Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, συσχέτισε επίσης μη φυσιολογικά πρότυπα ύπνου με ψυχικές διαταραχές, καρδιαγγειακά, αναπνευστικά και μεταβολικά νοσήματα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τόσο η έλλειψη όσο και η υπερβολή ύπνου ενδέχεται να επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση σε όργανα σε όλο το σώμα.

«Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι ο ύπνος σχετίζεται κυρίως με τη γήρανση και την παθολογική επιβάρυνση του εγκεφάλου. Η δική μας έρευνα προχωρά παραπέρα, αποδεικνύοντας πως ο πολύς ή λίγος ύπνος συνδέεται με ταχύτερη γήρανση σχεδόν σε κάθε όργανο», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Junhao Wen, αναπληρωτής καθηγητής ακτινολογίας στο Columbia University Vagelos College of Physicians and Surgeons. «Τα ευρήματα στηρίζουν την άποψη ότι ο ύπνος είναι καθοριστικός για την υγεία των οργάνων μέσα σε ένα συντονισμένο δίκτυο εγκεφάλου-σώματος, συμπεριλαμβανομένης της μεταβολικής ισορροπίας και της καλής λειτουργίας του ανοσοποιητικού».

Βιολογικά ρολόγια γήρανσης και εξατομικευμένη υγεία

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο τα λεγόμενα «βιολογικά ρολόγια γήρανσης» για να εκτιμήσουν αν ένας άνθρωπος γερνά πιο αργά ή πιο γρήγορα από το αναμενόμενο για την ηλικία του. Αυτά τα εργαλεία βασίζονται στη μηχανική μάθηση και σε βιολογικές μετρήσεις, όπως οι πρωτεΐνες που ανιχνεύονται στο αίμα.

Αν και πολλά ρολόγια αξιολογούν το σώμα συνολικά, διαφορετικά όργανα μπορούν να γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η ταχύτερη γήρανση των ωοθηκών που σχετίζεται με τη γυναικεία γονιμότητα. Η ομάδα του Wen επικεντρώνεται στη δημιουργία εξατομικευμένων ρολογιών για κάθε όργανο ξεχωριστά, προσφέροντας πιο στοχευμένες πληροφορίες για την υγεία.

«Όλοι ενθουσιάζονται με αυτά τα ρολόγια λόγω της δυνατότητάς τους να προβλέπουν τον κίνδυνο ασθενειών και θνησιμότητας», εξηγεί ο Wen. «Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι αν μπορούμε να συνδέσουμε αυτά τα ρολόγια με κάποιο τροποποιήσιμο παράγοντα του τρόπου ζωής, όπως ο ύπνος, ώστε να επιβραδύνουμε τη γήρανση».

Σύμφωνα με τη μελέτη, διάρκεια ύπνου μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών σχετίζεται με λιγότερη βιολογική φθορά στα όργανα. Τα ρολόγια αυτά δημιουργούνται από πρωτεϊνικά δεδομένα ειδικά για κάθε όργανο. Οι μπλε γραμμές αντιστοιχούν σε άνδρες και οι κόκκινες σε γυναίκες.

Η επίδραση του ύπνου στη γήρανση των οργάνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης

Για την ανάπτυξη των βιολογικών ρολογιών, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από περίπου 500.000 συμμετέχοντες στη βάση δεδομένων UK Biobank. Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, εντόπισαν βιολογικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη γήρανση συγκεκριμένων οργάνων, ενσωματώνοντας απεικονιστικά δεδομένα, πρωτεΐνες και μόρια αίματος ανά όργανο.

«Για παράδειγμα, στο ήπαρ διαθέτουμε ρολόγια βασισμένα σε πρωτεϊνικά δεδομένα, μεταβολικά δεδομένα αλλά και απεικονίσεις», σημειώνει ο Wen. «Έτσι μπορούμε να διαπιστώσουμε αν ο ύπνος συνδέεται ξεχωριστά με κάθε τύπο βιολογικού ρολογιού που βασίζεται σε διαφορετικά μοριακά επίπεδα».

Στη συνέχεια, συνέκριναν τη διάρκεια ύπνου που δήλωσαν οι συμμετέχοντες με τις βιολογικές ηλικίες που προέκυψαν από 23 διαφορετικά ρολόγια για 17 συστήματα οργάνων.

Κίνδυνοι ψυχικής και σωματικής υγείας από ακραίες διάρκειες ύπνου

Σε όλα τα όργανα εντοπίστηκε ένα μοτίβο σχήματος U: όσοι κοιμούνταν λιγότερες από 6 ώρες ή περισσότερες από 8 ώρες εμφάνιζαν σημάδια ταχύτερης γήρανσης, ενώ το πιο υγιές μοτίβο παρατηρήθηκε στους ανθρώπους που κοιμούνταν μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών κάθε βράδυ. Τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η διάρκεια του ύπνου προκαλεί άμεσα τη βιολογική φθορά των οργάνων αλλά υποδηλώνουν πως τόσο η ανεπαρκής όσο και η υπερβολική ξεκούραση ίσως αντανακλούν συνολικά χειρότερη υγεία.

Τα ευρήματα ενισχύουν επίσης την άποψη ότι ο ύπνος επηρεάζει όχι μόνο τον εγκέφαλο αλλά όλο το σύστημα εγκεφάλου-σώματος. Ο λίγος ύπνος συσχετίστηκε έντονα με κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές — κάτι που συμφωνεί με προηγούμενες έρευνες. Επιπλέον, σχετίστηκε με παχυσαρκία, διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, ισχαιμική καρδιοπάθεια και αρρυθμίες. Τόσο η μικρή όσο και η μεγάλη διάρκεια ύπνου συνδέθηκαν επίσης με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), άσθμα και πεπτικές διαταραχές όπως η γαστρίτιδα και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

«Το ευρύ αυτό μοτίβο μεταξύ εγκεφάλου και σώματος είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι η διάρκεια του ύπνου αποτελεί βαθιά ενσωματωμένο στοιχείο της φυσιολογίας μας, επηρεάζοντας πολυεπίπεδα την υγεία», σχολιάζει ο Wen.

Διαφορετικά πρότυπα ύπνου συνδέονται με κατάθλιψη μέσω ξεχωριστών μηχανισμών

Τα εξειδικευμένα οργανικά ρολόγια μπορεί να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση του ύπνου με συγκεκριμένες νόσους όπως η κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία. Παρότι δεν κατέστη δυνατό να διευκρινιστεί αν τα προβλήματα ύπνου προκαλούν κατάθλιψη ή το αντίθετο, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν «ανάλυση διαμεσολάβησης» για να εξετάσουν αν τα βιολογικά ρολόγια εξηγούν τον σύνδεσμο μεταξύ διάρκειας ύπνου και κατάθλιψης.

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν πως ο λίγος ύπνος ίσως επηρεάζει άμεσα την εμφάνιση κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία, ενώ ο πολύς ύπνος φαίνεται να δρα μέσω μοριακών μηχανισμών που σχετίζονται με τη γήρανση του εγκεφάλου ή του λιπώδους ιστού.

«Αυτό έχει μεγάλη σημασία για τη διαχείριση του ύπνου αλλά και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις στο μέλλον», δηλώνει ο Wen. «Η έρευνά μας δείχνει ότι υπάρχουν διαφορετικοί βιολογικοί δρόμοι μεταξύ εκείνων που κοιμούνται λίγο ή πολύ – άρα δεν πρέπει να τους αντιμετωπίσουμε όλους το ίδιο όσον αφορά την πρόληψη της κατάθλιψης».

Aναφορά: “Sleep chart of biological ageing clocks in middle and late life” από τους The MULTI Consortium et al., Nature (13 Μαΐου 2026). Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το NIH/National Institutes of Health.

Η έρευνα του University College του Λονδίνου, βασίζει το αποτέλεσμα αυτό στο γεγονός ότι οι άνθρωποι με χαμηλότερη αγοραστική δύναμη είχαν υψηλότερο κίνδυνο παχυσαρκίας, διαβήτη και καρδιακών προβλημάτων που προκαλούνται από κακή διατροφή. Σε πολλές περιπτώσεις, λέγεται ότι το να τρως χειρότερα είναι φθηνότερο από το να τρως καλά, αλλά αυτό δεν είναι απολύτως αληθές. Αν πάμε στο σούπερ μάρκετ και συγκρίνουμε την τιμή των βιολογικών προϊόντων με αυτά που δεν είναι, πράγματι βλέπουμε ότι τα βιολογικά προϊόντα είναι πιο ακριβά. Αλλά αν συγκρίνετε το κόστος της κατανάλωσης μιας σαλάτας με λαχανικά στο σπίτι με το κόστος ενός μπέργκερ ή μιας πίτσας;

Ακόμα και χωρίς να υπερβάλλουμε (και μένοντας στον ίδιο τύπο προϊόντος), αν συγκρίνουμε την παρασκευή ενός χάμπουργκερ ή μιας πίτσας στο σπίτι με ποιοτικά υλικά έναντι των υπερ-επεξεργασμένων, βλέπουμε τα σπιτικά είναι πολύ ακριβότερα.

Επιπλέον, όπως λέει η Sonia Lucena στο ισπανικό Telva, το να τρώτε «φθηνά» κοστίζει στην υγεία σας μακροπρόθεσμα.

5 συνήθειες για να μειώσετε τη βιολογική σας ηλικία με λίγα χρήματα

Βελτιστοποιήστε τη λίστα με τα ψώνια σας

Αν σκέφτεστε ότι αν είχατε χρήματα θα μπορούσατε να συμβουλευτείτε ένα διατροφολόγο, καλύτερα να το ξεχάσετε, καθώς δεν μπορείτε να αντέξετε οικονομικά. Το πιο αποτελεσματικό είναι να επικεντρωθείτε σε ό,τι είναι στο χέρι σας, και αν δεν έχετε γνώσεις διατροφής, μην ανησυχείτε.

Η βελτίωση της ποιότητας των κυττάρων σας δεν απαιτεί πολλά χρήματα. Ορισμένες συμβουλές που μπορεί να σας βοηθήσουν είναι οι εξής:

Δώστε προτεραιότητα στα φρέσκα τρόφιμα. Και αν τρώτε κάτι ωμό ως ορεκτικό σε κάθε κύριο γεύμα, είναι ακόμα καλύτερο γιατί θα πάρετε περισσότερα θρεπτικά συστατικά και αντιοξειδωτικά που καταπολεμούν τις επιπτώσεις των ελεύθερων ριζών.

Ποικιλία, μην τρώτε πάντα το ίδιο πράγμα. Δοκιμάστε συστατικά που δεν έχετε δοκιμάσει ποτέ πριν, γιατί θα γεμίσετε τη μικροβιακή σας χλωρίδα με ευεργετικά βακτήρια, τα οποία θα βελτιώσουν την απόδοση των κυττάρων.

Επικεντρωθείτε στην κατανάλωση περισσότερων ψαριών και φυτικών ινών (λαχανικά και φρούτα). Τα λιπαρά οξέα στα ψάρια θρέφουν τα κύτταρά σας και τα διατηρούν υγιή, όπως ακριβώς οι φυτικές ίνες βοηθούν στην αποβολή στοιχείων που δεν χρειάζεται το σώμα σας για να αποτρέψετε την επιταχυνόμενη γήρανση.

Περιορίστε την πρόσληψη ζάχαρης. Βλάπτει την υγεία σας μειώνοντας την ικανότητα των κυττάρων. Προκαλεί γήρανση και δεν είναι φθηνή.

Άσκηση

Εδώ, δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για τα χρήματα. Η άσκηση μπορεί να είναι δωρεάν, και είναι επίσης ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την καταπολέμηση της κυτταρικής γήρανσης:

Η τακτική άσκηση βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος, η οποία ωφελεί την καρδιά και μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Αυτό μπορεί να βοηθήσει να διατηρηθεί το σώμα νεότερο και πιο λειτουργικό εσωτερικά.

Ενισχύει τους μύες και τα οστά, πράγμα που σημαίνει ότι βοηθά στη διατήρηση και βελτίωση της μυϊκής μάζας και της οστικής πυκνότητας. Η προπόνηση δύναμης βοηθά ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση αυτής της διαδικασίας.

Μειώνει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες, παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση.
Η αερόβια άσκηση, όπως το τρέξιμο, το κολύμπι ή το περπάτημα, διεγείρει τον εγκέφαλο, βελτιώνει τη μνήμη και τη γνωστική ικανότητα και συμβάλλει στην πρόληψη νευροεκφυλιστικών ασθενειών, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, που συνδέονται με τη γήρανση.

Ρυθμίζει τον μεταβολισμό και το σωματικό βάρος. Ένας αποτελεσματικός μεταβολισμός είναι το κλειδί για τη διατήρηση μιας νεότερης βιολογικής ηλικίας.

Όταν κάνουμε άσκηση υψηλής έντασης, ενεργοποιούνται γονίδια που σχετίζονται με τη μακροζωία και την κυτταρική γήρανση. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι η άσκηση μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα των βλαστικών κυττάρων και να προωθήσει την επιδιόρθωση του DNA.

Απελευθερώνει επίσης ενδορφίνες, ορμόνες που δημιουργούν αισθήματα ευεξίας και μειώνουν το στρες, τον υπ’ αριθμόν ένα εχθρό της υγιούς γήρανσης.

Ζήστε με ηρεμία

Μελέτη του Πανεπιστημίου Κολούμπια διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που αντιμετώπιζαν τη ζωή πιο ήρεμα είχαν βιολογική ηλικία έξι χρόνια μικρότερη από τη χρονολογική τους ηλικία.

Και το θέμα δεν είναι να μένουμε ήρεμοι σε συγκεκριμένες στιγμές, αλλά να σχετικοποιούμε τη σημασία που δίνουμε σε πολλά πράγματα. Το άγχος είναι καλό, αρκεί να μην γίνεται χρόνιο. Αν φτάσουμε σε αυτή την κατάσταση, η διαδικασία γήρανσης επιταχύνεται.

Και, μετά τα 50, είμαστε πολύ πιο ευαίσθητοι στο στρες, οπότε η κορτιζόλη έχει πιο αρνητική επίδραση στα κύτταρά μας.

Αν ο διαλογισμός ή ο περίπατος στην εξοχή δεν είναι το φόρτε σας (η φύση πάντως έχει τη δύναμη να αποσυνδέει από τον ξέφρενο ρυθμό που έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε φυσικό), επικεντρωθείτε στο να περιβάλλετε τον εαυτό σας με ανθρώπους που νοιάζονται για εσάς. Είναι δωρεάν και είναι μια από τις πιο ανακουφιστικές πρακτικές που, σύμφωνα με τους ειδικούς της ευτυχίας του Χάρβαρντ, μας φέρνει πιο κοντά στο να απολαμβάνουμε μια πλήρη ζωή.

Απορρίψτε τις τοξικές ουσίες

Ο Manel Esteller, ένας διάσημος επιστήμονας και ειδικός στη μακροζωία, λέει ότι αν υπάρχει ένα πράγμα που αλλάζει γρήγορα το μέλλον ενός κυττάρου, είναι η διακοπή της εισαγωγής τοξινών στο σώμα.

Ως εκ τούτου, η πρώτη του σύσταση όσον αφορά τις υγιεινές συνήθειες δεν αφορά μόνο τη φροντίδα της διατροφής σας ή την καθημερινή άσκηση (που είναι επίσης σημαντικές), αλλά την εξάλειψη όσο το δυνατόν περισσότερων τοξινών από την καθημερινότητά σας.

Χρειάζεται να εξαλείψετε άμεσα την κατανάλωση καπνού και αλκοόλ, και, προφανώς, όλα τα ναρκωτικά. Αλλά είναι επίσης απαραίτητο να αποφύγετε τις πλαστικές συσκευασίες στα τρόφιμα που καταναλώνετε, καθώς μπορούν να επηρεάσουν την ενδοκρινική λειτουργία, απελευθερώνοντας τοξικές ουσίες όπως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες. Αν αποτρέψουμε αυτού του είδους τα υλικά να έρθουν σε επαφή με το σώμα μας, θα διευκολύνουμε τη δουλειά του μεταβολισμού μας, τόσο στην αφομοίωση των θρεπτικών συστατικών όσο και στην αποβολή των τοξινών.

Ωμέγα-3

«Τα ωμέγα-3 όχι μόνο προάγουν την κυτταρική υγεία και λειτουργία, αλλά βοηθούν επίσης στη διατήρηση ενός νεανικού βιολογικού προφίλ», λέει ο διατροφολόγος Rob Hobson. Οι σημερινές διατροφικές τάσεις, με την εισαγωγή ενός πλήθους υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, μας έχουν ωθήσει σε μια μη ισορροπημένη κατάσταση σε ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Ιδανικά, η αναλογία θα πρέπει να είναι περίπου 1 μερίδα ωμέγα-3 για κάθε 3 μερίδες ωμέγα-6. Ωστόσο, βρισκόμαστε σε τιμές 25 φορές περισσότερα ωμέγα-6 από ωμέγα-3 , μια εξωφρενική κατάσταση που μας φλεγμαίνει και επηρεάζει την κυτταρική υγεία.

Πηγή: Bovary

Μελέτη ωστόσο, έρχεται και πάλι να αναδείξει την αξία της χορτοφαγικής διατροφής στα κύτταρα και γενικότερα στον οργανισμό. «Η βιολογική ηλικία σε αντίθεση με την χρονολογική ηλικία, αναφέρεται στην φυσική κατάσταση του ατόμου και υποδεικνύει την τρέχουσα κατάσταση της υγείας», αναφέρεται στην έρευνα.

Τι ακριβώς έκαναν οι επιστήμονες

Οι μελετητές πήραν 21 ζευγάρια διδύμων, οι οποίοι έχουν πανομοιότυπο DNA. Όλοι είχαν ηλικία 39 ετών. Το ένα άτομο ξεκίνησε αποκλειστικά χορτοφαγική διατροφή για 8 εβδομάδες, και το άλλο άτομο έτρωγε τροφές όπως κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά και άλλα. Μετά από οκτώ εβδομάδες που πραγματοποιήθηκε η μελέτη, υπήρξαν μειώσεις στις ηλικίες της καρδιάς, των ορμονών, του ήπατος και των φλεγμονωδών και μεταβολικών συστημάτων, όπως αναφέρει το σχετικό δημοσίευμα του Independent. Αντίθετα, αυτές οι αλλαγές δεν σημειώθηκαν σε εκείνους των οποίων η διατροφή περιελάμβανε κρέας, αυγά και γαλακτοκομικά.

Τι άλλο παρατήρησαν οι μελετητές

Όσοι ακολούθησαν vegan διατροφή έχασαν επίσης δύο κιλά περισσότερα κατά μέσο όρο από όσους δεν έτρωγαν, επειδή κατανάλωναν 200 λιγότερες θερμίδες μέσω των γευμάτων που παρείχαν κατά τις πρώτες τέσσερις εβδομάδες της μελέτης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η απώλεια βάρους θα μπορούσε να έχει συμβάλει στις παρατηρούμενες διαφορές στη βιολογική ηλικία μεταξύ των δύο ομάδων. Μέχρι το τέλος της μελέτης, οι ερευνητές παρατήρησαν μειώσεις στις εκτιμήσεις βιολογικής ηλικίας με βάση τα επίπεδα μεθυλίωσης του DNA – έναν τύπο χημικής τροποποίησης του DNA που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας.

Οι δηλώσεις του Tom Sanders

Ο Tom Sanders, ομότιμος καθηγητής Διατροφής και Διαιτολογίας στο King’s College του Λονδίνου (KCL), είπε ότι η έρευνα βρήκε κάποια διαφορά όσον αφορά στη γήρανση για τους vegans, αλλά δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι ανεπάρκειες βιταμινών και μετάλλων συχνά χρειάζονται χρόνια για να εμφανιστούν.

Πρόσθεσε ότι η έρευνα δείχνει επίσης ότι μια vegan διατροφή μπορεί να μην είναι καλή για την υγεία των ηλικιωμένων. Ο καθηγητής Sanders είπε: «Αν και οι μελέτες δείχνουν ότι οι δίαιτες vegan μπορεί να έχουν ευνοϊκές επιπτώσεις στην υγεία στη μέση ηλικία (όπως χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και διαβήτη τύπου 2, ωστόσο αυτό δεν συμβαίνει σε ηλικιωμένους που φαίνονται πιο πιθανό να υποφέρουν από μυϊκή απώλεια, χαμηλή οστική πυκνότητα και νευρολογικές διαταραχές που έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής.

Πηγή: In.gr