Ένα ταξίδι στην Ανταρκτική με οδηγό την καρδιά

Σε κείμενο και σκηνοθεσία της Αλμπέρτας Τσοπανάκη, ο 9χρονος Γιόχαν ταξιδεύει μέχρι την Ανταρκτική και συναντά έναν πιγκουίνο που έχει χάσει την οικογένειά του και απειλείται από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η φιλία που γεννιέται ανάμεσά τους γίνεται ο πυρήνας μιας ιστορίας βαθιάς αγάπης και ευθύνης, που μιλά στα παιδιά με απλό αλλά ουσιαστικό τρόπο για ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εποχής μας.

Η παράσταση, χωρίς διδακτισμό, καλλιεργεί την οικολογική συνείδηση και την ενσυναίσθηση, υπενθυμίζοντας ότι ακόμα και οι μικρές πράξεις έχουν σημασία.

Θέατρο και εκπαίδευση: μια ζωντανή συνάντηση

Ιδιαίτερη θέση στην παραγωγή κατέχει η θεατροπαιδαγωγική διάσταση του έργου, την οποία υπογράφει η Παρασκευή Φαναριώτη. Εκπαιδευτικός, θεατρολόγος και θεατροπαιδαγωγός, η Φαναριώτη δεν περιορίζεται στη σκηνική της παρουσία – όπου ερμηνεύει και τραγουδά στον ρόλο της μητέρας του Γιόχαν – αλλά συνοδεύει την παράσταση με ένα ολοκληρωμένο θεατροπαιδαγωγικό υλικό.

Το υλικό αυτό έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί πριν και μετά την παράσταση, ενισχύοντας τη βιωματική εμπειρία των παιδιών. Μέσα από παιχνίδια ρόλων, κινητικές ασκήσεις και δημιουργικές δράσεις, τα παιδιά προετοιμάζονται για τη θεατρική εμπειρία και στη συνέχεια οδηγούνται στον αναστοχασμό και την κατανόηση των περιβαλλοντικών μηνυμάτων του έργου. Στόχος δεν είναι απλώς η γνώση, αλλά η διαμόρφωση ενεργών και συνειδητοποιημένων πολιτών.

Η υπογραφή της Παρασκευής Φαναριώτη

Η Παρασκευή Φαναριώτη φέρνει στο έργο μια σπάνια σύνθεση εμπειριών. Με σπουδές στη Θεατρολογία και Πολιτιστική Επικοινωνία στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, μακρά πορεία στην εκπαίδευση και παρουσία στη δημοσιογραφία πολιτισμού, κινείται με άνεση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη.

Η διεθνής της εμπειρία σε Γερμανία και Αυστρία, καθώς και η δημιουργική της αυτονομία σε προηγούμενες θεατρικές δουλειές, αποτυπώνονται καθαρά στον «Πιγκουίνο του Γιόχαν»: η σκηνική αλήθεια συναντά την παιδαγωγική μεθοδολογία, δημιουργώντας ένα έργο που μιλά στα παιδιά χωρίς να τα υποτιμά.

Θέατρο για μικρούς και μεγάλους

«Ο Πιγκουίνος του Γιόχαν» απευθύνεται σε παιδιά, αλλά δεν αφήνει ασυγκίνητους τους ενήλικες. Είναι μια παράσταση που υπενθυμίζει ότι η τέχνη μπορεί να γίνει χώρος συνάντησης γενεών, αξιών και προβληματισμών. Ένα έργο που δεν φοβάται να αγγίξει δύσκολα θέματα με τρυφερότητα και ελπίδα.

Η παράσταση παρουσιάζεται στην Κεντρική Σκηνή του Θεάτρου Παραμυθίας από τις 30 Νοεμβρίου 2025, κάθε Κυριακή στις 12:00, και αποτελεί μια ξεχωριστή πρόταση για οικογενειακή θεατρική έξοδο – με ουσία, συναίσθημα και αληθινό παιδαγωγικό αποτύπωμα.

«Για να λένε ότι οι άνθρωποι που περνούν από δω ότι αναπαύονται, σημαίνει ότι κάποια στιγμή, όταν ξεκουραστούν αρκετά, θα ξανασηκωθούν;», τη ρώτησα. «Θα έρθει κάποτε η στιγμή που όλοι οι πεθαμένοι θα σηκωθούν και θα ξαναγυρίσουν στις ζωές τους, γι’ αυτό τους θάβουν άλλωστε, για να κοιμούνται ήσυχοι», μου απάντησε. Η αδερφή μου είχε μιξάρει τη φαντασία της με τις σκόρπιες γνώσεις της από το μάθημα των θρησκευτικών και μας χάρισε έναν σουρεαλιστικό διάλογο, ο οποίος δεν είναι κατάλληλος για παιδιά στο ξεκίνημα της σχολικής τους ζωής. Δυστυχώς για την ιστορία της ανθρωπότητας, αυτή η συνομιλία παρέμενε κρυφή μέχρι σήμερα.

Σχεδόν τριάντα πέντε χρόνια μετά από εκείνη την εποχή, δεν περίμενα ότι το ζήτημα της ύπαρξης και του θανάτου θα με απασχολήσει σε τέτοιο βαθμό. Όση γνώση κι εμπειρία να έχω αποκτήσει, όσες ώρες και να έχω κοιτάξει το ταβάνι, όσες φιλοσοφικές συζητήσεις και να έχω κάνει, τείνω να αποδεχτώ ότι αυτό το ζήτημα μέσα μου θα παραμείνει άλυτο. Όταν όμως βιώνω μια εμπειρία που το ανακινεί, τότε νιώθω ότι θέλω να το ξαναπιάσω από την αρχή κι ας ξέρω πως στο τέλος δε θα βγάλω άκρη.

Μια τέτοια εμπειρία έζησα στο θέατρο Σταθμός την προηγούμενη εβδομάδα. Όπως τότε, στα πέντε μου χρόνια, έτσι και τώρα, έπιασα τον εαυτό μου να προσπαθεί να καταλάβει τι σημαίνει «αναπαύονται οι ψυχές». Μόνο που αυτή τη φορά το ερώτημα δεν το έβαλα εγώ στην αδερφή μου, αλλά ένα «δεκάχρονο κορίτσι» πάνω στη σκηνή, στον θεατρικό μονόλογο του Γενς Ράσκχε, με τίτλο «Κοιμούνται τα ψάρια;».

Το θεατρικό αυτό έργο παρουσιάζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, σε μετάφραση της Κατερίνας Θεοδωράτου. Το κορίτσι που ονομάζεται Γέτε υποδύεται η Ευγενία Δημητροπούλου και τη σκηνοθεσία της παράστασης υπογράφει η Ζωή Ξανθοπούλου. Στη σκηνή, βλέπουμε την Γέτε να μοιράζεται το βίωμά της γύρω από την απώλεια του μικρού της αδερφού Αιμίλιου. Ένα παιδί, του οποίου η ζωή με το ζόρι του απέσπασε ένα κομμάτι, προσπαθεί να δείξει αντοχή, να κατανοήσει την ανθρώπινη φύση, να μοιραστεί τα συναισθήματά του και να βάλει το δάχτυλό του βαθιά μέσα στο τραύμα για να κλείσει την πληγή.

Η Ευγενία Δημητροπούλου, σαν ένα άχρονο πλάσμα που είναι, καταφέρνει να φέρει κοντά στα μάτια μας πτυχές του πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης μέσα από το πρίσμα της αφοπλιστικής παιδικής αθωότητας. Η Ζωή Ξανθοπούλου, με την ξεχωριστή της ευφυΐα, χρησιμοποιεί το ταλέντο που διαθέτει για να φωτίσει κάθε πλευρά μιας ιστορίας, που αγγίζει τα όρια της ανθρώπινης αντοχής.

«Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι για να πεθάνει κανείς», μας εξηγεί η Γέτε σαν να κάνει τον κομπέρ μπροστά σ’ ένα μικρόφωνο. Συνεχίζει, λέγοντας ότι «υπάρχουν άνθρωποι που πέθαναν επειδή ξέχασαν να κολυμπάνε και άνθρωποι που πέθαναν επειδή μπήκαν σ’ ένα τρένο για να ταξιδέψουν». Κι ενώ παραθέτει συνηθισμένους και ασυνήθιστους τρόπους, κατά τους οποίους οι άνθρωποι αποχαιρετούν αυτόν τον μάταιο κόσμο, μού έρχεται στο μυαλό η λατινική ρήση “Amorfati”, που πάνω κάτω, σημαίνει να αγαπάς τη μοίρα σου, δηλαδή να αγκαλιάζεις κάθε καλό και κακό που σου συμβαίνει, σαν άλλος Ρίλκε.

Καλά τα λέτε φιλόσοφοι, αλλά μεταξύ μας, δε χωνεύεται ο θάνατος, πόσω μάλλον ο θάνατος ενός παιδιού με οποιονδήποτε τρόπο. Είναι η στιγμή που λες ότι δεν υπάρχει θεός κι ας βάζει τους εκπροσώπους του να ψέλνουν και να υμνούν την αθωότητα, που δεν έχει ανάγκη από τη συγχώρεση.
Πάνω στη σκηνή, έχουν απλωθεί παιχνίδια, μαρκαδόροι και χρωματιστές ζωγραφιές. Ακούγεται, κατά διαστήματα, η γλυκιά μελωδία του Σπύρου Γραμμένου από κάτι που μοιάζει με ξυλόφωνο. Ένα κορίτσι προσπαθεί να συνειδητοποιήσει ότι είναι πλέον το μοναδικό παιδί μιας οικογένειας. Γύρω μου, ακούγεται ο ήχος των πακέτων χαρτομάντηλων. που ανοίγουν και των αναρροφήσεων.

Κάποια στιγμή, διατυπώνεται το ερώτημα: «κοιμούνται τα ψάρια;». Συνειδητοποιώ ότι δεν έχω αναρωτηθεί ποτέ κάτι τέτοιο. Ξέρω μόνο ότι διατηρούν τη σιγή τους ακόμα κι όταν πονάνε. Ίσως να μην κλείνουν τα μάτια, αλλά να περνούν περιόδους ξεκούρασης που ο μεταβολισμός τους πέφτει και μπορεί να αιωρούνται στο νερό. Ποιος ξέρει; Ίσως η Γέτε να μη βρίσκεται μπροστά μας για να δώσει απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Η Γέτε θέλει απλώς να υπάρχει ένας παράδεισος όπου όλα τα παιδιά θα μπορούνε να τρώνε το αγαπημένο τους φαγητό χωρίς περιορισμούς. Θέλει να μην ξεχάσει και να κρατήσει την ελπίδα ζωντανή. Θέλει να μη σβήσει η αγάπη που έχει μέσα της.

Βρίσκομαι στη μέση μιας έκρηξης συναισθημάτων κι αρχίζω να αναρωτιέμαι: τι θα γίνει αύριο; Θα είμαι εδώ; Πώς θα είναι η μέρα που θα περάσω απέναντι; Ξύπνα, άνθρωπέ μου, είναι Τετάρτη βράδυ. Πήγαινε σπίτι σου, κάνε ένα μπάνιο και ξάπλωσε. Σκέψου την ομορφιά που είδαν τα ματάκια σου στο θέατρο σήμερα (σπάνιο φαινόμενο) και ρώτα την αγαπημένη σου ζωγράφο: «ποια χρώματα θα ταίριαζαν στην τελευταία μας εικόνα;».

«Θάλασσες μας ζώνουν κύματα μας κλειουν, σ’ άγριους βράχους πάνω τα νιάτα μας φρουρούν». Ωραίοι «Κοινοί Θνητοί». Ένα μικρό παιδί διασχίζει, τρέχοντας, το απλωμένο πανό. «Τώρα στο τέλος της ζωής μου, την ώρα των απολογισμών, σβήνουν απ’ το μυαλό μου οι λεπτομέρειες και μένουν τα ‘’Μεγάλα Μεγέθη’’». Ξαπλώνει πάνω στις δύο λέξεις: «Μεγάλα Μεγέθη». Ξεκουράζεται.

Οι ακμαίες στιγμές μιας μουσικής ιδιοφυΐας στο «εδώ» και το «τώρα». Ζεσταίνουν το αίμα. Ενώνουν. Ενθαρρύνουν. Συγκινούν. Αφανίζουν το σάπιο. Φτάνουν στα πεδία των μαχών. Σκάνε σαν σφαίρες στα κυνικά χαμόγελα. Τα κυνικά χαμόγελα γίνονται κουκίδες.

Όσοι βρεθήκαμε, την Τετάρτη 25 Ιουνίου, στη μεγάλη συναυλία που διοργάνωσαν η ΚΕ του ΚΚΕ και η οικογένεια του Μίκη Θεοδωράκη, για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του συνθέτη, είμαστε τυχεροί.

Γιατί η φράση «και συ, λαέ βασανισμένε, μην ξεχνάς τον φασισμό» ειπώθηκε με τη σύμπραξη των νεκρών.

Γιατί ποίηση είναι ο κόσμος της συλλογικότητας. Γιατί ο Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Βάρναλης, ο Αναγνωστάκης, ο Λειβαδίτης, ο Λόρκα, ο Σεφέρης, ο Νερούδα βρήκαν όλες εκείνες τις λέξεις, που ανατρέπουν την ήττα και το τέλος. Κοίταξαν τον ίδιο ορίζοντα. «Λίγο ακόμα θα ιδούμε τις αμυγδαλιές ν’ ανθίζουν, τα μάρμαρα να λάμπουν στον ήλιο, τη θάλασσα να κυματίζει». Ένας άνδρας, πάνω από 80 χρόνων, στα αριστερά του Στάδιου. Με δυνατή φωνή. Πίσω του, η οδός Άγρας και το σπίτι του Γιώργου Σεφέρη. Η ροή του χρόνου, αδιάκοπη.

Γιατί η μουσική του Μίκη είναι σαν «περίληψη του κόσμου». Το ρίζωμά μας.

Γιατί στο πρόσωπο των παιδιών παίρνει την αρχετυπική της μορφή η αξιοπρέπεια.

Γιατί τα δεκαεξάχρονα αγόρια, οι «Τεκετζήδες», που μας σύστησε ο Γιώργος Νταλάρας, διέψευσαν τον παμπάλαιο εφιάλτη ότι «το νερό, κάθε φορά, λιγοστεύει».

Γιατί «κάθε ώρα είναι η δικιά μας ώρα».

Γιατί ήμασταν χιλιάδες που φωνάξαμε «Λευτεριά στην Παλαιστίνη», πανύψηλοι, κάτω από τον βαρύ ουρανό μιας πόλης, μιας χώρας που αργοπορεί. Που τυφλώνεται.

Γιατί ήμασταν χιλιάδες που κλάψαμε. Που είδαμε τα αποθέματα να υπερπηδούν τα εμπόδια των καιρών και να γίνονται δρόμοι για κάθε αγέννητο άνθρωπο.

Γιατί ο προορισμός είναι πάντα ένα σύμπαν από λέξεις και μελωδίες. Τόσο μακριά από κάθε πιθανότητα βαρβαρότητας.

*Όταν ήμουν μικρή, ζωγράφιζα συνεχώς δέντρα. Όταν είδα για πρώτη φορά τον Μίκη Θεοδωράκη, είπα «να, ένα γερό δέντρο». Κι άρχισα να τον ζωγραφίζω «ως το πιο ψηλό δέντρο», μέσα στο δάσος μου. Εκείνη την Τετάρτη, ακουμπήσαμε πάνω σε δέντρα. Που ξαφνικά έγιναν πολλά. Επιβεβαιώνοντας το «για πάντα».

Δεν ξέρω πόσο αισιόδοξος άνθρωπος είναι ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, δεν ξέρω τι σημαίνει η λέξη «μαυρίλα» που ακούω από τρίτους κάθε φορά που συζητάω για τα τραγούδια του, ξέρω όμως πως είναι ένας άνθρωπος με φωνή υψωμένη και ακλόνητη και αυτό κάπως μου φτάνει για να υπόσχομαι πως θα τον ακούω για όσο κρατάει το δικό μου για πάντα.

Ο Λυκαβηττός γεμίζει και στα αριστερά, ανάμεσα στο όρθιο κοινό, που φαντασιώνομαι πως ακόμα ελπίζει και γι’ αυτό βρίσκεται εκεί, ανεμίζει η σημαία της Παλαιστίνης, σπουδαία υπενθύμιση πως η ζωή δεν προχωρά το ίδιο για όλους μας και πως κάποιοι είμαστε απλά και πέρα από την αξία μας τυχεροί.

Η συναυλία ξεκινά μετά από μια παρέμβαση για την πιο σπουδαία δράση της γης “March to Gaza” και μετά από ένα σύσσωμο «Λευτεριά στην Παλαιστίνη». Κι η συναυλία ξεκινά με το “Requiem”, ένα τραγούδι για το τέλος του κόσμου, που μεταξύ άλλων λέει:

Θα βάλω τα καλά μου
Θα ανέβω στον λόφο
να δω το τελευταίο ηλιοβασίλεμα
θα θυμηθώ ένα παραμύθι
κάπου μακριά οι άνθρωποι
θα νομίζουν πως είναι ακόμα ζωντανοί.

Ακούω τον Αλκίνοο να τάσσεται υπέρ του τέλους του κόσμου, αλλά όχι λόγω μιας αίσθησης του μάταιου, αλλά μιας αίσθησης αποτυχίας γιατί κάτι δεν κάναμε καλά, ή μάλλον για τα πολλά που δεν κάναμε καλά. Καλοδεχούμενο το τέλος του κόσμου, γιατί πρέπει να σταματήσουμε να πιστεύουμε στο καλύτερο σαν από μηχανής θεός, σαν κάτι πέρα από την υπόστασή μας και το χρέος μας. Πρέπει να σταματήσουμε πια να αποκαλούμε «ζωή», αυτά που ονομάζαμε ως τώρα έτσι.

Έχω συγκινηθεί ήδη από το πρώτο τραγούδι.

Καθόλη τη διάρκεια της συναυλίας παρατηρώ τη μαμά μου, όσους ουρλιάζουν το αγαπημένο τους τραγούδι, όσους χαμογελάνε στα λόγια του Αλκίνοου, όσους πιάνονται από το χέρι, τις φίλες που κάθονται αγκαλιά, τον πολύχρωμο κόσμο που είναι τόσο διαφορετικός σε ηλικία και στυλ αλλά που είναι ταυτόχρονα και τόσο ίδιος, σε βαθμό ικανοποίησης.

Συνομιλούμε με τον Αλκίνοο. Ο Αλκίνοος είναι ένας καλλιτέχνης που ακουμπάει τη φωνή του και τους στίχους του στο σημείο εκείνο που η ενσυναίσθησή μας βρίσκει το φως. Η μουσική του εισχωρεί για να διασώσει τις σκέψεις μας εκείνες, που καμιά φορά χάνονται στον δρόμο προς εκείνο που ονομάζουμε σωστό. Ολόκληρα τα τραγούδια του τείνουν να μου θυμίζουν να μην ξεχνάω να περνάω καλά σαν να είναι το απόλυτο δικαίωμά μου.

Τα λόγια του – αυτά που ξεστομίζει ανάμεσα στα τραγούδια του, σαν απάντηση στις φωνές του κοινού, σαν τη συνέχεια εκείνου που στέκεται στην σκηνή και που είναι τόσο καλλιτέχνης όσο και άνθρωπος – ακούγονται σαν την ανάγκη της συντροφικότητας και της συλλογικής σκέψης.

Κι επειδή συζητάμε και ξανασυζητάμε, ενώ προσποιούμαστε πως δε μας νοιάζει πάντα, για το χρέος του καλλιτέχνη απέναντι στην κάθε εποχή, το χρέος του να μοιράζεται τη φωνή του με τους αδικημένους και να μιλάει στο όνομα αυτών, όσο του το επιτρέπουν, κάθομαι και σκέφτομαι πως το συμπέρασμα αυτών των συζητήσεων είναι ένα – και δε χωράνε σε αυτό ψιλά γράμματα ούτε «αλλά»: Είναι αυτονόητο χρέος να είναι κανείς άνθρωπος.

Κι ο Αλκίνοος Ιωαννίδης το γνωρίζει αυτό πάρα πολύ καλά.

Συντελεστές της συναυλίας:

Σταύρος Λάντσιας: πλήκτρα
Μιλτιάδης Παπαστάμου: ηλεκτρικό βιολί
Γιώτης Κιουρτσόγλου: ηλεκτρικό μπάσο
Μιχάλης Καπηλίδης: τύμπανα
Αλκίνοος Ιωαννίδης: ηλεκτρική κιθάρα, φωνή
Ηχοληψία: Βαγγέλης Λάππας – Βασίλης Δρούγκας
Σχεδιασμός φωτισμών: Μαρία Βενετάκη
Χειρισμός Φωτισμών: Μελίνα Ζερβάκ
Παραγωγή: X Lalala & Roll Out Vision Services
Επιμέλεια παραγώγης: Αθύρ

Κεντρική φωτογραφία: Facebook

Στην παράσταση Αλλαγή: Μέθοδος, μια διασκευή βασισμένη στο ομώνυμο βιβλίο του Εντουάρ Λουί, μπαίνουμε σε ένα δωμάτιο γεμάτο από βιβλία και γνώση. Βλέπουμε, έναν νεαρό άνδρα που προσπαθεί να εμπνευστεί και να γράψει. Θέλει να γίνει συγγραφέας. Στο δωμάτιο εμφανίζεται ένας ακόμα άνδρας, που ως έργο έχει να τον βοηθήσει να θυμηθεί το παρελθόν του. Έτσι, οι δύο αυτοί άνδρες κάνουν μια βουτιά στη μνήμη του πρώτου και σε μια ζωή διαφορετική και μακρινή πια. Μέσα από αυτή την κατάδυση, ταξιδεύουμε μαζί τους από ένα χωριό του γαλλικού βορρά – και ό, τι συνεπάγεται αυτό – μέχρι το Παρίσι.

Ο σύγχρονος εαυτός που επιθυμεί να γίνει συγγραφέας, θα θυμηθεί τα χρόνια του στο λύκειο, τα πρόσωπα και τις καταστάσεις που τον σημάδεψαν, αλλά κυρίως την διαδικασία της αλλαγής και της εκ νέου επινόησης της ταυτότητάς του καθώς και την απόλυτη ανάγκη του να ξεφύγει από τον άλλο του εαυτό που έπρεπε να ανήκει μονάχα στο παρελθόν. Οι δύο πρωταγωνιστές συνθέτουν το σύμπαν του ίδιου ανθρώπου, ενός ανθρώπου που βιώνει τις δικές του εσωτερικές συγκρούσεις. Ο εαυτός που επιθυμεί να γίνει συγγραφέας, είναι ο εαυτός του τώρα, αυτός που θέλει, να κοιτάει μόνο μπροστά και να προχωρά στο προσωπικό του ιδανικό και ο άλλος είναι ο εαυτός του χωριού και όσων έχει ορίσει πάνω του η μικρή κοινότητα, αυτός ο εαυτός που είναι γεμάτος από ενοχικότητα για όσα αφήνει στην άκρη και φόβο για όσα νέα θέλει να αποκτήσει.

Αυτός ο δεύτερος εαυτός, είναι αυτός που θα ήθελε να μείνει σαν υπενθύμιση της αρχής της πορείας του παροντικού εαυτού και κατηγορεί τον νέο εαυτό για όσα τελικά απαρνήθηκε στο όνομα της εξέλιξης και του ονείρου. Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη και αναγκαία, καθώς η αλλαγή υφίσταται μόνο όταν κοιτάξουμε απ’ έξω όλα όσα αφήνουμε και ελπίζουμε να ξεχάσουμε.

Οι δύο εαυτοί συζητούν και αλληλοσυμπληρώνονται. Φαίνεται πως καμία σημασία δεν έχει ο τωρινός εαυτός χωρίς την προηγούμενη πραγματικότητά του. Φαίνεται πως είναι σημαντικό να κουβαλήσουμε μαζί μας όλες τις θυσίες, τις προσπάθειες, τα άτομα, τους τόπους, τις συνήθειες, τις σχέσεις, όλα όσα δεν είναι πια το ίδιο οικεία, όλα όσα μισήσαμε και επιλέξαμε να κλείσουμε στο κουτί εκείνο που περιέχει ένα άλλο εγώ.

Ποιο είναι όμως αυτό το πριν στην περίπτωση του Εντουάρ Λουί; Γιατί εδώ μιλάμε για αλλαγή τάξης. Μιλάμε για χωριό και μετά για κάτι παραπάνω από πόλη, το Παρίσι. Μιλάμε για μια ζωή με συγκεκριμένη καθημερινότητα που έχει την τηλεόραση ανοιχτή σε προγράμματα χωρίς ενδιαφέρον και επίπεδο, που μετουσιώνεται σε μια γεμάτη ποιότητα – όπως την αντιλαμβάνεται το νέο εγώ – εμπειρία σε ένα Πανεπιστήμιο στο Παρίσι. Μιλάμε για την έλλειψη και την εγκατάλειψη αυτής. Μιλάμε για την τάξη ενός ανθρώπου που δεν είχε ποτέ φανταστεί πως υπάρχει το άλλο, ή καλύτερα, που δεν είχε ποτέ φανταστεί ότι μπορεί να ελπίσει για το άλλο, να το φτάσει, να το ακουμπήσει, να το χορτάσει.

Ο Λουί τα καταφέρνει. Κι ας είναι ο άλλος εαυτός παρών σε κάθε βήμα του. Κι ας τον γεμίζει τύψεις για τις σχέσεις που άφησε. Κι ας προσπαθεί να τον τραβήξει στα γνωστά και άλλοτε – στο μυαλό ενός έφηβου – ασφαλή μέρη. Ο εαυτός του παρελθόντος είναι το μικρόβιο του φόβου. Είναι αυτός ο φόβος που δε μας αφήνει να περάσουμε τη γραμμή της αλλαγής και της εξέλιξης. Είναι ο πιο λογικός φόβος του κόσμου και ο πιο βαθύς. Ο πιο βαθύς γιατί αρνείται να τα παρατήσει και να χάσει ακόμα κι εκείνη τη στιγμή που ο στόχος γίνεται πιο ποθητός από την ασφάλεια. Πώς να μην ταυτιστεί λοιπόν κανείς με έναν ακόμα νέο που έχει δικαίωμα να ονειρεύεται – κι ας γεννήθηκε – τυχαία – με περισσότερα προνόμια;

Η αλλαγή είναι αντίσταση και επανάσταση. Αυτό διαβάζουμε στο βιβλίο κι αυτό βλέπουμε στην παράσταση, σε μια παράσταση που σέβεται και ακολουθεί το κείμενο, ένα κείμενο που μας καλεί να αντιληφθούμε τη δύναμη που περνάει μόνο από το δικό μας χέρι. Ένα κείμενο που μας θυμίζει πως διαβάζουμε και βλέπουμε θέατρο για να ανακαλύψουμε ξανά τους εαυτούς μας.

Συντελεστές

Μετάφραση: Στέλλα Ζουμπουλάκη

Σκηνοθεσία / Δραματουργία: Εύα Φρακτοπούλου

Σχεδιασμός κίνησης: Κατερίνα Φώτη

Συνεργάτις στην κίνηση / επιμέλεια προβών: Ελευθερία Αγαπάκη

Επιμέλεια Ενδυματολογίας: Βασιλική Σύρμα

Πρωτότυπη Μουσική: Gary Salomon
-επίσης ακούγονται τα κομμάτια του Μάνου Μυλωνάκη: “Margarette ||”, “Treeman”, ” Envy”, “Giardini di Bomboli”, ”Margarette”

Σκηνογραφία: Κυριακή Φόρτη

Βοηθός Σκηνοθέτη: Μαρία Γκιώνη, Σεμίραμις Αμπατζόγλου

Επικοινωνία: Μαριάννα Ράντου

Φωτογραφίες: Νικολέττα Ζαρίφη

Φωτιστής: Γιώργος Κασσακος

Παίζουν: Κωνσταντίνος Γεωργαλής, Διονύσης Πιφέας

Τοποθεσία: ΠΛΥΦΑ – Κτήριο 7Γ, Κορυτσάς 39, Βοτανικός

Παραστάσεις: 18/05, 30/05 και 1/06 στις 9 μ.μ.

Κλείστε τα εισιτήριά σας, εδώ.

Όταν πρωτοδιάβασα την υπόθεση της παράστασης «Η μέρα της φούστας», πείστηκα να κλείσω το εισιτήριό μου, όμως την ίδια στιγμή αγχώθηκα. Έφηβοι, μετανάστες, μια σχολική τάξη, μάθημα θεάτρου. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ήδη έναν προβληματισμό: Ποιοι έφηβοι ενδιαφέρονται σήμερα για το θέατρο και τον πολιτισμό; Ειδικότερα, ποιοι έφηβοι μετανάστες ενδιαφέρονται για τον δυτικό πολιτισμό; Ήδη φαντάζομαι κινητά στα χέρια, βρισιές, χειρονομίες, βία, αδιαφορία, απελπισία… Ήδη φαντάζομαι μια καθηγήτρια εξουθενωμένη από την αδιαφορία των μαθητών της, εξαντλημένη και ταπεινωμένη μπροστά σε εφήβους που την έχουν κάνει να ξεχάσει το όραμά της.

Αυτό που δε φανταζόμουν διαβάζοντας για την παράσταση, ήταν ότι θα δω κάτι βίαιο και έντονο, που ωστόσο τελικά θα μου φαινόταν λογικό. Η Σόνια, η άψογη Θεοδώρα Τζήμου που δεν ξεφεύγει ούτε στιγμή από τον ρόλο της ταπεινωμένης εκπαιδευτικού που νομίζει πως θα σπάσει τον κύκλο της βίας αν γίνει και η ίδια θύτης και τους μιλήσει μονάχα στη γλώσσα που γνωρίζουν – τη βία, αναγκάζει τους εφήβους να βιώσουν και οι ίδιοι την εμπειρία του φόβου, του εγκλωβισμού και της υποταγής. Στόχος της είναι να τους κάνει να κατανοήσουν την έννοια του ρόλου, της ταυτότητας, της εξουσίας και της υποταγής, ώστε να τους βοηθήσει να βρουν κάποιον σκοπό στη ζωή τους μακριά από τη βία και τα στερεότυπα. Όμως όσο το προσπαθεί, τόσο περισσότερο απομακρύνεται από τον ρόλο της ως εκπαιδευτικός και ως άνθρωπος που θα έπρεπε να συμβάλλει θετικά στη διαμόρφωσή τους, σύμφωνα με το πώς ορίζεται το έργο των εκπαιδευτικών.

Η κατάσταση ξεφεύγει και ξεφεύγει από πολύ νωρίς. Η Σόνια με την εξουσία στα χέρια της πια, νομίζει πως τα καταφέρνει ή πως θα καταφέρει τελικά να εκπληρώσει τον ρόλο της και να συνεισφέρει έστω και ελάχιστα στις ζωές τους. Ξεχνάει όμως άθελά της από πού έρχονται αυτά τα παιδιά και τι συναντάνε κάθε φορά που αφήνουν την τάξη και επιστρέφουν στον δρόμο. Η βία φέρνει βία και ο κύκλος δεν κλείνει ποτέ. Όμως η σκηνή, έχει γεμίσει βιβλία και τα βιβλία είναι πάντα πιο ελπιδοφόρα από τα φτυσίματα και τις ευφάνταστες βρισιές που ακούμε με το που ξεκινάει το έργο.

Η δύναμη του θεάτρου και της τέχνης είναι μπροστά στα μάτια μας, αλλά μπροστά στα μάτια μας είναι και μια βία που δεν είναι καθόλου μακρινή, καθόλου «γαλλική». Ο Εντουάρ Μπαλαντίρ, πρωθυπουργός της Γαλλίας εν έτει 1995 είχε κληθεί να αντιμετωπίσει ένα φοβερό κύμα ενδοσχολικής βίας στη Γαλλία. Η κυβέρνησή του είχε παρουσιάσει μια σειρά σοβαρών μέτρων με τόνωση των σχολικών διαδικασιών, ενθάρρυνση της εντατικότερης μόρφωσης όλων των μαθητών της Γαλλίας – κυρίως των χαμηλότερων στρωμάτων – ακόμα και ίδρυση σταθμών όπου μαθητές προβληματικών οικογενειών θα μπορούσαν να διανυκτερεύουν σε ασφαλές περιβάλλον. Αρκεί να μιλήσουμε με κάποιον εκπαιδευτικό για να συνειδητοποιήσουμε ότι η κανονικότητα σε μια σχολική τάξη με εφήβους μπορεί να είναι βίαιη.

Δε χρειάζεται να είσαι εκπαιδευτικός για να ενδιαφερθείς. Η βία ανάμεσα στους εφήβους και με τόσους εφήβους θύτες είναι σε έξαρση και πρέπει να κάνουμε κάτι. Ας κάνουμε το πρώτο βήμα να τη συνειδητοποιήσουμε και ας προσπαθήσουμε να βρούμε έναν τρόπο, ενώ προβληματιζόμαστε με το εξής: Μπορεί χωρίς βία να εξευγενισθεί η βαναυσότητα του ανθρώπου;

Ταυτότητα της παράστασης

Σκηνοθεσία: Ζωή Χατζηαντωνίου

Σκηνογραφία: Ελίνα Λούκου

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Μουσική: Γιώργος Μιζήθρας

Φώτα: Νίκος Βλασόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτιδας: Ντίνα Ντεμπέμπε, Ελμίνα Νέου

Φωνητική διδασκαλία: Απόστολος Κίτσος

Βοηθός ενδυματολόγου: Παναγιώτης Ρενιέρης

Βοηθός σκηνογράφου: Ελένη Ζωγράφου

Φωτογραφίες: Άλεξ Κατ

Γραφίστας: Πασχάλης Ζέρβας

Παίζουν: Θεοδώρα Τζήμου στον ρόλο της Καθηγήτριας, Μαρία Αρζόγλου, Νατάσα Βλυσίδου, Βαγγέλης Παπαγιαννόπουλος, Θάνος Κόνιαρης, Στέργιος Μικρούτσικος, Τίτος Πινακάς, Πάνος Χατσατριάν.

Βασισμένο στο ομότιτλο έργο του Ζ.Π. Λίλιενφελντ

Τα αποσπάσματα των έργων που χρησιμοποιούνται στην παράσταση βασίζονται στις μεταφράσεις του Γιώργου Δεπάστα

Θέατρο «Δίπυλον» (Σαμουήλ Καλογήρου 2, Πλατεία Κουμουνδούρου).

Κλείστε τα εισιτήριά σας εδώ.

Όπως και πέρσι, έτσι και φέτος, η παράσταση που μίλησε στην καρδιά δεν είναι και τόσο αμιγώς θεατρική. Πέρσι ήταν η «Νέκυια» του Γιάννη Αγγελάκα και του Χρήστου Παπαδόπουλου, φέτος «Το Φουλάρι» της Δήμητρας Τρυπάνη και της Ηρώς Μπέζου.

Την περασμένη Τετάρτη, βρέθηκα στο θέατρο Δημοτικό Μουσικό Θέατρο Ολύμπια «Μαρία Κάλλας» (την παλιά Λυρική σκηνή, στην οδό Ακαδημίας), έχοντας την προτροπή πολλών να πάω να παρακολουθήσω μια ραδιοφωνική όπερα. Ειλικρινά, δεν ήξερα τι με περίμενε. Από την πρώτη στιγμή, ο ίδιος ο χώρος με τράβηξε, γυρίζοντάς με πίσω στον χρόνο. Κάθισα στα άνω θεωρεία. Διαβάζω στο πρόγραμμα: «Το Φουλάρι είναι μια αφήγηση από έναν Χορό 60 φωνών». Ξεκινάει.

Το πρώτο κυρίαρχο στοιχείο είναι ο ρυθμός. Μια αυστηρά συντονισμένη εκφορά λόγου πάνω στα χτυπήματα των δακτύλων. Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από έναν συγγραφέα και τον φίλο του, που είναι καλεσμένοι σ’ ένα γκαλά. Μέσα από αναγεννησιακούς και μεσαιωνικούς ήχους, ξεδιπλώνονται, οι πτυχές της ανθρώπινης αλληλεπίδρασης.

Μια άχρονη ιστορία για το πώς κι αν χωρούν όλοι οι άνθρωποι στη «ζωή». Σε μια «ζωή» που την έχουν επινοήσει άλλοι άνθρωποι. Η επαναλαμβανόμενη φράση «ωραίο το φουλάρι σας, αλλά λάθος φορεμένο» αναδεικνύει ένα ασφυκτικό πλαίσιο, βασισμένο στη λογική ότι όλα πρέπει να γίνονται με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Από το πώς θα φορέσεις τα ρούχα σου, μέχρι το πώς θα βιώσεις το κάθε συναίσθημα. Έτσι η φαντασία και η δημιουργικότητα μπαίνει στην άκρη και τη θέση τους παίρνουν ο φόβος και η ανασφάλεια.

Ο ρυθμός διατηρείται αμείωτος. Δίνει το μέτρο σε αστείους και σουρεαλιστικούς διαλόγους. Η μουσική, τα τραγούδια και οι φωνές με κάνουν να ξεχνιέμαι κάνοντας τη θέση που κάθομαι πιο αναπαυτική. «Ό,τι βλέπουμε κι ακούμε, στηρίζεται στη μέθοδο ακουστικής επανεκκίνησης “From Ear to Body”», μού ψιθύρισε στ’ αυτί η διπλανή μου. «Φαίνεται κι ακούγεται εντυπωσιακό. Θα το ψάξω στο σπίτι», της απάντησα. Ο συγγραφέας νιώθει άβολα στη δεξίωση. Οι άνθρωποι τριγύρω του μιλούν για το βιβλίο του. Δεν τους καταλαβαίνει (μεταξύ μας, ούτε κι εγώ). Συναντάει μια νέα γυναίκα. Του αρέσει και την ερωτεύεται. Χορεύει μαζί της. Ίσως βρήκε τον τρόπο να αποφύγει την πίεση του «κοινωνικού περιβάλλοντος». Τουλάχιστον, έτσι νόμιζε. Εδώ είναι όμως το σημείο που όλα τα μάτια είναι στραμμένα πάνω του. Ούτε τώρα νιώθει ελεύθερος. Αντιδρά.

Φτάνοντας στον επίλογο, φαίνεται ότι μετά την αντίδραση, η αλήθεια ξαναβρίσκει τον χώρο της. Ο συγγραφέας γυρνάει πίσω σ’ αυτό, που έχει γράψει και το καταλαβαίνει πάλι από την αρχή. Είναι δικό του, δεν μπορεί κανείς να του το πάρει. Ακόμα κι αν δεν έχει θέση στη φωταγωγημένη βιτρίνα του επινοημένου τρόπου ζωής. Ακόμα και αν ο ίδιος έχει χάσει το φουλάρι του, έχει καταφέρει να κάνει το πιο σημαντικό βήμα: Να μοιραστεί αυτό που βλέπουν τα μάτια του και η ψυχή του. Η τελευταία εικόνα που φτάνει στ’ αυτιά μου είναι 60 φωνές να τραγουδούν το“Dormio Fulmine” του Alessandro Scarlatti. Ανατριχιαστικό. Γυρνάω σπίτι πιο ανάλαφρος στη μέση της εβδομάδας, έχοντας μαζί μου την απάντηση στην ερώτηση: «Τι καλό είδες φέτος;».

*Το Φουλάρι, μια ραδιοφωνική όπερα σε πρωτότυπο κείμενο της Ηρώς Μπέζου

Συντελεστές

Μουσική και Σκηνική Σύνθεση/Διδασκαλία/Διεύθυνση: Δήμητρα Τρυπάνη, Πρωτότυπο κείμενο: Ηρώ Μπέζου, Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου, Σκηνικά/Κοστούμια: Άρτεμις Φλέσσα, Επιμέλεια κίνησης: Μαριάννα Καβαλλιεράτου, Σχεδιασμός ήχου: Κώστας Μπώκος,Διεύθυνση Καλλιτεχνικής Παραγωγής/Βοηθοί Σκηνοθέτη: Καλλιρρόη Παπαδοπούλου, Πανίνα Καρύδη, Σύμβουλος Πολυφωνικού Συνόλου: Μιράντα Καλδή, Βοηθός Ενδυματολόγου: Μαρίνα Παπούλια, Βοηθός Σκηνογράφου: Αγγελική Βασιλοπούλου Καμπίτση, Βοηθός Ηχολήπτη: Στέλιος Τσίλογλου-Ιγνατιάδης, Επικοινωνία/SocialMedia: Άλμπα Κόκα, Σχεδιασμός οπτικής ταυτότητας: Δημήτρης Πολίτης,Trailer: Γιώργος Νικόπουλος – βαυβώ productions,Φωτογράφιση: Βαλέρια Ισάεβα, Κινηματογράφηση παράστασης: Γρηγόρης Πανόπουλος

Ερμηνεύουν: Γιώργος Νικόπουλος, Χρήστος Θάνος, Ελπινίκη Σαριπανίδου, Φάνης Ζαχόπουλος, Ελένη Βεργέτη, Βάλια Καράγιωργα, Νίκος Ζιάζιαρης, Φώτης Σιώτας, Βάσια Ζορμπαλή, Ηρώ Μπέζου, Αλίκη Σιούστη, Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη

Μουσικό Σύνολο: Άρπα: Γωγώ Ξαγαρά, Βιολί: Φαίδων Μηλιάδης, Βιολί: Λαέρτης Κοκολάνης, Βιόλα: Αγγέλα Γιαννάκη, Βιολοντσέλο: Δημήτρης Τραυλός, Κοντραμπάσο: Νίκος Τσουκαλάς, Πληκτροφόρο: Αλίκη Σιούστη, Κρουστά: Ζωή Τσακωνιάτη, Ειρήνη Μπιλίνη-Μωραΐτη

Πολυφωνικό Σύνολο: Soprano: Κατερίνα Γεβετζή, Έλλη Ζιάζιαρη, Λίνα Καλπαζίδου, Δέσποινα-Ειρήνη Πουλιάση, Ναταλία Ρουτσολιά, Μαρίνα Στεργίου, Ειρήνη Τζαμτζή. MezzoSoprano: Αθανασία Κυμπούρη, Άννα Μεσαναγρενού, Δάφνη Παγουλάτου, Ερωφίλη Παναγιωταρέα-Αγγελέτου, Μαρία Σαπλαούρα, Εύη Σαραντάκου, Ειρήνη-Βασιλική Τσιολίγκα. Alto: Άννα-Μαρία Ακριτίδου, Δανάη Γραμμένου, Στέλλα Καράπτη, Δώρα Κουντουρά, ΒανέσσαΚουρτέση, Μάρω Κωνσταντινοπούλου, Ελευθερία Μεσημέρη, Μαντώ Μιχαλιού, Ζωή Μούση, Ναταλία Μπάκα, Αθηνά Τασούλα, Βασιλική Σινάνογλου, Δήμητρα Τσαγκαράκη, Ζωή Τσακωνιάτη, Μαρία Τσιλίρα. Tenor: Νίκος Αντωνόπουλος, Πάνος Βουτσινάς, Σταύρος Γεωργιόπουλος, Γιάννα Καλή, Νεφέλη Παρασκευά, Βαγγέλης Τζωρτζακάκης, ΝτορίταΧωραφά. Bass: Ελισσαίος Βλάχος, Δημήτρης Κυραναστάσης, Ιωάννης Κωσταρίκας, Δημήτρης Πολίτης, Γιώργος Σαββίδης, Δημήτρης Τάσαινας.

Το κακό άπαξ και σε αγγίξει, έχει τη δύναμη να μείνει ανεξίτηλο πάνω στο δέρμα της μνήμης σου για πάντα. Μένει εκεί καμουφλαρισμένο στο όνομα του «ο χρόνος όλα τα γιατρεύει» και ξυπνά κάθε φορά που μυρωδιές και αντικείμενα κάνουν ταξίδι στο μέλλον. Σε αυτή την παράσταση, το κακό είναι ένας άντρας με εξουσία, ένας πατέρας, τόσο τρομακτικός όσο και βάρος ασήκωτο, γιατί είναι τόσο αποκρουστικά συχνό οι γυναίκες να φροντίζουν τους κακοποιητές τους.

Βρισκόμαστε στην εποχή των «ταραχών» (Troubles), στην περίοδο των βίαιων συγκρούσεων από το 1968 έως το 1998 στη Βόρεια Ιρλανδία μεταξύ των προτεσταντών, που επιθυμούσαν η επαρχία να παραμείνει μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου και των Ρωμαιοκαθολικών που ήθελαν τη Βόρεια Ιρλανδία να γίνει μέρος της δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Η βάση λοιπόν της παράστασης μοιάζει ήδη βαθιά πολιτική. Μέσα σε αυτές τις αναταραχές που είναι αισθητές πίσω από την πόρτα και έξω από το παράθυρο καθόλη τη διάρκεια του έργου, δύο αδερφές συναντιούνται μετά από 11 χρόνια στο σπίτι που μεγάλωσαν. Αυτή που έρχεται είναι η Φιάννα, μια επαναστάτρια, μια αδελφή που ανέλαβε την ευθύνη και πέρασε 8 χρόνια στη φυλακή, μια μαχήτρια του IRA, μια γυναίκα που άντεξε και γύρισε για να θάψει ένα ανθρώπινο τέρας. Αυτή που συνεχίζει να μένει εκεί, στο αποστειρωμένο πατρικό είναι η Αλάννα, μια γυναίκα – φροντίστρια, θεοσεβούμενη, υποτακτική και μαζεμένη στη γωνιά που ορίζει η πατριαρχία στις γυναίκες που μένουν πίσω.

Οι ψυχές των δύο αυτών αδερφών συγκατοικούν με τους δαίμονες της παιδικής τους ηλικίας, οι οποίοι ορίζουν τις συμπεριφορές και τις αντιδράσεις τους. Η συνάντησή τους λοιπόν είναι πάρα πολύ σημαντική για τη λύτρωσή τους από αυτούς. Και οι δύο έχουν υποφέρει διαφορετικά, αλλά με την ίδια ένταση που υποφέρουν όλες οι γυναίκες που μεγαλώνουν στο ίδιο σπίτι με τους κακοποιητές τους. Ο κακοποιητής είναι πια ανάπηρος, όμως ορίζει ακόμα με τη δύναμη του φύλου του τις ζωές και των δύο. Και τις ορίζει χωρίς καν να εμφανίζεται στη σκηνή – μέχρι που εμφανίζεται.

Το κείμενο είναι πλήρες: Πλήρες σε νοήματα, συναισθήματα, γέλιο και τραγικότητα, σε αξιοσημείωτες ερμηνείες, σε γυναικεία αλληλεγγύη. Οι δύο αδερφές καταστρώνουν ένα σχέδιο εκδίκησης γεμάτο αίματα, υπαρξιακές αναζητήσεις, συγκρούσεις, αβεβαιότητα, θάρρος και ό, τι συμβάλλει στην κάθαρση των θυμάτων. Συμπληρώνουν η μία την άλλη στη διαδρομή προς τη σωτηρία μιας ζωής που δε διάλεξαν αλλά υπέμειναν μέχρι να μην αντέχουν άλλο.

Η παράσταση λοιπόν, μιλάει για μια εξέγερση που άργησε να έρθει αλλά δε γινόταν να αποφευχθεί. Μία εξέγερση που πυροδοτείται από μία συνάντηση δύο αδερφών – θυμάτων, που καταφέρνουν να κοιτάξουν το τέρας της πατριαρχίας κατάματα και να το αντιμετωπίσουν. Η συνεργασία τους ποτισμένη αμοιβαία αγάπη και μίσος για το ίδιο πρόσωπο, είναι ανίκητη πάρα την ύπουλη ευαλωτότητα που αναδύεται δειλά μα επίμονα κάθε φορά που συνειδητοποιούν πόσο μακριά έχουν φτάσει.

Όλα τα παραπάνω μας προσφέρονται κάτω από το πέπλο μιας γενναιοδωρίας σε ερμηνείες, καθώς οι δύο πρωταγωνίστριες καταφέρνουν να κάνουν το κείμενο να γυρίζει γύρω από το υποκριτικό τους ταλέντο. Έτσι, αυτή η παράσταση από την αρχή μέχρι το τέλος είναι πιστή σε όλα εκείνα τα στοιχεία που συνθέτουν μια παράσταση αξιόλογη και πετυχημένη, μα και διαφορετική από ότι έχετε δει ως τώρα, καθώς δε βλέπουμε συχνά στις θεατρικές σκηνές μαύρες κωμωδίες γεμάτες σύμβολα και σουρεαλισμό.

Κι ενώ παίρνει κάθε εβδομάδα παράταση, προς το παρόν μπορείτε σίγουρα να τη δείτε στο Θέατρο του Νέου Κόσμου μέχρι τις 23/3.

Συντελεστές

Κείμενο: Μέγκαν Τάιλερ
Σκηνοθεσία: Βαγγέλης Θεοδωρόπουλος
Μετάφραση: Αλέξανδρος Σφακιανάκης
Σχεδιασμός Φωτισμών: Εβίνα Βασιλακοπούλου
Σκηνογράφος: Μαγδαληνή Αυγερινού
Μουσική σύνθεση: Γιώργος Πούλιος
Βοηθός σκηνοθέτη: Πάνος Κορογιαννάκης
Φωτογραφίες: Πάτροκλος Σκαφίδας
Ερμηνεία: Δημήτρης Γεωργαλάς, Άννα Καλαϊτζίδου, Σύρμω Κεκέ, Θοδωρής Λαμπρόπουλος
Επιμέλεια κίνησης – Χορογράφος: Ξένια Θεμελή
Ειδικές κατασκευές: Αλέκος Μπουρελιάς
Βοηθός σκηνογράφου – ενδυματολόγου: Βασιλική Ζωχιού

Κλείστε τα εισιτήριά σας, εδώ.

Όταν συναντάμε την Eunice, η ζωή με τον σύζυγό της, Rubens (Selton Mello), έναν πρώην βουλευτή του εργατικού κόμματος της Βραζιλίας και πολιτικό μηχανικό, που ζουν με τα πέντε παιδιά τους σε ένα σπίτι των ονείρων στο Rio De Janeiro, γινόμαστε κοινωνοί της ευτυχίας και της πληρότητάς τους μέσα από τους ήχους των γέλιων, των ποτηριών που τσουγκρίζουν με τους φίλους τους, ανάμεσα σε βιβλία, δίσκους, φιλοφρονήσεις και όλα εκείνα που συμπληρώνουν το παζλ μιας υγιούς καθημερινότητας, όλα εκείνα που εξυψώνουν δηλαδή το άτομο.

Η μεγαλύτερη χώρα της Λατινικής Αμερικής, η Βραζιλία, έζησε μια περίοδο καταπίεσης και απαγόρευσης των ατομικών και συλλογικών ελευθεριών από το 1964 έως το 1985 από ένα καθεστώς το οποίο ήταν υπεύθυνο για το θάνατο 475 αντιφρονούντων αλλά και για το βασανισμό χιλιάδων πολιτών που δεν συμφωνούσαν με τις πρακτικές του. Στην ταινία βρισκόμαστε στο 1970. Η σήψη του καθεστώτος, δεν έχει χτυπήσει ακόμα την πόρτα των Paiva. Περνάει μονάχα πάνω από τα κεφάλια τους, ενώ απολαμβάνουν τη θάλασσα, βλέπουν τις ρόδες της καθώς πηγαίνουν για παγωτό, κρύβεται στις συζητήσεις ποτισμένες μόνο με ανησυχία κι όχι βεβαιότητα. Μέχρι που ένα απόγευμα, άντρες με όπλα και ξινισμένα μούτρα φτάνουν στην πόρτα και παίρνουν μαζί τους τον άντρα της. Έτσι απλά και για πάντα.

Αυτό που ακολουθεί είναι μια σταδιακή διαδικασία από τη συνειδητοποίηση στο πένθος, που διαδραματίζεται, σε μεγάλο βαθμό χωρίς λόγια, στο πρόσωπο της Torres, σε μια παράσταση εξαιρετικής συναισθηματικής πολυπλοκότητας. Είναι μία μάνα πέντε παιδιών που πρέπει να τα καταφέρει μόνη. Κι αυτό το μόνη, όσο κι αν η πίστη στην ελπίδα είναι έμφυτη στον άνθρωπο, φαίνεται πως έβγαλε ρίζες από την πρώτη στιγμή.

Και το πιο εκπληκτικό σε αυτή την ταινία είναι ακριβώς αυτό: Η μάνα-σύμβολο που της επιτρέπεται να λυγίσει κάτι ελάχιστα λεπτά στο άκουσμα της είδησης του θανάτου του συζύγου της, γιατί είναι μάνα με πέντε παιδιά και πρέπει να κάνει τα πάντα για την οικογένειά της.

Ο σκηνοθέτης της ταινίας, ως παιδί στο Rio, ήταν στενός φίλος με τα παιδιά Paiva – μέρος της συνεχούς παλίρροιας επισκεπτών που περνούσαν από τις πάντα ανοιχτές πόρτες του ευάερου, φιλικού σπιτιού στην παραλία. Η ταινία αυτή βασίζεται στο βιβλίο με τα απομνημονεύματα του γιου της Eunice, Marcelo Rubens Paiva, ο οποίος έγραψε το σενάριο μαζί με τους Murilo Hauser και Heitor Lorega. Το σημαντικό αρχείο Paiva με φωτογραφίες και οικιακά βίντεο ήταν ένας ανεκτίμητος πόρος.

Σε αυτήν την ταινία για την ανθεκτικότητα της οικογένειας σε πείσμα κάθε συγκυρίας που αναποδογυριζεί τον κόσμο, υπάρχει επίσης μια προσωπική οικογενειακή στιγμή της πρωταγωνίστριας Fernanda Torres: Η μητέρα της, Fernanda Montenegro, υποψήφια πριν από 26 χρόνια για Όσκαρ για την ερμηνεία της στον «Κεντρικό Σταθμό», ταινία του ίδιου σκηνοθέτη, εμφανίζεται σε αυτήν την ταινία σε μια σύντομη αλλά σπαρακτικη coda, υποδυόμενη την Eunice ως ηλικιωμένη γυναίκα.

Το «Είμαι Ακόμη Εδώ» είναι μια ταινία γεμάτη, που αν και σε πλακώνει ο ρεαλισμός της και αυτό το πένθος που ουρλιάζει χωρίς φωνή, έχει κάτι σκηνές που θα βρουν μια θέση παντοτινή σε εκείνα τα κομμάτια του μυαλού σου και της ψυχής σου που πιστεύουν ακράδαντα πως το σινεμά μπορεί κάποιες φορές να μας μάθει και ιστορία. Τέτοιες ταινίες χρειαζόμαστε για να μην ξεχάσουμε ποτέ.

Η ταινία προβάλλεται σε επιλεγμένους κινηματογράφους.

Δείτε το τρέιλερ της ταινίας.

Στο MAMI, γινόμαστε σίγουρα μάρτυρες της ίδιας της ζωής, εκείνης που αναδύεται μέσα από τα σπλάχνα μιας γυναίκας, του θαύματος αυτού που μας αφήνει βωβούς και αδύναμους σε λέξεις. Αυτή η ωδή, είναι από μονή της συγκινητική. Κι η προσπάθεια να εξηγήσουμε πώς αισθανόμαστε μπροστά σε αυτή τη συνέχεια της ζωής, είναι επίσης συγκινητική.

Ο Mario Banushi λοιπόν, φαίνεται να προσπαθεί περισσότερο από όλους μας, καθώς αφιερώνει μια ακόμα παράσταση στη γυναίκα και τις πάρα πολλές εκφάνσεις του φύλου της, δίνοντας όμως εδώ μια πιο εξειδικευμένη ματιά στο ρόλο της ως υπεύθυνη της ίδιας της ζωής. Στη σκηνή λοιπόν οι μητέρες είναι πολλές. Και είναι και μητέρες και κόρες μαζί. Γιατί αυτή είναι επίσης μια σχέση, που οι λέξεις περισσεύουν, αν και οι τολμηροί συνεχίζουν να προσπαθούν να γράφουν γι’ αυτή και να ανοίγουν έναν διάλογο συναισθημάτων.

Αυτό που φαίνεται να προσπαθεί πολύ ο σκηνοθέτης είναι να αναδείξει την πολυπλοκότητα αυτών των ρόλων. Ρόλων που στο πέρας της ζωής παίρνουν διαφορετική κατεύθυνση. Ρόλων ζωτικής σημασίας που σε κάθε ηλικία έχουν τις δικές τους ανάγκες. Ρόλων που ορίζουν τόσους ανθρώπους κοντά τους είτε με την παρουσία τους είτε με την απουσία τους.

Στο MAMI ακούμε με τα μάτια μας. Ακούμε γυναίκες με δύναμη, αλλά και γυναίκες υποταγμένες στην πατριαρχία και τα χρόνια που περνούν. Ακούμε σχέσεις με δεσμούς που δεν σπάνε και δεν επιλέγουν να σπάσουν. Όμως ακούμε κι εκείνες τις σχέσεις που έχουν όρια, όρια σμιλεμένα με αγάπη και φροντίδα. Ακούμε και τη φθορά των σωμάτων κι ενός τοπίου που αλλάζει και οδηγείται στο τέλος, όπως οδηγούμαστε όλοι μας. Ακούμε τους γιους που γίνονται γονείς και φροντίζουν εκείνες που άλλοτε τους φρόντιζαν στην αγκαλιά τους. Ακούμε γυμνά σώματα σχεδόν να πολυλογούν με τις κινήσεις τους και να απενοχοποιούν την έκθεση της γύμνιας. Ακούμε μια πραγματικότητα που είναι στη βάση της ονειρική, κάτι που μας αφήνει να ταυτιστούμε με όποιον τρόπο θέλουμε εμείς.

Η παράσταση αυτή, με τα ατελείωτα σύμβολα και την ατελείωτη ομορφιά, είναι μια παράσταση για τις μαμάδες μας, για τις γυναίκες, για τα άτομα που γίνονται γονείς και φροντιστές ανιδιοτελώς, για όσα άτομα μας βοήθησαν και μας βοηθούν στην πορεία της ζωής μας, μιας ζωής που κανείς δεν μπορεί να ζήσει βασιζόμενος μονάχα στις δυνάμεις του.

Δείτε το τρέιλερ της παράστασης:

Σύλληψη & Σκηνοθεσία: Mario Banushi
Ερμηνεύουν: Παναγιώτα Γιαγλή, Βασιλική Δρίβα, Δημήτρης Λαγός, Αγγελική Στελλάτου, Ευτυχία Στεφάνου / Ήλια Κουκουζέλη και Φώτης Στρατηγός
Σκηνογραφία & Ενδυματολογία: Σωτήρης Μελανός
Μουσική Σύνθεση & Sound Design: JephVanger
Σχεδιασμός Φωτισμών & Συνεργάτης στη Δραματουργία: Στέφανος Δρουσιώτης
Καλλιτεχνικοί Συνεργάτες: Αιμίλιος Αράπογλου, Θανάσης Δεληγιάννης
Βοηθός Σκηνοθέτη: Θεοδώρα Πατητή
Διεθνείς Σχέσεις & Οργάνωση Περιοδείας: Νίκος Μαυράκης – Too Far East
Οργάνωση Παραγωγής: Ρένα Ανδρεαδάκη & Χρήστος Χριστόπουλος –Too Far East
Εκτέλεση Παραγωγής: Ιωάννα Παπακώστα –Too Far East
Συντονίστρια Ακρόασης & Residency: Κωνσταντίνα Δούκα Γκόση – Too Far East
Φωτιστικός Σχεδιασμός Περιοδείας: Μαριέττα Παυλάκη
Βοηθός Σκηνογραφίας: Σοφία Θεοδώρου
Βοηθός Ενδυματολογίας: Νικολέτα Αναστασιάδου
Σε συνεργασία με την ΟΜΑΖ Αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία.

Ανάθεση & Παραγωγή: Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Συμπαραγωγοί: Berliner Festspiele (Γερμανία), FOG Festival / Triennale Milano (Ιταλία), Espoo Theatre (Φινλανδία), Noorderzon Festival / Grand Theatre Groningen (Ολλανδία)

Όλες οι πληροφορίες για την παράσταση και τα εισιτήρια, εδώ.

Φωτογραφίες: Ανδρέας Σιμόπουλος