τζαζ, εν μέσω της ευφορίας μετά τον πόλεμο και πριν από το οικονομικό κραχ, οι ιδρυτές του, το ζευγάρι δημοσιογράφων Χάρολντ Ρος και Τζέιν Γκραντ, ήθελαν «ένα περιοδικό γεμάτο πνεύμα και κοσμοπολιτισμό, ένα περιοδικό της πόλης, αλλά που να μην παίρνει τον εαυτό του πολύ στα σοβαρά», αφηγείται στο Γαλλικό Πρακτορείο η ιστορικός.

Εκατό χρόνια αργότερα, το «The New Yorker» έχει 1,3 εκατομμύριο συνδρομητές, η πλειονότητα των οποίων παραμένει πιστή στην έκδοσή του σε χαρτί, επιπλέον της ψηφιακής εκδοχής του. Είναι ένας από τους εκ των ων ουκ άνευ τίτλων του ομίλου μέσων ενημέρωσης Condé Nast (Vogue, Vanity Fair, GQ), που το εξαγόρασε το 1985.

Παρά τον ελιτίστικο χαρακτήρα του, το περιοδικό, που τοποθετείται στην αριστερά, προσαρμόσθηκε στην ψηφιακή εποχή και στοιχημάτισε στις συνδρομές μάλλον, παρά στις διαφημιστικές εισπράξεις, εξηγούσε πρόσφατα σε ραδιοφωνική εκπομπή ο διευθυντής του, ο Ντέιβιντ Ρέμνικ, που βρίσκεται στη θέση αυτή από το 1998.

«Οι άνθρωποι λαμβάνουν μέσω του ταχυδρομείου κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτές τις σελίδες. Ένας ιστότοπος στο Ίντερνετ, podcasts, ένα πολιτιστικό φεστιβάλ» το φθινόπωρο, εξηγεί η Τζούλι Γκόλια. «Μια μάρκα με απίστευτη επιτυχία», εκτιμά. Μια μάρκα, τα σκίτσα της οποίας κυκλοφορούν επίσης σε παζλ ή πόστερ και ο λογότυπός της εμφανίζεται σε τσάντες που κουβαλούν στον ώμο τους κάτοικοι στους δρόμους της Νέας Υόρκης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ