Αυτή η ειλικρίνεια ως προς τις δικές του αδυναμίες έχει κερδίσει πολλούς θαυμαστές για το έργο του πάνω στο τραύμα, τις εξαρτήσεις, τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής (ADD), το στρες και την παιδική ανάπτυξη. Όμως είναι η σοφία που αποκομίζει από αυτά τα βιώματα που τον έχει αναδείξει σε γκουρού αυτοβοήθειας για αρκετούς. Με περισσότερους από 1,4 εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram, η επιρροή του θυμίζει αυτή ενός ροκ σταρ – αλλά περισσότερο διανοούμενου τύπου.

Επιστρέφοντας στο περιστατικό του αεροδρομίου, γράφει: «Σε τέτοιες στιγμές, λίγος ενήλικος Γκάμπορ υπάρχει μέσα μου. Το μεγαλύτερο μέρος μου βρίσκεται στα δεσμά του μακρινού παρελθόντος». Αυτή η «σωματο-συναισθηματική χρονοπαγίδα», όπως τη χαρακτηρίζει, είναι ένα από τα αποτυπώματα του τραύματος – ένα βασικό θέμα στη σύγχρονη κοινωνία.

Προσωπικό τραύμα και συλλογική μνήμη

Το πρότυπο της εχθρότητάς του εντοπίζεται στα μηνύματα που έλαβε ως Εβραίος στην κατεχόμενη από τους Ναζί Ουγγαρία. Ο Ματέ γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1944. Τον Μάιο εκείνης της χρονιάς ξεκίνησαν οι μαζικές απελάσεις των Εβραίων της Ουγγαρίας στο Άουσβιτς. Μέχρι το τέλος του Ολοκαυτώματος είχαν δολοφονηθεί 565.000 Ούγγροι Εβραίοι, ανάμεσά τους οι παππούδες του από τη μητέρα του.

Όταν ήταν 11 μηνών, η μητέρα του τον έστειλε με έναν άγνωστο να μεγαλώσει κοντά στη θεία του. Στο βιβλίο, παραθέτει το ημερολόγιό της: «Αγαπημένο μου αγοράκι», γράφει, εξηγώντας ότι αναγκάστηκε να αποχωριστεί το παιδί γιατί «ο μικρός σου οργανισμός δεν θα άντεχε τις συνθήκες διαβίωσης στο περιφραγμένο γκέτο της Βουδαπέστης».

Ο Ματέ εξηγεί πως το τραύμα, από την ελληνική λέξη «τραύμα», «δεν είναι αυτό που σου συμβαίνει, αλλά αυτό που συμβαίνει μέσα σου εξαιτίας όσων σου συνέβησαν… Δεν είναι το χτύπημα στο κεφάλι αλλά η διάσειση που παθαίνω». Αυτό, λέει, είναι το καλό νέο: «Αν το τραύμα μου ήταν ότι η μητέρα μου με έδωσε σε έναν ξένο… αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Αν όμως η πληγή ήταν ότι αποφάσισα πως δεν αξίζω ως άνθρωπος ή ότι δεν είμαι άξιος αγάπης, αυτή η πληγή μπορεί να επουλωθεί οποιαδήποτε στιγμή.»

Διακρίνει δύο είδη πληγής: τις μεγάλες τραυματικές εμπειρίες («με κεφαλαίο Τ»), όπως κακοποίηση ή απώλεια γονέα, και τις μικρές («με μικρό Τ»), που μπορεί να προκύψουν ακόμη κι όταν οι ανάγκες ενός παιδιού δεν καλύπτονται επαρκώς. Ακόμη και οι πιο τρυφεροί γονείς μπορούν άθελά τους να προκαλέσουν τέτοια μικρά τραύματα – κάτι που ο ίδιος αναγνωρίζει πως έκανε στα δικά του παιδιά.

Όλα τα τραύματα χρειάζονται κατανόηση και συμπόνια. Παρόλα αυτά, επιμένει ότι δεν αποτελούν δικαιολογία για την αποφυγή προσωπικής ευθύνης. Όπως γράφει σχετικά με το περιστατικό στο αεροδρόμιο, κάποια στιγμή «το ‘ο Χίτλερ με έκανε να το κάνω’ δεν περνάει».

Το τραύμα ως κοινωνικό φαινόμενο

Το τραύμα υπάρχει τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο – ο Ματέ αναφέρει τους διωγμούς των ιθαγενών στον Καναδά και τις συνέπειες όπως εξάρτηση, ασθένεια και αυτοκτονίες, αλλά και την κληρονομιά του ρατσισμού και της δουλείας στις ΗΠΑ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το τραύμα μεταδίδεται διαγενεακά: «Μεταφέρουμε στα παιδιά μας όσα δεν έχουμε επιλύσει μέσα μας.» Αν μείνει αθεράπευτο, επηρεάζει βαθιά τη ζωή μας – πώς νιώθουμε για τον εαυτό μας, πώς βλέπουμε τον κόσμο, πώς αντιδρούμε σε ερεθίσματα, τι πιστεύουμε για εμάς τους ίδιους και τις σχέσεις που δημιουργούμε. Εμφανίζεται συχνά ως χρόνιο νόσημα.

Ακόμη και σήμερα στα 82 χρόνια του, ο Ματέ ανακαλύπτει νέους τρόπους με τους οποίους τα αποτυπώματα του τραύματος αναδύονται στην καθημερινότητά του. Πριν καιρό, είχε μια διαδικτυακή συζήτηση με τον Πρίγκιπα Χάρι για την απώλεια και τη θεραπεία. Τα μέσα ενημέρωσης αντέδρασαν έντονα: τον αποκάλεσαν ειρωνικά «δήθεν ειδικό στο τραύμα», ενώ κάποιοι τίτλοι τον χαρακτήρισαν ως «επιζώντα του Ολοκαυτώματος που αποθεώνει τη Χαμάς». Κριτική δέχθηκε επίσης για τη διάγνωσή του στον Χάρι περί ADD – ακόμη και για το κομψό πουκάμισό του χωρίς γιακά.

Η αντίδρασή του τον εξέπληξε: «Νόμιζα πως σε αυτή την ηλικία είχα ξεπεράσει τέτοιες καταστάσεις.» Ωστόσο τα σχόλια των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων τον τάραξαν βαθιά. Απευθύνθηκε σε φίλο ψυχίατρο που τον ρώτησε τι πραγματικά τον πείραξε τόσο πολύ. Για τον Ματέ ήταν η αίσθηση ότι δεν τον βλέπουν πραγματικά: «Αν κάποιος διαφωνεί μαζί μου δεν με νοιάζει – αρκεί να βλέπει ποιος είμαι πραγματικά κι όχι μια παραμορφωμένη εικόνα.» Ο φίλος συνέδεσε αυτό το συναίσθημα με την παιδική εμπειρία αποχωρισμού από τη μητέρα του – κάτι που ο ίδιος συνειδητοποίησε έντονα εκείνη τη στιγμή.

Addiction και πολιτισμική κρίση

Σχετικά με τη διάγνωση ADD στον Χάρι – κάτι που ο ίδιος ο Ματέ έλαβε στα μέσα της δεκαετίας των 50 – διευκρινίζει πως δεν πρόκειται για νόσο αλλά για μια φυσιολογική αντίδραση σε αφύσικες συνθήκες. Όταν ένα παιδί βιώνει έντονο στρες και δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτό, ο εγκέφαλος απλώς… αποσυντονίζεται κατά την ανάπτυξή του – γεγονός που επηρεάζει τα νευρωνικά κυκλώματα. Παρά τις αντιρρήσεις πολλών επιστημόνων, ο Ματέ θεωρεί ότι αυτή η αντίδραση είναι αντιστρέψιμη.

Η στάση των ΜΜΕ απέναντι στις θέσεις του για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, αν και έχει κοστίσει προσωπικά στον ίδιο (ο πατέρας του τον έδιωξε από το σπίτι μετά τον Πόλεμο των Έξι Ημερών επειδή εξέφρασε κριτική προς το Ισραήλ), βασίζεται στη βαθύτερη ανάγκη να βλέπει κανείς την πραγματικότητα πέρα από εθνικούς μύθους. Για τους γονείς του – θύματα διώξεων λόγω της εβραϊκής τους ταυτότητας – η κριτική προς το Ισραήλ ήταν ιδιαίτερα επώδυνη. Τελικά ο πατέρας συμφώνησε μαζί του αλλά η μητέρα ποτέ δεν μπόρεσε να συζητήσει αυτό το θέμα μαζί του.

Ο Ματέ δείχνει αξιοθαύμαστη συμπόνια – ίσως επειδή θεωρεί ως πραγματικό εχθρό μας την ίδια μας την κουλτούρα. Στο βιβλίο παρομοιάζει μια τοξική κοινωνία με εργαστήριο όπου οι συνθήκες είναι επικίνδυνες για τα όντα που υποτίθεται ότι προστατεύουν. Καταγράφει μορφές τοξικότητας όπως ασθένεια λόγω στρες, άγνοια, ανισότητα, περιβαλλοντική καταστροφή, φτώχεια κι απομόνωση.

Έχουμε προσαρμοστεί τόσο πολύ στην ανθυγιεινή αυτή κανονικότητα ώστε δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε τι είναι υγιές. Το κεντρικό επιχείρημα είναι πως όσα θεωρούμε σήμερα φυσιολογικά στην καθημερινότητα είναι αυτά που αξίζουν μεγαλύτερη προσοχή – όπως ο αστακός στο νερό που σιγά σιγά βράζει χωρίς να καταλάβει την αύξηση της θερμοκρασίας.

Η εξάρτηση ως φυσιολογική αντίδραση στον πόνο

Πολλά σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα αποτελούν φυσιολογικές αντιδράσεις σε μια ανθυγιεινή κουλτούρα. Η εξάρτηση δεν αφορά μόνο ουσίες αλλά επίσης «σεξ, τζόγο, πορνογραφία, ακραία σπορ ή κινητά». Για τον Ματέ δεν υπάρχει «εξαρτημένη προσωπικότητα» ούτε πρόκειται για ασθένεια: «Μην ρωτάτε γιατί υπάρχει εξάρτηση· ρωτήστε γιατί υπάρχει πόνος». Για να καταλάβεις τον πόνο κάποιου πρέπει να γνωρίσεις τη ζωή του· δηλαδή η εξάρτηση είναι φυσιολογική αντίδραση στο τραύμα.

Δώδεκα χρόνια εργάστηκε στη συνοικία Downtown Eastside στο Βανκούβερ, περιοχή με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση χρηστών ναρκωτικών στη Βόρεια Αμερική. Όλες σχεδόν οι γυναίκες ασθενείς του – πολλές εκ των οποίων ιθαγενείς ή θύματα εμπορίας ανθρώπων – είχαν υποστεί σεξουαλική κακοποίηση στην παιδική ή εφηβική ηλικία· χαρακτηριστικό παράδειγμα της πολυγενεακής κληρονομιάς από την αποικιοκρατία στον Καναδά.

Στην ερώτηση γιατί υπάρχει τόσο μεγάλο έλλειμμα ενσυναίσθησης προς όσους έχουν εξαρτήσεις απαντά πως κι ο ίδιος είχε σοβαρά εξαρτητικά μοτίβα (εργασία και αγορές). Έφτασε μάλιστα στο σημείο να αφήσει γυναίκα έτοιμη να γεννήσει στο νοσοκομείο για να αγοράσει έναν δίσκο CD! Όταν μοιράστηκε αυτά τα βιώματα με τους ασθενείς του εκείνοι απάντησαν: «Γιατρέ μου, είστε σαν κι εμάς». Το συμπέρασμα; Όλοι είμαστε ίδιοι κατά βάθος.

Όταν πρόκειται για εξάρτηση οι άνθρωποι προτιμούν να προβάλλουν πάνω στους άλλους εκείνα τα κομμάτια τους που οι ίδιοι αποφεύγουν να κοιτάξουν κατάματα – στην πραγματικότητα περιφρονούν ένα τμήμα της δικής τους ύπαρξης.

Η σύνδεση σώματος-νου και ο σκοπός της ζωής

Πώς όμως ο Ματέ κατάφερε να διακρίνει τόσο καθαρά την πολιτισμική τοξικότητα; Ένας λόγος είναι ότι ως οικογενειακός γιατρός γνώριζε ανθρώπους πριν αρρωστήσουν κι έτσι μπορούσε να εντοπίσει τις αιτίες των ασθενειών μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας και της κοινότητας.

Eκφράζει δυσαρέσκεια για τον τρόπο εκπαίδευσης των γιατρών: «Οι ιατροί εκπαιδεύονται αποκλειστικά βιολογικά αλλά αν έχεις ανοιχτά μάτια αντιλαμβάνεσαι πολλά περισσότερα». Άρχισε λοιπόν να μελετά εκτενώς τη βιβλιογραφία σχετικά με τη σύνδεση συναισθημάτων και σωματικής υγείας.

Το στρες αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: Στο βιβλίο «When the Body Says No» (2003) γράφει πως προκαλεί φλεγμονές, αλλοιώνει τη λειτουργία των χρωμοσωμάτων κι ενεργοποιεί γονίδια σχετιζόμενα με καρκίνο. Αναφέρει μάλιστα έρευνα σύμφωνα με την οποία γυναίκες με σοβαρή μετατραυματική διαταραχή είχαν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών – εύρημα αγνοημένο ακόμη κι από κορυφαίους ογκολόγους.

Ο Ματέ πιστεύει βαθιά στη σύνδεση νου-σώματος: «Δεν είναι σωστό να λέμε ότι ο νους ‘συνδέεται’ με το σώμα· στην πραγματικότητα αποτελούν ένα ενιαίο σύστημα» λέει χαρακτηριστικά.

Kλείνοντας τη συζήτηση περί στόχων ζωής θυμάται ένα εργαστήριο όπου κλήθηκε να προσδιορίσει το κάλεσμά του: Να βοηθήσει τους ανθρώπους να νιώσουν ελεύθεροι σε κάθε επίπεδο – πολιτικό (γι’ αυτό παίρνει θέση υπέρ της Παλαιστίνης), αλλά κυρίως προσωπικό· ώστε κανείς να μην κινείται σαν μαριονέτα κάτω από τα νήματα των προσωπικών τραυμάτων. Συμφωνείτε ή όχι μαζί μου; Αυτό είναι πάντα η πρόθεσή μου.»

Aν μιλά σαν thought leader είναι επειδή πλέον είναι ένας τέτοιος: γνωστός εδώ και χρόνια στον Καναδά· σήμερα όμως όπου κι αν ταξιδεύσει στον κόσμο κάποιος θα τρέξει κοντά του συγκινημένος ευχαριστώντας τον για τη δουλειά του. Δεν θεωρεί παράξενο αυτό: «Πιστεύω σ’ αυτά που λέω». Ξέρει καλά -με χιούμορ- πόσο ελαττωματικός άνθρωπος είναι κι ότι μόνο επειδή έχει επίγνωση κρατά υπό έλεγχο το εγώ του: «Για να σας διορθώσω… Έχω τεράστιο εγώ – απλώς δεν το πιστεύω!»

Με πληροφορίες από The Guardian

Η Κεντρική Σκηνή μετατρέπεται σε έναν χώρο φροντίδας και ειλικρίνειας, μέσα από τη συζήτηση του Δρ. Maté με την Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 19:00. Η προπώληση για τους Φίλους της Στέγης ξεκίνησε στις 24 Απριλίου, ενώ για το ευρύ κοινό θα ανοίξει στις 5 Μαΐου. Η συζήτηση θα διεξαχθεί στα αγγλικά, με ταυτόχρονη διερμηνεία στα ελληνικά, καθώς και στην ελληνική νοηματική γλώσσα.

Στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, ο Δρ. Gabor Maté —γιατρός, συγγραφέας best seller βιβλίων και διεθνώς περιζήτητος ομιλητής— έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη του ψυχικού τραύματος, της παιδικής ηλικίας, της γονεϊκότητας, των εξαρτήσεων, του χρόνιου στρες και του ADHD.

Μέσα από τη μέθοδό του, Compassionate Inquiry (Συμπονετική Διερεύνηση), έχει εμπνεύσει χιλιάδες επαγγελματίες ψυχικής υγείας να βοηθήσουν ανθρώπους να επανασυνδεθούν με το σώμα και τα συναισθήματά τους.

Η παρουσία του στη Στέγη πλαισιώνεται από την προβολή του ντοκιμαντέρ «The Wisdom of Trauma» (2022), καθώς και από το εργαστήριο «Τραύμα, ασθένεια και ίαση σε μια τοξική κουλτούρα», εμβαθύνοντας στη σκέψη και το έργο ενός από τους σημαντικότερους σύγχρονους στοχαστές γύρω από την υγεία και την ψυχή.

«Τα παιδιά απορροφούν τις λέξεις των ενηλίκων σαν αλήθειες για τον εαυτό τους και τον κόσμο γύρω τους. Κι όταν αυτές οι λέξεις είναι εχθρικές ή προσβλητικές, αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια», εξηγεί ο καθηγητής Eamon McCrory, ψυχολόγος και ερευνητής στο University College London, όπως αναφέρει το σχετικό άρθρο.

Μέσα από λειτουργικές μαγνητικές τομογραφίες, οι ερευνητές είδαν στην πράξη πόσο η συνεχής έκθεση σε λεκτική κακοποίηση επηρεάζει τη δομή και τη λειτουργία του παιδικού εγκεφάλου. Τα παιδιά αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τον κόσμο ως απειλητικό, να απομονώνονται κοινωνικά ή να γίνονται πιο επιθετικά. Και το πιο ανησυχητικό; Αυτή η μορφή βίας δεν αφορά ένα μικρό ποσοστό. Σύμφωνα με στοιχεία του 2023 που παρουσιάστηκαν στη συνάντηση, το 41% των παιδιών στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει υποστεί λεκτική κακοποίηση, είτε στο σπίτι είτε στο σχολείο, είτε από άλλες «αυθεντίες» της καθημερινότητάς τους.

Η λεκτική βία, όπως τονίζουν οι ειδικοί, είναι η πιο συχνή μορφή κακοποίησης και παράλληλα η πιο υποτιμημένη. Γιατί δεν αφήνει μελανιές. Αφήνει όμως σκιές — βαθιές, αόρατες και χρόνιες.

Η καθηγήτρια Andrea Danese από το King’s College London, ανατρέποντας το γνωστό ρητό «οι λέξεις δεν πληγώνουν», εξηγεί πως ακριβώς αυτές οι λέξεις μπορούν να στιγματίσουν ένα παιδί για μια ζωή. Αντίθετα, η ενθαρρυντική επικοινωνία, η αποδοχή και η συναισθηματική ασφάλεια είναι τα πιο ισχυρά “όπλα” για υγιή ψυχική ανάπτυξη.

Πηγή: Like

Πρώτος κανόνας: όχι πανικός

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά: στην Ελλάδα ζουν περίπου 23 είδη φιδιών, αλλά μόνο ένα από αυτά θεωρείται πραγματικά επικίνδυνο για τον άνθρωπο, η οχιά. Ακόμη κι έτσι όμως, ένα δάγκωμα, είτε δηλητηριώδες είτε όχι, δεν πρέπει να το αμελήσουμε. Μπορεί να προκαλέσει πόνο, φλεγμονή ή αλλεργική αντίδραση, ενώ η ψυχραιμία και οι σωστές πρώτες κινήσεις είναι το «κλειδί» μέχρι να φτάσουμε σε ιατρική βοήθεια.

Το ένα μεγάλο λάθος: Μην ρουφήξετε την πληγή!

Όσο κινηματογραφικό κι αν ακούγεται, το να ρουφήξουμε το δηλητήριο δεν βοηθά. Αντίθετα:

• Μπορεί να προκαλέσουμε μόλυνση.
• Δεν απομακρύνουμε το δηλητήριο αποτελεσματικά.
• Χάνουμε πολύτιμο χρόνο.
• Βάζουμε σε κίνδυνο και τον «διασώστη».

Αντίθετα, τι πρέπει να κάνουμε:

Αν εμείς ή κάποιος δίπλα μας δαγκωθεί από φίδι, ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:

Διατηρούμε ψυχραιμία: Το άγχος και η ταχυκαρδία επιταχύνουν τη διάδοση του δηλητηρίου. Καθίζουμε ή ξαπλώνουμε τον τραυματία, με το δαγκωμένο μέλος λίγο πιο χαμηλά από την καρδιά.
Ακινητοποιούμε το μέλος: Με έναν νάρθηκα ή με πρόχειρα μέσα (ένα ρούχο, ένα ξύλο) κρατάμε το πόδι ή το χέρι σταθερό. Όσο λιγότερη κίνηση, τόσο το καλύτερο.

Δεν πλένουμε το τραύμα: Μπορεί να φαίνεται αντιφατικό, αλλά δεν πλένουμε την πληγή γιατί το δηλητήριο που μένει μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση του είδους του φιδιού (αν χρειαστεί να γίνει αντιοφικός ορός).

Αφαιρούμε κοσμήματα και σφιχτά ρούχα: Το πρήξιμο έρχεται γρήγορα. Αφαιρούμε δαχτυλίδια, ρολόγια ή παπούτσια από το τραυματισμένο μέλος.

Καλούμε άμεσα το 166 ή πηγαίνουμε στο κοντινότερο νοσοκομείο: Ακόμα κι αν δεν είμαστε σίγουροι αν πρόκειται για δηλητηριώδες φίδι, χρειάζεται ιατρική εκτίμηση. Το αντίδοτο (αντιοφικός ορός) χορηγείται μόνο από γιατρούς και μόνο όταν χρειάζεται.

Πώς θα καταλάβετε αν κρύβεται φίδι στον κήπο σας

Ένας τρόπος να αποφύγουμε το δάγκωμα του φιδιού και να μην φτάσουμε στην κατάσταση να ζητήσουμε ιατρική βοήθεια είναι να αποφύγουμε το ίδιο το φίδι! Αν δεν έχετε δει κάποιο φίδι με τα μάτια σας, αλλά έχετε την αίσθηση ότι κάτι σέρνεται στη βλάστηση, υπάρχουν ορισμένα ύποπτα σημάδια που μπορούν να σας βάλουν σε υποψίες. Ο Billy Collett, διευθυντής επιχειρήσεων στο Australian Reptile Park, και ο επαγγελματίας κυνηγός φιδιών Neil Mellon από το Snakes Away εξηγούν επισημαίνουν τα σημάδια:

Δέρμα φιδιού

Ίσως το πιο προφανές σημάδι: το παλιό δέρμα που αφήνουν τα φίδια όταν αλλάζουν. Ο Billy Collett εξηγεί ότι τα φίδια αλλάζουν δέρμα αρκετές φορές τον χρόνο – σε ορισμένα είδη, ακόμα και 10-12 φορές. Αν βρείτε δέρμα φιδιού σε σημεία όπως κοντά στο σπίτι, κάτω από θεμέλια ή σε απομονωμένες γωνιές του κήπου, είναι πολύ πιθανό να έχει περάσει – ή να παραμένει – εκεί ένα φίδι.

Περιττώματα φιδιού

Όχι ιδιαίτερα ευχάριστο, αλλά πολύ χρήσιμο σημάδι. Τα περιττώματα των φιδιών μοιάζουν με εκείνα των πουλιών, όμως μπορεί να περιέχουν οστά ή φτερά – απομεινάρια από τα θηράματά τους. Δύσκολα εντοπίζονται, αλλά αν τα δείτε, είναι ενδεικτικό στοιχείο.

Ίχνη από σύρσιμο

Τα φίδια αφήνουν χαρακτηριστικά ίχνη στο έδαφος, ειδικά σε περιοχές με μαλακό χώμα ή υγρή βλάστηση. Αν παρατηρήσετε πεπλατυσμένα φυτά ή “μονοπάτια” ανάμεσα στα χόρτα, ίσως πρόκειται για πέρασμα φιδιού.

Ο σκύλος σας αντιδρά έντονα σε ένα σημείο

Τα σκυλιά έχουν την ικανότητα να μυρίζουν και να αντιλαμβάνονται την παρουσία φιδιών. Αν δείτε τον σκύλο σας να γαβγίζει επίμονα ή να μυρίζει έντονα σε ένα συγκεκριμένο σημείο του κήπου, μην το αγνοήσετε. Μπορεί να πρόκειται για απλό βάτραχο ή σαύρα, αλλά και για κάτι πιο σοβαρό. Αν υπάρχει υποψία για φίδι, κρατήστε το κατοικίδιό σας μακριά και καλέστε ειδικό.

Η πολύ έμπειρη ψυχολόγος Dr. Ramani Durvasula, που εξειδικεύεται σε περιπτώσεις ψυχικών τραυμάτων που έχουν προκύψει από ναρκισσιστικές συμπεριφορές στο πλαίσιο διαπροσωπικών σχέσεων, αναλύει το ζήτημα ξεκινώντας από το γεγονός πως από μόνο του ένα μότο όπως «η συγχώρεση σε βοηθάει να γίνεις καλά» δεν πρέπει να κυριαρχεί στη σκέψη των ανθρώπων.

«Πώς μπορούμε να συγχωρήσουμε κάποιον που μας έχει πληγώσει τόσο σοβαρά, όντας νάρκισσος;», ήταν η ερώτηση που της έκανε ο οικοδεσπότης του podcast “The School of Greatness”, Lewis Howes.

H Dr. Ramani έκανε μία πολύ ξεκάθαρη τοποθέτηση:

Η Dr. Ramani τόνισε ότι η συγχώρεση πολλές φορές δεν προσφέρει απολύτως τίποτα στο ταξίδι της αυτοβελτίωσής μας, ειδικά όταν ο άλλος δεν μας προσέφερε τίποτα καλό, παρά μόνο πόνο. «Αν κάποιος πήρε τον έλεγχο της ψυχής μας και μας αποστέρησε την ειρήνη, δεν μπορεί να αξίζει συγχώρεση».

Η ίδια τόνισε ότι μία τέτοια πράξη δεν μας αφαιρεί απαραίτητα το αντίστοιχο ψυχολογικό βάρος που φέρουμε και πως αν φανούμε μεγαλόψυχοι το συγκεκριμένο πρόσωπο θα μπορεί να παραμείνει στη ζωή μας και να συνεχίσει να μας βλάπτει με τη συμπεριφορά του.

«Κάποιοι άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν σχέσεις με μέλη τις οικογένειάς τους … Ίσως να μην έχουν επιλογή, δεν μπορρούν να φύγουν όλοι, καμιά φορά αυτό δεν μπορεί να γίνει», ανέφερε σε σχέση με τις σχέσεις εντός μίας οικογένειας, που είναι πολλές φορές πάρα πολύ δύσκολες, αν κάποιος από τα μέλη της είναι νάρκισσος. Αλλά να δίνεις τόπο στην οργή είναι καμιά φορά συνώνυμο του να αφήνεις τον άλλο να συνεχίσει να αλωνίζει στη ζωή σου. Είναι τόσο απλό.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η κοινωνική λειτουργός Shannon Thomas δήλωσε για το ίδιο ζήτημα ότι η σκέψη της συγχώρεσης μπορεί να επαναφέρει αρνητικά συναισθήματα από το παρελθόν και οι άνθρωποι που επέζησαν από τέτοιες συμπεριφορές, να ξαναζήσουν με παραπλήσιο τρόπο καταστάσεις που θέλουν να αφήσουν για πάντα πίσω τους, κάτι που ακούγεται πάρα πολύ λογικό.

Η Dr. Ramani, στο μεταξύ, παραδέχτηκε ότι τηρεί αυτή τη στάση και στην προσωπική της ζωή, έχοντας επιλέξει να διακόψει επαφές με ανθρώπους και λέγοντας χωρίς περιστροφές πως «δεν τους συγχωρεί και δεν πρόκειται να το κάνει ποτέ». Στο μεταξύ, ο Lewis Howes πήγε την κουβέντα παραπέρα, επισημαίνοντας τη σημασία της εσωτερικής ειρήνης που βιώνει κάποιος άνθρωπος. Αν αυτή υπάρχει, δεν χρειάζεται να γίνει τίποτα που να μπορεί να τη διαταράξει.

Κλείνοντας την τοποθέτησή της στο πιο πάνω ερώτημα, η Dr. Ramani είπε πως πρέπει να λαμβάνουμε υπόψιν ότι οι άνθρωποι που μας έχουν βλάψει και ενδέχεται να συγχωρήσουμε, είναι πιθανό να κάνουν κακό σε άλλους ανθρώπους, και να μην έχουν μάθει να συμπεριφέρονται σωστά, συνεπώς δεν έχουμε κανένα λόγο να τους ενθαρρύνουμε σε αυτή τη διαδικασία.

Η ψυχολόγος είπε μία σκληρή αλήθεια: Αν συγχωρήσεις χωρίς να το έχεις σκεφτεί καλά και πράγματι να έχεις ξεπεράσει το τραύμα, δεν θα το έχεις κάνει στην πραγματικότητα. Κι αυτό οφείλουμε να το λάβουμε υπόψιν μας, δίνοντας προτεραιότητα στις δικές μας ανάγκες και όχι σε παρακινήσεις ανθρώπων που δεν μπορούν να γνωρίζουν τι μας έχει συμβεί και πόσο μας έχει στοιχίσει.

Πηγή: Marie Claire

Αν και δεν μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε με ακρίβεια την επίδραση της αγάπης μιας γιαγιάς, μια νέα μελέτη δίνει μερικές αποδείξεις πάνω στο ότι οι γιαγιάδες όντως βοηθούν τα παιδιά να αντέξουν τις δυσκολίες της ζωής.

Πώς μας προστατεύουν οι γιαγιάδες;

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Turku, στη Φινλανδία, εξέτασαν στοιχεία που συγκεντρώθηκαν σε μια έρευνα του 2007, την οποία συμπλήρωσαν 1.566 Άγγλοι και Ουαλοί νέοι, ηλικίας 11 έως 16 ετών. Από τη μελέτη αποκλείστηκαν οι νέοι που ζούσαν με τους παππούδες τους ή που δεν είχαν τουλάχιστον έναν εν ζωή παππού ή γιαγιά. Η έρευνα περιελάμβανε ένα ερωτηματολόγιο ελέγχου συμπεριφοράς για τη μέτρηση των συναισθηματικών και συμπεριφορικών προβλημάτων των νέων.

«Το κύριο εύρημά μας ήταν ότι η επένδυση από τις γιαγιάδες, από την πλευρά της μητέρας, φάνηκε να προστατεύει το εγγόνι τους από την αρνητική επιρροή της βίωσης πολλαπλών δυσμενών εμπειριών στα πρώτα χρόνια ζωής τους», δήλωσε στη HuffPost ο επικεφαλής ερευνητής, Samuli Helle.

«Οι “δυσμενείς παιδικές εμπειρίες” είναι μια φράση που χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι για να περιγράψουν «τραυματικά γεγονότα ή δύσκολες συνθήκες που συνέβησαν μεταξύ των ηλικιών 0 και 17 ετών», εξήγησε στη HuffPost η Whitney Raglin Bignall, αναπληρώτρια κλινική διευθύντρια του Ιδρύματος Ψυχικής Υγείας για παιδιά. Παραδείγματα, είπε, μπορεί να περιλαμβάνουν «κακοποίηση, παραμέληση, βία, ανεπαρκή φροντίδα, διαβίωση με φροντιστή με προβλήματα κατάχρησης ουσιών ή διαβίωση σε συνθήκες φτώχειας ή σε περιβάλλον με ελλιπείς πόρους».

Παρόλο που δεν πρόκειται κάθε άτομο που περνά δύσκολα παιδικά χρόνια να συνεχίσει να έχει προβλήματα, είναι πιο πιθανό να έχει – και αυτή η πιθανότητα αυξάνεται με κάθε επιπλέον τραύμα.

«Αυτές οι εμπειρίες μπορεί να αλλάξουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου και να επηρεάσουν την αντίδραση του σώματός στο στρες. Να επηρεάσουν αρνητικά την ικανότητά των παιδιών να αναπτύσσουν υγιείς σχέσεις, να επηρεάσουν την ικανότητά τους να προσέχουν, να μαθαίνουν και να παίρνουν αποφάσεις και τελικά να οδηγήσουν σε κακή ψυχολογική υγεία». Τα παιδιά, όμως, που είχαν αρνητικές εμπειρίες κατά την παιδική ηλικία ήταν λιγότερο πιθανό να εμφανίσουν τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των εμπειριών καθώς μεγάλωναν εάν υπήρχε στη ζωή τους μια γιαγιά από την πλευρά της μητέρας που προσέφερε υποστήριξη, όπως φροντίδα ή οικονομική βοήθεια.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει το ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν αυτή την προστατευτική επίδραση μόνο με τις γιαγιάδες από την πλευρά της μητέρας.

Ωστόσο, ο Helle προειδοποίησε ότι η μελέτη αυτή αποκαλύπτει ένα μέσο στατιστικό μοτίβο και ότι στην πραγματική ζωή μπορεί να υπάρχουν πολλά παραδείγματα παππούδων ή γιαγιάδων από την πλευρά του μπαμπά που παρέχουν την ίδια φροντίδα με το ίδιο προστατευτικό αποτέλεσμα. Επισήμανε, επίσης, πως αυτή η προστατευτική επίδραση δεν είναι αρκετά ισχυρή ώστε να εξαλείψει πλήρως τον αντίκτυπο ενός τραύματος.

Πηγή: Marie Claire

Ό,τι κάποτε ήταν σωτήριο, σήμερα μπορεί να στέκεται εμπόδιο στη βαθιά σύνδεση, στην οικειότητα και στην αληθινή επικοινωνία. Κι αν έχεις βρεθεί να αναρωτιέσαι γιατί επαναλαμβάνεις τα ίδια μοτίβα στις σχέσεις σου, ίσως η απάντηση να κρύβεται σε εκείνο το κομμάτι σου που έμαθε πώς να προστατεύεται – αλλά όχι απαραίτητα πώς να αγαπά ελεύθερα, σημειώνει ο ψυχολόγος Mark Travers.

Πώς επηρεάζουν την ερωτική σας ζωή οι ρόλοι που αναλάβατε ως παιδί

Μερικοί από τους πιο κοινούς τρόπους με τους οποίους το παρελθόν συνεχίζει να «μιλάει» μέσα στις σχέσεις μας είναι οι παρακάτω.

Ο Ειρηνοποιός – Όταν έμαθες να αποφεύγεις τη σύγκρουση για να νιώθεις ασφαλής

Μεγάλωσες σε περιβάλλον όπου κάθε διαφωνία ισοδυναμούσε με φωνές ή απομάκρυνση; Τότε ίσως έμαθες να «καταπίνεις» τα συναισθήματά σου. Σαν παιδί, ήταν η μόνη επιλογή για να διατηρείς την ηρεμία. Σαν ενήλικας, όμως, αυτή η στρατηγική συχνά καταλήγει σε συναισθηματική αποστασιοποίηση – κι αυτό δεν περνά απαρατήρητο από τον σύντροφό σου. Η καταπίεση των συναισθημάτων δεν εξαφανίζει τη σύγκρουση. Την κάνει απλώς αόρατη – και πιο επικίνδυνη. Η λύση δεν είναι η αποφυγή, αλλά η παρουσία. Ξεκίνα με μικρές δηλώσεις συναισθημάτων: «Αυτό με έκανε να νιώσω…», «Δυσκολεύομαι να το εκφράσω, αλλά νιώθω…». Η οικειότητα χτίζεται μέσα από τη φροντίδα στη σύγκρουση – όχι την απουσία της.

Ο Υπερ-παραγωγικός – Όταν η αγάπη έπρεπε να «κερδίζεται»

Αν ένιωθες ότι η αξία σου μετρούσε με βάση τις επιδόσεις, τις καλές συμπεριφορές ή το πόσο «βολικός» ήσουν, ίσως σήμερα γίνεσαι ο «διαχειριστής» της σχέσης: τρέχεις για όλα, φροντίζεις τους πάντες – και μένεις εσύ πίσω.

Το μοτίβο είναι γνώριμο: «Αν δεν κάνω εγώ κάτι, δεν θα γίνει». Πίσω του, όμως, κρύβεται μια βαθιά ανασφάλεια: «Αν πάψω να δίνω, θα με αφήσουν;». Η ισορροπία έρχεται όταν μάθεις να λαμβάνεις, όχι μόνο να δίνεις. Η φροντίδα δεν είναι μονόδρομος. Ρώτα τον εαυτό σου: «Αυτό το κάνω από αγάπη ή από φόβο;» Και δοκίμασε να πεις «όχι» χωρίς να νιώθεις ενοχές. Το αξίζεις.

Ο Υπερ-επιφυλακτικός – Όταν η πρόβλεψη ήταν ο μόνος τρόπος να έχεις τον έλεγχο

Έζησες σε σπίτι που ένιωθες απειλή; Ίσως έμαθες να παρατηρείς τα πάντα – μια αλλαγή στον τόνο, ένα βλέμμα, μια σιωπή. Το μυαλό σου έγινε ραντάρ. Σήμερα, μπορεί να ερμηνεύεις τη σιωπή του άλλου ως απόρριψη. Ένα «όλα καλά» μπορεί να σε γεμίζει άγχος. Κι εκεί ξεκινούν οι ερωτήσεις, οι κατηγορίες, η απόσυρση.

Αυτό το μοτίβο είναι εξαντλητικό. Για σένα και για τον σύντροφό σου. Ξεκίνα να το «ξεκλειδώνεις με μια απλή τεχνική: σταμάτα να υποθέτεις, ξεκίνα να ρωτάς. «Σε νιώθω λίγο απόμακρο σήμερα – είναι κάτι που σε απασχολεί;»

Ο Απόλυτα Ανεξάρτητος – Όταν το να βασίζεσαι στους άλλους ένιωθες επικίνδυνο

Αν μεγάλωσες πιστεύοντας πως «κανείς δεν θα είναι εκεί όταν το χρειαστώ», είναι λογικό να έχεις υψώσει τείχη. Η ανεξαρτησία έγινε τρόπος επιβίωσης. Και ίσως σήμερα δυσκολεύεσαι να ανοιχτείς, να ζητήσεις στήριξη, ακόμα και να καταλάβεις τι πραγματικά νιώθεις.

Δεν είσαι «ψυχρός». Δεν είσαι «απόμακρος». Είσαι κάποιος που έμαθε να μην περιμένει τίποτα – για να μη πληγωθεί ξανά. Αλλά τώρα, έχεις επιλογή. Η ευαλωτότητα δεν σημαίνει αδυναμία. Σημαίνει εμπιστοσύνη. Και κάθε φορά που μοιράζεσαι κάτι – έστω και μικρό – σπάς ένα παλιό μοτίβο και δημιουργείς κάτι καινούριο.

«Δεν μου είναι εύκολο να μιλάω γι’ αυτό, αλλά θέλω να προσπαθήσω». Αυτό από μόνο του είναι μια πράξη αγάπης.

Πηγή: Bovary

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει τον θεραπευόμενο να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του, να διαχειριστεί συναισθήματα, να αντιμετωπίσει προβλήματα ή προκλήσεις και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του.

Δεν είναι μόνο για «σοβαρά προβλήματα». Μπορεί να ωφελήσει οποιονδήποτε θέλει προσωπική ανάπτυξη ή καθοδήγηση. Η απόφαση να ξεκινήσει κανείς ψυχοθεραπεία είναι ένα σημαντικό βήμα, και υπάρχουν μερικά πράγματα που μπορεί να είναι χρήσιμο να γνωρίζει πριν απευθυνθεί σε έναν ειδικό.

Τι πρέπει να γνωρίζω πριν ξεκινήσω ψυχοθεραπεία

Η οικονομική κρίση και η πανδημία είχε ψυχικό κόστος και για τους πολίτες της χώρας μας. Εκτιμάται ότι:

το 15% των ενηλίκων αντιμετωπίζει αγχώδεις διαταραχές και
το 6% μείζονα κατάθλιψη,
ενώ οι οικονομικά ασθενέστεροι υποφέρουν περισσότερο.

«Η ζήτηση για ψυχοθεραπευτική στήριξη αυξάνεται σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες. Το ποσοστό των ανθρώπων που παίρνουν την απόφαση να απευθυνθούν σε ειδικό ψυχικής υγείας για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματά τους ολοένα και μεγαλώνει, καταδεικνύοντας αφενός το μέγεθος του κοινωνικού προβλήματος και αφετέρου την αποτίναξη του στιγματισμού της ψυχοθεραπείας και τη αποδοχή από το ευρύ κοινό της επιστημονικότητας και αποτελεσματικότητάς της», επισημαίνει η Ψυχολόγος, Ιωάννα Τζόβολου.

«Η απαλλαγή από την κατάθλιψη, το άγχος, από ψυχικά τραύμα και η αποκατάσταση των οικογενειακών ή κοινωνικών σχέσεων είναι τα κυριότερα κίνητρα. Σοβαρές ασθένειες, διαζύγια, θάνατοι, φοβίες περιλαμβάνονται αλλά δεν περιορίζονται σε αυτά. Μεγάλο ποσοστό ατόμων με παχυσαρκία, εθισμένων στο αλκοόλ ή χρηστών ουσιών αναζητούν εξειδικευμένη υποστήριξη, προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής τους, δεδομένου ότι κάθε ένα από αυτά τα προβλήματα είναι εξουθενωτικό για όποιον το βιώνει», προσθέτει.

Οι ψυχολόγοι είναι άρτια εκπαιδευμένοι και εξειδικευμένοι στην αξιολόγηση, τη διάγνωση και τη θεραπεία των ψυχικών νόσων και την αλλαγή της συμπεριφοράς. Βοηθούν ανθρώπους όλων των ηλικιών να ζήσουν πιο ευτυχισμένοι, πιο υγιείς και πιο παραγωγικοί.

Για όσους δεν έχουν προηγούμενη εμπειρία, η απόφαση για αναζήτηση ψυχοθεραπευτή και για έναρξη συνεδριών είναι δύσκολη. Νοιώθουν συχνά φόβο, ανασφάλεια, αβεβαιότητα, έχουν απορίες για τη διαδικασία, τον αριθμό των συνεδριών που απαιτούνται και το οικονομικό κόστος. Ανησυχούν για τις συνέπειες της απόφασής τους και για την κριτική των άλλων. Ακόμα και αυτά όμως τα «εμπόδια» μπορούν να ξεπεραστούν, μέσω της συζήτησης με τον θεραπευτή.

Ποιοι ωφελούνται

Τα άτομα που νιώθουν ιδιαίτερα αδύναμα και μελαγχολικά και παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν για να απαλλαγούν από τα προβλήματα που βασανίζουν την ψυχή τους δεν τα καταφέρουν μπορούν να δουν σημαντική βελτίωση μετά από μερικές συνεδρίες με τον κατάλληλο ψυχοθεραπευτή.

Ενδείξεις της ανάγκης υποστήριξης από ειδικό είναι επίσης η δυσκολία συγκέντρωσης, η αδυναμία εκτέλεσης καθημερινών δραστηριοτήτων, η υπερβολική ανησυχία, οι αρνητικές σκέψεις για τη ζωή, τα έντονα και παρατεταμένα αρνητικά συναισθήματα (π.χ. θυμός ή επιθετικότητα) και η στροφή σε ουσίες για τη διαχείρισή τους.

Ιδανικές συνθήκες

Η ψυχοθεραπεία είναι μια συλλογική προσπάθεια που βασίζεται στη συνεργασία. Για να έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα προϋποθέτει τη καλή “χημεία” μεταξύ θεραπευόμενου και θεραπευτή και τον ειλικρινή διάλογο, που εμπεριέχει την έκφραση ακόμα και των πιο προσωπικών σκέψεων.

Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εμπιστοσύνη, προκειμένου να εξωτερικεύει ο θεραπευόμενος τις σκέψεις και τα συναισθήματά του όσο και για να αποδέχεται τους δρόμους που θα του ανοίξει ο ψυχολόγος. Είναι συνθήκες που ανακαλύπτονται κατά τις πρώτες συνεδρίες.

Το πρώτο βήμα

Το άγχος και η ανασφάλεια που δημιουργεί η πρώτη επικοινωνία με τους ψυχολόγους είναι αναμενόμενα. Η αρχή, όμως, είναι το ήμισυ του παντός και το θάρρος για την ολοκλήρωση της πρώτης επαφής αποτελεί απόδειξη της αποφασιστικότητας για μια πιο θετική πορεία ζωής.

Το μόνο που χρειάζεται είναι διαθεσιμότητα 45-50 λεπτών. Όταν κλείσει η πόρτα, οι ψυχολόγοι έχουν την εμπειρία να ξεκινούν και να καθοδηγούν τη συνεδρία ακόμα κι αν ο θεραπευόμενος δεν γνωρίζει ακριβώς το πρόβλημα που αντιμετωπίζει, δίνοντάς του χώρο και χρόνο να εκφραστεί. Τίποτα δεν γίνεται βιαστικά ή πιεστικά.

Η θεραπεία

Αφού προσδιοριστεί το πρόβλημα, ξεκινά η φάση της επίλυσής του. Ως μια ομάδα, ο θεραπευτής και ο θεραπευόμενος, συνεργάζονται για να βρουν διαφορετικούς τρόπους σκέψης, συμπεριφοράς και διαχείρισης των συναισθημάτων. Μέσα από τις συνεδρίες, ο θεραπευόμενος μαθαίνει νέες δεξιότητες προκειμένου να διακρίνει και διαχειρίζεται διαφορετικά τις σκέψεις, τα πρόσωπα και τις καταστάσεις που τον απασχολούν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο αλλά και μελλοντικά.

«Όταν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα, η ψυχοθεραπεία έχει αρχή, μέση και τέλος. Δεν είναι για μια ζωή, όπως αρκετοί φοβούνται. Ο χρόνος που απαιτείται εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως από την ψυχική νόσο, το ιστορικό του ασθενή και τον χρόνο έναρξης της θεραπείας. Υπάρχουν άτομα που επιλέγουν τη συνέχισή της, γιατί βελτιώνονται και νοιώθουν συνεχώς καλύτερα με τον εαυτό τους. Ωστόσο υπάρχουν και άνθρωποι με σοβαρές ψυχασθένειες που χρήζουν συνεχούς υποστήριξης», προσθέτει.

Ολοκλήρωση της θεραπείας

Η συνειδητοποίηση της απαλλαγής από το πρόβλημα που οδήγησε στην ψυχοθεραπεία είναι η ένδειξη για σταδιακή μείωση της συχνότητας των συνεδριών και κατόπιν η περιοδική πραγματοποίησή τους, εφόσον το επιθυμεί ο θεραπευόμενος.

«Στην εποχή της ταχύτητας, αρκετοί αντιμετωπίζουν δυσκολία εξεύρεσης χρόνου για τις επισκέψεις στο γραφείο του ψυχοθεραπευτή. Η τεχνολογία, όμως, έχει ανοίξει ένα νέο πεδίο στη φροντίδα της ψυχικής υγείας. Τα smartphone και τα tablet προσφέρουν νέους τρόπους υποστήριξης και παρακολούθησης της προόδου της ψυχικής υγείας.

Η επιλογή αυτής της μορφής συνεργασίας κάνει τη διαδικασία απλούστερη, αφού οι συνεδρίες μπορούν να γίνουν από οπουδήποτε και οποτεδήποτε, διατηρώντας την αποτελεσματικότητά τους. Επιτρέπει σε ανθρώπους που επιθυμούν, να προστατεύουν την επιλογή τους για θεραπεία και περιλαμβάνει όσους βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές. Προσοχή, όμως, στις εφαρμογές που αναπτύσσονται με στόχο την παροχή ψυχικής βοήθειας! Είναι αμφίβολο εάν βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία, εάν λειτουργούν εξίσου καλά σε όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από την ψυχική τους νόσο ή εάν διατηρείται το απόρρητο», καταλήγει η κα Τζόβολου.

Η αλεξιθυμία είναι μια ψυχολογική κατάσταση, που επηρεάζει την συναισθηματική επίγνωση του ατόμου. Συχνά, αναφέρεται ως «συναισθηματική τύφλωση». Τα άτομα με αλεξιθυμία δυσκολεύονται να εντοπίσουν, να κατανοήσουν και να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, γεγονός που μπορεί να τους προκαλεί δυσκολίες στο να συνδεθούν με άλλους σε συναισθηματικό επίπεδο. Δυσκολεύονται να διακρίνουν τους διαφορετικούς τύπους συναισθημάτων και να κατανοήσουν τις αιτίες τους.

Η λέξη προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «αλέξω» (απομακρύνω, απωθώ, αποκρούω) και τον «θυμό», το συναίσθημα. Είναι η απώθηση του συναισθήματος. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε, για πρώτη φορά, το 1973 από τους ψυχοθεραπευτές John Case Nemiah και Πέτρο Σιφναίο, για να μπορέσουν να περιγράψουν την κατάσταση, που παρουσίαζαν πολλοί ασθενείς με ψυχοσωματικά προβλήματα.

Σήμερα, έρευνες έχουν δείξει πως περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού εμφανίζει κλινικά σημαντική αλεξιθυμία (που σημαίνει ότι παρεμβαίνει στη λειτουργικότητα σε τουλάχιστον δύο τομείς της ζωής, π.χ. διαπροσωπική, επαγγελματική). Δεν ταξινομείται ως διαταραχή ψυχικής υγείας, αλλά περιγράφεται ως χαρακτηριστικό προσωπικότητας.

Ποια είναι τα συμπτώματα της αλεξιθυμίας;

Η δυσκολία στον εντοπισμό, την περιγραφή και την επίδειξη συναισθημάτων είναι τα τρία βασικά χαρακτηριστικά της αλεξιθυμίας. Σε πολλές περιπτώσεις, ο αλεξιθυμικός παρουσιάζει, επίσης, κακή συναισθηματική επίγνωση και δυσκολεύεται να κατανοήσει πώς νιώθουν οι άλλοι.

Ακολουθεί μια αναλυτικότερη λίστα των χαρακτηριστικών της αλεξιθυμίας:

Κακή συναισθηματική επίγνωση (π.χ. «Δεν ξέρω τι νιώθω», «Δεν έχω λόγια να περιγράψω αυτό που νιώθω»)
Δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων (όσον αφορά στη λεκτική ή σωματική έκφραση)
Δυσκολία στην κατανόηση του πώς νιώθουν οι άλλοι (έλλειψη ενσυναίσθησης)
Δυσκολία στον εντοπισμό κοινωνικών ενδείξεων (αλλαγές στη γλώσσα του σώματος ή συναισθήματα σε άλλους)
Δυσκολία διάκρισης μεταξύ σωματικών αισθήσεων διέγερσης και συναισθημάτων
Δυσκολία στην αυτοαξιολόγηση και την ενδοσκόπηση
Περιορισμένη φαντασία και δημιουργικότητα
Εστίαση στην λογική σκέψη

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η αλεξιθυμία είναι διαφορετική από την απάθεια, δηλαδή την «έλλειψη συναισθήματος και ενδιαφέροντος». Τα άτομα με αλεξιθυμία βιώνουν συναισθήματα, αλλά αδυνατούν να τα κατανοήσουν και να τα εκφράσουν.

Η σχέση με το τραύμα και το μετατραυματικό στρες

Η αλεξιθυμία μπορεί να εμφανιστεί στο πλαίσιο άλλων ιατρικών διαταραχών (π.χ. νευροαναπτυξιακών καταστάσεων) ή καταστάσεων ψυχικής υγείας (π.χ. κατάθλιψη , αυτισμός, τραύμα κ.λπ.).

Σύμφωνα με μελέτες, η εμπειρία τραυματικών γεγονότων είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη της αλεξιθυμίας. Τραύματα στην παιδική ηλικία (π.χ. σωματική κακοποίηση, παραμέληση κ.λπ.) μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη της γνωστικής και συναισθηματικής επεξεργασίας. Με άλλα λόγια, το τραύμα μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να εκφράζει τα συναισθήματά του.

Επιπλέον, η βίωση ενός τραυματικού γεγονότος ενδέχεται να οδηγήσει το άτομο στην χρήση στρατηγικών, όπως η αποφυγή και το μούδιασμα των συναισθημάτων, προκειμένου να παρακάμψει δυσάρεστες συναισθηματικές εμπειρίες, με μελέτες να υποδεικνύουν πως η αλεξιθυμία είναι υψηλότερη σε άτομα που έχουν διαγνωστεί με μετατραυματικό στρες.

Πώς μπορεί να διαγνωστεί η αλεξιθυμία;

Ειδικοί ψυχολόγοι υπογραμμίζουν πως, κατά την διάρκεια μιας θεραπείας, η αλεξιθυμία μπορεί να εμφανιστεί ως έκφραση μιας αγωνίας ή μιας ενόχλησης, με το άτομο ωστόσο να αναφέρει πως δεν είναι σίγουρο για το τι ακριβώς βιώνει. Επίσης, μπορεί να παρουσιάζει τα συναισθήματα με απλοϊκό τρόπο, όπως καλά ή κακά, θετικά ή αρνητικά, αδυνατώντας να δώσει μια πιο συγκεκριμένη περιγραφή.

Υπάρχουν διάφορα τεστ που είναι χρήσιμα για τον εντοπισμό χαρακτηριστικών της αλεξιθυμίας και ένας ειδικός επαγγελματίας μπορεί να προσφέρει σε έναν αλεξιθυμικό εργαλεία για να ενισχύσει τη συναισθηματική επίγνωση και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κοινωνικά και διαπροσωπικά ζητήματα.

Θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας πως η έκφραση της αλεξιθυμίας μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο. Σε περίπτωση που προκαλεί δυσκολίες σε διάφορους τομείς της ζωής, όπως, για παράδειγμα, στις προσωπικές σχέσεις ή στην εργασία του, η επαφή με έναν ψυχολόγο σίγουρα μπορεί να ωφελήσει.

Πηγή: newsbeast

Το τραύμα μπορεί να καταγραφεί στο σώμα μας σε κυτταρικό επίπεδο. Τι σημαίνει αυτό για ένα άτομο – και πώς να θεραπευτεί καλύτερα από σοβαρά τραύματα που αντιμετωπίζει στη ζωή του – είναι το επίκεντρο μιας νεότερης μορφής συμβουλευτικής ψυχικής υγείας, γνωστής ως σωματική θεραπεία.

Η τεράστια επιτυχία του βιβλίου The Body Keeps the Score – που βρίσκεται στη λίστα των μπεστ σέλερ των New York Times για περισσότερα από τέσσερα συναπτά έτη – μαρτυρά την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση του κοινού ότι το τραύμα επηρεάζει βαθιά τους ανθρώπους. Μέχρι στιγμής, όμως, η σωματική θεραπεία δεν έχει φτάσει τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία (CBT) και τις συναφείς τεχνικές στην κατανόηση, τη χρήση ή την έρευνα που αποδεικνύει την αξία της, λέει ένας ειδικός του Χάρβαρντ.

Τι είναι η σωματική θεραπεία;

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιθανότατα δεν έχουν ακούσει για τη σωματική θεραπεία, λέει η Amanda Baker, διευθύντρια του Κέντρου Διαταραχών Άγχους και Τραυματικού Στρες και κλινική ψυχολόγος στο τμήμα ψυχιατρικής του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης. Σε αντίθεση με άλλες προσεγγίσεις του νου-σώματος, όπως ο διαλογισμός της ενσυνειδητότητας, η μείωση του στρες με το νου-σώμα (MBSR) και η ενσυνειδητότητα και αυτοσυμπόνια (MSC) – που αυξάνεται σταθερά η χρήση τους – η σωματική θεραπεία δεν έχει φτάσει στην επικρατούσα τάση.

Ποια είναι η θεμελιώδης έννοια; «Είναι μια θεραπεία που εστιάζει στο σώμα και στο πώς τα συναισθήματα εμφανίζονται μέσα στο σώμα», εξηγεί η Baker. «Οι σωματικές θεραπείες υποστηρίζουν ότι το σώμα μας κρατά και εκφράζει εμπειρίες και συναισθήματα και ότι τα τραυματικά γεγονότα ή τα άλυτα συναισθηματικά ζητήματα μπορούν να «παγιδευτούν» μέσα σε αυτό».

Ποιος μπορεί να ωφεληθεί από τη σωματική θεραπεία;

Δεδομένου ότι τα ενοχλητικά συναισθήματα συχνά εμφανίζονται στο σώμα με εξουθενωτικούς τρόπους, η σωματική θεραπεία στοχεύει στην αποστράγγιση της δύναμης αυτών των συναισθημάτων, ανακουφίζοντας τον πόνο κι άλλες εκδηλώσεις του στρες, όπως ο διαταραγμένος ύπνος ή η αδυναμία συγκέντρωσης.

Αυτού του είδους τα συναισθήματα μπορεί να προέρχονται από μια ποικιλία καταστάσεων και περιστάσεων που η σωματική θεραπεία μπορεί ενδεχομένως να βοηθήσει στην ανακούφιση.

Περιλαμβάνουν

διαταραχή μετατραυματικού στρες (PTSD)
περίπλοκο πένθος
κατάθλιψη
άγχος
θέματα εμπιστοσύνης και οικειότητας
προβλήματα αυτοεκτίμησης.

«Το άγχος μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή ένταση, ιδιαίτερα στον αυχένα, τους ώμους, το σαγόνι και την πλάτη», λέει ο Baker. «Μπορεί να προκαλέσει μεγάλη δυσφορία, πόνο, δυσκαμψία και προβλήματα στις καθημερινές δραστηριότητες. Αν βιώνουμε χρόνιο άγχος ή αγωνία, είναι σχεδόν σαν να έχουμε το πόδι μας στο πεντάλ του γκαζιού. Δεν πρόκειται για κρίση πανικού, αλλά δεν αισθανόμαστε ποτέ μια ανάπαυλα και υπάρχει μια συνεχής φθορά στο σώμα».

Πώς διαφέρει η σωματική θεραπεία από τις θεραπείες συζήτησης;

Οι τυπικές ομιλητικές θεραπείες, όπως η CBT, εμπλέκουν μόνο το μυαλό, όχι το σώμα, ενθαρρύνοντας τους ανθρώπους να συνειδητοποιήσουν τις ενοχλητικές σκέψεις και τα πρότυπα συμπεριφοράς και να εργαστούν για να τα αλλάξουν.

Όμως στη σωματική θεραπεία, το σώμα είναι το σημείο εκκίνησης για την επίτευξη της θεραπείας. Αυτή η μορφή θεραπείας καλλιεργεί την επίγνωση των σωματικών αισθήσεων και διδάσκει τους ανθρώπους να αισθάνονται ασφαλείς στο σώμα τους, ενώ διερευνούν τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις αναμνήσεις.

«Οι γνωστικές συμπεριφορικές θεραπείες επικεντρώνονται στη συνειδητή σκέψη και εργάζονται στην πρόκληση των σκέψεων σε σχέση με το άγχος και τις συμπεριφορές, βοηθώντας τους ανθρώπους να απευαισθητοποιηθούν σε δυσάρεστες αισθήσεις», λέει ο Baker. «Αλλά η σωματική θεραπεία αφορά περισσότερο την ανακούφιση από την ένταση, σε αντίθεση με την απευαισθητοποίηση των ανθρώπων σε αυτήν».

Ακόμη και ο διαλογισμός της ενσυνειδητότητας, τον οποίο ορισμένοι ειδικοί θεωρούν σωματικό στη φύση του, διαφέρει σε έναν βασικό τρόπο από τη σωματική θεραπεία, λέει ο Baker. «Ο διαλογισμός της ενσυνειδητότητας αφήνει οποιοδήποτε συναίσθημα ή συναίσθημα να έρθει στο μυαλό μας χωρίς να το κρίνουμε, σε αντίθεση με το να εστιάζουμε ειδικά στις σωματικές αισθήσεις που συμβαίνουν», λέει.

Πώς πραγματοποιείται η σωματική θεραπεία;

Ένας σωματοθεραπευτής βοηθά τους ανθρώπους να απελευθερώσουν τα βλαβερά, συσσωρευμένα συναισθήματα στο σώμα τους χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικές νου-σώματος. Αυτές μπορεί να ποικίλλουν ευρέως, από τη βελονισμό και την ύπνωση μέχρι την αναπνοή και το χορό.

Άλλες τεχνικές είναι εξίσου αναπόσπαστες, αλλά δεν αποτελούν οικείους όρους. Ορισμένες από αυτές στη λίστα αυτή περιλαμβάνουν:

την επίγνωση του σώματος, η οποία βοηθά τους ανθρώπους να αναγνωρίζουν τα σημεία έντασης στο σώμα καθώς και να δημιουργούν ηρεμιστικές σκέψεις

η εκκρεμότητα, η οποία οδηγεί τους ανθρώπους από μια χαλαρή κατάσταση σε συναισθήματα παρόμοια με τις τραυματικές τους εμπειρίες και στη συνέχεια πίσω σε μια χαλαρή κατάσταση

τιτλοποίηση, η οποία καθοδηγεί τους ανθρώπους μέσα από μια τραυματική ανάμνηση, σημειώνοντας παράλληλα τυχόν σωματικές αισθήσεις που τη συνοδεύουν και αντιμετωπίζοντάς τες σε πραγματικό χρόνο

επανατροφοδότηση, η οποία βοηθά τους ανθρώπους να ανακαλέσουν πόρους στη ζωή τους που προάγουν το αίσθημα της ηρεμίας και της ασφάλειας, όπως ξεχωριστά άτομα και μέρη.

Πηγή: Healthstat