Τι είναι το doomscrolling και γιατί σε «πιάνει»

Το doomscrolling είναι η τάση να καταναλώνεις συνεχόμενα αρνητικές ειδήσεις και περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα κι όταν νιώθεις ότι σε βλάπτει. Δεν είναι τυχαίο. Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών έχουν σχεδιαστεί για να σε κρατούν κολλημένο στην οθόνη όσο το δυνατόν περισσότερο — και το αρνητικό περιεχόμενο, δυστυχώς, τραβά την προσοχή πιο αποτελεσματικά από οτιδήποτε άλλο.

Τα νούμερα μιας πρόσφατης έρευνας του υπουργείου Υγείας και της UNICEF στην Ελλάδα είναι εντυπωσιακά:

3 στους 4 νέους βιώνουν το φαινόμενο,
το 42% να συνεχίζει να σκρολάρει ακόμα κι όταν το περιεχόμενο του προκαλεί άγχος,
πάνω από τους μισούς παραδέχονται ότι αυτή η συνήθεια χαλάει τη διάθεσή τους, τον ύπνο τους και τη συγκέντρωσή τους,
το 60,3% χάνει εντελώς την αίσθηση του χρόνου κατά τη διάρκεια του σκρολαρίσματος
το 81,3% γνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι το κάνουν αυτό επίτηδες.

Δεν είναι μόνο «κακή συνήθεια» — επηρεάζει τον εγκέφαλό σου

Εδώ γίνεται πιο σοβαρό. Όταν εκπαιδεύεις τον εγκέφαλό σου να καταναλώνει συνεχώς αρνητικές πληροφορίες σε θραύσματα των δύο δευτερολέπτων, τον αποτρέπεις από το να αναπτύξει κάτι πολύ πιο πολύτιμο: κριτική σκέψη και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Η ψηφιακή υπερκατανάλωση δεν είναι απλώς ζήτημα ψυχικής υγείας — είναι ζήτημα που αφορά το ποιος θα γίνεις ως ενήλικας και πολίτης.

Ταυτόχρονα, το 89,2% των νέων χρησιμοποιεί τα social media καθημερινά, και το 76,1% τα έχει κάνει την κύρια πηγή ενημέρωσής του. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν μάθεις να φιλτράρεις αυτό που βλέπεις, κινδυνεύεις να χτίζεις την εικόνα σου για τον κόσμο πάνω σε περιεχόμενο που έχει επιλεγεί για να σε κρατά κολλημένο — όχι για να σε ενημερώνει σωστά.

Τι κάνει τώρα η χώρα — και γιατί σε αφορά

Η καλή είδηση είναι ότι αυτά δεν μένουν στα χαρτιά. Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, που υλοποιεί το υπουργείο Υγείας με την υποστήριξη της UNICEF, έχει ήδη κάνει συγκεκριμένα βήματα.

Για πρώτη φορά στην Ελλάδα λειτουργεί Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο ειδικά για νέους 17 έως 24 ετών που αντιμετωπίζουν αυτοτραυματισμό — ένα πρόβλημα που υπάρχει, αλλά σπάνια συζητιέται ανοιχτά. Ήδη 429 νέοι έχουν βρει εκεί υποστήριξη, και 2.607 επαγγελματίες υγείας έχουν εκπαιδευτεί για να αναγνωρίζουν και να χειρίζονται τέτοιες καταστάσεις με ευαισθησία.

Παράλληλα, 6.513 γονείς πήραν μέρος σε σεμινάρια θετικής γονεϊκότητας — που σημαίνει ότι ολοένα και περισσότεροι ενήλικες γύρω σου μαθαίνουν να στηρίζουν καλύτερα, να ακούν και να επικοινωνούν. Και σε 15 Μουσικά Σχολεία της χώρας έχουν ήδη ξεκινήσει βιωματικά προγράμματα ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω μουσικής και δημιουργικής έκφρασης, με 3.000 μαθητές να συμμετέχουν.

Για τα κορίτσια: Η περίοδος δεν είναι ταμπού

Μια ακόμα δράση που αξίζει να γνωρίζεις: ενημερωτικά προγράμματα για την έμμηνο ρύση έφτασαν σε 2.521 σχολεία και 237.000 μαθητές, ενώ διανεμήθηκαν 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου σε περισσότερα από 120.000 κορίτσια σε όλη τη χώρα. Γιατί αξιοπρέπεια και ενημέρωση δεν είναι προνόμιο — είναι δικαίωμα.

Τι μπορείς να κάνεις εσύ από σήμερα

Δεν χρειάζεται να κλείσεις το κινητό για πάντα. Αλλά αξίζει να αρχίσεις να παρατηρείς: πώς νιώθεις μετά από 20 λεπτά σκρολάρισμα; Σου δίνει ενέργεια ή σε αδειάζει; Σε ενημερώνει ή απλώς σε αγχώνει;

Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση. Το δεύτερο είναι να θυμάσαι ότι ο αλγόριθμος δουλεύει για την πλατφόρμα — όχι για σένα. Και το τρίτο είναι να ξέρεις ότι αν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά — με τον ύπνο σου, τη διάθεσή σου, τις σκέψεις σου — υπάρχουν πλέον δομές και άνθρωποι εκπαιδευμένοι να σε ακούσουν, χωρίς κρίση και χωρίς στίγμα.

Η δράση χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».

Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης καθιερώθηκε το 1999 με σκοπό να γιορτάσει την ποίηση ως πολιτιστική και εκπαιδευτική μορφή έκφρασης. Σε όλο τον κόσμο διοργανώνονται αναγνώσεις ποιημάτων, εργαστήρια και άλλες δραστηριότητες για τον εορτασμό της ημέρας.

Η ημέρα αυτή γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου, σύμφωνα με απόφαση των Ηνωμένων Εθνών. Πρόκειται για μια διεθνή αναγνώριση, ανεξάρτητη από τον Εθνικό Μήνα Ποίησης που τιμάται στις ΗΠΑ τον Απρίλιο.

Η παγκόσμια αξία της ποίησης

Η ποίηση καλλιεργείται διαχρονικά σε κάθε πολιτισμό και ήπειρο. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε τη συμβολή της στη διατήρηση της γλώσσας και της πολιτιστικής ταυτότητας, ενώ ταυτόχρονα ενθαρρύνει τον διάλογο μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και γενεών. Μέσα από την ποίηση, οι άνθρωποι θυμούνται την κοινή τους ανθρωπιά και τις κοινές αξίες.

Στην πρώιμη εκπαίδευση, η ποίηση ενισχύει την ανάπτυξη των παιδιών, συμβάλλοντας στην εκμάθηση της γλώσσας, στην ανάπτυξη της σκέψης και στην καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης μέσω του ρυθμού, της ομοιοκαταληξίας και της δημιουργικής έκφρασης. Τα παιδιά συχνά μαθαίνουν ποιήματα στις πρώτες τάξεις του σχολείου, καθώς ο ρυθμός τα βοηθά να αντιληφθούν τους ήχους των λέξεων—βασική δεξιότητα για το διάβασμα και τη γραφή. Η επαναληπτική φύση της ποίησης ενισχύει επίσης τη μνήμη τους.

Ποίηση: Έκφραση συναισθημάτων & δημιουργικότητα

Η ποίηση ενθαρρύνει τα παιδιά να φαντάζονται, να οραματίζονται και να σκέφτονται δημιουργικά. Μέσα από λογοτεχνικά εργαλεία όπως οι μεταφορές, η εικόνα και ο συμβολισμός, τα παιδιά αναπτύσσουν κριτική σκέψη. Παράλληλα, η ποίηση προσφέρει έναν ασφαλή χώρο για να κατανοήσουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους, ενώ έρχονται σε επαφή με διαφορετικές οπτικές. Για παιδιά κάθε ηλικίας παγκοσμίως, η ποίηση μπορεί να αποτελέσει πηγή δημιουργικότητας και αυτοπεποίθησης—βοηθώντας τα να βρουν τη φωνή τους και να αφηγηθούν τις προσωπικές τους ιστορίες.

Η UNICEF εργάζεται ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση που περιλαμβάνει την ενίσχυση της δημιουργικής έκφρασης. Μέσα από προγράμματα όπως ασφαλείς εκπαιδευτικοί χώροι σε περιοχές με βία ή καταστροφές, προσφέρει διέξοδο για συναισθηματική έκφραση—μεταξύ άλλων μέσω της ποίησης.

Ποιήματα για την Ειρήνη: Ελπίδα και ανθεκτικότητα μέσα από λέξεις

Συναισθήματα όπως ο θυμός, ο φόβος ή η ελπίδα συχνά είναι δύσκολο να εκφραστούν. Μέσα από το διάβασμα ή τη συγγραφή ποιημάτων, τα παιδιά μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα όσα νιώθουν και να βρουν τρόπους διαχείρισης. Η ποίηση δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να διηγούνται τις δικές τους ιστορίες με δικά τους λόγια—διατηρώντας την αξιοπρέπειά τους και την προσωπική τους φωνή. Γράφοντας για το πώς ξεπερνούν δυσκολίες, παιδιά σε όλο τον κόσμο μπορούν να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και να ονειρεύονται ένα καλύτερο μέλλον.

Το πρόγραμμα “Poems for Peace” της UNICEF, που ξεκίνησε το 2020, έδωσε σε παιδιά από εμπόλεμες ζώνες την ευκαιρία να αποτυπώσουν τις προκλήσεις αλλά και τις ελπίδες τους σε ποιήματα. Σε εργαστήριο στη Μπουρκίνα Φάσο, υπεύθυνος υποστήριξης της UNICEF βοήθησε παιδιά στη συγγραφή ποιημάτων για την ειρήνη.

Το “Poems for Peace” ενισχύει τις φωνές των νέων αυτών ώστε οι εμπειρίες τους να ακουστούν στις διαδικασίες οικοδόμησης ειρήνης, ενώ εμπνέει το κοινό διεθνώς να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των παιδιών σε εμπόλεμες περιοχές. Τα ποιήματα συχνά αναδεικνύουν πώς ο πόλεμος επηρεάζει τα παιδιά αλλά μεταφέρουν παράλληλα ένα ισχυρό μήνυμα ελπίδας.

Ένα απόσπασμα από το ποίημα “Για τον Μπαμπά”, γραμμένο το 2025 από την τότε 11χρονη Βικτόρια από το Κρίβι Ριχ της Ουκρανίας:

Με μολύβι στα κρυφά σχεδιάζω την άνοιξη
Όπου θα ανθίσουν λουλούδια όταν έρθει η ειρήνη
Εκεί που θα επιστρέψεις σαν πουλί στον ουρανό
Και ποτέ ξανά ο πόνος δε θα μας κάνει να κλάψουμε

Διαβάζοντας ποιήματα, τα παιδιά μαθαίνουν επίσης για την ενσυναίσθηση—κατανοώντας καλύτερα τις εμπειρίες των άλλων.

Οι νέοι ποιητές στη σύγχρονη εποχή: Από την τέχνη στην ακτιβιστική δράση

Σήμερα, νεαροί ποιητές έχουν αναδειχθεί σε δυναμικές φωνές που γεφυρώνουν την τέχνη με τον ακτιβισμό. Συχνά χρησιμοποιούν γραπτά έργα, παραστάσεις spoken word αλλά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαμορφώσουν δημόσιο διάλογο και να ακουστούν οι θέσεις τους.

Νέοι ποιητές παγκοσμίως αξιοποιούν τη φωνή τους για κοινωνικά ζητήματα όπως η δικαιοσύνη, η πολιτική, η κλιματική αλλαγή, η ταυτότητα ή η ψυχική υγεία. Η Amanda Gorman, καταξιωμένη νέα ποιήτρια, συγγραφέας και υπέρμαχος των δικαιωμάτων των παιδιών ως Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της UNICEF, χρησιμοποιεί το έργο της για να υπερασπιστεί τα δικαιώματα των παιδιών διεθνώς.

Απόσπασμα από το ποίημά της “With this Bright Voice”:

Πρέπει να νοιαζόμαστε για κάθε παιδί παντού
Όποιο κι αν είναι το χρώμα του, η θρησκεία ή το φύλο
Σε αυτό δεν κάνουμε πίσω ποτέ
Γιατί κάθε παιδί αξίζει μια ευκαιρία
Και αυτός ο κόσμος αξίζει μια αλλαγή

Πώς μπορείτε να στηρίξετε τις παιδικές φωνές μέσω της ποίησης;

Ως Εθνική Επιτροπή της UNICEF, η UNICEF USA εξασφαλίζει κρίσιμη χρηματοδότηση και κρατική στήριξη για τα προγράμματα της UNICEF. Παράλληλα ενημερώνει το αμερικανικό κοινό και κινητοποιεί υποστήριξη υπέρ των παιδιών—ενισχύοντας έτσι τη δυνατότητα των παιδιών να ακουστούν.

Συχνές ερωτήσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης:

Γιατί είναι σημαντική η ποίηση για τα παιδιά;

Η ποίηση βοηθά στην ανάπτυξη του λόγου, στη βελτίωση των δεξιοτήτων ανάγνωσης και στη δημιουργική σκέψη—καλλιεργώντας στα παιδιά τη δυνατότητα εξερεύνησης συναισθημάτων κι εμπειριών. Μέσα από αυτήν μπορούν να μοιράζονται τις μοναδικές τους οπτικές.

Πώς μπορούν οι οικογένειες να γιορτάσουν την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης;

Γιορτάστε διαβάζοντας μαζί ποιήματα ή ενθαρρύνοντας τα παιδιά σας να γράψουν και να μοιραστούν τα δικά τους έργα. Ανακαλύψτε ποιήματα από παιδιά άλλων χωρών ή πολιτισμών για μια ολοκληρωμένη εμπειρία.

Πώς μπορούμε όλοι να στηρίξουμε τις παιδικές φωνές αυτήν την ημέρα;

Αναζητήστε και μοιραστείτε ιστορίες ή ποιήματα γραμμένα από παιδιά που εκφράζουν τις δικές τους εμπειρίες. Αξιοποιήστε τη μέρα αυτή ως αφορμή για συζητήσεις ή δράσεις υπέρ των δικαιωμάτων των παιδιών—στηρίζοντας εκπαιδευτικά προγράμματα όπως η καμπάνια Every Child Educated της UNICEF.

Kεντρική φωτογραφία:
Ο 11χρονος Temesgen Haile γράφει στο τετράδιό του στο σχολείο Hawelti στη Aιθιοπία, όπου φιλοξενούνται άνθρωποι που διαφεύγουν λόγω συγκρούσεων. Ο Temesgen κρατά ημερολόγιο κι έχει γράψει ποιήματα καθώς και σύντομα θεατρικά έργα βασισμένα στις εμπειρίες του—βοηθώντας τον έτσι να κατανοήσει καλύτερα όσα έχει ζήσει.

Μια εθνική συμμαχία για την εφηβική ευημερία

Το Υπουργείο Υγείας, σε μια στρατηγική συνεργασία με τη UNICEF, υλοποιεί για πρώτη φορά στη χώρα μας ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που θέτει την υγεία και την υγιεινή της περιόδου στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Στόχος δεν είναι μόνο η παροχή προϊόντων, αλλά η δημιουργία ενός υποστηρικτικού περιβάλλοντος όπου κάθε έφηβη θα νιώθει ασφαλής, ενημερωμένη και περήφανη για το σώμα της.

Σπάζοντας τη σιωπή και τις ανισότητες στις σχολικές αίθουσες

Η ελλιπής ενημέρωση μπορεί να κοστίσει ακριβά στην ψυχολογία ενός κοριτσιού στην εφηβεία. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η δυσκολία συμμετοχής στο σχολείο λόγω έλλειψης προϊόντων υγιεινής είναι πραγματικότητες που το πρόγραμμα επιδιώκει να εξαλείψει.

Μέσα από μια οργανωμένη, πανελλαδική παρέμβαση, η διαχείριση της περιόδου αναγνωρίζεται πλέον επίσημα ως ζήτημα δημόσιας υγείας και εκπαιδευτικής ισότητας.

Δωρεάν φροντίδα για κάθε μαθήτρια στην επικράτεια

Η πρακτική πλευρά του προγράμματος είναι εντυπωσιακή και καλύπτει κάθε γωνιά της Ελλάδας:

· Ποιοι ωφελούνται: Το σύνολο των μαθητριών από την Ε’ Δημοτικού έως και τη Γ’ Γυμνασίου.

· Τι περιλαμβάνει: Περισσότερα από 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου διανέμονται δωρεάν για ένα διάστημα τεσσάρων μηνών.

· Ο στόχος: Η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών υγιεινής και η άρση των κοινωνικών και οικονομικών φραγμών που συχνά «φρενάρουν» τα όνειρα των κοριτσιών.

Ενημέρωση για όλους: Από τα παιδιά μέχρι τους γονείς

Το «ΡΙΣΠΕΚΤ στο σώμα σου» δεν αφορά μόνο τα κορίτσια. Είναι μια πρόσκληση σε ολόκληρη την κοινωνία:

· Για μαθητές και μαθήτριες: Ειδικές δράσεις ενημέρωσης πραγματοποιούνται στα Δημοτικά και τα Γυμνάσια, ώστε η γνώση να αντικαταστήσει τον φόβο και την άγνοια.

· Για γονείς και φροντιστές: Προγράμματα υποστήριξης ενισχύουν τον ανοιχτό διάλογο στο σπίτι, βοηθώντας τους ενήλικες να μιλήσουν στα παιδιά τους με ειλικρίνεια.

· Για την εκπαιδευτική κοινότητα: Παρέχεται σύγχρονη εξ αποστάσεως επιμόρφωση σε εκπαιδευτικούς, με έμφαση στις απομακρυσμένες περιοχές και τα σχολεία Ειδικής Αγωγής.

Ένας ψηφιακός κόσμος γνώσης

Παράλληλα, δημιουργείται μια ειδική διαδικτυακή πλατφόρμα, ένας «τόπος» όπου παιδιά, έφηβοι και γονείς μπορούν να βρουν δωρεάν:

· Εκπαιδευτικούς οδηγούς και ψηφιακά βιβλία.

· Videos και διαδραστικές δραστηριότητες.

· Πληροφορίες προσαρμοσμένες σε κάθε ηλικία.

Η δέσμευση της πολιτείας και της UNICEF

Η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, δίνει το στίγμα: «Η περίοδος αποτελεί μια φυσική σωματική λειτουργία, όπως η δίψα. Σήμερα, επιλέγουμε τη γνώση και τον σεβασμό. Ενδυναμώνουμε γονείς και μαθητές, πάντα πιστοί στη δέσμευσή μας για μια Ελλάδα που δεν αφήνει κανέναν πίσω».

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Διπλωματικός Εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα, Ghassan Khalil, υπογραμμίζει: «Κάθε κορίτσι πρέπει να έχει πρόσβαση σε αξιόπιστη ενημέρωση και στα απαραίτητα προϊόντα, ώστε να διαχειρίζεται την περίοδό του με αξιοπρέπεια».

Με το βλέμμα στο μέλλον

Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» (Ευρωπαϊκή Ένωση – NextGeneration EU) και υλοποιείται με την επιστημονική σφραγίδα εξειδικευμένων φορέων.

Είναι κάτι παραπάνω από μια διανομή προϊόντων· είναι μια δήλωση σεβασμού προς τη γυναικεία φύση και ένα μάθημα αυτοφροντίδας που ξεκινά από το θρανίο.

Info: Για περισσότερα νέα και εκπαιδευτικό υλικό, επισκεφθείτε το paidikaipsihikiigeia.gov.gr

Ο συνολικός αριθμός για τον Αύγουστο αναμένεται να ξεπεράσει τις 15.000 νέες περιπτώσεις, δηλαδή επτά φορές περισσότερες σε σχέση με τον Φεβρουάριο. Ο ΟΗΕ έχει ήδη κηρύξει λιμό στη Γάζα Σίτι, ενώ πόλεις του νότου όπως η Deir al-Balah και η Khan Younis «πλησιάζουν επικίνδυνα», σύμφωνα με εκπροσώπους της UNICEF.

Η εκπρόσωπος Τες Ίνγκραμ, που βρίσκεται επί τόπου, περιέγραψε συγκλονιστικές εικόνες: μια μητέρα που πεινά και δεν μπορεί να θηλάσει το βρέφος της, ενώ με τον άντρα της μοιράζονται «ένα φλιτζάνι ρύζι την ημέρα».

Γάζα: Η καθημερινότητα στην πείνα

Η εικόνα είναι ίδια παντού: ένα μπολ φαΐ από κοινοτικές κουζίνες – σχεδόν πάντα φακές ή ρύζι – που μοιράζεται σε ολόκληρη οικογένεια. Οι γονείς συχνά δεν τρώνε για να φάνε τα παιδιά. Τα θρεπτικά συστατικά είναι ανύπαρκτα, οι προμήθειες ελάχιστες, και οι τιμές των τροφίμων στο «μαύρο» εμπόριο απλησίαστες. Ένα κιλό λαχανικά μπορεί να φτάσει τα 50 δολάρια, ποσό αδιανόητο για τις περισσότερες οικογένειες.

Παρά την προσωρινή χαλάρωση του ισραηλινού αποκλεισμού τον Μάιο, η ανθρωπιστική βοήθεια παραμένει ανεπαρκής. Μερικά φορτηγά με ρύζι, ζάχαρη και μακαρόνια καταφέρνουν να μπουν, όμως οι ανάγκες υπολογίζονται σε 600 φορτηγά την ημέρα.

«Αδύνατη επιλογή» για τους κατοίκους της Γάζας

Οι κάτοικοι της Γάζας βρίσκονται μπροστά σε ένα τρομακτικό δίλημμα: να παραμείνουν στη Γάζα Σίτι με κίνδυνο νέας μεγάλης επίθεσης, ή να μετακινηθούν στις ακτές του αλ-Μαουάσι, μια περιοχή ήδη ασφυκτικά γεμάτη με εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους.

Εκεί, οι συνθήκες είναι απάνθρωπες: ανεπαρκές νερό, σκηνές που καταρρέουν, έλλειψη σκιάς, μηδενικές υπηρεσίες υγείας. Ένα μικρό κομμάτι γης για σκηνή νοικιάζεται έως και 300 δολάρια τον μήνα, ποσό απλησίαστο για τους περισσότερους πρόσφυγες.

Τα παιδιά στο επίκεντρο της κρίσης στη Γάζα

Τα στοιχεία σοκάρουν:

• 2.000 παιδιά με οξύ υποσιτισμό τον Φεβρουάριο.
• 5.500 παιδιά τον Μάιο.
• 13.000 παιδιά τον Ιούλιο.
• Αναμένεται πάνω από 15.000 παιδιά τον Αύγουστο.
  Οι νοσηλείες για τις πιο σοβαρές περιπτώσεις αυξήθηκαν από 20 τον Μάρτιο σε πάνω από 40 τον Ιούλιο, ενώ τα εξωτερικά περιστατικά εκτοξεύτηκαν σε σχεδόν 3.000, εκ των οποίων τα μισά στη Γάζα Σίτι.

Από την έναρξη του πολέμου, τον Οκτώβριο του 2023, περισσότεροι από 63.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί, κυρίως άμαχοι, ενώ η Γάζα έχει μετατραπεί σε ερείπια. Ο λιμός και η στέρηση βασικών αναγκών απειλούν τώρα μια ολόκληρη γενιά παιδιών.

Πηγή: Lifo.gr

Η επικεφαλής του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για την Παιδική Ηλικία, Κάθριν Ράσελ, χαρακτήρισε τον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στην εκπαίδευση ως «παραμελημένο» και τόνισε ότι τα παιδιά είναι εξαιρετικά ευάλωτα στις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

«Τα παιδιά υποφέρουν περισσότερο από τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη, όπως οι ισχυρότεροι και συχνότεροι καύσωνες, καταιγίδες και πλημμύρες. Οι οργανισμοί τους δυσκολεύονται να ρυθμίσουν τη θερμοκρασία, καθιστώντας τα ιδιαίτερα ευάλωτα», σημείωσε η κ. Ράσελ. Παράλληλα, ανέφερε ότι σε πολλά σχολεία, η ζέστη καθιστά αδύνατη τη συγκέντρωση των παιδιών ή ακόμη και την παρουσία τους, εάν οι δρόμοι έχουν πλημμυρίσει ή οι εγκαταστάσεις έχουν καταστραφεί.

Το 2024, τουλάχιστον 242 εκατομμύρια παιδιά από νηπιαγωγεία έως λύκεια είδαν τη σχολική τους εκπαίδευση να διακόπτεται λόγω κλιματικών σοκ. Η ακραία ζέστη ήταν η κύρια αιτία, επηρεάζοντας 171 εκατομμύρια μαθητές, με 118 εκατομμύρια εξ αυτών να πλήττονται μόνο τον Απρίλιο, κυρίως σε χώρες όπως το Μπανγκλαντές, η Καμπότζη, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και οι Φιλιππίνες.

Η Νότια Ασία αναδείχθηκε ως η πιο ευάλωτη περιοχή, με 128 εκατομμύρια παιδιά να επηρεάζονται. Στην Ινδία, οι καύσωνες έπληξαν 54 εκατομμύρια παιδιά, ενώ στο Μπανγκλαντές ο αριθμός ανήλθε στα 35 εκατομμύρια.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίστηκαν μόνο στη ζέστη. Τον Σεπτέμβριο, οι καταστροφές που προκάλεσε ο τυφώνας Γιάγκι διέκοψαν την εκπαίδευση σε 18 χώρες της Ανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού, ενώ στη Μοζαμβίκη, ο κυκλώνας Σίντο κατέστρεψε 1.126 τάξεις σε 250 σχολεία.

Μακροχρόνιες συνέπειες για την εκπαίδευση

Η UNICEF προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας των σχολείων μπορεί να οδηγήσει πολλά παιδιά, ιδιαίτερα τα κορίτσια, να εγκαταλείψουν τελείως τη φοίτηση. «Η κλιματική κρίση χειροτερεύει την παγκόσμια κρίση στην εκπαίδευση, με τα δύο τρίτα των παιδιών 10 ετών να μην μπορούν να διαβάσουν και να κατανοήσουν ένα απλό κείμενο», σημειώνεται στην έκθεση.

Η οργάνωση εκφράζει έντονη ανησυχία για την προοπτική επιδείνωσης της κατάστασης, καθώς περίπου 1 δισεκατομμύριο παιδιά ζουν σε χώρες με υψηλό κίνδυνο κλιματικών ή περιβαλλοντικών σοκ. Εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές δράσεις, προβλέπεται ότι το 2050, οκταπλάσια παιδιά θα εκτεθούν σε καύσωνες, ενώ οι πλημμύρες και οι πυρκαγιές θα επηρεάζουν πολλαπλάσια άτομα σε σχέση με το 2000.

Επενδύσεις στην ανθεκτικότητα των σχολείων

Η UNICEF απευθύνει έκκληση για επενδύσεις που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των σχολείων στις κλιματικές καταστροφές.

Η ανακαίνιση και η κατασκευή νέων κτιρίων, ικανών να αντέξουν φυσικές καταστροφές, είναι απαραίτητες. «Η εκπαίδευση συχνά παραμελείται στις συζητήσεις για το κλίμα, παρά τον κρίσιμο ρόλο της στην προετοιμασία των παιδιών να προσαρμοστούν στις αλλαγές», τόνισε η κ. Ράσελ. «Το μέλλον των παιδιών πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα σε όλα τα σχέδια για την κλιματική δράση».

Πηγή: Lifo.gr

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αποτελεί το πλέον αποδεκτό κείμενο για τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως. Την έχουν επικυρώσει όλα τα κράτη του κόσμου, εκτός των ΗΠΑ και της Σομαλίας (η Ελλάδα την επικύρωσε στις 2 Δεκεμβρίου 1992 με τον νόμο 2101), και τα 54 άρθρα της καλύπτουν όλα τα δικαιώματα των παιδιών που χωρίζονται σε 4 τομείς: Δικαιώματα Επιβίωσης, Ανάπτυξης, Προστασίας και Δικαιώματα Συμμετοχής.

Παρά τα διεθνή κείμενα προστασίας των παιδιών, που σε πολλές χώρες αποτελούν κενό γράμμα, εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να υποφέρουν από τη φτώχεια και να στερούνται της στοιχειώδους σχολικής εκπαίδευσης, εκατοντάδες χιλιάδες υφίστανται τις τραγικές συνέπειες συρράξεων και οικονομικού χάους, δεκάδες χιλιάδες ακρωτηριάζονται στους πολέμους και πολλά ακόμη ορφανεύουν ή και σκοτώνονται από τον ιό του AIDS και από άλλες ασθένειες. Τα στοιχεία και οι αριθμοί είναι καταπέλτης στο εφησυχασμό της συνείδησης.

Έκθεση UNICEF – ΕΛΙΑΜΕΠ: Σε κίνδυνο από την κλιματική αλλαγή περισσότερα από 300.000 παιδιά στην Ελλάδα

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ευημερία των παιδιών και το θεσμικό πλαίσιο στη χώρα μας βρέθηκαν στο επίκεντρο της πρόσφατης έκθεσης, με τίτλο «Κλιματική αλλαγή και θεσμικό πλαίσιο για τα παιδιά στην Ελλάδα», που δημοσιεύθηκε και παρουσιάστηκε από το Γραφείο της UNICEF στην Ελλάδα, σε συνεργασία με το Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ).

Η έκθεση υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ότι τα παιδιά, ιδιαίτερα όσα ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες –συμπεριλαμβανομένων των κοριτσιών, των παιδιών με αναπηρίες, των εκτοπισμένων παιδιών και εκείνων που ζουν στη φτώχεια– φέρουν το μεγαλύτερο βάρος από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Μάλιστα, όπως επισημάνθηκε, καθώς τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται πιο συχνά και πιο έντονα, τα παιδιά στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν απειλές για την εκπαίδευση, την ψυχική υγεία και τη γενικότερη ευημερία τους.

Βασικά ευρήματα

H έκθεση παρουσιάζει τον καταστροφικό αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στην ευημερία των παιδιών και των νέων στη χώρα, τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση είναι μια κρίση για τα δικαιώματα των παιδιών, με τα παιδιά να επηρεάζονται δυσανάλογα από την κλιμάκωση των φυσικών καταστροφών. Πιο αναλυτικά, τα βασικά ευρήματα της έκθεσης είναι τα ακόλουθα:

Το 2023, ήταν το θερμότερο έτος των τελευταίων 30 ετών και το τρίτο ξηρότερο έτος από το 1991.
Είκοσι πέντε δήμοι κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω ξηρασίας και υδατικής πίεσης την περίοδο Μαΐου-Σεπτεμβρίου 2024.

307.763 παιδιά εκτιμάται ότι διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να πληγούν από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα.

Το 80% των εκπαιδευτικών που συμμετείχαν στη συζήτηση της ομάδας εστίασης δήλωσε ότι τα σχολεία, στα οποία εργάζεται (ή έχει εργαστεί στο παρελθόν) δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένα για την αντιμετώπιση ακραίων καιρικών φαινομένων.

Σχεδόν το 70% των μαθητών που συμμετείχαν στη δημοσκόπηση του U-Report ανέφερε ότι δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τα μαθήματά του σύμφωνα με το πρόγραμμα, λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους.

Το υφιστάμενο εθνικό πολιτικό και κανονιστικό πλαίσιο για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στερείται συγκεκριμένων μέτρων και προβλέψεων που έχουν διαμορφωθεί από και για τα παιδιά.
Η Πελοπόννησος, η Θεσσαλία και η Δυτική Ελλάδα είναι οι τρεις περιφέρειες της Ελλάδας με τον υψηλότερο κίνδυνο καταστροφών.

Το αυξημένο άγχος, ακολουθούμενο από τον περιορισμό του πρασίνου και των δασών, ήταν οι δύο επικρατέστερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που έχουν απασχολήσει τους νέους, όπως ανέφεραν στη δημοσκόπηση του U-Report.

«Οι καταστροφές απειλούν όλα τα εγγενή δικαιώματα των παιδιών που κατοχυρώνονται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού στη ζωή, την επιβίωση, την προστασία, την ανάπτυξη, τη συμμετοχή και την ελεύθερη έκφραση. Η κλιματική αλλαγή δεν αλλάζει μόνο τον πλανήτη μας, αλλάζει και τα παιδιά μας», έχει αναφέρει η Ασπασία Πλακαντωνάκη, αναπληρώτρια εκπρόσωπος της UNICEF στην Ελλάδα.

Η συγκεκριμένη ανάλυση περιλαμβάνει, επίσης, μια χαρτογράφηση των τρωτών σημείων των παιδιών σε 13 περιοχές της Ελλάδας και παρέχει κρίσιμες γνώσεις για το πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει βασικές πτυχές της ζωής των παιδιών, ιδιαίτερα την πρόσβασή τους στην εκπαίδευση, τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και τη γενική ευημερία.

«Ο ρόλος των think tanks, όπως το ΕΛΙΑΜΕΠ, είναι να παρέχουν τα απαραίτητα εργαλεία και την αιτιολόγηση στους υπευθύνους λήψης αποφάσεων. Η συγκεκριμένη έκθεση αποτελεί βασική δουλειά και έχει καταλήξει σε σημαντικά συμπεράσματα, τα οποία θα δοθούν στη UNICEF, που αποτελεί έναν σημαντικό φορέα λήψης αποφάσεων», είχε δηλώσει από την πλευρά της η Μαρία Γαβουνέλη, γενική διευθύντρια του ΕΛΙΑΜΕΠ.