Επαρκής ενυδάτωση
Η κατανάλωση άφθονων υγρών είναι από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης. Συνιστάται η λήψη περίπου οκτώ ποτηριών νερού ημερησίως, κατανεμημένων ισομερώς μέσα στη μέρα, ιδανικά ένα ποτήρι κάθε δύο έως δυόμισι ώρες. Η συχνή ενυδάτωση βοηθά στην τακτική αποβολή των ούρων και στη μείωση της συγκέντρωσης μικροβίων στην ουροδόχο κύστη.

Μην καθυστερείτε την ούρηση
Η αναβολή της ούρησης ευνοεί τον πολλαπλασιασμό βακτηρίων μέσα στην κύστη. Είναι σημαντικό η κύστη να αδειάζει τακτικά και χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να απομακρύνονται πιθανοί παθογόνοι μικροοργανισμοί.

Σωστή υγιεινή της περιοχής
Μετά την ούρηση ή την αφόδευση, το σκούπισμα πρέπει να γίνεται πάντα από εμπρός προς τα πίσω. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η μεταφορά μικροβίων από την περιοχή του πρωκτού προς την ουρήθρα.

Αποφυγή ερεθιστικών προϊόντων
Η χρήση αντισηπτικών στον κόλπο ή προϊόντων υγιεινής με άρωμα και αποσμητικές ουσίες μπορεί να διαταράξει τη φυσιολογική χλωρίδα της περιοχής και να αυξήσει την ευαισθησία σε λοιμώξεις. Προτιμώνται ήπια προϊόντα χωρίς ερεθιστικούς παράγοντες.

Επιλογή κατάλληλων ρούχων
Τα πολύ στενά ρούχα και τα συνθετικά εσώρουχα δημιουργούν συνθήκες υγρασίας και θερμότητας που ευνοούν την ανάπτυξη μικροβίων. Τα βαμβακερά εσώρουχα και τα άνετα ρούχα βοηθούν στη διατήρηση της σωστής υγιεινής και του καλού αερισμού της περιοχής.

Ούρηση μετά τη σεξουαλική επαφή
Η ούρηση μέσα στα πρώτα 15 λεπτά μετά τη σεξουαλική επαφή συμβάλλει στην απομάκρυνση μικροβίων που ενδέχεται να έχουν εισέλθει στην ουρήθρα. Σε γυναίκες με υποτροπιάζουσες κυστίτιδες που σχετίζονται με τη σεξουαλική δραστηριότητα, ο ουρολόγος μπορεί να συστήσει ειδική προφυλακτική αγωγή με αντιβίωση πριν ή μετά την επαφή.

Ο ρόλος του cranberry
Το cranberry φαίνεται να έχει προληπτική δράση στις ουρολοιμώξεις, καθώς δυσκολεύει την προσκόλληση βακτηρίων στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης. Μπορεί να καταναλωθεί είτε σε μορφή χυμού είτε ως συμπλήρωμα διατροφής σε κάψουλες.

Προσοχή το καλοκαίρι
Κατά τους θερινούς μήνες, η παραμονή με βρεγμένο μαγιό για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη μικροβίων. Συνιστάται η άμεση αλλαγή σε στεγνό μαγιό μετά το μπάνιο στη θάλασσα ή την πισίνα. «Η πρόληψη των ουρολοιμώξεων βασίζεται κυρίως σε απλές καθημερινές συνήθειες και στη σωστή υγιεινή. Η υιοθέτηση αυτών των πρακτικών μπορεί να μειώσει σημαντικά τα επεισόδια λοιμώξεων και να συμβάλει στη διατήρηση της υγείας του ουροποιητικού συστήματος. Σε περιπτώσεις συχνών υποτροπών, η συμβουλή του ουρολόγου είναι απαραίτητη για εξατομικευμένη αντιμετώπιση και πρόληψη», καταλήγει ο γιατρός.

Τα αποτελέσματα της μεγάλης κλινικής μελέτης φάσης 3 δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στο New England Journal of Medicine, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία των ευρημάτων για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

Σχεδόν διπλάσιος χρόνος επιβίωσης

Στη μελέτη συμμετείχαν περίπου 500 ασθενείς με μεταστατικό παγκρεατικό πορογενές αδενοκαρκίνωμα, οι οποίοι είχαν ήδη λάβει προηγούμενη θεραπεία για τη νόσο τους. Οι ερευνητές συνέκριναν τη δαραξονρασίμπη με τις καθιερωμένες χημειοθεραπείες δεύτερης γραμμής.

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Οι ασθενείς που έλαβαν το νέο φάρμακο έζησαν κατά μέσο όρο 13,2 μήνες, έναντι 6,7 μηνών για όσους υποβλήθηκαν σε χημειοθεραπεία. Παράλληλα, καταγράφηκε μείωση του κινδύνου θανάτου κατά περίπου 60%, ενώ η θεραπεία εμφάνισε καλύτερο προφίλ ανεκτικότητας και λιγότερες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Γιατί ο καρκίνος του παγκρέατος θεωρείται τόσο δύσκολος

Ο καρκίνος του παγκρέατος παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες μορφές καρκίνου παγκοσμίως. Συχνά διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν η νόσος έχει ήδη εξαπλωθεί, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι εξελίξεις στη θεραπεία της μεταστατικής νόσου ήταν περιορισμένες, με μικρές μόνο βελτιώσεις στην επιβίωση των ασθενών. Για τον λόγο αυτό, πολλοί ειδικοί μιλούν σήμερα για τη σημαντικότερη πρόοδο που έχει καταγραφεί στον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου εδώ και πολλά χρόνια.

Πώς δρα η δαραξονρασίμπη

Το νέο φάρμακο στοχεύει την οικογένεια πρωτεϊνών RAS και ιδιαίτερα τις μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS, οι οποίες εντοπίζονται σε περισσότερο από το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος. Οι μεταλλάξεις αυτές λειτουργούν σαν «διακόπτης» που παραμένει μόνιμα ενεργοποιημένος, δίνοντας στα καρκινικά κύτταρα συνεχή σήματα ανάπτυξης και πολλαπλασιασμού.

Η δαραξονρασίμπη ανήκει σε μια νέα κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται αναστολείς RAS(ON). Η καινοτομία της είναι ότι μπορεί να δρα σε πολλούς διαφορετικούς τύπους μεταλλάξεων KRAS, κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί.

Οι επιστήμονες μιλούν για αλλαγή εποχής

Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων προκάλεσε έντονη συγκίνηση στο συνέδριο της ASCO, με αρκετούς ογκολόγους να κάνουν λόγο για ορόσημο στη θεραπεία του καρκίνου του παγκρέατος. Σύμφωνα με ειδικούς που σχολίασαν τα δεδομένα, πρόκειται για τα καλύτερα αποτελέσματα επιβίωσης που έχουν καταγραφεί μέχρι σήμερα σε τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης 3 για ασθενείς με μεταστατική νόσο μετά από προηγούμενη θεραπεία.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η επιτυχία της δαραξονρασίμπης μπορεί να ανοίξει τον δρόμο και για νέες θεραπείες σε άλλους καρκίνους που σχετίζονται με μεταλλάξεις του γονιδίου KRAS, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και ο καρκίνος του παχέος εντέρου.

Τι ακολουθεί

Το φάρμακο δεν έχει ακόμη λάβει πλήρη έγκριση για ευρεία χρήση, ωστόσο βρίσκεται ήδη σε διαδικασία ταχείας αξιολόγησης από τις αμερικανικές ρυθμιστικές αρχές. Παράλληλα, οι επιστήμονες σχεδιάζουν νέες μελέτες για να εξετάσουν αν μπορεί να χρησιμοποιηθεί νωρίτερα στην πορεία της νόσου ή σε συνδυασμό με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες.

Παρότι δεν πρόκειται για θεραπεία που εξαλείφει τον καρκίνο, τα νέα δεδομένα δημιουργούν ένα επίπεδο αισιοδοξίας που μέχρι σήμερα έλειπε από τον χώρο του καρκίνου του παγκρέατος. Για πολλούς ασθενείς, η προοπτική περισσότερου χρόνου ζωής με καλύτερη ποιότητα καθημερινότητας αποτελεί ήδη μια πολύ σημαντική νίκη.

Με αφορμή τον Ιούνιο, ο οποίος έχει θεσπιστεί από τη Διεθνή Ουρογυναικολογική Εταιρεία (IUGA) ως Μήνας Ευαισθητοποίησης για την Πρόπτωση των Πυελικών Οργάνων, ήρθε η ώρα να σπάσουμε τη σιωπή. Παράλληλα, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ακράτειας και Πυελικών Προβλημάτων (WFIPP), ως ο κεντρικός συντονιστής της Παγκόσμιας Εβδομάδας Ακράτειας, έχει ορίσει τη συγκεκριμένη εβδομάδα ευαισθητοποίησης για το 2026 από τις 15 έως τις 21 Ιουνίου. Στόχος αυτών των πρωτοβουλιών είναι να προσφέρουν έγκυρη ενημέρωση και καθοδήγηση σε κάθε γυναίκα που βιώνει ή υποψιάζεται ότι έχει πρόπτωση, βοηθώντας την να αναγνωρίσει τα σημάδια και να απευθυνθεί έγκαιρα στους κατάλληλους ειδικούς.

Από πού να ξεκινήσεις και ποιος είναι ο κατάλληλος ειδικός

Το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση κάθε προβλήματος είναι η σωστή διάγνωση, όμως πολλές γυναίκες αναρωτιούνται σε ποια πόρτα πρέπει να χτυπήσουν. Η κατεξοχήν ειδικότητα που συνιστά και η IUGA είναι αυτή του ουρογυναικολόγου. Πρόκειται για έναν γυναικολόγο με εξειδικευμένη κλινική εκπαίδευση στη διάγνωση, τη διαχείριση και τη συντηρητική ή χειρουργική αποκατάσταση των διαταραχών του πυελικού εδάφους.

Όπως εξηγεί η κα Φωτεινή Λάγαρη, φυσικοθεραπεύτρια με εξειδίκευση στην Υγεία των Γυναικών και του Πυελικού Εδάφους, για τις περισσότερες γυναίκες ο πρώτος σταθμός είναι ο προσωπικός τους γυναικολόγος. Εκείνος είναι που συνήθως θα εντοπίσει αρχικά το πρόβλημα και μπορεί να προτείνει τις πρώτες λύσεις. Αν, ωστόσο, η κατάσταση αποδειχθεί πιο σύνθετη, θα παραπέμψει τη γυναίκα σε εξειδικευμένο ουρογυναικολόγο. Επιπλέον, αν τα κυρίαρχα συμπτώματα αφορούν το ουροποιητικό σύστημα –όπως έντονη ακράτεια, συχνουρία ή κατακράτηση ούρων– η γυναίκα ενδέχεται να απευθυνθεί πρώτα σε έναν ουρολόγο, ο οποίος, ανάλογα με την εξειδίκευσή του, θα συμβάλει στη διερεύνηση των αιτιών.

Πώς συνδέεται η ακράτεια με την πρόπτωση και ποια είναι τα συμπτώματα

Η ακράτεια ούρων και η πρόπτωση των πυελικών οργάνων είναι δύο καταστάσεις στενά συνδεδεμένες, καθώς η ακράτεια αποτελεί συχνά ένα από τα βασικά συμπτώματα της πρόπτωσης. Παρόλο που η πρόπτωση σπάνια μπορεί να απειλήσει τη ζωή μιας γυναίκας, έχει σοβαρό αντίκτυπο στην καθημερινότητά της, επηρεάζοντας την ψυχολογία, την κοινωνική της ζωή και τη σεξουαλικότητά της.

Η κα Μιμή Μαρσέλλου, φυσικοθεραπεύτρια με ειδίκευση στην αποκατάσταση των δυσλειτουργιών ούρησης και αφόδευσης, περιγράφει αναλυτικά τα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν. Η γυναίκα μπορεί να νιώθει βάρος και πίεση χαμηλά στη μήτρα, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις υπάρχει η αίσθηση ενός εξογκώματος που προβάλλει από το άνοιγμα του κόλπου. Η καθημερινή δυσφορία συνοδεύεται συχνά από ακράτεια, κατακράτηση ούρων ή αδυναμία πλήρους κένωσης της κύστης, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνεχείς ουρολοιμώξεις. Παράλληλα, επηρεάζεται αρνητικά η ερωτική ζωή, καθώς μπορεί να συνυπάρχει πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία), μειωμένος μυϊκός τόνος, ελάττωση της σεξουαλικής διέγερσης και αδυναμία οργασμού. Στην περίπτωση που το ορθό έντερο προβάλλει προς τον κόλπο (ορθοκήλη), στις αιτίες συγκαταλέγεται η χρόνια δυσκοιλιότητα, ενώ η γυναίκα βιώνει ένα έντονο αίσθημα πίεσης ή εξογκώματος στην περιοχή του ορθού.

Οι ένοχοι πίσω από το πρόβλημα: Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;

Οι αιτίες που χαλαρώνουν οι μύες και οι σύνδεσμοι της πυέλου ποικίλλουν, συνδυάζοντας φυσιολογικές αλλαγές του οργανισμού με χρόνιες καταστάσεις. Ο συχνότερος παράγοντας κινδύνου είναι η εγκυμοσύνη και ο τοκετός. Οι πολλαπλές κυήσεις, η γέννηση ενός μεγάλου σε μέγεθος μωρού, καθώς και οι υποβοηθούμενοι κολπικοί τοκετοί με τη χρήση ιατρικών εργαλείων (όπως εμβρυουλκά), καταπονούν σημαντικά το πυελικό έδαφος.

Η κα Λάγαρη επισημαίνει ότι επιβαρυντικά λειτουργεί και κάθε άλλη κατάσταση που ασκεί παρατεταμένη και αυξημένη πίεση στην κοιλιακή χώρα, όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα, ο χρόνιος βήχας (για παράδειγμα σε καπνίστριες) και η συνεχής άρση μεγάλου βάρους. Επιπλέον, η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης και η εμμηνόπαυση παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς η μείωση των οιστρογόνων κάνει τον συνδετικό ιστό που στηρίζει τα όργανα πιο λεπτό και λιγότερο ανθεκτικό. Τέλος, το αυξημένο σωματικό βάρος, η παχυσαρκία, αλλά και ορισμένες κληρονομικές διαταραχές του συνδετικού ιστού αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης πρόπτωσης.

Από τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μέχρι το χειρουργείο

Η αντιμετώπιση της πρόπτωσης δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες: αντίθετα, οφείλει να είναι απόλυτα εξατομικευμένη. Οι ήπιες περιπτώσεις που δεν προκαλούν ενοχλήσεις μπορεί να μην χρειάζονται καθόλου θεραπεία, παρά μόνο παρακολούθηση. Όταν όμως τα συμπτώματα αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα, οι θεραπευτικές επιλογές ξεκινούν από τις πιο συντηρητικές μεθόδους.

Σύμφωνα με την κα Μαρσέλλου, η θεραπεία πρώτης γραμμής περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η αποτελεσματική αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους. Μια άλλη εξαιρετική, μη επεμβατική λύση είναι η τοποθέτηση πεσσών –ειδικών ιατρικών συσκευών που τοποθετούνται μέσα στον κόλπο για να στηρίξουν μηχανικά τα πυελικά όργανα χωρίς χειρουργείο.

Σε περιπτώσεις όπου οι συντηρητικές μέθοδοι δεν επαρκούν και το πρόβλημα παραμένει σοβαρό, η χειρουργική επέμβαση προκρίνεται ως η πλέον αποτελεσματική λύση. Για γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την οικογένειά τους ή βρίσκονται σε εμμηνοπαυσιακή ηλικία και παρουσιάζουν σύνθετες διαταραχές, επιλέγεται ορισμένες φορές η λύση της υστερεκτομής (αφαίρεση της μήτρας) σε συνδυασμό με την πλαστική αποκατάσταση της πρόπτωσης των γύρω ιστών.

Ο πολύτιμος ρόλος της φυσικοθεραπείας πυελικού εδάφους

Η φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους συμμάχους της γυναίκας σε κάθε στάδιο. Μπορεί να δράσει προληπτικά, να αντιμετωπίσει την πρόπτωση στα πρώτα της βήματα ή να συνδυαστεί με άλλες μη επεμβατικές και επεμβατικές μεθόδους σε πιο προχωρημένα στάδια.

Όπως τονίζει η κα Λάγαρη, η φυσικοθεραπεία είναι απολύτως απαραίτητη ακόμα και μετά από ένα χειρουργείο αφαίρεσης κάποιου οργάνου (όπως η υστερεκτόμη). Η αφαίρεση δημιουργεί μια νέα «χωροταξία» μέσα στην πύελο, η οποία μπορεί να επηρεάσει τη θέση και τη λειτουργία των οργάνων που έχουν απομείνει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φυσικοθεραπεία βοηθά στη σταθεροποίηση του κολοβώματος (της περιοχής του κόλπου όπου βρισκόταν ο τράχηλος) και στηρίζει συνολικά την περιοχή ανάλογα με το είδος της επέμβασης.

Ο βασικός στόχος της φυσικοθεραπείας είναι η ενδυνάμωση των μυών της πυέλου, οι οποίοι λειτουργούν σαν μια «αιώρα» που κρατά τα όργανα στη σωστή τους θέση. Ένα δυνατό πυελικό έδαφος εξασφαλίζει σταθερότητα και αντοχή στις καθημερινές πιέσεις. Το θεραπευτικό πλάνο, το οποίο σχεδιάζεται πάντα μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση, περιλαμβάνει:

Ασκήσεις Kegel: Στοχευμένες ασκήσεις ενδυνάμωσης και χαλάρωσης των πυελικών μυών.

Σωστή διαφραγματική αναπνοή: Για την ορθή διαχείριση της ενδοκοιλιακής πίεσης κατά την κίνηση ή την άρση βάρους.

Τεχνικές βιοανάδρασης (Biofeedback): Για να μάθει η γυναίκα να αναγνωρίζει και να ελέγχει σωστά τους συγκεκριμένους μύες.

Επανεκπαίδευση της ούρησης και της αφόδευσης: Για την υιοθέτηση σωστών συνηθειών στην τουαλέτα.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία

Σε κάθε ζήτημα υγείας, η πρόληψη παραμένει η πιο ανώδυνη, οικονομική και αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης. Η κα Μαρσέλλου υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε την αξία της έγκαιρης ενημέρωσης και της θωράκισης του σώματός μας.

Στην περίπτωση της πρόπτωσης των πυελικών οργάνων, η συστηματική ενδυνάμωση των μυών της πυέλου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αμέσως μετά τον τοκετό αποδεικνύεται σωτήρια. Το ίδιο σημαντική είναι και κατά την περίοδο της κλιμακτηρίου ή σε περιπτώσεις αιφνίδιας διακοπής της εμμήνου ρύσης (όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια θεραπειών για τον καρκίνο του μαστού).

Το σώμα σου σού μιλάει. Αντί να ανέχεσαι τη δυσφορία ή να θεωρείς την ακράτεια και το βάρος ως μια «φυσιολογική» συνέπεια της γέννας ή του χρόνου που περνάει, κάνε το επόμενο βήμα. Μίλησε με τον γιατρό σου ή έναν εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή πυελικού εδάφους και πάρε πίσω τον έλεγχο της καθημερινότητάς σου.

Τι είναι το doomscrolling και γιατί σε «πιάνει»

Το doomscrolling είναι η τάση να καταναλώνεις συνεχόμενα αρνητικές ειδήσεις και περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα κι όταν νιώθεις ότι σε βλάπτει. Δεν είναι τυχαίο. Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών έχουν σχεδιαστεί για να σε κρατούν κολλημένο στην οθόνη όσο το δυνατόν περισσότερο — και το αρνητικό περιεχόμενο, δυστυχώς, τραβά την προσοχή πιο αποτελεσματικά από οτιδήποτε άλλο.

Τα νούμερα μιας πρόσφατης έρευνας του υπουργείου Υγείας και της UNICEF στην Ελλάδα είναι εντυπωσιακά:

3 στους 4 νέους βιώνουν το φαινόμενο,
το 42% να συνεχίζει να σκρολάρει ακόμα κι όταν το περιεχόμενο του προκαλεί άγχος,
πάνω από τους μισούς παραδέχονται ότι αυτή η συνήθεια χαλάει τη διάθεσή τους, τον ύπνο τους και τη συγκέντρωσή τους,
το 60,3% χάνει εντελώς την αίσθηση του χρόνου κατά τη διάρκεια του σκρολαρίσματος
το 81,3% γνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι το κάνουν αυτό επίτηδες.

Δεν είναι μόνο «κακή συνήθεια» — επηρεάζει τον εγκέφαλό σου

Εδώ γίνεται πιο σοβαρό. Όταν εκπαιδεύεις τον εγκέφαλό σου να καταναλώνει συνεχώς αρνητικές πληροφορίες σε θραύσματα των δύο δευτερολέπτων, τον αποτρέπεις από το να αναπτύξει κάτι πολύ πιο πολύτιμο: κριτική σκέψη και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Η ψηφιακή υπερκατανάλωση δεν είναι απλώς ζήτημα ψυχικής υγείας — είναι ζήτημα που αφορά το ποιος θα γίνεις ως ενήλικας και πολίτης.

Ταυτόχρονα, το 89,2% των νέων χρησιμοποιεί τα social media καθημερινά, και το 76,1% τα έχει κάνει την κύρια πηγή ενημέρωσής του. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν μάθεις να φιλτράρεις αυτό που βλέπεις, κινδυνεύεις να χτίζεις την εικόνα σου για τον κόσμο πάνω σε περιεχόμενο που έχει επιλεγεί για να σε κρατά κολλημένο — όχι για να σε ενημερώνει σωστά.

Τι κάνει τώρα η χώρα — και γιατί σε αφορά

Η καλή είδηση είναι ότι αυτά δεν μένουν στα χαρτιά. Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, που υλοποιεί το υπουργείο Υγείας με την υποστήριξη της UNICEF, έχει ήδη κάνει συγκεκριμένα βήματα.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα λειτουργεί Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο ειδικά για νέους 17 έως 24 ετών που αντιμετωπίζουν αυτοτραυματισμό — ένα πρόβλημα που υπάρχει, αλλά σπάνια συζητιέται ανοιχτά. Ήδη 429 νέοι έχουν βρει εκεί υποστήριξη, και 2.607 επαγγελματίες υγείας έχουν εκπαιδευτεί για να αναγνωρίζουν και να χειρίζονται τέτοιες καταστάσεις με ευαισθησία.

Παράλληλα, 6.513 γονείς πήραν μέρος σε σεμινάρια θετικής γονεϊκότητας — που σημαίνει ότι ολοένα και περισσότεροι ενήλικες γύρω σου μαθαίνουν να στηρίζουν καλύτερα, να ακούν και να επικοινωνούν. Και σε 15 Μουσικά Σχολεία της χώρας έχουν ήδη ξεκινήσει βιωματικά προγράμματα ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω μουσικής και δημιουργικής έκφρασης, με 3.000 μαθητές να συμμετέχουν.

Για τα κορίτσια: Η περίοδος δεν είναι ταμπού

Μια ακόμα δράση που αξίζει να γνωρίζεις: ενημερωτικά προγράμματα για την έμμηνο ρύση έφτασαν σε 2.521 σχολεία και 237.000 μαθητές, ενώ διανεμήθηκαν 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου σε περισσότερα από 120.000 κορίτσια σε όλη τη χώρα. Γιατί αξιοπρέπεια και ενημέρωση δεν είναι προνόμιο — είναι δικαίωμα.

Τι μπορείς να κάνεις εσύ από σήμερα

Δεν χρειάζεται να κλείσεις το κινητό για πάντα. Αλλά αξίζει να αρχίσεις να παρατηρείς: πώς νιώθεις μετά από 20 λεπτά σκρολάρισμα; Σου δίνει ενέργεια ή σε αδειάζει; Σε ενημερώνει ή απλώς σε αγχώνει;

Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση. Το δεύτερο είναι να θυμάσαι ότι ο αλγόριθμος δουλεύει για την πλατφόρμα — όχι για σένα. Και το τρίτο είναι να ξέρεις ότι αν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά — με τον ύπνο σου, τη διάθεσή σου, τις σκέψεις σου — υπάρχουν πλέον δομές και άνθρωποι εκπαιδευμένοι να σε ακούσουν, χωρίς κρίση και χωρίς στίγμα.

Η δράση χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Η καρδιαγγειακή νόσος εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου στις γυναίκες σε παγκόσμιο επίπεδο, προκαλώντας περισσότερους θανάτους ακόμη και από όλους τους καρκίνους μαζί, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Καρδιάς.

Οι φάσεις της ζωής που επηρεάζουν περισσότερο το βάρος

Οι γυναίκες φαίνεται να βιώνουν διαφορετικές και πιο σύνθετες προκλήσεις σε σχέση με την παχυσαρκία κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η εγκυμοσύνη, αλλά κυρίως η μετάβαση προς την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση, συνδέονται συχνά με σημαντικές μεταβολές στο σώμα και στον μεταβολισμό.

Κατά την περίοδο αυτή, οι ορμονικές αλλαγές ευνοούν τη συγκέντρωση λίπους στην κοιλιακή περιοχή, αυξάνοντας παράλληλα τον καρδιομεταβολικό κίνδυνο. Την ίδια ώρα, καταγράφονται συχνότερα συμπτώματα όπως η κατάθλιψη και οι ημικρανίες, που επίσης σχετίζονται με την παχυσαρκία.

Υπολογίζεται ότι περίπου 450 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως βρίσκονται σήμερα σε φάση εμμηνόπαυσης ή περιεμμηνόπαυσης. Από αυτές, σχεδόν το 80% δηλώνει ότι τα συμπτώματα επηρεάζουν αισθητά την καθημερινότητά τους, ενώ περίπου μία στις τρεις γυναίκες εμφανίζει συμπτώματα κατάθλιψης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος μετά την εμμηνόπαυση

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στα χρόνια της εμμηνόπαυσης παρατηρείται συχνά αύξηση βάρους και ανακατανομή του λίπους προς την κοιλιακή χώρα, εξέλιξη που συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιομεταβολικών επιπλοκών.

Παράλληλα, ο κίνδυνος εμφράγματος του μυοκαρδίου στις γυναίκες αυξάνεται σημαντικά μετά την εμμηνόπαυση, φτάνοντας σταδιακά σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα των ανδρών.

Παρότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για τη γυναικεία υγεία, τα συμπτώματα στις γυναίκες συχνά υποεκτιμώνται ή δεν αναγνωρίζονται εγκαίρως. Επιπλέον, οι γυναίκες εξακολουθούν να εκπροσωπούνται λιγότερο στις μελέτες που αφορούν τις καρδιοπάθειες.

Τι έδειξαν οι νέες μελέτες για τη σεμαγλουτίδη

Νεότερα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η απώλεια βάρους με σεμαγλουτίδη μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση τόσο της μεταβολικής όσο και της καρδιαγγειακής υγείας των γυναικών με παχυσαρκία.

Σύμφωνα με τις μελέτες, οι γυναίκες που έχασαν βάρος παρουσίασαν μείωση της περιφέρειας μέσης, στοιχείο που συνδέεται με μικρότερο σπλαχνικό λίπος. Παράλληλα, καταγράφηκε χαμηλότερος κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, αλλά και βελτίωση σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής, όπως οι ημικρανίες, η ψυχική υγεία και τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.

Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία (ECO) 2026 στην Κωνσταντινούπολη και βασίζονται στην κλινική μελέτη STEP UP, στη μελέτη καρδιαγγειακών συμβάντων SELECT αλλά και σε δεδομένα καθημερινής κλινικής πρακτικής (real-world evidence).

Σημαντική απώλεια βάρους σε όλα τα στάδια της εμμηνόπαυσης

Η Novo Nordisk παρουσίασε νέα στοιχεία για τη σεμαγλουτίδη 2,4 mg και 7,2 mg, αναφέροντας ότι η θεραπεία προσέφερε σημαντική και σταθερή απώλεια βάρους σε γυναίκες με παχυσαρκία ανεξάρτητα από το στάδιο της αναπαραγωγικής τους ζωής.

Όπως ανακοινώθηκε, στις προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες καταγράφηκε μέση απώλεια βάρους 22,6%, ενώ περισσότερες από 4 στις 10 γυναίκες πέτυχαν απώλεια βάρους ίση ή μεγαλύτερη από 25%.

Παράλληλα, η μείωση της περιφέρειας μέσης παρέμεινε σταθερή σε όλα τα στάδια της εμμηνόπαυσης, γεγονός που θεωρείται σημαντικός δείκτης μεταβολικής βελτίωσης.

Λιγότερες ημικρανίες και χαμηλότερος κίνδυνος κατάθλιψης

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι γυναίκες που έλαβαν σεμαγλουτίδη εμφάνισαν κατά μέσο όρο 42% έως 45% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ημικρανιών από τους πρώτους έξι μήνες θεραπείας.

Επιπλέον, καταγράφηκε 25% χαμηλότερος κίνδυνος κατάθλιψης συγκριτικά με γυναίκες που ακολουθούσαν μόνο ορμονική θεραπεία για την εμμηνόπαυση.

«Για τις γυναίκες με παχυσαρκία, οι ορμονικές αλλαγές κατά την εμμηνόπαυση μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση βάρους και να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου», δήλωσε η Mette Thomsen, Group Vice President και Head of Global Medical Affairs της Novo Nordisk. Όπως σημείωσε, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η αποτελεσματική διαχείριση του βάρους με σεμαγλουτίδη μπορεί να συμβάλει όχι μόνο στη μείωση του καρδιομεταβολικού κινδύνου, αλλά και στη βελτίωση καθημερινών επιβαρύνσεων που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση, όπως οι ημικρανίες, η κατάθλιψη και οι μεταβολικές διαταραχές.

Ο ρόλος των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism, δείχνει ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια δεν είναι απλώς φορείς οξυγόνου, όπως θεωρούνταν μέχρι σήμερα. Όταν τα επίπεδα οξυγόνου μειώνονται, τα κύτταρα αυτά προσαρμόζουν τον μεταβολισμό τους με τρόπο που αφενός βελτιώνει την οξυγόνωση των ιστών και αφετέρου μειώνει τη γλυκόζη που κυκλοφορεί στο αίμα. Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, IshaJain, PhD, ερευνήτρια στα Gladstone Institutes και καθηγήτρια βιοχημείας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, σημειώνει ότι τα ευρήματα απαντούν σε ένα διαχρονικό ερώτημα της φυσιολογίας.«Τα ερυθρά αιμοσφαίρια αποτελούν ένα ακόμη σημείο μεταβολισμού της γλυκόζης που μέχρι σήμερα δεν είχε ληφθεί επαρκώς υπόψη», αναφέρει. «Αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα».

Τι έδειξαν τα πειράματα

Η ερευνητική ομάδα μελετά εδώ και χρόνια την υποξία και τις επιδράσεις της στον μεταβολισμό. Σε προηγούμενα πειράματα είχε παρατηρηθεί ότι ποντίκια που εκτίθεντο σε χαμηλά επίπεδα οξυγόνου εμφάνιζαν εντυπωσιακή μείωση της γλυκόζης στο αίμα, ιδιαίτερα μετά τη λήψη τροφής.Όταν οι ερευνητές ανέλυσαν τη χρήση της γλυκόζης στα κύρια όργανα, όπως ο εγκέφαλος, οι μύες και το ήπαρ, δεν εντόπισαν επαρκή εξήγηση.«Η γλυκόζη εξαφανιζόταν από την κυκλοφορία πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι θα περιμέναμε», εξηγεί η Yolanda Martí-Mateos, PhD, πρώτη συγγραφέας της μελέτης. «Τα κλασικά μεταβολικά όργανα δεν μπορούσαν να δικαιολογήσουν αυτό το εύρημα».

Η απάντηση βρέθηκε όταν χρησιμοποιήθηκαν εναλλακτικές απεικονιστικές τεχνικές. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια αποδείχθηκαν ο κύριος απορροφητής γλυκόζης σε συνθήκες υποξίας, κάτι που μέχρι σήμερα δεν θεωρούνταν πιθανό. Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι σε χαμηλό οξυγόνο τα ποντίκια παράγουν περισσότερα ερυθρά αιμοσφαίρια, ενώ κάθε κύτταρο απορροφά μεγαλύτερη ποσότητα γλυκόζης σε σχέση με φυσιολογικές συνθήκες.

Ο μοριακός μηχανισμός

Για να κατανοήσουν πώς ακριβώς συμβαίνει αυτή η μεταβολική αλλαγή, οι ερευνητές συνεργάστηκαν με ειδικούς στη βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων από πανεπιστήμια των ΗΠΑ. Η ανάλυση έδειξε ότι όταν το οξυγόνο είναι περιορισμένο, τα ερυθρά αιμοσφαίρια χρησιμοποιούν τη γλυκόζη για την παραγωγή μορίων που διευκολύνουν την απελευθέρωση οξυγόνου στους ιστούς. Η διαδικασία αυτή είναι κρίσιμη για την επιβίωση σε περιβάλλοντα με χαμηλή οξυγόνωση.«Το μέγεθος της επίδρασης ήταν απρόσμενο», σημειώνει ο Angelo D’Alessandro, PhD, από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. «Διαπιστώσαμε ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια μπορούν να καλύπτουν σημαντικό μέρος της συνολικής κατανάλωσης γλυκόζης του οργανισμού, ειδικά σε συνθήκες υποξίας».

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τον διαβήτη

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της μελέτης είναι ότι τα μεταβολικά οφέλη της υποξίας διατηρούνται για εβδομάδες ή και μήνες, ακόμη και μετά την επιστροφή σε φυσιολογικά επίπεδα οξυγόνου.Οι ερευνητές δοκίμασαν επίσης ένα πειραματικό φάρμακο που αναπτύχθηκε στο εργαστήριο της Jain και μιμείται με ελεγχόμενο τρόπο τη φυσιολογική υποξία του υψομέτρου. Το φάρμακο λαμβάνεται από το στόμα και τροποποιεί τη δέσμευση οξυγόνου από την αιμοσφαιρίνη. Στα πειραματόζωα που το έλαβαν, το νέο αυτό μόριο ανέστρεψε πλήρως την υπεργλυκαιμία και εμφάνισε καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με καθιερωμένες θεραπείες. «Πρόκειται για μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση στη θεραπεία του διαβήτη», σημειώνει η Jain. «Αντί να στοχεύουμε αποκλειστικά τα όργανα, αξιοποιούμε τα ερυθρά αιμοσφαίρια ως ενεργό ρυθμιστή της γλυκόζης».

Πέρα από τον διαβήτη

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματα μπορεί να έχουν εφαρμογές και σε άλλα πεδία, όπως η φυσιολογία της άσκησης ή οι καταστάσεις παθολογικής υποξίας μετά από σοβαρούς τραυματισμούς. Δεδομένου ότι οι τραυματισμοί παραμένουν κύρια αιτία θανάτου σε νεαρά άτομα, η κατανόηση του ρόλου των ερυθρών αιμοσφαιρίων στον μεταβολισμό της γλυκόζης θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη. «Βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή», καταλήγει η Jain. «Η προσαρμογή του οργανισμού στο οξυγόνο κρύβει μηχανισμούς που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε».

Τι ακριβώς είναι όμως το στρες; «Το στρες αποτελεί την αντίδραση του οργανισμού σε έντονα πιεστικές συνθήκες και εκφράζεται ως μια διάχυτη, δυσάρεστη αίσθηση έντασης και εκνευρισμού, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πνιγμού και δυσφορία», επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Παληός, Καρδιολόγος, Διευθυντής Τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς στο Metropolitan Hospital και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Όπως εξηγεί ο ίδιος, αυτή η κατάσταση δεν είναι απλά ψυχολογική, καθώς πυροδοτεί μια σειρά από σωματικά συμπτώματα που ίσως έχεις νιώσει κι εσύ:

Δυσκολία στη συγκέντρωση και θολωμένη σκέψη

Ζάλη, πονοκέφαλο (κεφαλαλγία) και έντονη κόπωση

Δύσπνοια (δυσκολία στην αναπνοή) και τάση για εφίδρωση

Πόνο στο στήθος (θωρακικό άλγος), ταχυκαρδία και αίσθημα παλμών (όταν νιώθεις την καρδιά σου να “φτερουγίζει”)

Stress kills: Οι κρυφές συνέπειες του άγχους στο καρδιαγγειακό σύστημα

Το να λέμε ότι το στρες μπορεί να αποβεί μοιραίο για την υγεία δεν είναι σχήμα λόγου ούτε υπερβολή. Η φράση «το στρες σκοτώνει (stress kills)» κρύβει πίσω της σκληρή βιολογία.

Όταν αγχώνεσαι, ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα –ο μηχανισμός “πάλης ή φυγής” του οργανισμού– προκαλώντας ένα ντόμινο αρνητικών επιδράσεων. Το σώμα σου πλημμυρίζει με αδρεναλίνη, η οποία ανεβάζει απότομα τους παλμούς, προκαλεί αρρυθμίες και αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Αν αυτή η πίεση γίνει χρόνια, η συνεχής επιβάρυνση του οργανισμού μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές και επικίνδυνες καταστάσεις, όπως είναι τα καρδιακά και τα εγκεφαλικά επεισόδια.

Το σύνδρομο της «πληγωμένης καρδιάς»: Όταν τα συναισθήματα προκαλούν σωματικό πόνο

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα πιο εντυπωσιακό και ταυτόχρονα σοβαρό. Μετά από ένα πολύ έντονο συναισθηματικό σοκ, μπορεί να εκδηλωθεί η λεγόμενη μυοκαρδιοπάθεια από στρες, ευρύτερα γνωστή και ως «σύνδρομο της πληγωμένης καρδιάς».

«Το σύνδρομο της “πληγωμένης καρδιάς” εκδηλώνεται με ισχυρό πόνο στο στήθος, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο. Εκεί, διαπιστώνεται σχεδόν πάντα παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα, ενώ παρατηρούνται αυξημένοι δείκτες μυοκαρδιακής νέκρωσης στο αίμα», εξηγεί ο κ. Παληός.

Το παράδοξο με αυτό το σύνδρομο; «Οι αρτηρίες της καρδιάς, όπως προκύπτει από τον στεφανιογραφικό έλεγχο, δεν παρουσιάζουν αποφράξεις. Με απλά λόγια, δεν είναι “βουλωμένες”. Η μυοκαρδιοπάθεια αυτή αποτελεί μια αντίδραση της καρδιάς στο έντονο στρες και αφορά συνήθως γυναίκες μέσης ηλικίας μετά από έντονη συναισθηματική φόρτιση».

Αν και στο παρελθόν η ιατρική κοινότητα θεωρούσε το σύνδρομο αυτό σχετικά αθώο και περαστικό, τα νεότερα δεδομένα ανατρέπουν τα δεδομένα. Όπως τονίζει ο διευθυντής του Metropolitan Hospital, πλέον γνωρίζουμε ότι απαιτεί επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως επικίνδυνες αρρυθμίες, θρομβώσεις, ακόμη και οξεία καρδιακή ανεπάρκεια.

Πώς να κάνεις restart: Έξυπνοι τρόποι διαχείρισης του στρες

Το κλειδί για να προστατεύσεις την καρδιά σου είναι να βρεις την “πηγή του κακού”. Πρέπει να εντοπίσεις τι ακριβώς σου προκαλεί άγχος, ώστε να το διαχειριστείς αποτελεσματικά. Επειδή δεν μπορείς να αλλάξεις τα πάντα γύρω σου, εστίασε σε όσα μπορείς να ελέγξεις και βάλε στην καθημερινότητά σου δραστηριότητες που σου προσφέρουν πραγματική χαλάρωση.

Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι και τεχνικές για να πειραματιστείς και να βρεις αυτό που σου ταιριάζει:

Mindfulness & Mindset: Δοκίμασε τον διαλογισμό, τις ασκήσεις βαθιών αναπνοών, την ενδοσκόπηση και την ενασχόληση με την αυτοβελτίωση.

Digital Detox & Χαλάρωση: Απομονώσου για λίγα λεπτά από τα έντονα εξωτερικά ερεθιστήματα και τις οθόνες. Μείνε σε ένα ήσυχο δωμάτιο με απαλή μουσική και αρωματικά κεριά ή χαλάρωσε διαβάζοντας ένα βιβλίο.

Δημιουργικά χόμπι: Δώσε διέξοδο στην ενέργειά σου μέσα από τη ζωγραφική, τις χειροτεχνίες, την κηπουρική, τον μοντελισμό ή οποιοδήποτε άλλο σπορ σε γεμίζει.

Κίνηση και σπορ: Το φυσικό αντίδοτο στο άγχος

Η σωματική δραστηριότητα είναι ο πιο άμεσος τρόπος να κάψεις τις ορμόνες του στρες. Μια βόλτα με τον σκύλο, το περπάτημα, η ήπια καθημερινή γυμναστική, ένας περίπατος στη φύση, η ποδηλασία, ο χορός ή η κολύμβηση μπορούν να κάνουν θαύματα για την ψυχολογία σου.

Ωστόσο, αν αποφασίσεις να μπεις δυναμικά στο κομμάτι του fitness, υπάρχει ένας βασικός κανόνας ασφαλείας: «Ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος πριν από την έναρξη οποιασδήποτε αθλητικής δραστηριότητας θεωρείται επιβεβλημένος», ξεκαθαρίζει ο κ. Παληός. «Με τη σύμφωνη γνώμη του καρδιολόγου, η ενασχόληση με τα σπορ βελτιώνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία».

Biohacking στον τρόπο ζωής σου: 5 βήματα για υγιή καρδιά

Για να έχει όμως αποτέλεσμα η άσκηση, πρέπει να πλαισιώνεται από ένα συνολικά υγιές lifestyle. Ο ειδικός μοιράζεται 5 βασικές συμβουλές για να θωρακίσεις τον οργανισμό σου:

Πρόσεξε τι βάζεις στο σώμα σου: Υιοθέτησε μια ισορροπημένη διατροφή, φρόντισε να διατηρείς ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος και πες οριστικό “όχι” στο κάπνισμα.

Μέτρο στα διεγερτικά: Μειώσε την υπερκατανάλωση αλκοόλ και απόφυγε τις μεγάλες ποσότητες διεγερτικών ουσιών, όπως είναι η καφεΐνη, που ανεβάζουν τεχνητά τους παλμούς σου.

Time Management & Ύπνος: Οργάνωσε σωστά τον χρόνο σου και τις επαγγελματικές ή ακαδημαϊκές σου υποχρεώσεις. Έτσι θα μειώσεις το panic άγχος της τελευταίας στιγμής και θα εξασφαλίσεις επαρκή και ποιοτικό ύπνο, ο οποίος είναι απόλυτα απαραίτητος για να κάνει reboot ο οργανισμός σου.

Φιλτράρε τις σχέσεις σου: Οι υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις είναι ασπίδα για την καρδιά. Ο αλληλοσεβασμός, η κατανόηση, η ευγένεια και η ψυχραιμία –τόσο στον χώρο εργασίας όσο και στο σπίτι– σε βοηθούν να αποφεύγεις τις καθημερινές εντάσεις. Μην ξεχνάς: «Η ένταση προκαλεί αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιβαρύνει την καρδιά».

Μίλα σε έναν ειδικό: Δεν χρειάζεται να τα περνάς όλα μόνος σου. «Σε κάθε περίπτωση που το στρες επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής, συστήνεται η επίσκεψη σε ειδικό ιατρό για την εύρεση των κατάλληλων λύσεων», καταλήγει ο κ. Παληός.

Η φροντίδα της καρδιάς σου ξεκινά από τον τρόπο που προστατεύεις το μυαλό σου. Άκου το σώμα σου, βάλε όρια στην πίεση και μην διστάσεις να ζητήσεις υποστήριξη όταν νιώθεις ότι το “φορτίο” παραείναι βαρύ.

Μελέτη Patients W.A.I.T. Indicator (EFPIA–IQVIA) 2025

Πρόκειται για την πλέον αξιόπιστη διεθνή μελέτη που εξετάζει τη διαθεσιμότητα των νέων φαρμάκων πανευρωπαϊκά. Διεξάγεται από το 2004 και καλύπτει 36 χώρες.

Η μελέτη κατέδειξε ότι η φαρμακευτική καινοτομία φτάνει περιορισμένα στους Έλληνες ασθενείς, καθώς μόλις 69 από τα 168 νέα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον ΕΜΑ το διάστημα 2021–2024 διατέθηκαν στην Ελλάδα, έναντι 75 στα 173 την περίοδο 2020–2023.

Από τα 69 αυτά φάρμακα:

μόνο 36 είναι πλήρως προσβάσιμα από τους Έλληνες ασθενείς,
ενώ τα υπόλοιπα διατίθενται με περιορισμούς (ΙΦΕΤ, ΣΗΠ).

Ως εκ τούτου, ο Έλληνας ασθενής:

• έχει απρόσκοπτη πρόσβαση σε 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας,
• έχει περιορισμένη πρόσβαση σε 1 ακόμη στα 5 φάρμακα,
• και δεν έχει καθόλου πρόσβαση σε 3 στα 5 νέα φάρμακα.

Αναφορικά με τον χρόνο διαθεσιμότητας, αυτός ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 641 ημέρες από την ευρωπαϊκή έγκριση έως την αποζημίωση στη χώρα μας.

Διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα

Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, ο ΣΦΕΕ ανέθεσε στην IQVIA την εκπόνηση μελέτης σε εταιρείες-μέλη του, που εμπορεύονται καινοτόμα φάρμακα, σχετικά με τη διαθεσιμότητα νέων φαρμάκων στην Ελλάδα την περίοδο 2022–2025.

Τα κύρια ευρήματα είναι τα εξής:

Από τα 214 νέα καινοτόμα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον ΕΜΑ την περίοδο 2022–2025, μόνο 42 (20%) είναι σήμερα (25/05/2026) διαθέσιμα στην ελληνική αγορά. Το εύρημα αυτό είναι αντίστοιχο με την περσινή μελέτη και επιβεβαιώνει ότι μόλις 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας είναι διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς. Το ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές έχει ως αποτέλεσμα 3 στα 5 (132 από τα 214) νέα καινοτόμα φάρμακα να μην είναι διαθέσιμα στους Έλληνες ασθενείς.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

Οι ανωτέρω μελέτες αναδεικνύουν την επιτακτική ανάγκη αντιμετώπισης των ανισοτήτων στην πρόσβαση των Ελλήνων ασθενών στις νέες, καινοτόμες θεραπείες.

Η βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης προϋποθέτει:

α) τον επαναπροσδιορισμό της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ώστε να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών

και

β) τη βελτίωση της αποδοτικότητάς της μέσω ελέγχων στη συνταγογράφηση, εφαρμογής μεταρρυθμίσεων και αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων.

Εφόσον επιδιώκεται ένα πραγματικά βιώσιμο φαρμακευτικό σύστημα και, κυρίως, η έγκαιρη και καθολική πρόσβαση όλων των Ελλήνων ασθενών στις θεραπείες που έχουν ανάγκη, απαιτείται η δέσμευση της Πολιτείας σε ένα τριετές πρόγραμμα με διαφάνεια και προβλεψιμότητα. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα επιτρέψει στις φαρμακευτικές εταιρείες να προγραμματίσουν και να επενδύσουν στη χώρα, διασφαλίζοντας ότι οι ασθενείς θα έχουν πρόσβαση στη θεραπεία που χρειάζονται, τη στιγμή που τη χρειάζονται.

Σε μια πρόσφατη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα πρωτεϊνών αίματος από σχεδόν 24.000 ανθρώπους. Το συμπέρασμα; Η προηγμένη χαρτογράφηση των πρωτεϊνών μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο εμφάνισης 17 χρόνιων νοσημάτων με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια από τους παραδοσιακούς δείκτες υγείας. Τα ευρήματα αυτά μας δείχνουν τον δρόμο για μια νέα εποχή στην προληπτική ιατρική, όπου τα μοριακά «αποτυπώματα» στο αίμα σου θα χτυπούν καμπανάκι κινδύνου πολύ πριν υπάρξει κλινική διάγνωση.

Τι έδειξε η μελέτη

Οι κλασικές εξετάσεις αίματος μετρούν μια ομάδα βασικών δεικτών –χοληστερίνη, ζάχαρο, γενική αίματος– οι οποίοι, όμως, αποτυπώνουν μόνο ένα μικρό κλάσμα όσων συμβαίνουν σε μοριακό επίπεδο. Οι επιστήμονες θέλησαν να δουν αν μια βαθύτερη βουτιά στις πρωτεΐνες και τους μεταβολίτες του αίματος θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα στην πρόβλεψη ασθενειών.

Χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη μεγάλη βρετανική βάση UK Biobank, ανέλυσαν δείγματα αίματος από 23.776 συμμετέχοντες, μετρώντας 2.923 πρωτεΐνες και 159 μεταβολίτες. Στόχος τους ήταν να διαπιστώσουν αν αυτοί οι μοριακοί δείκτες τα πηγαίνουν καλύτερα στην «πρόγνωση» χρόνιων παθήσεων σε σχέση με τους κλασικούς παράγοντες κινδύνου, όπως η ηλικία, ο δείκτης μάζας σώματος (BMI), η αρτηριακή πίεση και η χοληστερίνη.

Οι πρωτεΐνες νίκησαν τους παραδοσιακούς δείκτες σε 16 από τις 17 ασθένειες

Τα μοντέλα που βασίστηκαν αποκλειστικά σε πρωτεϊνικά δεδομένα αποδείχθηκαν πολύ πιο ισχυρά από εκείνα των μεταβολικών δεικτών για 16 από τις 17 ασθένειες που μελετήθηκαν. Οι παθήσεις αυτές κάλυπταν ένα ευρύ φάσμα: από καρδιαγγειακά προβλήματα και μεταβολικές διαταραχές μέχρι διάφορες μορφές καρκίνου.

Ορισμένοι πρωτεϊνικοί δείκτες επιβεβαίωσαν όσα ήδη γνώριζαν οι επιστήμονες, όπως η πρωτεΐνη KLK3 (το γνωστό μας PSA) για τον κίνδυνο καρκίνου του προστάτη. Ωστόσο, η ανάλυση έφερε στην επιφάνεια και εντελώς νέους δυνητικούς δείκτες, όπως η πρωτεΐνη PRG3 για τον καρκίνο του δέρματος, ανοίγοντας νέες πόρτες στην έρευνα για την έγκαιρη διάγνωση.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο; Αυτά τα μοριακά αποτυπώματα αποκάλυπταν τον κίνδυνο χρόνια πριν οι συμμετέχοντες εμφανίσουν κλινικά συμπτώματα ή πάρουν διάγνωση στα χέρια τους.

Πρωτεΐνες VS μεταβολικοί δείκτες: Με απλά λόγια

Αν οι όροι σου φαίνονται άγνωστοι, ας τους αποκωδικοποιήσουμε γρήγορα:

· Πρωτεΐνες αίματος (Πρωτεομική / Proteomics): Είναι η μελέτη των πρωτεϊνών, των «εργατών» των κυττάρων σου, που εκτελούν σχεδόν κάθε βιολογική λειτουργία, από την άμυνα του ανοσοποιητικού μέχρι την ανάπλαση των ιστών.

· Μεταβολικοί δείκτες (Μεταβολομική / Metabolomics): Είναι η μελέτη των μεταβολιτών, δηλαδή των μικρών μορίων που παράγονται όταν το σώμα διασπά την τροφή, τα φάρμακα ή τους ίδιους του τους ιστούς.

Και οι δύο κατηγορίες προσφέρουν ένα μοναδικό παράθυρο στη βιολογία σου που οι απλές εξετάσεις δεν μπορούν να δουν. Στη συγκεκριμένη μελέτη, οι πρωτεΐνες αναδείχθηκαν σε ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες, πιθανότατα επειδή αντικατοπτρίζουν ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος βιολογικών διεργασιών και αντιδρούν άμεσα στις αλλαγές της κατάστασης της υγείας μας.

Τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της υγείας και της μακροζωίας

Η έρευνα αυτή φέρνει μια τεράστια αλλαγή στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πρόληψη. Αντί να περιμένουμε να εκδηλωθούν συμπτώματα ή να βασιζόμαστε μόνο στη χοληστερίνη και το ζάχαρο νηστείας, τα μελλοντικά εργαλεία προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) θα μπορούν να εντοπίζουν ανεπαίσθητες βιολογικές αλλαγές πολύ νωρίτερα.

Για τη load-ahead ιατρική και τη longevity κουλτούρα, αυτό είναι game changer. Πιο πρώιμος εντοπισμός σημαίνει και πιο πρώιμη παρέμβαση, είτε μέσω στοχευμένων αλλαγών στον τρόπο ζωής, είτε με στενότερη παρακολούθηση και custom θεραπείες.

Φυσικά, μιλάμε για μια επιστήμη που τώρα γεννιέται. Αυτά τα εξελιγμένα τεστ δεν είναι ακόμη ευρέως διαθέσιμα στην αγορά, και ας μην ξεχνάμε: η πρόβλεψη δεν ταυτίζεται αυτόματα με την πρόληψη. Το να γνωρίζεις τον κίνδυνο έχει αξία μόνο αν σε οδηγήσει σε ουσιαστικές πράξεις.

Οι περιορισμοί που πρέπει να έχουμε κατά νου

Κρατάμε μερικές σημαντικές σημειώσεις:

· Πρόσβαση: Τα πλήρη πάνελ πρωτεϊνών αίματος δεν αποτελούν ακόμη καθημερινό εργαλείο στα μικροβιολογικά εργαστήρια. Δεν μπορείς απλώς να πας στον γιατρό σου και να τα ζητήσεις.

· Δείγμα πληθυσμού: Τα δεδομένα του UK Biobank αφορούν κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και λευκής φυλής, οπότε τα ευρήματα ίσως να μην έχουν την ίδια ακριβώς εφαρμογή σε κάθε δημογραφική ομάδα.

· Η πρόβλεψη δεν είναι θεραπεία: Το να αναγνωρίσεις ένα ρίσκο δεν βελτιώνει αυτόματα την υγεία σου. Η πραγματική αξία κρύβεται στο τι θα κάνεις με αυτή την πληροφορία.

Πώς να ενισχύσεις τους βιολογικούς σου δείκτες από σήμερα

Μπορεί να μην έχεις πρόσβαση σε αυτά τα high-tech τεστ αυτή τη στιγμή, όμως, η υποκείμενη βιολογία σου είναι ήδη εδώ και επηρεάζεται άμεσα από τις καθημερινές σου συνήθειες.

Πολλά από τα βιολογικά μονοπάτια που συνδέονται με τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών στη μελέτη –όπως η φλεγμονή, η μεταβολική δυσλειτουργία και η κυτταρική σηματοδότηση– διαμορφώνονται από παράγοντες που περνούν από το χέρι σου:

· Άσκηση: Η συστηματική σωματική δραστηριότητα κρατά υπό έλεγχο τη φλεγμονή και απογειώνει τη μεταβολική λειτουργία.

· Ύπνος: Ο ποιοτικός ύπνος είναι το μυστικό σου όπλο, καθώς ο κακός ύπνος αυξάνει τους δείκτες φλεγμονής και απορρυθμίζει τον μεταβολισμό.

· Ποιοτική διατροφή: Μια διατροφή πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, αντιφλεγμονώδεις τροφές και ολόκληρα (μη επεξεργασμένα) τρόφιμα εξισορροπεί το ζάχαρο στο αίμα.

· Διαχείριση του στρες: Το χρόνιο στρες σαμποτάρει τα πάντα, από το ανοσοποιητικό σου μέχρι την καρδιαγγειακή σου υγεία.

· Μεταβολική υγεία: Το να διατηρείς σε φυσιολογικά επίπεδα το ζάχαρο, την πίεση και τη σύσταση του σώματός σου θωρακίζει τα ίδια ακριβώς συστήματα που μετρούν αυτά τα προηγμένα τεστ.

Οι κλασικές εξετάσεις συνεχίζουν να έχουν αξία

Ακόμα και με την εξέλιξη της ιατρικής ακριβείας, η παραδοσιακή πρόληψη παραμένει το θεμέλιο. Το ετήσιο check-up, οι βασικές εξετάσεις αίματος, οι προληπτικές ανιχνεύσεις για τον καρκίνο και η συζήτηση με τον γιατρό σου για το οικογενειακό ιστορικό είναι τα εργαλεία που σώζουν ζωές σήμερα.

Δες τα νέα εργαλεία, όπως η χαρτογράφηση των πρωτεϊνών, σαν το επόμενο level και όχι σαν αντικαταστάτη των βασικών. Στόχος είναι μια ολιστική προσέγγιση: γερές καθημερινές συνήθειες, κλασικό screening και, στο μέλλον, super εξατομικευμένες πληροφορίες που θα δουλεύουν μαζί για την υγεία σου.

Με μια ματιά

Η νέα αυτή μελέτη δείχνει ότι το πρωτεϊνικό προφίλ του αίματος μπορεί να προβλέψει τον κίνδυνο για 17 χρόνιες ασθένειες με απίστευτη ακρίβεια, ακόμη και χρόνια πριν από τη διάγνωση. Μπορεί αυτά τα advanced τεστ να μην είναι ακόμα στο κοντινό σου εργαστήριο, όμως τα βιολογικά μονοπάτια που μετρούν χτίζονται και επηρεάζονται από το lifestyle που επιλέγεις να κάνεις σήμερα.

«Δεν υπάρχει τίποτα που να πλησιάζει ακόμα και σε κλινικές δοκιμές», επισημαίνει η δρ. Σελίν Γκούντερ, ειδικός λοιμωξιολόγος και επιδημιολόγος που νοσήλευσε ασθενείς στη Δυτική Αφρική κατά την επιδημία Έμπολα του 2014–2016. «Αυτό σημαίνει ότι οι επαγγελματίες υγείας και οι εργαζόμενοι στη βοήθεια πρέπει να επιστρέψουν στα απολύτως βασικά». Ο δρ. Βάσεε Μούρθι, ειδικός σύμβουλος στο γραφείο του επιστημονικού διευθυντή του ΠΟΥ, διευκρίνισε ότι το πλέον υποσχόμενο υποψήφιο εμβόλιο κατά του Bundibugyo δεν θα είναι διαθέσιμο νωρίτερα από έξι έως εννέα μήνες.

Δύο προηγούμενες εξάρσεις — και πάντα στην ίδια περιοχή

Ο ιός Bundibugyo έχει προκαλέσει συνολικά δύο ακόμη εξάρσεις, και οι τρεις στην ίδια γεωγραφική περιοχή της λεκάνης του ποταμού Κονγκό, σύμφωνα με τον δρ. Τομ Κσιάζεκ, ιολόγο και κτηνίατρο στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Ο Κσιάζεκ διηύθυνε τον Ειδικό Κλάδο Παθογόνων Οργανισμών των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, που ήταν η πρώτη υπηρεσία που ταυτοποίησε τον ιό, το 2007.

Οι άλλοι γνωστοί τύποι που προκαλούν νόσο Έμπολα είναι ο ιός Ebola (γνωστός και ως ιός Ζαΐρ), ο ιός Sudan και ο ιός Taï Forest — ο τελευταίος δεν είναι γνωστό ότι προκαλεί μεγάλες εξάρσεις.

Πώς μεταδίδεται ο ιός Bundibugyo

Η μετάδοση γίνεται μέσω στενής επαφής με βιολογικά υγρά ασθενών ή νεκρών — ιδρώτα, αίμα, περιττώματα ή εμέσματα. Σε μεγαλύτερο κίνδυνο βρίσκονται οι επαγγελματίες υγείας και τα μέλη οικογενειών που φροντίζουν τους ασθενείς.

«Πολύ συχνά βλέπουμε γιατρούς και νοσηλευτές ανάμεσα στους πρώτους που μολύνονται και χάνουν τη ζωή τους», τονίζει η δρ. Γκούντερ.

Λιγότερο θανατηφόρος — αλλά εξαιρετικά επικίνδυνος

Από τις λίγες εξάρσεις που έχουν καταγραφεί, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο Bundibugyo ενδέχεται να είναι ελαφρώς λιγότερο θανατηφόρος σε σύγκριση με τον ιό Ebola ή τον ιό Sudan.

«Ένα ποσοστό θνητότητας πάνω από 30% εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, αλλά δύσκολα μπορούμε να είμαστε ακριβείς, γιατί δεν έχουμε μεγάλη εμπειρία με αυτόν τον τύπο», σχολιάζει η δρ. Γκούντερ.

Χωρίς εμβόλιο και θεραπεία: η υποστηρικτική αγωγή σώζει ζωές

Κατά τις δύο προηγούμενες εξάρσεις, τα κρούσματα εντοπίστηκαν έγκαιρα, επιτρέποντας γρήγορη δημόσια υγειονομική αντίδραση: διάθεση κατάλληλου εξοπλισμού προστασίας στους επαγγελματίες υγείας, εντοπισμός και απομόνωση εκτεθειμένων ατόμων, και υποστηρικτική ιατρική φροντίδα για τους ασθενείς. Η σωστή ιατρική αντιμετώπιση «μειώνει σημαντικά τη θνητότητα», λέει ο δρ. Κσιάζεκ — και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, χορήγηση μεγάλων ποσοτήτων υγρών, ενδοφλέβια ή από το στόμα.

Πώς οι αρχές δημόσιας υγείας επιχειρούν να ανακόψουν την εξάπλωση

Οι επαγγελματίες υγείας εργάζονται τώρα σε τρία μέτωπα: εντοπισμό και απομόνωση κρουσμάτων, ιχνηλάτηση επαφών και ενημέρωση του πληθυσμού. Εμπειρία από την επιδημία Έμπολα στη Δυτική Αφρική έχει δείξει ότι καθοριστικός παράγοντας στην ανάσχεση της εξάπλωσης ήταν η εξασφάλιση ασφαλών ταφών, αφού πολλοί άνθρωποι νοσούσαν ετοιμάζοντας τα σώματα των αγαπημένων τους για τις νεκρώσιμες τελετές.

«Φυσικά, η απουσία εμβολίου είναι πρόβλημα, γιατί τα εμβόλια είναι από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία μας ενάντια στα μολυσματικά νοσήματα», παραδέχεται η δρ. Λίνα Μόζες, επιδημιολόγος και οικολόγος νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο Τούλεϊν. Ωστόσο, εργαλεία όπως η δημόσια ενημέρωση, η ιχνηλάτηση επαφών και η ταχεία εξέταση εξακολουθούν να λειτουργούν αποτελεσματικά.

«Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε έξαρση Έμπολα που έχει συμβεί στη Δημοκρατία του Κονγκό — και είμαστε πλέον στη 17η — έχει σταματήσει», καταλήγει η δρ. Μόζες.