Η απόφαση περιλαμβάνει επίσης διετή απαγόρευση εξόδου από το Ιράν και απαγόρευση συμμετοχής του Παναχί σε οποιαδήποτε πολιτική ή κοινωνική ομάδα, όπως ανακοίνωσε ο δικηγόρος του, Μοσταφά Νίλι. Ο Νίλι πρόσθεσε ότι θα ασκήσουν έφεση κατά της ποινής.

Σύμφωνα με τον Νίλι, οι κατηγορίες αφορούν συμμετοχή του σκηνοθέτη σε «προπαγανδιστικές δραστηριότητες» κατά του κράτους, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες. «Ο κύριος Παναχί βρίσκεται αυτή τη στιγμή εκτός Ιράν», διευκρίνισε ο δικηγόρος.

Ο Παναχί, 65 ετών, κέρδισε φέτος το κορυφαίο βραβείο του Φεστιβάλ Καννών με την ταινία «Ήταν Απλώς Ένα Ατύχημα», στην οποία πέντε πρώην κρατούμενοι εξετάζουν αν θα εκδικηθούν έναν άνδρα που πιστεύουν πως ήταν ο παλιός δεσμοφύλακάς τους.

Η διεθνής αναγνώριση και οι πρόσφατες κινήσεις του Παναχί

Τον περασμένο μήνα, ο Παναχί πραγματοποίησε περιοδεία στις ΗΠΑ, επισκεπτόμενος το Λος Άντζελες, τη Νέα Υόρκη και το Τελούραϊντ του Κολοράντο, για την προώθηση της νέας του ταινίας που φιλοδοξεί να διεκδικήσει Όσκαρ.

Η ταινία έχει επιλεγεί από τη Γαλλία ως επίσημη υποψηφιότητα για τα Βραβεία Όσκαρ, με πολλούς να αναμένουν ότι θα συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα για το καλύτερο διεθνές φιλμ στην τελετή του Μαρτίου.

Η νίκη του Παναχί στις Κάννες καλύφθηκε από τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία τότε υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό τη διάκρισή του, δημοσιεύοντας και φωτογραφία του. Ο σκηνοθέτης έχει τιμηθεί με πολλά βραβεία σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ, ενώ το ντεμπούτο του, «Το Λευκό Μπαλόνι», προβλήθηκε στις Κάννες το 1995, αποσπώντας βραβείο καλύτερης πρώτης ταινίας.

Διώξεις και απαγορεύσεις κατά της δημιουργικής έκφρασης

Το 2010, στον Παναχί επιβλήθηκε απαγόρευση σκηνοθεσίας και εξόδου από τη χώρα, μετά τη στήριξή του σε μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις ένα χρόνο νωρίτερα και τη δημιουργία ταινιών επικριτικών προς τη σύγχρονη κατάσταση στο Ιράν.

Καταδικασμένος για «προπαγάνδα κατά του συστήματος», ο Παναχί είχε λάβει ποινή έξι ετών φυλάκισης, αλλά παρέμεινε στη φυλακή μόνο δύο μήνες πριν αφεθεί ελεύθερος με εγγύηση.

Έναν χρόνο μετά την εικοσαετή απαγόρευση κινηματογράφησης, κατάφερε να στείλει στο φεστιβάλ των Καννών το ντοκιμαντέρ «Αυτό δεν είναι μια ταινία» κρυμμένο μέσα σε τούρτα σε φλασάκι USB.

Το 2015, γύρισε εξ ολοκλήρου μέσα σε αυτοκίνητο την ταινία «Taxi», στην οποία πρωταγωνιστεί ο ίδιος ως οδηγός ταξί.

Το 2022, συνελήφθη λόγω διαδηλώσεων κινηματογραφιστών αλλά αποφυλακίστηκε σχεδόν επτά μήνες αργότερα.

Στενή παρακολούθηση καλλιτεχνών στο Ιράν

Ιρανοί σκηνοθέτες, γνωστά πρόσωπα των μέσων και διασημότητες βρίσκονται υπό στενή παρακολούθηση στη χώρα, ενώ τα έργα τους ελέγχονται για περιεχόμενο που θεωρείται επικριτικό προς το Ιράν.

Πέρσι, ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Μοχαμάντ Ρασουλόφ διέφυγε από το Ιράν για να αποφύγει ποινή φυλάκισης με την κατηγορία της «συνωμοσίας κατά της εθνικής ασφάλειας».

H Weirdwave συγχαίρει τον σπουδαίο ιρανό δημιουργό Τζαφάρ Παναχί, ο οποίος χθες βράδυ, στην τελετή απονομής των βραβείων του 78ου Φεστιβάλ των Καννών, απέσπασε την κορυφαία διάκριση του Φεστιβάλ, τον Χρυσό Φοίνικα, για την ταινία του Ένα απλό ατύχημα. Η ταινία θα διανεμηθεί στην Ελλάδα από την Weirdwave.

Ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς στην ιστορία του ιρανικού κινηματογράφου, ο Τζαφάρ Παναχί, δεν είναι γνωστός μόνο για το έργο του, αλλά και για τις διώξεις που έχει υποστεί στη χώρα του απο το καθεστώς. Ο Τζαφάρ Παναχί είναι ο δεύτερος Ιρανός που κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα, μετά τον Αμπάς Κιαροστάμι το 1997 για τη Γεύση του κερασιού. Ταυτόχρονα, μετά τη νίκη του αυτή, συγκαταλέγεται πλέον στους λιγοστούςδημιουργούς που έχουν κερδίσει και τα τρία μεγάλα βραβεία στα τρία μεγαλύτερα φεστιβάλ του κόσμου: Εκτός από το φετινό Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες, έχει κερδίσει το 2015 τη Χρυσή Αρκτο στο Βερολίνο για το Taxi και το Χρυσό Λέοντα το 2000 στη Βενετία για τον Κύκλο.

Η βράβευση του 64χρονου σκηνοθέτη στις Κάννες, επιβεβαιώνοντας τις προβλέψεις,ήταν «και πολιτική, αλλά και απόφαση καρδιάς» όπως δήλωσε η Πρόεδρος της Κριτικής Επιτροπής Ζιλιέτ Μπινός, και η συγκίνηση υπήρξε μεγάλη όταν παρέλαβε το Χρυσό Φοίνικα από την ηθοποιό, με 2500 ανθρώπους να τον χειροκροτούν όρθιοι. «Είναι δύσκολο να μιλήσω», είπε. «Πριν πω οτιδήποτε να ευχαριστήσω την οικογένεια που ήταν κοντά μου. Και μετά όλο το συνεργείο που με ακολούθησε για να κάνουμε το φιλμ μαζί. Πιστεύω ότι είναι η πιο κατάλληλη στιγμή να ζητήσω κάτι από όλους τους Ιρανούς – που βρίσκονται στη χώρα ή έχουν καταφύγει κάπου αλλού στον κόσμο: να αφήσουμε τις διαφορές μας και να ελευθερώσουμε τη χώρα μας. Να μην αφήσουμε κανένα να μας πει τι πρέπει να κάνουμε, τι πρέπει να λέμε. Το σινεμά είναι μια κοινότητα. Κανείς δεν έχει δικαίωμα να μας πει τι μπορούμε να κάνουμε και τι όχι».

Από τη φυλακή στην Κρουαζέτ

Ο Τζαφάρ Παναχί, που ασκεί εδώ και πολλά χρόνια κριτική στο θεοκρατικό Ιράν, έχει υποστεί αμέτρητες διώξεις από την κυβέρνηση της χώρας του: έχει φυλακιστεί δύο φορές, έχει κάνει απεργία πείνας, έχει αναγκαστεί να πουλήσει το σπίτι του για να πληρώσει την εγγύηση, επί χρόνια δεν του επιτρεπόταν να ταξιδέψει και βρισκόταν σε κατ’ οίκον περιορισμό, ενώτου έχει απαγορευτεί να γυρίζει ταινίες, καθώς αυτές θεωρούνται προπαγάνδα εναντίον του καθεστώτος. Ουδέποτε πτοήθηκε. Μάλιστα, το 2011, η ταινία του «This Is Not a Film» προβλήθηκε στις Κάννες αφού βγήκε λαθραία από το Ιράν σε ένα USB κρυμμένο μέσα σε ένα κέικ.

Το αλληγορικό δράμα «Ένα απλό ατύχημα», που του χάρισε χθες τον Χρυσό Φοίνικα, γυρίστηκε κρυφά από το καθεστώς (πολλές ηθοποιοί μάλιστα εμφανίζονται με ακάλυπτο το κεφάλι τους). Σε αυτό, καταγγέλλει με έμμεσο τρόπο, τους μηχανισμούς καταπίεσης. Μετά από ένα ατύχημα με αυτοκίνητο, ένας άντρας αντιλαμβάνεται ότι δίπλα του στέκεται ο βασανιστής του από το μακρινό παρελθόν και τον απαγάγει… Η πλοκή αυτή δίνει την ευκαιρία στον Τζαφάρ Παναχί να μιλήσει με δεξιοτεχνικό τρόπο, οξυδέρκεια, χιούμορ και συγκίνηση για μερικά καυτά και πανανθρώπινα ζητήματα, όπως η εκδίκηση, η αυθαίρετη απονομή δικαιοσύνης, η συγχώρεση κι η αγάπη για τον συνάνθρωπο. Η ταινία, με στοιχεία σουρεαλιστικής μαύρης κωμωδίας αλλά και πολιτικού θρίλερ,χαρακτηρίστηκε ως ένα «μπεκετικό αριστούργημα» και μια «πράξη αντίστασης» γεμάτη ανθρωπιά -λιτή και συνταρακτική ταυτόχρονα.

Ο Παναχί, που έχει συλληφθεί πολλές φορές με αφορμή τις ταινίες του, κατάφερε να βρεθεί στις Κάννες, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια.

Έγραψαν για την ταινία:

FLIX.GR –Μανώλης Κρανάκης

«Οχι, δεν είναι ένα απλό ατύχημα. Είναι μία μεγάλη στιγμή κινηματογραφικά, πολιτικά, κοινωνικά και για την Ιστορία του Φεστιβάλ και για το ιστορικό πλαίσιο του κόσμου μας η θριαμβευτική επιστροφή ενός σκηνοθέτη κατατρεγμένου από το καθεστώς της χώρας του με μία ταινία που μιλά ηχηρά για τον φασισμό και τις συνέπειές του». «Ο Τζαφάρ Παναχί δεν χαρίζεται, αφού στην ίσως πιο πολιτική ταινία της καριέρας του, δεν ξεχνά λεπτό πως βρίσκεται απέναντι σε ένα τέρας που θα στοιχειώνει για πάντα τις μέρες και τις νύχτες του ίδιου και όσων έζησαν, ζουν και θα ζήσουν την καταπίεση του (κάθε) καθεστώτος. Γνωρίζει όμως πως σε ένα κόσμο μισαλλοδοξίας και απελπισίας υπάρχει μόνο ένα όπλο και αυτό είναι να συγκρατήσεις οτιδήποτε απομένει από την ανθρωπιά σου».

INDIEWIRE – David Ehrlich

«Ο Τζαφάρ Παναχί επιστρέφει με ένα θρίλερ που σου κόβει την ανάσα. Αντλώντας από τις πολύ διαφορετικές εμπειρίες του στη φυλακή παραδίδει ένα ωμό και καυστικό ηθικό θρίλερ. Ενα κράμα από τοLady Vengeance του Παρκ Τσαν-γουκ καιτο Taxi Teheran του ίδιου του Παναχί, με μια δόση από Περιμένοντας τον Γκοντό για ισορροπία».

VARIETY – Peter Debruge

«Ο σκηνοθέτης του Offside επανεμφανίζεται όχι απλώς αμετανόητος, αλλά προσφέροντας ένα ισχυρό ηθικό δίλημμα για όσους το Ιράν έχει αδικήσει.Ο Παναχί δεν είναι πια ο σκηνοθέτης που ήταν, όπως αποκαλύπτεται σε αυτό το δυναμικό πολιτικό θρίλερ. Συνδυάζει τον παραλογισμό του Σάμιουελ Μπέκετ με τις πιο οργισμένες ταινίες εκδίκησης του Ταραντίνο. Ο θυμός του σκηνοθέτη δεν εκπλήσσει, αν και το χιούμορ μπορεί να πιάσει το κοινό απροετοίμαστο.»

THE GUARDIAN – Peter Bradshaw

«Ίσως η πιο συναισθηματικά απροκάλυπτη ταινία του Τζαφάρ Παναχί έως τώρα: μια ταινία για τη βία του κράτους και την εκδίκηση, για τον πόνο της τυραννίας που συνυπάρχει με μια φαινομενική καθημερινή κανονικότητα».

DEAD LINE – Pete Hammond

«Αυτό που ίσως εκπλήξει περισσότερο το κοινό είναι το πόσο χιούμορ έχει καταφέρει να ενσωματώσει στην ταινία του ο σκηνοθέτης – μέχρι τη συγκλονιστική τελική σκηνή της αντιπαράθεσης και μια εικόνα που θα σας στοιχειώσει»

SCREEN – Wendy Ide

«Μια παθιασμένη και ευθεία καταδίκη του καθεστώτος και των ανδρών που εκτελούν τις διαταγές του. Μια θαρραλέα ταινία που αντιμετωπίζει κατά μέτωπο την αδικία και δίνει φωνή στους ανθρώπους- θύματα».

THE WRAP – Steve Pond

«Η ηθική ασάφεια υπήρξε πάντοτε γόνιμο έδαφος για τον σκηνοθέτη. Αυτή η ταινία μοιάζει πιο σκληρή από τις προηγούμενες του Παναχί, και κορυφώνεται με μια οργισμένη αντιπαράθεση καθώς το θύμα είναι δεμένο σε ένα δέντρο –από τις πιο δυνατές στιγμές σε ένα οργισμένο φεστιβάλ. Η εικόνα του σκηνοθέτη να στέκεται όρθιος στη σκηνή μετά από τόση απαγόρευση είναι ακαταμάχητη – και η ταινία απλώς εξαιρετική».

Η ταινία, η οποία σηματοδοτεί την επιστροφή του στον διαγωνισμό στις Κάννες επτά χρόνια μετά το “Three Faces”, έγινε δεκτή με ένα όρθιο χειροκρότημα σχεδόν οκτώ λεπτών στην πρεμιέρα της την Τρίτη. Αφού έσβησε το βουητό, ο Παναχί έκανε μια συγκινητική ομιλία στην οποία απέτισε φόρο τιμής στους κινηματογραφιστές που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη φυλακή στο Ιράν, λέγοντας ότι ένιωσε κάποιες ενοχές όταν αποφυλακίστηκε. «Γύρισα και είδα έναν πολύ ψηλό τοίχο. Και πίσω από αυτόν τον τοίχο, όλοι αυτοί οι άλλοι αγαπημένοι, όλοι αυτοί οι άνθρωποι παρέμειναν πίσω από αυτόν τον τοίχο», είπε. «Έτσι, αναρωτήθηκα πώς θα μπορούσα να είμαι ευτυχισμένος, πώς θα μπορούσα να νιώσω ελεύθερος, αν ήταν ακόμα μέσα».

Και συνέχισε: «Σήμερα, είμαι εδώ μαζί σας, λαμβάνω αυτή τη χαρά, αλλά νιώθω το ίδιο συναίσθημα. Πώς μπορώ να χαρώ; Πώς μπορώ να είμαι ελεύθερος ενώ στο Ιράν, υπάρχουν ακόμα τόσοι πολλοί από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες και ηθοποιούς του ιρανικού κινηματογράφου, οι οποίοι, επειδή συμμετείχαν και υποστήριξαν τους διαδηλωτές κατά τη διάρκεια του κινήματος Femme Liberté, σήμερα δεν μπορούν να εργαστούν;»

Φορώντας σκούρα γυαλιά, η φωνή του Παναχή έτρεμε καθώς μιλούσε. Δεν ήταν μόνος στο συναίσθημά του – το “It Was Just an Accident” έκανε πολλά μέλη του κοινού να σκουπίσουν επίσης τα δάκρυά τους.

Γυρισμένο στο Ιράν χωρίς άδεια, το “It Was Just a Accident” παρουσιάζει γυναίκες που δεν φορούν χιτζάμπ ως σύμβολο εξέγερσης ενάντια στον καταπιεστικό νόμο της χώρας για το χιτζάμπ. Το “It Was Just a Accident” είναι επίσης η πρώτη του ταινία μετά την άρση της ταξιδιωτικής απαγόρευσης μετά από 14 χρόνια. Η ταινία έτυχε θερμής υποδοχής από τους κριτικούς στις Κάννες, με το Variety να την περιγράφει ως ένα «γεμάτο θρίλερ». «Ο Παναχί δεν μπορεί παρά να κάνει τέχνη, αναδυόμενος πυρωμένος και έτοιμος να αντεπιτεθεί», αναφέρει η κριτική.

Το ντοκιμαντέρ του Παναχί το 2021 “The Year of the Everlasting Storm” προβλήθηκε σε Ειδικές Προβολές στις Κάννες, με τον σκηνοθέτη να μην παρευρίσκεται στο φεστιβάλ. Η ταινία του 2018 “Three Faces” κέρδισε το Βραβείο Καλύτερου Σεναρίου. Το “It Was Just an Accident” βρίσκεται σε καλή θέση για να κερδίσει ένα βραβείο στις Κάννες, της οποίας η κριτική επιτροπή προεδρεύεται από την πολιτικά δεσμευμένη ηθοποιό Juliette Binoche.

Ο Παναχί, ο οποίος θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους δημιουργούς του ιρανικού κινηματογράφου, έχει κερδίσει στο παρελθόν βραβεία για τα “The Circle”, “Offside”, “This is Not a Film”, “Taxi” και “No Bears” και έχει υπάρξει νικητής του Ειδικού Βραβείου της Επιτροπής του Φεστιβάλ Βενετίας 2022. Το “Taxi” κέρδισε τη Χρυσή Άρκτο του Βερολίνου το 2015, ενώ το “Offside” του κέρδισε την Αργυρή Άρκτο το 2006.

Συνελήφθη από τις ιρανικές αρχές τον Ιούλιο του 2022 μετά την υπογραφή προσφυγής κατά της αστυνομικής βίας και πέρασε αρκετούς μήνες πίσω από τα κάγκελα.

Ο Παναχί έκανε την παραγωγή του “It Was Just a Accident” με την Les Films Pelléas, την εταιρεία παραγωγής πίσω από το “Anatomy of a Fall”. Είναι συμπαραγωγή της Bidibul Productions και της Pio &Co.

Ο Παναχί είναι ένας από τους δύο κορυφαίους Ιρανούς σκηνοθέτες που παρευρίσκονται στις Κάννες φέτος, μαζί με τον Σαΐντ Ρουστάγι που παρουσιάζει επίσης την ταινία του “Mother and Child” στο διαγωνισμό.

Πηγή: Variety