Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Σε 16 μορφές καρκίνου, οι άνδρες ήταν σημαντικά πιθανότερο να λάβουν διάγνωση όταν η νόσος είχε ήδη επεκταθεί στους γύρω ιστούς, αντί να παραμένει εντοπισμένη. Οι μεγαλύτερες διαφορές καταγράφηκαν στους καρκίνους της γλώσσας, των σιελογόνων αδένων, του στοματοφάρυγγα, του θυρεοειδούς και του στομάχου.

Ειδικότερα, σε σύγκριση με τις γυναίκες, οι άνδρες είχαν:

• 151% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο της γλώσσας σε τοπικά προχωρημένο στάδιο
• 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο των σιελογόνων αδένων
• 80% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στοματοφάρυγγα
• 74% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του θυρεοειδούς
• 67% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στομάχου

Αυξημένες πιθανότητες και για διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο

Παρόμοια εικόνα παρατηρήθηκε και στις διαγνώσεις καρκίνου σε μεταστατικό στάδιο, όταν δηλαδή η νόσος είχε εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος. Οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε αυτό το στάδιο σε 17 διαφορετικές μορφές καρκίνου. Οι μεγαλύτερες διαφορές αφορούσαν τον καρκίνο της γλώσσας, του θυρεοειδούς, των σιελογόνων αδένων και του στομάχου, καθώς και το μελάνωμα.

Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν:

• 134% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο της γλώσσας
• 128% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο του θυρεοειδούς
• 97% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο των σιελογόνων αδένων
• 56% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο του στομάχου
• 50% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό μελάνωμα

Οι εξαιρέσεις που κατέγραψε η μελέτη

Η ίδια τάση δεν παρατηρήθηκε σε όλες τις μορφές καρκίνου. Οι άνδρες με καρκίνο του λάρυγγα ή της ουροδόχου κύστης είχαν μικρότερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο. Παράλληλα, στους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του πρωκτού και του ήπατος, οι άνδρες ήταν λιγότερο πιθανό να λάβουν διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο.
Τα γενικά αποτελέσματα της μελέτης παρέμειναν παρόμοια μεταξύ διαφορετικών φυλετικών και εθνοτικών ομάδων, αλλά και μεταξύ περιοχών με διαφορετικά επίπεδα μέσου οικογενειακού εισοδήματος.

Γιατί οι άνδρες μπορεί να διαγιγνώσκονται αργότερα

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μία μοναδική εξήγηση για τις διαφορές αυτές. Ένας πιθανός παράγοντας είναι η διαφορετική συμμετοχή ανδρών και γυναικών στους προληπτικούς ελέγχους. Για τους καρκίνους που μπορούν να εντοπιστούν μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου, η μικρότερη συμμετοχή ενδέχεται να οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση. Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες επισκέπτονται συχνότερα τον γιατρό. Αυτό μπορεί να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και την πραγματοποίηση των απαραίτητων εξετάσεων. Μια ακόμη πιθανή εξήγηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται τα συμπτώματα από τους επαγγελματίες υγείας. Είναι πιθανό παρόμοια συμπτώματα να αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε άνδρες και γυναίκες, επηρεάζοντας το είδος ή τον χρόνο των διαγνωστικών εξετάσεων.

Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει καθοριστική

Ανεξάρτητα από τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις διαφορές, το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του καρκίνου. Η τακτική επαφή με τους επαγγελματίες υγείας, η προσοχή σε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα και η συμμετοχή στους διαθέσιμους προληπτικούς ελέγχους μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό της νόσου πριν αυτή προχωρήσει.

Οι περιορισμοί της έρευνας

Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς. Η βάση δεδομένων δεν περιλάμβανε πληροφορίες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα ορισμένες από τις διαφορές, όπως η ασφαλιστική κάλυψη των ασθενών. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε ένα γενικότερο σύστημα ταξινόμησης των σταδίων του καρκίνου και όχι το πιο αναλυτικό σύστημα που εφαρμόζεται συνήθως στην κλινική πράξη. Σε ορισμένες μορφές καρκίνου έλειπαν επίσης πληροφορίες σχετικά με το στάδιο της νόσου σε περισσότερο από το 10% των περιστατικών. Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθούν βαθύτερα οι αιτίες για τις οποίες οι άνδρες διαγιγνώσκονται συχνότερα σε προχωρημένα στάδια και να ενισχυθούν οι παρεμβάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη επιβίωση για όλους.

Περισσότεροι από 60 βουλευτές υποστηρίζουν ότι, όπως υπάρχει ήδη έμφαση στην προστασία των γυναικών και των κοριτσιών, πρέπει να δοθεί αντίστοιχη προσοχή και στους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι άνδρες – ειδικά οι έφηβοι.

Σε επιστολή τους προς την επικεφαλής της Ofcom, Melanie Dawes, εκφράζουν ανησυχία για influencers της λεγόμενης “manosphere”, οι οποίοι, όπως αναφέρουν, μπορεί να ωθούν νέους άνδρες σε επικίνδυνες συμπεριφορές όπως ο τζόγος, η διαδικτυακή εκβίαση (sextortion) και η βίαιη πορνογραφία.

Ανησυχητικά στατιστικά για τους νέους άνδρες

Παρότι η βρετανική νομοθεσία για την ασφάλεια στο διαδίκτυο ήδη δίνει έμφαση στην προστασία των γυναικών, οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι και τα αγόρια εκτίθενται σε εξίσου σοβαρούς — αλλά διαφορετικού τύπου — κινδύνους που χρειάζονται στοχευμένα μέτρα.

Τα στοιχεία που παραθέτουν είναι ενδεικτικά: πάνω από τα μισά αγόρια 11–17 ετών βλέπουν κάθε εβδομάδα διαφημίσεις τζόγου online, ενώ η μεγάλη πλειονότητα των θυμάτων sextortion είναι αγόρια.

Η ανάγκη για ισορροπημένη προσέγγιση στην προστασία

Οι βουλευτές και ειδικοί που στηρίζουν την πρωτοβουλία λένε ότι ορισμένοι διαδικτυακοί δημιουργοί εκμεταλλεύονται την ανασφάλεια των νεαρών ανδρών, προωθώντας μίσος ή παραπληροφόρηση και αποκομίζοντας κέρδος από αυτό.

Ζητούν έτσι από την Ofcom να ενισχύσει τις οδηγίες προς τις τεχνολογικές εταιρείες και να αντιμετωπίσει πιο στοχευμένα αυτούς τους κινδύνους, προσαρμόζοντας την πολιτική της και στη διάσταση του φύλου.

Η απάντηση της Ofcom

Από την πλευρά της, η Ofcom απαντά ότι οι υπάρχοντες κανόνες του Online Safety Act καλύπτουν ήδη όλους τους ανηλίκους και απαιτούν από τις πλατφόρμες να προστατεύουν τα παιδιά από επιβλαβές περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένης της πορνογραφίας, του μίσους και της κακοποίησης, με στόχο πιο ασφαλή online περιβάλλοντα για όλους.

Με πληροφορίες από The Guardian

Πόσο αργά αλλάζουν τα πράγματα. Πόσο δύσκολο είναι να αλλάξει πορεία η παρωχημένη αλλά μαζική και αδρανής σεξιστική κοινωνία. Σε ένα ισπανικό γυμνάσιο, σε μια τάξη της Γ΄ Γυμνασίου, ένας καθηγητής συνομιλεί με έναν μαθητή —ας τον ονομάσουμε Χ— μετά το μάθημα. Ο καθηγητής τον επαινεί για τα πολυχρωματισμένα και άψογα περιποιημένα νύχια του, και τον ρωτά αν του έχουν δημιουργήσει προβλήματα.

Ο Χ ξεσπά σε κλάματα: κάθε μέρα δέχεται συνεχείς προσβολές. Παρ’ όλα αυτά, δηλώνει πως νιώθει ευτυχισμένος σε αυτό το σχολείο. Πώς γίνεται αυτό; απορεί ο καθηγητής. «Γιατί τουλάχιστον εδώ δεν μου πετούν πέτρες», απαντά ο Χ.

Ο καθηγητής είναι ο Αγκουστίν Θαραγκοθά, συγγραφέας και φιλόσοφος στο Αλκόι (Αλικάντε), καθώς και σύμβουλος Ισότητας και ειδικός στην πρόληψη της κατανάλωσης πορνογραφίας. Είναι 45 ετών και τα τελευταία 10 χρόνια διοργανώνει εργαστήρια, διαλέξεις και σεμινάρια με θέμα όσα ονομάζει «(Απο)εκμάθηση της αρρενωπότητας».

Ο Θαραγκοθά μιλά σε σχολεία ή γεμίζει θέατρα με 400 αγόρια, αλλά παραδίδει επίσης σεμινάρια σε εκπαιδευτικούς και άλλους κοινωνικούς φορείς. Αυτόν τον μήνα, για παράδειγμα, θα πραγματοποιήσει τετράωρη εκπαίδευση στο σωματείο UGT στη Βαλένθια.

Τα στερεότυπα φύλου ως κοινωνικές κατασκευές

Μια από τις πιο γνωστές φράσεις της Σιμόν ντε Μποβουάρ είναι: «Γυναίκα δεν γεννιέσαι, γίνεσαι». Πράγματι, το παραδοσιακό γυναικείο στερεότυπο δεν είναι κάτι φυσικό ή βιολογικό, αλλά μια κοινωνική κατασκευή που μας επιβάλλεται από τη γέννησή μας.

Το ίδιο ισχύει όμως και για τους άνδρες: ο άνδρας δεν γεννιέται, γίνεται. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Θαραγκοθά, επειδή οι άνδρες έχουν τον «καλύτερο ρόλο» σε αυτό το παράλογο θέατρο του σεξισμού, χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να συνειδητοποιήσουν ότι πρόκειται για μια τεχνητή επιβολή —και ότι πληρώνουν υψηλό τίμημα γι’ αυτήν: την καταπίεση των συναισθημάτων τους ή την υποχρέωση να είναι πάντα πιο σκληροί, πιο δυνατοί, πιο θαρραλέοι.

Σύμφωνα με τον Θαραγκοθά, οι άνδρες μπαίνουν σε ένα «κουτί αρρενωπότητας» και αυτό το καλούπι που επιβάλλει η κοινωνία λόγω του φύλου είναι μορφή βίας. Είναι βία γιατί δεν τους δίνεται η ευκαιρία να αποφασίσουν αν το θέλουν ή όχι. Είναι βία γιατί όποιος δεν προσαρμόζεται ή αισθάνεται άβολα, υποφέρει πολύ. Και είναι βία γιατί όσοι δεν ταιριάζουν στο επιβεβλημένο αυτό πρότυπο στιγματίζονται, διώκονται και γελοιοποιούνται.

Η ανδρική βία στα σχολεία και η επίδραση της πορνογραφίας

Όπως συμβαίνει με τον Χ —τον μαθητή που νιώθει ευτυχισμένος επειδή τουλάχιστον δεν τον λιθοβολούν— τα περιστατικά επίθεσης προέρχονται αποκλειστικά από αγόρια· ποτέ από κορίτσια. Αν και δυστυχώς και τα κορίτσια μπορούν να διαπράξουν σκληρό σχολικό εκφοβισμό, οι περισσότερες συγκρούσεις στην τάξη προκαλούνται από αγόρια, σύμφωνα με τον Θαραγκοθά.

Το πρόβλημα επιτείνεται από την πορνογραφία, στην οποία έχουν πρόσβαση τα παιδιά μέσω κινητών τηλεφώνων όλο και νωρίτερα — ακόμη και στα 10 έτη ή μικρότερα. Η πορνογραφία αυτή προβάλλει στρεβλά και μισογυνικά πρότυπα σχέσεων και σεξουαλικότητας.

Ζούμε σε έναν κόσμο που επιτρέπει, παράγει και καταναλώνει πορνογραφία με ακραίο μισογυνισμό, γεγονός που επηρεάζει βαθιά τις αντιλήψεις των νέων για το φύλο και τις σχέσεις.

Πηγή: El País

Νέα επιστημονικά δεδομένα φέρνουν στο φως μια κρυφή και μάλλον απροσδόκητη πλευρά του ιού: τη σύνδεσή του με τη στυτική δυσλειτουργία. Ναι, σωστά διάβασες. Τα κονδυλώματα δεν είναι απλώς ένα αισθητικό πρόβλημα, αλλά μια κατάσταση που μπορεί να επηρεάσει οργανικά και ψυχολογικά το quality time σου στο κρεβάτι.

Μια αόρατη απειλή για το ανδρικό sex life

Οι λοιμώξεις από τον ιό HPV αποτελούν το πιο συχνό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα παγκοσμίως, με περισσότερους από 200 τύπους του ιού να έχουν ταυτοποιηθεί. Από αυτούς, περίπου 40 επηρεάζουν τη γεννητική περιοχή. Τα κλασικά κονδυλώματα προκαλούνται κυρίως από τους χαμηλού κινδύνου τύπους 6 και 11. Αν και οι τύποι αυτοί δεν είναι απειλητικοί για τη ζωή, προκαλούν τεράστια αναστάτωση.

Όπως επισημαίνει ο Επιστημονικός Υπεύθυνος της Menclinic, Χειρουργός Ανδρολόγος Ουρολόγος, Δρ. Αναστάσιος Λιβάνιος, περίπου 3 με 4 εκατομμύρια άνδρες παγκοσμίως έρχονται αντιμέτωποι με νέα κρούσματα γεννητικών κονδυλωμάτων κάθε χρόνο. Το πρόβλημα είναι ότι η ενημέρωση γύρω από τις ανδρικές επιπτώσεις παραμένει περιορισμένη. Οι άνδρες συχνά αγνοούν ότι πέρα από τις ορατές αλλοιώσεις, ο ιός μπορεί να αφήσει μακροπρόθεσμα το αποτύπωμά του στη σεξουαλική τους λειτουργία και την αυτοεκτίμηση.

Πώς ο ιός μπλοκάρει τη ροή του αίματος

Η επίτευξη μιας υγιούς στύσης είναι μια ομαδική δουλειά ανάμεσα στα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία, όπου η ανεμπόδιστη ροή του αίματος παίζει τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Πώς ακριβώς παρεμβαίνει ο HPV σε αυτή τη διαδικασία; Η απάντηση κρύβεται στη χρόνια φλεγμονή.

Ο ιός μπορεί να προκαλέσει ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, μια κατάσταση που ουσιαστικά φθείρει τα αγγεία της γεννητικής περιοχής και επιταχύνει την αθηροσκλήρωση, στενεύοντας τις διόδους του αίματος. Επιπλέον, το ανοσοποιητικό σύστημα, στην προσπάθειά του να αμυνθεί, μερικές φορές αντιδρά υπερβολικά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια μορφή φλεγμονής των αγγείων που ονομάζεται κοκκιωματώδης αγγειίτιδα. Το αποτέλεσμα είναι ο σχηματισμός μικροσκοπικών οζιδίων στα τοιχώματα των αγγείων, τα οποία δυσκολεύουν το αίμα να φτάσει στον στυτικό ιστό σε επαρκή ποσότητα, κάνοντας τη στύση μια δύσκολη υπόθεση.

Το ψυχολογικό hangover της διάγνωσης

Η στύση δεν είναι μόνο θέμα ανατομίας, είναι σε μεγάλο βαθμό και θέμα μυαλού. Η εμφάνιση κονδυλωμάτων φέρνει μαζί της ένα βαρύ κοκτέιλ αρνητικών συναισθημάτων: άγχος, ντροπή, κοινωνικό στίγμα και κατακόρυφη πτώση της σεξουαλικής αυτοπεποίθησης.

Τα στατιστικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Όσο μεγαλύτερο είναι το μέγεθος των κονδυλωμάτων, τόσο πιο έντονο είναι το στρες και η πιθανότητα εμφάνισης στυτικών προβλημάτων. Μάλιστα, σχετική έρευνα έδειξε ότι το 52,5% των ασθενών με εκτεταμένες αλλοιώσεις παρουσίαζε ανησυχητικά υψηλά ποσοστά άγχους και κατάθλιψης.

Την ίδια στιγμή, ο φόβος της μετάδοσης λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας. Η μη συστηματική χρήση προφυλακτικού επιβαρύνει την κατάσταση λόγω του ενοχικού στρες, με το 21,2% όσων δεν χρησιμοποιούν ποτέ προφυλακτικό να αναφέρει σοβαρή στυτική δυσλειτουργία, σε σύγκριση με μόλις το 6,7% των σταθερών χρηστών.

Ο παράγοντας του χρόνου και η σημασία της πρόληψης

Ένας ακόμα κρίσιμος παράγοντας είναι η διάρκεια της νόσου. Η σωματική και ψυχολογική πίεση λειτουργεί συσσωρευτικά. Άνδρες που ταλαιπωρούνται από κονδυλώματα για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών βλέπουν τα ποσοστά σοβαρής σεξουαλικής δυσλειτουργίας να εκτοξεύονται στο 20%, την ώρα που το αντίστοιχο ποσοστό για όσους αντιμετωπίζουν το πρόβλημα για μικρότερο χρονικό διάστημα είναι μόλις 5%.

Το δύσκολο με τον HPV στους άνδρες είναι ότι δεν υπάρχει κάποιο ειδικό, εύκολο τεστ ανίχνευσης (όπως το αντίστοιχο των γυναικών), οπότε η διάγνωση βασίζεται στον οπτικό εντοπισμό των κονδυλωμάτων. Επιπλέον, οι υπάρχουσες θεραπείες (τοπικά φάρμακα, κρυοθεραπεία, laser, ηλεκτροκαυτηρίαση ή χειρουργική αφαίρεση) στοχεύουν στην εξάλειψη των συμπτωμάτων και όχι του ίδιου του ιού, ο οποίος μπορεί να παραμείνει αδρανής στο σώμα και να προκαλέσει μελλοντικές υποτροπές.

Όπως καταλήγει ο Δρ. Λιβάνιος, το match κερδίζεται στην πρόληψη. Η συστηματική χρήση προφυλακτικού και ο έγκαιρος εμβολιασμός αποτελούν την καλύτερη ασπίδα προστασίας. Παρόλο που το εμβόλιο αποδίδει τα μέγιστα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής ζωής, προσφέρει σημαντικά οφέλη και σε άνδρες που είναι ήδη σεξουαλικά ενεργοί, προστατεύοντάς τους από τις οργανικές και ψυχολογικές παγίδες του ιού.

Η φετινή διοργάνωση είναι η μεγαλύτερη στην ιστορία του θεσμού, καθώς συμμετέχουν 48 εθνικές ομάδες, 1.248 ποδοσφαιριστές και θα διεξαχθούν 104 αγώνες σε 16 πόλεις ανάμεσα σε τρεις χώρες. Είναι η πρώτη διεύρυνση του Μουντιάλ από το 1998, όταν οι ομάδες αυξήθηκαν σε 32. Αυτή η αλλαγή προωθήθηκε από τον Τζάνι Ινφαντίνο, τον φιλόδοξο πρόεδρο της FIFA, ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει έρθει πολύ κοντά στον Ντόναλντ Τραμπ.

Ο Ινφαντίνο στήριξε ακόμη και την υποψηφιότητα του Τραμπ για το Νόμπελ Ειρήνης, δημιουργώντας ειδικά για εκείνον το «Βραβείο Ειρήνης της FIFA» ως μορφή παρηγοριάς. Οι διαμάχες γύρω από το Μουντιάλ δεν είναι κάτι νέο: μετά τη διοργάνωση στη Ρωσία του Πούτιν που κέρδισε η Γαλλία, το τουρνουά μεταφέρθηκε στο Κατάρ —μια χώρα που παραβίασε συστηματικά τα δικαιώματα των εργαζομένων που κατασκεύασαν τα γήπεδα.

Τότε, η σιωπή της FIFA και του προέδρου της είχε πλήξει σοβαρά την εικόνα της ομοσπονδίας. Ο Ινφαντίνο έφτασε στο σημείο να παρουσιάσει τη FIFA ως κεντρικό παράγοντα των πιο ριζικών αλλαγών της παγκοσμιοποίησης και ως «θαλαμηπόλο» μιας ιστορικής μεταβατικής περιόδου, όπου, σύμφωνα με τον Αντόνιο Γκράμσι, αναδύονται οι πιο σκοτεινές μορφές καπιταλισμού.

Αντιφάσεις και περιορισμοί στο Μουντιάλ των ΗΠΑ

Καμία μεγάλη προσωπικότητα του παγκόσμιου ποδοσφαίρου δεν αμφισβήτησε αυτή την εικόνα στη διάρκεια της προετοιμασίας για το Μουντιάλ 2026. Αντίθετα, η FIFA την ενίσχυσε με αντιφατικές πολιτικές: από τη μία αύξησε τις συμμετοχές σε 48 ομάδες, από την άλλη ανέβασε δραματικά τις τιμές των εισιτηρίων, καθιστώντας τα γήπεδα απρόσιτα για τους περισσότερους φιλάθλους.

Δημιούργησε ευκαιρίες για ομάδες από περιφερειακές ζώνες να προκριθούν ή να επιστρέψουν μετά από χρόνια, αλλά δεν πήρε θέση ενάντια στις αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές των ΗΠΑ. Αυτές οι πολιτικές εμποδίζουν φιλάθλους από χώρες με περιορισμούς να παρακολουθήσουν τους αγώνες.

Δεν είναι μόνο οι φίλαθλοι που αντιμετωπίζουν δυσκολίες εισόδου στις ΗΠΑ. Χαρακτηριστικό είναι το περιστατικό με τον Σομαλό διαιτητή Ομάρ Αρτάν, ο οποίος παρά το ότι είχε βίζα, δεν έγινε δεκτός στη χώρα στις 6 Ιουνίου, όταν έφτασε στο αεροδρόμιο του Μαϊάμι. Ο Αρτάν ήταν ένας από τους 52 διαιτητές που επέλεξε η FIFA για τη διοργάνωση, όμως υπερίσχυσε η ταξιδιωτική απαγόρευση προς Σομαλούς πολίτες —μια χώρα που ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει πολλές φορές με ιδιαίτερα μειωτικούς όρους.

Η FIFA δεν αντέδρασε ούτε όταν ο Τραμπ απείλησε να κάνει τον Καναδά τον «51ο πολιτεία» των ΗΠΑ, ούτε θεώρησε περίεργο το γεγονός ότι η διοργάνωση φιλοξενείται σε μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο. Για πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού, μια διοργανώτρια χώρα θα υποδεχθεί στο έδαφός της μια χώρα με την οποία βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση —κάτι που απέχει πολύ από τις αρχικές προθέσεις του Ζιλ Ριμέτ, ιδρυτή του Μουντιάλ το 1930, που στόχευε στη σύσφιξη των λαών μέσω του ποδοσφαίρου.

Το ζήτημα του Ιράν και οι αγωνιστικές πρεμιέρες

Ένα από τα ζητήματα που θα παρακολουθήσουμε φέτος είναι η υποδοχή της εθνικής ομάδας του Ιράν, όταν ταξιδέψει στις ΗΠΑ για τους αγώνες της. Πριν λίγους μήνες ο Τραμπ είχε δηλώσει πως «δεν θεωρεί κατάλληλη» την παρουσία των Ιρανών στις ΗΠΑ λόγω ζητημάτων ασφαλείας —τροφοδοτώντας εικασίες περί αποκλεισμού της εθνικής.

Παρά τις δυσκολίες όμως, το Ιράν θα συμμετέχει τελικά στη διοργάνωση, αν και αναγκάστηκε να εγκαταστήσει τη βάση του στο Μεξικό αφού πολλά μέλη του τεχνικού επιτελείου δεν έλαβαν βίζα. Υπάρχει μάλιστα πιθανότητα να συναντηθούν αγωνιστικά οι ΗΠΑ με το Ιράν αν καταλάβουν αμφότερες τη δεύτερη θέση στους ομίλους τους.

Όλες αυτές οι εξωαγωνιστικές συζητήσεις θα αποτελέσουν τελικά «θόρυβο» στο φόντο όταν Μεξικό και Νότια Αφρική δώσουν σήμερα στις 21:00 ώρα Μαδρίτης το εναρκτήριο λάκτισμα για το Μουντιάλ 2026. Το θρυλικό Στάδιο Αζτέκα, πλήρως ανακαινισμένο με νέο χλοοτάπητα, φωτισμό και σύγχρονες εγκαταστάσεις, γίνεται έτσι το πρώτο στάδιο στην ιστορία που φιλοξενεί τρεις πρεμιέρες Μουντιάλ (1970, 1986, 2026).

Με την πάροδο των δεκαετιών το Στάδιο Αζτέκα έχει ανανεωθεί διαρκώς: αν και πλέον χωράει 87.000 θεατές, παραμένει ένας από τους σημαντικότερους «ναούς» του παγκόσμιου ποδοσφαίρου —εκεί όπου γράφεται διαρκώς ιστορία.

Μεξικό–Νότια Αφρική: Αγωνιστικά δεδομένα & προσδοκίες

Δύσκολα ο σημερινός αγώνας μεταξύ Μεξικού και Νότιας Αφρικής θα περάσει στην ιστορία είτε για τεχνικούς λόγους είτε λόγω συνθηκών: η θερμοκρασία αναμένεται στους 23°C, ιδανική για ποδόσφαιρο. Οι δύο ομάδες είναι σχετικά μέτριες χωρίς μεγάλα αστέρια —είχαν συναντηθεί μάλιστα στην πρεμιέρα του Μουντιάλ 2010 με αντίστροφους ρόλους (τότε οικοδεσπότης ήταν η Νότια Αφρική).

Χαβιέρ Αγίρε, προπονητής τότε αλλά και φέτος στον πάγκο του Μεξικού, έχει κατακτήσει κάθε διοργάνωση τα τελευταία δύο χρόνια (Nations League & Gold Cup 2025), ωστόσο η ομάδα του αντιμετωπίζει τη φετινή διοργάνωση χωρίς μεγάλες προσδοκίες πέρα από τη δημιουργία ωραίων στιγμών για τους φιλάθλους της.

Η εποχή των Γκουαρδάδο, Τζιοβάνι ντος Σάντος και Τσιτσαρίτο Ερνάντες έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Το σημερινό Μεξικό διαθέτει λιγότερο ταλέντο αλλά πολλή φυσική δύναμη και βασίζεται στην αμυντική συνοχή —χωρίς όμως να παραδίδει εύκολα τα όπλα. Οι γηπεδούχοι άλλωστε πάντα υπερβαίνουν τον εαυτό τους μπροστά στο κοινό τους.

Στο παρελθόν, τόσο το 1970 όσο και το 1986 όταν φιλοξένησε τη διοργάνωση, το Μεξικό έφτασε ως τα προημιτελικά (και αποκλείστηκε από τον φιναλίστ κάθε φορά). Αν και δεν ξεχωρίζει αγωνιστικά σήμερα, αναμένεται να έχει την κατοχή απέναντι σε μια Νότια Αφρική ακόμη πιο περιορισμένων δυνατοτήτων.

Οι Bafana Bafana σπάνια πρωταγωνιστούν στην αφρικανική ήπειρο ή διαθέτουν μεγάλα αστέρια· δύσκολα θα χαλάσουν τη γιορτή στο Στάδιο Αζτέκα όπου επικρατεί πάντα κλίμα-καμίνι: «Όποιος έρθει εδώ για να νικήσει θα φύγει… νεκρός», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Μεξικανός Έρικ Λίρα.

Mετά τον εναρκτήριο αγώνα ακολουθεί η αναμέτρηση Κορέας–Τσεχίας (στις 4:00 π.μ., ώρα Μαδρίτης). Οι άλλοι δύο συνδιοργανωτές κάνουν πρεμιέρα επίσης: Καναδάς–Βοσνία (στο Τορόντο) στον Β’ όμιλο (Παρασκευή βράδυ στις 21:00), ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν Παραγουάη (στο Λος Άντζελες) στον Δ’ όμιλο (Σάββατο πρωί στις 3:00).

Η δημιουργία του Luce έγινε σε συνεργασία με το LoveFrom, την εταιρεία που ίδρυσε ο πρώην επικεφαλής σχεδιασμού της Apple, Sir Jony Ive. Οι αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ήταν ανάμεικτες, με σχόλια που κυμαίνονταν από «κατευθείαν για τα σκουπίδια» έως «υπόδειγμα σχεδιασμού».

Την Τρίτη, η μετοχή της Ferrari υποχώρησε πάνω από 8% στο χρηματιστήριο του Μιλάνου και περισσότερο από 5% στη Νέα Υόρκη. Ανταγωνιστές της στον χώρο των supercar, όπως η Lamborghini και η Porsche, έχουν μειώσει τα σχέδιά τους για ηλεκτρικά οχήματα εξαιτίας χαμηλής ζήτησης και του αυξημένου ανταγωνισμού από κινεζικές εταιρείες.

Ηλεκτρική στροφή και παρουσίαση στο Βατικανό

Ο διευθύνων σύμβουλος της Ferrari, Benedetto Vigna, δήλωσε στη Ρώμη ότι η ανάπτυξη του Luce διήρκεσε σχεδόν πέντε χρόνια. Ο Vigna παρουσίασε το νέο αυτοκίνητο και στον Πάπα Λέοντα την Τρίτη, ο οποίος κάθισε στη θέση του οδηγού και παρέλαβε το τιμόνι του οχήματος ως δώρο.

Η Ferrari αποφάσισε να προχωρήσει στην κυκλοφορία ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου, εγκαταλείποντας προηγούμενες δηλώσεις περί αποκλειστικής παραγωγής υβριδικών μοντέλων που συνδυάζουν βενζίνη και ηλεκτρική ενέργεια. Το Luce διαθέτει έναν ηλεκτροκινητήρα Ferrari σε κάθε τροχό, επιτρέποντάς του να φτάνει ταχύτητα 0-96 χλμ./ώρα σε περίπου 2,5 δευτερόλεπτα.

Το μεγαλύτερο λάθος είναι η αναμονή. Δεν χρειάζεται να εμφανιστεί μια σοβαρή δυσλειτουργία ή μια πάθηση για να στρέψουμε την προσοχή μας στο σώμα μας και να συνειδητοποιήσουμε τον επικείμενο κίνδυνο. Η πρόληψη και η επίγνωση πρέπει να ξεκινούν πολύ νωρίτερα. Με τις κατάλληλες, έγκαιρες προσαρμογές στην καθημερινότητα, μπορούμε να θωρακίσουμε τον οργανισμό μας και να αποτρέψουμε την εξασθένιση της σεξουαλικής επιθυμίας στο μέλλον.

Η φυσιολογική εξέλιξη και οι κρυφοί «εχθροί»

«Είναι απόλυτα φυσικό οι άνδρες, καθώς μεγαλώνουν, να παρατηρούν μια σταδιακή μείωση τόσο της σεξουαλικής επιθυμίας όσο και, ενδεχομένως, της ικανότητάς τους για σεξ», επισημαίνει ο Χειρουργός Ανδρολόγος Ουρολόγος, Δρ. Αναστάσιος Λιβάνιος*. «Ο βαθμός αυτής της φθίσης διαφέρει σημαντικά από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ωστόσο, η πλειονότητα των ανδρών διατηρεί σε ικανοποιητικό βαθμό το σεξουαλικό της ενδιαφέρον τουλάχιστον μέχρι τη δεκαετία των 70. Όταν η απώλεια της επιθυμίας είναι απότομη ή καθολική, τότε συνήθως κρύβεται πίσω της κάποια υποκείμενη σωματική ή ψυχολογική πάθηση, ή ακόμα και συνήθειες της καθημερινότητας που αποδεικνύονται καταστροφικές για την ερωτική ζωή».

Η διατήρηση μιας υγιούς σεξουαλικότητας για πολλές δεκαετίες δεν βασίζεται σε ένα μόνο “θαυματουργό” συστατικό, αλλά σε ένα συνδυαστικό πλάνο: αλλαγές στον τρόπο ζωής, σωστή θεραπεία των παθήσεων, ρύθμιση της φαρμακευτικής αγωγής και προσεκτική διαχείριση της συνολικής υγείας.

Οι 11 χρυσοί κανόνες για τη θωράκιση της σεξουαλικής υγείας

Αποτελεσματικός έλεγχος του στρες

Το χρόνιο άγχος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εχθρούς της στύσης και της λίμπιντο. Όταν βρισκόμαστε υπό καθεστώς διαρκούς πίεσης, ο οργανισμός παράγει υπερβολικές ποσότητες κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες), η οποία μπλοκάρει την παραγωγή της τεστοστερόνης. Παράλληλα, το στρες προκαλεί συστολή των αιμοφόρων αγγείων, δυσχεραίνοντας τη ροή του αίματος προς το πέος, η οποία είναι απαραίτητη για τη στύση.

Προσήλωση στην υγιεινή διατροφή

Το πρόχειρο φαγητό (fast food) βλάπτει σοβαρά τη σεξουαλική υγεία. Η συστηματική κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κακά λιπαρά και ζάχαρη ανοίγει την πόρτα στην παχυσαρκία, τον διαβήτη και τα καρδιαγγειακά προβλήματα, νόσοι οι οποίες έχουν άμεσο, αρνητικό αντίκτυπο στη σεξουαλική λειτουργία.

Διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους

Η αυξημένη εναπόθεση λίπους και η παχυσαρκία σαμποτάρουν άμεσα τη στυτική λειτουργία. Προκαλούν μια συνεχή, χρόνια φλεγμονώδη κατάσταση σε όλο το σώμα και αυξάνουν την παραγωγή ουσιών που εξουδετερώνουν το μονοξείδιο του αζώτου. Το μονοξείδιο του αζώτου είναι ο πολύτιμος σύμμαχος των αγγείων, καθώς τα βοηθά να παραμένουν χαλαρά και διασταλμένα, ώστε το αίμα να ρέει απρόσκοπτα και αποτελεσματικά.

Επιμονή στη φυσική δραστηριότητα

Η καθιστική ζωή και η έλλειψη σωματικής άσκησης έχουν αναγνωριστεί από την επιστήμη ως ανεξάρτητοι και εξαιρετικά σημαντικοί παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση στυτικής δυσλειτουργίας. Αντίθετα, η τακτική άσκηση τονώνει το κυκλοφορικό σύστημα, βελτιώνοντας τη ροή του αίματος σε όλο το σώμα, κάτι που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη και τη διατήρηση μιας ισχυρής στύσης.

Ζωή χωρίς τσιγάρο

Το κάπνισμα συγκαταλέγεται στις κύριες αιτίες της στυτικής δυσλειτουργίας. Οι τοξικές ουσίες των καπνικών προϊόντων καταστρέφουν τον εσωτερικό βλεννογόνο των αιμοφόρων αγγείων (ενδοθήλιο), μειώνοντας δραματικά την αιμάτωση των γεννητικών οργάνων. Μελέτες ετών δείχνουν ότι οι καπνιστές αντιμετωπίζουν 1,5 έως 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο στυτικής δυσλειτουργίας σε σχέση με τους μη καπνιστές, με τον κίνδυνο να αυξάνεται όσο αυξάνεται και ο αριθμός των τσιγάρων. Το ελπιδοφόρο μήνυμα είναι ότι όσοι αποφασίζουν να διακόψουν το κάπνισμα παρατηρούν ορατή βελτίωση στη σεξουαλική τους λειτουργία μόλις 36 ώρες μετά το τελευταίο τσιγάρο.

Πρόληψη του μεταβολικού συνδρόμου

Η θωράκιση του οργανισμού απέναντι στο μεταβολικό σύνδρομο βασίζεται σε ένα τρίπτυχο: ισορροπημένη διατροφή, συστηματική άσκηση και δραστική περικοπή των βλαβερών συνηθειών. Υιοθετώντας αυτούς τους κανόνες, μειώνεται ή καθυστερεί σημαντικά η πιθανότητα να εκδηλωθεί σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, υψηλή χοληστερίνη (υπερχοληστεριναιμία) και καρδιοπάθειες – παθήσεις που αποτελούν τους συνήθεις «υπόπτους» πίσω από τα προβλήματα στύσης.

Έλεγχος των ορμονών

Οι ορμονικές διαταραχές αποτελούν μια από τις βασικότερες οργανικές αιτίες της στυτικής δυσλειτουργίας. Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης, η οποία μειώνεται με φυσικό τρόπο καθώς περνούν τα χρόνια, συμπαρασύροντας την ερωτική επιθυμία και τη στυτική ικανότητα. Ωστόσο, ρόλο-κλειδί παίζουν επίσης οι τιμές της προλακτίνης και των οιστρογόνων, καθώς και η εύρυθμη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.

Διαχείριση χρόνιων νόσων

Πέρα από τα καρδιαγγειακά προβλήματα, υπάρχουν και άλλες παθήσεις που επηρεάζουν αρνητικά την ερωτική ζωή. Νευρολογικά νοσήματα, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η Σκλήρυνση κατά Πλάκας, επεμβαίνουν στα νευρικά ερεθίσματα της στύσης. Εμπόδιο μπορούν να σταθούν επίσης οι παθήσεις του προστάτη, αλλά και η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, η οποία πλήττει τη σεξουαλική λειτουργία σε ποσοστό που αγγίζει ή και ξεπερνά το 50% των ασθενών.

Αντικατάσταση φαρμάκων με παρενέργειες

Πολλές φορές, η σεξουαλική δυσλειτουργία είναι το “τίμημα” μιας άλλης θεραπείας. Φάρμακα που λαμβάνονται καθημερινά για τη ρύθμιση διαφόρων παθήσεων, όπως ορισμένα αντιυπερτασικά, αντικαταθλιπτικά και οι βήτα-αναστολείς, ενοχοποιούνται για τη μείωση της λίμπιντο και την εμφάνιση στυτικών προβλημάτων. Σε συνεργασία με τον γιατρό, η αλλαγή της αγωγής με άλλη που δεν επηρεάζει τη σεξουαλική λειτουργία μπορεί να δώσει τη λύση.

Επαρκής και ποιοτικός ύπνος

Ο σωστός, απερίσπαστος νυχτερινός ύπνος πρέπει να γίνει προτεραιότητα για κάθε άνδρα. Οι διαταραχές του ύπνου και κυρίως το σύνδρομο της υπνικής άπνοιας, στερούν από τον οργανισμό το οξυγόνο και την ξεκούραση που χρειάζεται, επηρεάζοντας σοβαρά τη νυχτερινή παραγωγή τεστοστερόνης και οδηγώντας με μαθηματική ακρίβεια σε σεξουαλικές δυσλειτουργίες.

Τόνωση της ψυχολογίας και επένδυση στη σχέση

Η ψυχική μας κατάσταση αντανακλάται άμεσα στο κρεβάτι. Ψυχικές παθήσεις όπως η κατάθλιψη ρίχνουν κατακόρυφα τη λίμπιντο και δυσκολεύουν τη στύση. Ωστόσο, η κάμψη της επιθυμίας δεν οφείλεται πάντα σε κάποια νόσο· είναι συχνό φαινόμενο στις μακροχρόνιες σχέσεις, ειδικά όταν υπάρχουν προβλήματα επικοινωνίας, καθημερινές συγκρούσεις ή απώλεια της συναισθηματικής οικειότητας.

«Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πραγματικό κλειδί για την αναζωογόνηση της σεξουαλικής ζωής είναι η επένδυση ποιοτικού χρόνου στη σχέση, ώστε το ζευγάρι να έρθει ξανά κοντά», υπογραμμίζει ο Δρ. Λιβάνιος. «Μπορεί οι τρόποι έκφρασης και οι ρυθμοί να αλλάζουν με το πέρασμα των χρόνων, όμως η ερωτική επιθυμία μπορεί να κρατηθεί ολοζώντανη και γεμάτη πάθος μέχρι τη δεκαετία των 70 ή ακόμα και των 80 ετών».

Το τελικό συμπέρασμα

Η ηλικία είναι απλώς ένας αριθμός και δεν συνεπάγεται το τέλος της ερωτικής ζωής. «Η ισορροπημένη διατροφή, η καθημερινή κίνηση, η οριστική διακοπή του καπνίσματος και των καταχρήσεων, ο τακτικός προληπτικός έλεγχος και η σωστή αντιμετώπιση των χρόνιων παθήσεων με φάρμακα φιλικά προς τη στύση, σε συνδυασμό με τον ποιοτικό ύπνο και την καλή ψυχολογία, αποτελούν τη συνταγή της επιτυχίας. Όλα αυτά μαζί βοηθούν στη διατήρηση μιας ενεργής, υγιούς και γεμάτης αυτοπεποίθηση σεξουαλικής ζωής, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική υγεία και την ποιότητα ζωής κάθε άνδρα», καταλήγει ο Δρ. Λιβάνιος.

*Ο Χειρουργός Ανδρολόγος Ουρολόγος, Δρ. Αναστάσιος Λιβάνιος είναι Επιστημονικός Υπεύθυνος της Menclinic

Σε πρόσφατη εφαρμογή της μεθόδου, καταγράφηκε επιτυχής επίτευξη εγκυμοσύνης έπειτα από πολυετή προσπάθεια σύλληψης, υπογραμμίζοντας τη δυνητική αξία της τεχνολογίας σε κλινικό επίπεδο.

Η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί να συνδέεται με γενετικές καταστάσεις, όπως το σύνδρομο Klinefelter, κατά το οποίο οι άνδρες φέρουν ένα επιπλέον χρωμόσωμα Χ. Η πάθηση αυτή συχνά διαγιγνώσκεται στην ενήλικη ζωή και σχετίζεται με μειωμένη ή μηδενική παρουσία σπερματοζωαρίων στο σπέρμα, κατάσταση γνωστή ως αζωοσπερμία.

Υπολογίζεται ότι περίπου το 10% των ανδρών με προβλήματα γονιμότητας εμφανίζουν αζωοσπερμία, γεγονός που καθιστά τέτοιες τεχνολογικές καινοτομίες ιδιαίτερα σημαντικές για τη βελτίωση των θεραπευτικών επιλογών και των ποσοστών επιτυχίας.

Κατά την περίοδο πριν από τη γέννηση ενός παιδιού, η προετοιμασία επικεντρώνεται συχνά στη μητρότητα, με εκτενή ενημέρωση για τον τοκετό, τον θηλασμό και τις σωματικές αλλαγές της γυναίκας. Είναι ευρέως γνωστό ότι το γυναικείο σώμα υφίσταται σημαντικές μεταβολές: οι ορμόνες μεταβάλλονται, τα όργανα προσαρμόζονται και ο εγκέφαλος αναδιοργανώνεται.

Ωστόσο, λιγότερο συζητημένη είναι η ιδέα ότι και το ανδρικό σώμα και ο εγκέφαλος υφίστανται αλλαγές στο πλαίσιο της πατρότητας.

Σύμφωνα με το βιβλίο Father Time της πρωτευοντολόγου Sarah Blaffer Hrdy, οι άνδρες διαθέτουν τη βιολογική βάση για να αναπτύξουν συμπεριφορές φροντίδας και προστασίας, αντίστοιχες με εκείνες που παρατηρούνται στις μητέρες.

Η σύγχρονη επιστημονική έρευνα υποστηρίζει ότι η ενεργή συμμετοχή των πατέρων στη φροντίδα των παιδιών δεν αποτελεί μόνο κοινωνική ή πολιτισμική επιλογή, αλλά σχετίζεται και με βιολογικούς μηχανισμούς. Μελέτες δείχνουν ότι η πατρότητα μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγές στο ενδοκρινικό και νευρωνικό σύστημα των ανδρών.

Επιπλέον, τα δεδομένα υποδεικνύουν ότι όσο πιο ενεργά εμπλέκεται ένας πατέρας στη φροντίδα του παιδιού, τόσο πιο έντονες μπορεί να είναι αυτές οι αλλαγές. Οι διαπιστώσεις αυτές ενισχύουν την άποψη ότι η πατρική φροντίδα αποτελεί μια βαθιά ριζωμένη βιολογική δυνατότητα και όχι αποκλειστικά ένα σύγχρονο κοινωνικό φαινόμενο.

Ορμονικές αλλαγές στους νέους πατέρες

Οι πρώτες έρευνες σχετικά με τις φυσικές αλλαγές των πατέρων ξεκίνησαν μελετώντας ζώα. Στα τέλη του 20ού αιώνα διαπιστώθηκε ότι πολλά αρσενικά θηλαστικά – συμπεριλαμβανομένων και πρωτευόντων – παρουσιάζουν σημαντικές ορμονικές μεταβολές καθώς ασχολούνται ενεργά με τα μικρά τους, όπως πτώσεις ή αυξήσεις σε ορμόνες όπως η τεστοστερόνη, η αγγειοπρεσίνη και η προλακτίνη.

Όταν ο Αμερικανός ανθρωπολόγος Lee Gettler, τότε φοιτητής, άκουσε για αυτά τα ευρήματα στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενθουσιάστηκε. «Ρώτησα τον καθηγητή μου αν κάποιος μελετά αυτά τα ερωτήματα στους ανθρώπινους πατέρες, και τότε η απάντηση ήταν κυρίως όχι», λέει σήμερα ως διευθυντής του εργαστηρίου Hormones, Health, and Human Behavior στο Πανεπιστήμιο Notre Dame της Ιντιάνα.

Η πρώτη έρευνα που απέδειξε τις ορμονικές αλλαγές στους άνδρες δημοσιεύθηκε μόλις το 2000 από τις Καναδές ερευνήτριες Katherine Wynne-Edwards και Anne Storey. Μέχρι να ασχοληθεί ο Gettler με το θέμα, είχε ήδη διαπιστωθεί πως οι πατέρες έχουν χαμηλότερη τεστοστερόνη από άνδρες χωρίς παιδιά.

Όμως υπήρχε ένα βασικό ερώτημα: Είναι οι άνδρες με χαμηλή τεστοστερόνη πιο πιθανό να γίνουν πατέρες ή μήπως η μετάβαση στην πατρότητα προκαλεί αυτές τις βιολογικές αλλαγές;

Για να απαντήσει, ο Gettler συνεργάστηκε με επιστήμονες που διεξήγαγαν πολυετή έρευνα στην Cebu City, στις Φιλιππίνες. Το 2005 συνέλεξαν δείγματα σάλιου από 624 νεαρούς άνδρες, μέσης ηλικίας 21 ετών χωρίς σύντροφο, μέτρησαν τα επίπεδα τεστοστερόνης τους και επανέλαβαν τη μέτρηση τέσσερα χρόνια αργότερα.

Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα: όσοι έγιναν πατέρες παρουσίασαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης από εκείνους που δεν είχαν παιδιά. Επιπλέον, όσοι αφιέρωναν περισσότερο χρόνο στη φροντίδα των μωρών είχαν ακόμα μεγαλύτερη πτώση. Ακόμα και όσοι κοιμούνταν μαζί με το μωρό είχαν χαμηλότερες τιμές.

«Νομίζω ότι ήταν το πρώτο σαφές μήνυμα στη βιβλιογραφία ότι οι άνδρες έχουν αυτή τη δυνατότητα προετοιμασίας για την πατρότητα», εξηγεί ο Gettler – είναι ουσιαστικά η βιολογία τους που τους προετοιμάζει για φροντίδα.

Η σημασία της τεστοστερόνης και άλλων ορμονών

Ανάλογα ευρήματα καταγράφηκαν και από άλλες ομάδες. Πτώσεις στην τεστοστερόνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης της συντρόφου σχετίστηκαν με μεγαλύτερη δέσμευση και ικανοποίηση μετά τη γέννα, ενώ παρατηρήθηκε σύνδεση μεταξύ χαμηλής τεστοστερόνης και μεγαλύτερης ανταπόκρισης στα κλάματα του μωρού.

Το 2018 ομάδα στο εργαστήριο του Gettler συμπέρανε πως οι πατέρες με χαμηλότερη τεστοστερόνη ασχολούνται περισσότερο με τη φροντίδα βρεφών και μικρών παιδιών. Αλλά πότε συμβαίνουν αυτές οι αλλαγές;

James K Rilling, διευθυντής του Εργαστηρίου Κοινωνικής Νευροεπιστήμης Ανθρώπου στο Emory University των ΗΠΑ, πίστευε πως αυτό θα γινόταν μετά τη γέννα. Όμως όταν δοκίμασαν υποψήφιους πατέρες μόλις τέσσερις μήνες μετά τη σύλληψη, διαπίστωσαν ήδη σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης και αγγειοπρεσίνης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

«Όσο χαμηλότερη η τεστοστερόνη ενός άνδρα πριν τη γέννα τόσο πιο ενεργός γίνεται στη φροντίδα μητέρας και βρέφους μετά», εξηγεί ο Rilling. Παρόμοια επίδραση είχε και η αγγειοπρεσίνη.

Το κύμα της “ορμόνης της αγάπης”

Ένα άλλο εντυπωσιακό εύρημα αφορά την ωκυτοκίνη, γνωστή ως «ορμόνη της αγάπης». Στα προγεννητικά μαθήματα είχα ακούσει ότι βοηθά τον τοκετό και το δέσιμο μητέρας-βρέφους μέσω θηλασμού – όμως δεν γνώριζα ότι αμέσως μετά τη γέννα αυξάνεται σημαντικά και στους νέους πατέρες.

Μελέτες έχουν δείξει υψηλότερα επίπεδα ωκυτοκίνης στους πατέρες που ασχολούνται ενεργά με παιδιά ηλικίας έως δύο ετών ή ακόμη μικρότερα βρέφη κάτω των έξι μηνών – ανάλογα πάντα με τον χρόνο επαφής τους μαζί τους.

Πατέρες που συμμετείχαν σε παιχνίδι ή σωματική επαφή παρουσίαζαν άνοδο στην ωκυτοκίνη – ακόμα κι όταν κρατούσαν για πρώτη φορά το νεογέννητο στα χέρια τους.

Η ωκυτοκίνη ενισχύει το πατρικό ένστικτο: πειράματα όπου χορηγήθηκε ενδορινικά έδειξαν πως οι πατέρες αντιδρούν πιο έντονα στα ερεθίσματα του μωρού – κινούν π.χ. το κεφάλι τους ζωηρά προς κάθε πλευρά για να ανταποκριθούν καλύτερα στο παιδί.

Όσο περισσότερο ασχολείται ένας άντρας με το παιδί του τόσο περισσότερη ωκυτοκίνη παράγει – δημιουργώντας έτσι έναν θετικό αυτοενισχυόμενο κύκλο δεσίματος μεταξύ τους.

Kαι άλλες ορμονικές μεταμορφώσεις

Η επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει συνεχώς νέες αλλαγές: σε πρόσφατη εργασία (2025) η ομάδα του Rilling διαπίστωσε ότι η αγγειοπρεσίνη – συνδεδεμένη στα ζώα με επιθετικότητα ή φύλαξη περιοχής – καταστέλλεται στους νέους πατέρες πριν ακόμα γεννηθεί το παιδί.

Προλακτίνη: Μια ακόμη απροσδόκητη «πατρική» ορμόνη γνωστή κυρίως για τον ρόλο της στον θηλασμό των μητέρων. Οι βιολόγοι όμως έχουν συνδέσει την προλακτίνη στη φροντίδα αρσενικών ζώων (πουλιών, ψαριών αλλά και μαϊμούδων marmoset).

Το 2023 ομάδα υπό την κλινική ψυχολόγο Darby Saxbe, διαπίστωσε ότι υποψήφιοι πατέρες που ένιωθαν ισχυρότερο δεσμό με το αγέννητο παιδί είχαν υψηλότερα επίπεδα προλακτίνης· αυτά τα επίπεδα προέβλεπαν πόσο εμπλεκόμενοι θα ήταν στη φροντίδα μετά τη γέννα.

Kαι όπως συμβαίνει με την ωκυτοκίνη, αυτές οι αλλαγές είναι εντονότερες σε όσους αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στα παιδιά τους. «Δεν είναι μόνο οι νέες μαμάδες που έχουν… ορμονικά σκαμπανεβάσματα», σχολιάζει χαρακτηριστικά η Saxbe· φαίνεται πως οι άνδρες εμφανίζουν ανάλογες προσαρμογές στη γονεϊκότητα.

“Δεύτερη εφηβεία”: Νευρωνικές αλλαγές στον εγκέφαλο

Η Saxbe διερευνά αν αυτές οι ορμονικές μεταβολές αφήνουν αποτύπωμα στον εγκέφαλο των αντρών. «Οι πατέρες αποτελούν μια σχεδόν ιδιαίτερη πληθυσμιακή ομάδα επειδή βιώνουν τις μεταμορφώσεις της γονεϊκότητας χωρίς να έχουν περάσει εγκυμοσύνη», εξηγεί.

Ενώ οι μητέρες λαμβάνουν ισχυρή δόση ορμονών κατά την κύηση αλλά κι άλλον… καταιγισμό κατά τον τοκετό, οι εμπειρίες των συντρόφων τους είναι πιο διακριτικές – κάτι που επιτρέπει στους επιστήμονες να ξεχωρίσουν τα αποτελέσματα της εγκυμοσύνης από αυτά της ίδιας της ανατροφής.

Σε συνεργασία με Ισπανούς συναδέλφους, σάρωσαν εγκεφάλους πρωτότοκων αντρών πριν και μετά τον ερχομό του παιδιού· διαπίστωσαν νευρωνικές αλλαγές καθώς ο εγκέφαλος προσαρμοζόταν στις νέες εμπειρίες.

Saxbe: Η είσοδος στην πατρότητα θυμίζει μια δεύτερη κρίσιμη περίοδο ανάπτυξης όπως η εφηβεία· όσοι ένιωθαν ισχυρή σύνδεση ή σχεδίαζαν να πάρουν μεγαλύτερη άδεια ανατροφής εμφάνιζαν εντονότερες εγκεφαλικές μεταβολές. Το ίδιο διαπίστωσε κι ο Rilling σε νέα εργασία (2026).

“Χάνεις ή κερδίζεις”: Βιολογικά ενεργή συμμετοχή

Aν υπάρχει ένα μοτίβο στις παραπάνω αλλαγές είναι ότι όσο πιο πολύ εμπλέκεται ένας άντρας τόσο πιο βαθιά μεταμορφώνεται: «Είναι σαν κάτι να ενεργοποιείται», λέει η Hrdy από το Father Time. Πιστεύει ότι όλοι έχουμε ένα λανθάνον δυναμικό φροντίδας – μια “alloparental substrate”– που μπορεί να αφυπνιστεί κάτω από τις κατάλληλες συνθήκες.

Aυτό επιβεβαιώθηκε εντυπωσιακά σε ισραηλινή έρευνα (2014) υπό τη Ruth Feldman: σκανάροντας εγκεφάλους ετερόφυλων ζευγαριών όπου η γυναίκα είχε τον κύριο ρόλο φροντίδας (και ο άντρας βοηθούσε), αλλά και ομοφυλόφιλων αντρικών ζευγαριών χωρίς γυναίκα στην οικογένεια ενώ παρακολουθούσαν βίντεο των παιδιών τους.

Aποτέλεσμα: στους ετερόφυλους οι εγκέφαλοι των γυναικών “άναβαν” σε περιοχές σχετιζόμενες με ένστικτα (όπως η αμυγδαλή), ενώ των αντρών σε κοινωνικά κέντρα αξιολόγησης καταστάσεων· αντίθετα στους gay μπαμπάδες-κύριους φροντιστές ενεργοποιούνταν τόσο τα «μητρικά» όσο και τα κοινωνικά δίκτυα. Η ίδια η εγκεφαλική δομή άλλαξε λόγω της φροντίδας!

“Υψηλής ευαισθησίας” σύγχρονοι μπαμπάδες: Όφελος για όλους

“Πρέπει επειγόντως ως κοινωνία να ενισχύσουμε τις ευκαιρίες των μπαμπάδων να χτίζουν δεσμό”, υπογραμμίζει η Saxbe – πχ μέσω καλύτερης άδειας ανατροφής. Ο Gettler συμφωνεί: Η συμμετοχή των αντρών από νωρίς (υπερηχογραφήματα, ραντεβού γιατρού κλπ) ενεργοποιεί αυτήν τη βιολογία ήδη κατά την εγκυμοσύνη!

Eνεργοί πατέρες = όφελος για όλη την οικογένεια: Οι μητέρες αναφέρουν καλύτερη ψυχική υγεία όταν έχουν δίπλα τους συμμετέχοντες συντρόφους (διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων σε Πακιστάν, Κένυα & ΗΠΑ).

Tο σημαντικότερο: Τα παιδιά ωφελούνται ακόμα περισσότερο! Σε μεγάλη αμερικανική έρευνα (2026) που παρακολούθησε 292 οικογένειες επί επτά χρόνια, τα παιδιά προσεκτικών μπαμπάδων είχαν καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία– ενώ αυτό δεν ίσχυε αντίστοιχα για τη συμπεριφορά των μητέρων!

“Η ίδια η βιολογία της πατρότητας θέτει βάσεις για ισχυρές οικογένειες εξαρχής”, καταλήγει ο Gettler.

Η επιθυμία για σεξ μπορεί να είναι έντονη στους νέους—όχι μόνο στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες και στα μη δυαδικά άτομα. Μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι μετά τα 30, η ανδρική επιθυμία γίνεται πιο σύνθετη και μοιάζει περισσότερο με αυτή των γυναικών, καταρρίπτοντας τα γνωστά στερεότυπα.

Μια ομάδα κυρίως γυναικών ερευνητριών από τον Καναδά πραγματοποίησε εις βάθος συνεντεύξεις με 30 άνδρες, ηλικίας 30 έως 65 ετών (μέσος όρος ηλικίας 43), που βρίσκονταν σε ετεροφυλικές σχέσεις τουλάχιστον 2,5 χρόνια. Η επιλογή αυτού του αριθμού έγινε για λόγους αποτελεσματικότητας, καθώς η βιβλιογραφία δείχνει πως μετά από περίπου 24 συνεντεύξεις σπάνια προκύπτουν νέα δεδομένα.

Οι ερευνητές επέλεξαν ως όριο τα 30 έτη γιατί ήθελαν να μιλήσουν με άνδρες που δεν θεωρούνται πια «νέοι», αλλά ενήλικες. Επίσης, έθεσαν ελάχιστη διάρκεια σχέσης τα 2,5 χρόνια ώστε να αποκλείσουν όσους βρίσκονται ακόμα στη φάση του ενθουσιασμού που σπανίως διαρκεί πάνω από δύο χρόνια. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από τις πόλεις Winnipeg (16 άνδρες) και Saskatoon (14 άνδρες), λαμβάνοντας δωροκάρτες για τη συμμετοχή τους.

Πώς διεξήχθη η έρευνα: οι παράγοντες της επιθυμίας

Για να νιώσουν άνετα οι συμμετέχοντες, οι ερευνητές ξεκίνησαν τις συζητήσεις με ερωτήσεις άσχετες με το σεξ και σταδιακά πέρασαν στο θέμα της επιθυμίας. Ζήτησαν από τους άνδρες να αναφέρουν όλους τους παράγοντες που ενισχύουν ή μειώνουν τη λίμπιντό τους. Προέκυψαν συνολικά 23 παράγοντες, αλλά οι περισσότεροι εστίασαν σε έξι βασικά στοιχεία—τρεις που αυξάνουν την επιθυμία και τρεις που τη μειώνουν.

Τρία βασικά “turn-ons”: Το αίσθημα ότι είναι επιθυμητοί, οι απροσδόκητες ευκαιρίες για σεξ και η συναισθηματική οικειότητα μέσω επικοινωνίας.

1. Αίσθημα ότι είναι επιθυμητοί: Αυτός ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας. Το 73% των ανδρών δήλωσε πως το να νιώθουν ότι τους θέλει η σύντροφός τους είναι καθοριστικό για τη λίμπιντό τους. Πολλοί αμφισβήτησαν το στερεότυπο «Οι άνδρες ποθούν, οι γυναίκες θέλουν να νιώθουν επιθυμητές» και τόνισαν τη σημασία του να παίρνει πρωτοβουλία η σύντροφός τους.

“Άλλο να μου πει ‘σε θέλω’, άλλο να κάνει εκείνη την αρχή.” (32 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Όταν μου δείχνει ότι θέλει σεξ, δεν αργώ να ενθουσιαστώ.” (51 ετών/31 χρόνια σχέσης)
“Το αίσθημα του να είσαι επιθυμητός είναι βασική ανθρώπινη ανάγκη και για τα δύο φύλα.” (65 ετών/13 χρόνια σχέσης)

2. Απροσδόκητες ευκαιρίες για σεξ: Το 66% ανέφερε πως διεγείρονται όταν η σύντροφός τους δημιουργεί ξαφνικές ευκαιρίες για σεξ. Αν και το προγραμματισμένο σεξ είναι συχνό σε μακροχρόνιες σχέσεις, λίγη αυθορμητισμός—ειδικά όταν ξεκινά από τη σύντροφο—αναζωογονεί την επιθυμία.

“Όταν υπάρχει ένα στοιχείο έκπληξης, ναι, αυτό με ενθουσιάζει.” (55 ετών/19 χρόνια σχέσης)
“Λίγος αυθορμητισμός είναι ό,τι καλύτερο.” (33 ετών/5 χρόνια σχέσης)

3. Συναισθηματική σύνδεση: Πάνω από το μισό δείγμα (53%) δήλωσε πως χρειάζεται συναισθηματική σύνδεση με τη σύντροφο για να διεγερθεί σεξουαλικά—σύνδεση που ενισχύεται μέσα από ουσιαστική επικοινωνία και κοινό γέλιο.

“Είμαι μουσικός. Οι ώρες δουλειάς μου έχουν πιέσει τη σχέση μας. Τώρα που το συγκρότημά μου κάνει παύση, αυτό με στρεσάρει. Όταν μιλήσαμε γι’ αυτό και ένιωσε ενδιαφέρον για κάτι που μας είχε φέρει ένταση, αυτό ήταν ταυτόχρονα επικυρωτικό και διεγερτικό.” (33 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Είναι υγιές για μια σχέση να μιλούν οι άνθρωποι ανοιχτά για το σεξ.” (65 ετών/13 χρόνια σχέσης)

Τι απωθεί περισσότερο: ασθένεια, απόρριψη & απομάκρυνση

Τρία βασικά “turn-offs”: Ασθένεια, απόρριψη και συναισθηματική απομάκρυνση.

1. Ασθένεια: Για το 60%, η ασθένεια ήταν ο μεγαλύτερος—και συχνά ο μοναδικός—παράγοντας που σκότωνε τη λίμπιντό τους.
“Όταν είμαι άρρωστος, εξαφανίζεται κάθε διάθεση.” (42 ετών/11 χρόνια σχέσης)

2. Απόρριψη: Επίσης το 60%, ανέφερε πως οι συνεχείς αρνήσεις από τη σύντροφο σκοτώνουν κάθε ενδιαφέρον.
“Αν δεν με θέλει εκείνη, δεν έχω διάθεση.” (30 ετών/5 χρόνια σχέσης)
“Όταν απορρίπτεσαι συνεχώς, σταματάς να σκέφτεσαι το σεξ.” (42 ετών/11 χρόνια σχέσης)

3. Συναισθηματική απομάκρυνση: Η πλειονότητα (57%) συνέδεε άμεσα τη λίμπιντό του με το πόσο κοντά ένιωθε συναισθηματικά στη σχέση.
“Θέλω να είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος συναισθηματικά. Αν διαφωνούμε ή υπάρχει ένταση, δεν θέλω σεξ.” (33 ετών/6 χρόνια σχέσης)

Η πραγματικότητα πίσω από τον ανδρικό πόθο

Είναι εύκολο να πιστέψει κανείς ότι οι άνδρες σκέφτονται μόνο το σεξ. Πράγματι, πολλές έρευνες δείχνουν ότι κατά μέσο όρο οι άνδρες έχουν ισχυρότερη λίμπιντο από τις γυναίκες, αυτοϊκανοποιούνται περισσότερο και δίνουν μεγαλύτερη σημασία στη συχνότητα και ποιότητα του σεξ στη σχέση τους.

Ωστόσο, πολλοί άνδρες δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στα πολιτισμικά στερεότυπα περί ασταμάτητης αντρικής επιθυμίας. Όταν ζευγάρια επισκέπτονται ειδικούς λόγω διαφοράς στη λίμπιντο, στο 1/3 έως το 1/2 των περιπτώσεων εκείνος έχει λιγότερη διάθεση.

Στην παρούσα έρευνα, οι στάσεις των ανδρών απέναντι στην επιθυμία μοιάζουν πολύ περισσότερο με εκείνες των γυναικών: δίνουν μεγάλη σημασία στο να νιώθουν επιθυμητοί και βλέπουν το σεξ ως επέκταση της συναισθηματικής επικοινωνίας.

Ποιοι είναι λοιπόν οι άνδρες στο σεξ; Είναι τόσο μοναδικοί όσο το DNA τους. Το στερεότυπο λέει πως «οι άντρες είναι λύκοι κι οι γυναίκες πρόβατα», όμως όσο ωριμάζουν οι άντρες τόσο περισσότερο προσεγγίζουν τις γυναίκες στις ανάγκες και τις προσδοκίες γύρω από την επιθυμία.

Το μύθο ότι «οι άντρες είναι από τον Άρη κι οι γυναίκες από την Αφροδίτη» διαψεύδει η ίδια η πραγματικότητα: όλα τα φύλα κατοικούν στον ίδιο πλανήτη—τη Γη.