«Με επανέφερε σε ένα δυσάρεστο αλλά οικείο συναίσθημα που νόμιζα πως είχα αφήσει πίσω μου χρόνια πριν. Ένα βράδυ, αφού έβαλα για ύπνο την κόρη μου, κάθισα μόνη μου αναρωτώμενη: μήπως δεν είμαι αρκετά “cool”; Ξαφνικά, αισθανόμουν ξανά σαν να ήμουν στο λύκειο, χαμένη, προσπαθώντας να καταλάβω τι κάνω “λάθος” και με αφήνουν απ’ έξω», εξομολογείται η ηθοποιός.

Μετά τη γέννηση της πρώτης της κόρης, η Tisdale επιθυμούσε να συνδεθεί με άλλες μαμάδες. «Αυτό που ξεκίνησε ως κάτι πρακτικό, έγινε γρήγορα βαθιά προσωπικό. Είχα ανάγκη να μιλήσω με κάποιον που να καταλαβαίνει τα συναισθήματα και τις αλλαγές που περνούσα: τις εναλλαγές διάθεσης, τις άγρυπνες νύχτες, το αντίο στον παλιό μου εαυτό και την προσπάθεια να γνωρίσω τη νέα μου ταυτότητα ως μητέρα», περιγράφει.

Ένιωσε τυχερή όταν μία φίλη της συγκέντρωσε μια παρέα από νέες μαμάδες. Οι περισσότερες είχαν κυοφορήσει τους πρώτους μήνες της πανδημίας, χάνοντας έτσι ευκαιρίες όπως τα baby showers ή τα μαθήματα προγεννητικής γιόγκα. «Επιτέλους, βρεθήκαμε όλες μαζί με τα παιδιά μας και όλα φάνταζαν όμορφα», σημειώνει.

Αποκλεισμός και αμφιβολίες στον κύκλο των διάσημων μαμάδων

Με τον καιρό, ωστόσο, η Tisdale άρχισε να αμφιβάλλει για το αν ανήκε πραγματικά στην ομάδα. Θυμάται ότι έμεινε εκτός από κάποιες εξόδους — κάτι που αντιλήφθηκε μέσω των φωτογραφιών και stories στο Instagram. Σε ένα δείπνο που διοργάνωσε μία από τις μαμάδες, διαπίστωσε πως καθόταν απομονωμένη στην άκρη του τραπεζιού.

«Άρχισα να παρατηρώ όλες τις λεπτομέρειες που υποδήλωναν ότι με απέκλειαν. Στην αρχή προσπάθησα να μην το πάρω προσωπικά. Έλεγα στον εαυτό μου ότι ίσως ήταν όλα στη φαντασία μου», αναφέρει η ηθοποιός. «Όμως πλέον δεν είμαι στο λύκειο. Είμαι μητέρα. Και ακριβώς επειδή είμαι μητέρα δεν μπορούσα να σιωπήσω. Σκεφτόμουν συνεχώς: δεν πρέπει να διδάσκουμε στα παιδιά μας να εκφράζουν αυτό που νιώθουν όταν κάτι τα πληγώνει; Έτσι, μετά από έναν ακόμα αποκλεισμό, έγραψα στην ομάδα: “Αυτό είναι υπερβολικά σαν το λύκειο για μένα και δεν θέλω να συμμετέχω άλλο”».

Η αντίδραση του Matthew Koma στα social media

Στο προσωπικό του προφίλ στο Instagram — όπου έχει 378.000 ακολούθους — ο μουσικός Matthew Koma, σύζυγος της Hilary Duff, αντέδρασε με χιούμορ στο κείμενο της Tisdale. Ανέβασε μια φωτογραφία όπου έχει αντικαταστήσει το πρόσωπο της Tisdale με το δικό του στη φωτογραφία του The Cut.

Ο τραγουδιστής των Winnetka Bowling League πρόσθεσε το λογότυπο του περιοδικού και ένα φανταστικό πρωτοσέλιδο που έγραφε: «Όταν είσαι το πιο εγωκεντρικό άτομο και αποκομμένο από την πραγματικότητα του κόσμου, οι άλλες μαμάδες επικεντρώνονται στα μικρά τους παιδιά». Ως υπότιτλο σημείωσε: «Μια αποκαλυπτική αφήγηση για μια ομάδα μητέρων μέσα από τα μάτια ενός πατέρα». Στη story του έγραψε: «Διαβάστε τη νέα μου συνέντευξη στο @TheCut».

Τα emotional vampires μπορούν να είναι οπουδήποτε και οποιοσδήποτε. Είναι οι άνθρωποι που μετά τη συνάντησή μεταξύ σας νιώθετε εξαντλημένοι. Μπορεί να είναι ο σύζυγός σας ή ο καλύτερός σας φίλος. Μπορεί να είναι ο συνεργάτης σας στο γραφείο ή ο γείτονάς σας.

Το να μάθετε πώς να αναγνωρίζετε και να αντιδράτε σε αυτή την τοξική συμπεριφορά ίσως βοηθήσει να διατηρήσετε την ενέργειά σας και να προστατευτείτε από μεγάλη συναισθηματική – και σωματική – δυσφορία.

Όλοι έχουμε συναντήσει τέτοιου είδους συναισθηματικούς βρικόλακες στη ζωή μας. Είναι ο συνάδελφος που δεν μπορεί να σταματήσει να μιλάει για τον εαυτό του, ο γνωστός που ακόμα και έπειτα από μια σύντομη κουβέντα σας κάνει να νιώθετε κούραση, ή εκείνος ο τύπος στο διπλανό γραφείο που συνεχώς γκρινιάζει για κάθε τι που συμβαίνει στο γραφείο, ακόμα και αν δεν είναι άξιο αναφοράς. Και εσείς μένετε έχοντας χάσει πολύτιμο χρόνο (και ενέργεια) που θα μπορούσατε να διαθέσετε σε κάτι που σας ευχαριστεί.

Πώς θα καταλάβετε ότι είχατε μόλις μία συνάντηση με ένα συναισθηματικό βαμπίρ;

Σύμφωνα με την ψυχίατρο και συγγραφέα, Judith Orloff, θα νιώθετε κάτι από τα εξής (ή και όλα μαζί):

• Τα βλέφαρά σας βαριά
• Η διάθεσή σας θα έχει πέσει
• Θα θέλετε να ενδώσετε στη λιγούρα για ανθυγιεινά σνακ
• Θα νιώθετε άγχος, στρες, λύπη και άρνηση
• Η μελαγχολία θα σας καταβάλλει.

Τα 5 βήματα για να μην σας επηρεάζουν τα emotional vampires

Επιλέξτε την ενσυναίσθηση

Η πρώτη σας παρόρμηση όταν συναντάτε ένα συναισθηματικό βαμπίρ μπορεί να είναι να γυρίσετε τα μάτια σας και να φύγετε.

Αυτό μπορεί να λειτουργήσει αν το άτομο είναι κάποιος που δεν χρειάζεται να ξαναδείτε ποτέ, αλλά αν πρόκειται για συνάδελφο στη δουλειά, οι ειδικοί έχουν μια άλλη πρόταση: Δοκιμάστε την ενσυναίσθηση. Σίγουρα, η υπερβολική δραματοποίηση και η εγωκεντρικότητά τους είναι ενοχλητικές, αλλά αυτές οι συμπεριφορές συχνά είναι απλώς αντιδράσεις στο άγχος και τις ανασφάλειες με το οποίο όλοι παλεύουμε. Το να το αναγνωρίσετε αυτό είναι πιο πιθανό να σας δώσει τη διορατικότητα (και την αντοχή) που χρειάζεστε για να διαπραγματευτείτε τις προβληματικές σχέσεις μακροπρόθεσμα.

Επικύρωση και ανακατεύθυνση

Όλοι παραπονιόμαστε μερικές φορές. Ο υγιής τρόπος για να το κάνουμε περιλαμβάνει την έκθεση του προβλήματος και την ειλικρινή αναζήτηση λύσεων. Ο τρόπος του συναισθηματικού βρικόλακα για να το κάνει είναι να γκρινιάζει διαρκώς και να ψάχνει για όλο και περισσότερη επιβεβαίωση. Γι’ αυτό και ο θεραπευτής Daryl Appleton προτείνει ότι το καλύτερο που έχετε να κάνετε όταν έρχεστε αντιμέτωποι με τις ατελείωτες γκρίνιες ενός συναισθηματικού βαμπίρ είναι να τον καθοδηγήσετε με ευγένεια πίσω σε έναν καλύτερο τρόπο σκέψης και έκφρασης των παραπόνων του.

Αν ο συνάδελφός σας παραπονιέται για έναν συγκεκριμένο εργασιακό πρόβλημα που έχει με κάποιο άλλο άτομο στη δουλειά, για παράδειγμα, ο Δρ Appleton προτείνει να πείτε κάτι σαν: «Αυτό ακούγεται πολύ δύσκολο. Έχεις σκεφτεί τι θα κάνεις;». Ή ίσως, «Έχεις μιλήσει απευθείας με [το άτομο για το οποίο παραπονιέται] γι’ αυτό; Είχε ο προϊστάμενός σας κάποια συμβουλή;». Αυτό μπορεί να τους υπενθυμίσει ότι έχουν τη δυνατότητα να αναλάβουν δράση για να αλλάξουν την κατάστασή τους.

Μην ταΐζετε το θηρίο

Μπορεί να σκεφτείτε ότι το να συμφωνείτε με ένα συναισθηματικό βαμπίρ μπορεί να του δώσει αυτό που θέλει, ώστε να φύγει. Δεν είναι έτσι. Όπως τα βαμπίρ των ταινιών που ρουφούν αίμα, έτσι και τα συναισθηματικά βαμπίρ έχουν μια ατελείωτη δίψα, μόνο που η δική τους είναι για δράμα και την ενέργεια των άλλων.

Όσο περισσότερα τους δίνετε, τόσο περισσότερο θα απαιτούν. Βάλτε τα δυνατά σας για να παραμείνετε συναισθηματικά αμέτοχοι όταν αλληλεπιδράτε μαζί τους. Αυτό δεν είναι αγένεια, αλλά ένας τρόπος για να δείξετε ότι θα μείνετε συναισθηματικά αμέτοχοι.

Θέστε συνεπή όρια

Αν και η ενσυναίσθηση μπορεί να σας δώσει την αντοχή να αντιμετωπίσετε τους αναπόφευκτους συναισθηματικούς βρικόλακες, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ανέχεστε συμπεριφορές που σας αφήνουν εξαντλημένους. Θέστε όρια και τηρήστε, για παράδειγμα πείτε στην αρχή μιας συζήτησης, «Έχω μόνο Χ λεπτά για να μιλήσω», και εμμείνετε στην αρχική σας δήλωση.

Επικεντρωθείτε στην αυτοφροντίδα

Ο στόχος όλης αυτής της διαδικασίας είναι να διατηρήσετε τον εαυτό σας υγιή (και το πρόγραμμά σας άθικτο). Είναι απολύτως εντάξει να πείτε ευθέως σε ένα συναισθηματικό βαμπίρ πώς νιώθετε, αρκεί να το αυτό να γίνει με ευγένεια. Πείτε στους drama queen συναδέλφους σας ότι έχετε μείνει πίσω και ότι πρέπει να συγκεντρωθείτε για λίγο. Εκτός του ότι είναι αλήθεια, τους ενθαρρύνει επίσης να βρουν πιο εποικοδομητικούς τρόπους να αντιμετωπίσουν τα θέματά τους.

Στόχος δεν είναι να τους προσβάλλετε, αλλά να δείξετε πως το διαρκές δράμα δεν είναι η καλύτερη αντιμετώπιση της ζωής.

Πηγή: Marie Claire

Η «υγιής ενσυναίσθηση» σέβεται την αυτονομία του κάθε ανθρώπου ως προς τον χρόνο που χρειάζεται για να επεξεργαστεί, να βρει λύσεις ή να αντιδράσει. Διαφέρει από τη συμπόνια, καθώς νιώθουμε μαζί με το άτομο και όχι απλώς λύπηση για αυτό, εξηγεί η ψυχοθεραπεύτρια ενηλίκων Rebecca Love.

Στον πυρήνα της, η υγιής ενσυναίσθηση απαιτεί σαφή όρια που διαχωρίζουν τα δικά μας συναισθήματα από των άλλων. Η ισορροπία όμως χάνεται όταν παρεμβαίνουμε υπερβολικά για να λύσουμε προβλήματα ή αναλαμβάνουμε υπέρμετρη ευθύνη για τα συναισθήματα των άλλων — μια κατάσταση γνωστή ως «τοξική ενσυναίσθηση».

«Η τοξική ενσυναίσθηση χαρακτηρίζεται από υπερταύτιση και υπερβολική ανάληψη ευθύνης για την ψυχική κατάσταση, την ευημερία ή τη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων κάποιου άλλου, εις βάρος των δικών μας σχέσεων, της αυτοφροντίδας και της εσωτερικής μας ηρεμίας», επισημαίνει η Love.

Σημάδια τοξικής ενσυναίσθησης

Αν και συχνά δεν είναι εμφανές εξαρχής, υπάρχουν ορισμένα σημάδια που δείχνουν ότι η ενσυναίσθηση έχει μετατραπεί σε τοξική ταύτιση. Ίσως το πιο χαρακτηριστικό είναι η συνεχής προσπάθεια ικανοποίησης των άλλων (people pleasing). Βάζοντας διαρκώς τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές μας, μπορεί να χάσουμε την αίσθηση του εαυτού μας.

Όπως εξηγεί η Love, όσοι προσπαθούν συνεχώς να ευχαριστούν τους άλλους συχνά δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν την αξία τους έξω από τη διαρκή προσφορά βοήθειας και επίλυσης ξένων προβλημάτων.

Ένα ακόμη σημάδι είναι η απώλεια σεβασμού στην αυτονομία του άλλου. Μπορεί να αρχίσετε να επιβάλλετε λύσεις στα προβλήματά τους, αναλαμβάνοντας έτσι την ευθύνη για κάτι που δεν σας ανήκει. «Συχνά δίνουν ανεπιθύμητες συμβουλές και νιώθουν προσωπικά προσβεβλημένοι ή θυμωμένοι αν ο άλλος δεν τις αποδεχτεί ή ακολουθήσει», προσθέτει η Love.

Γιατί είμαστε επιρρεπείς στην τοξική ενσυναίσθηση

Η Love αναφέρει πως συχνά οι ρίζες της τοξικής ενσυναίσθησης βρίσκονται σε άλυτα τραύματα του παρελθόντος. Όταν οι δικές μας επώδυνες εμπειρίες δεν έχουν επεξεργαστεί, οι κοινές καταστάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως «πυροδοτητές». «Η υπερταύτιση ή υπερβολική προσφορά μπορεί να είναι ένας τρόπος να προσφέρουμε στους άλλους αυτό που θα θέλαμε να είχαμε λάβει εμείς», σημειώνει.

Χαμηλή αυτοεκτίμηση παίζει επίσης ρόλο, καθώς η διαρκής αυτοθυσία μπορεί να εκφράζει την πεποίθηση ότι η αξία μας εξαρτάται από το πόσο βοηθούμε τους γύρω μας — ακόμα κι αν ξεπερνάμε τα όριά μας.

Τα όρια αποτελούν βασικό παράγοντα. «Το να κατανοούμε πού τελειώνουμε εμείς και πού αρχίζουν οι άλλοι είναι ουσιώδες για υγιή ενσυναίσθηση», τονίζει η Love. Χωρίς σαφή όρια, δυσκολευόμαστε να πούμε όχι και βιώνουμε το άγχος ή τον πόνο των άλλων σαν να ήταν δικός μας.

Οι συνέπειες της τοξικής ενσυναίσθησης

Όσοι υιοθετούν συστηματικά τα συναισθήματα των άλλων καταλήγουν συχνά εξαντλημένοι. Η χαρά μειώνεται ή γεννιέται αγανάκτηση, παρά την πρόθεση βοήθειας. Ο Michael G. Wetter, διπλωματούχος του American Board of Professional Psychology και ιδρυτής του Wetter Psychological Services, εξηγεί: «Με τον χρόνο, η ανεξέλεγκτη ενσυναίσθηση οδηγεί σε συναισθηματικό μούδιασμα — έναν προστατευτικό μηχανισμό που όμως μειώνει και τις θετικές εμπειρίες.»

Η τοξική ενσυναίσθηση μπορεί επίσης να προκαλέσει ψυχική καταπόνηση — κόπωση συμπόνιας, αυξημένο άγχος ή κατάθλιψη. «Όταν ο εαυτός μπλέκεται υπερβολικά με τα συναισθήματα των άλλων, επηρεάζεται αρνητικά η λήψη αποφάσεων και μπορεί να προκύψει σύγχυση ταυτότητας», προσθέτει ο Wetter.

Οι επιπτώσεις όμως δεν περιορίζονται στο μυαλό. Το σώμα συμμετέχει στον κύκλο αυτό: «Η τοξική ενσυναίσθηση διατηρεί το σύστημα αντίδρασης στο στρες σε συνεχή εγρήγορση. Αυξημένη κορτιζόλη, διαταραχές ύπνου, πονοκέφαλοι, πεπτικά προβλήματα, μυϊκή ένταση και κόπωση είναι συχνά φαινόμενα», επισημαίνει ο Wetter.

Πώς επηρεάζονται οι γύρω σας

Υπάρχουν συνέπειες και για το άτομο που λαμβάνει αυτή την υπερβολική ενσυναίσθηση. Εκτός από τη σύγχυση ρόλων και ορίων, απειλείται η αυτονομία του. Όπως λέει η θεραπεύτρια Courtney Shrum, «όταν κάποιος ταυτίζεται υπερβολικά με τον πόνο σας, μοιάζει σαν να αναλαμβάνει εκείνος την επούλωση — κάτι που μπορεί να σας αφήσει αδύναμους ή εξαρτημένους».

Ο αποδέκτης μπορεί επίσης να νιώσει ενοχή αν διαπιστώσει ότι το μοίρασμα των συναισθημάτων του «κοστίζει» στον άλλο. Αυτό οδηγεί συχνά στη σιωπή και την απομόνωση αντί για τη σύνδεση.

Πρακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση της τοξικής ενσυναίσθησης

Εάν πιστεύετε ότι έχετε πέσει στην παγίδα της τοξικής ενσυναίσθησης, υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για αλλαγή. Η Shrum προτείνει σωματικούς ελέγχους κατά τη διάρκεια της ημέρας: παρατηρήστε αν αισθάνεστε δύσπνοια, μυϊκή ένταση ή κούραση — σημάδια ότι πλησιάζετε τα όριά σας.

«Το σώμα στέλνει προειδοποιητικά σημάδια πριν το καταλάβει ο νους», εξηγεί η Shrum. Αυτοί οι έλεγχοι σας βοηθούν να διακρίνετε πότε η ενσυναίσθησή σας μετατρέπεται σε αυτοεγκατάλειψη ώστε να επαναφέρετε τον εαυτό σας στη βάση του.

Επίσης προτείνει την εξωτερίκευση της ευθύνης: θυμίστε στον εαυτό σας ότι αυτά που ακούτε ανήκουν στον άλλο — δεν είναι δικό σας πρόβλημα προς επίλυση. Ένα απλό σημείωμα στο κινητό ή στο γραφείο μπορεί να βοηθήσει μετά από δύσκολες συζητήσεις.

«Το να ονοματίζετε τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ εαυτού και άλλου εκπαιδεύει το νευρικό σας σύστημα ώστε να φροντίζετε χωρίς να κουβαλάτε», λέει η Shrum.

Mετά από μια φορτισμένη συνομιλία, δεσμευτείτε σε μια μικρή δραστηριότητα που σας ευχαριστεί: γράψτε ημερολόγιο, ακούστε μουσική ή βγείτε έξω για περπάτημα — δημιουργώντας έτσι ένα τελετουργικό αποφόρτισης.

«Αυτές οι πρακτικές βοηθούν στη ρύθμιση του νευρικού συστήματος ώστε η ενσυναίσθηση να μην οδηγεί σε εξάντληση», εξηγεί η Shrum.

Η ενσυναίσθηση είναι απαραίτητη για ασφαλείς και υποστηρικτικές σχέσεις — αλλά είναι σημαντικό από νωρίς να υιοθετήσουμε συνήθειες που αποτρέπουν την εκτροπή της σε ανθυγιεινά μονοπάτια.

Το κλειδί είναι να παραμένετε γειωμένοι στο σώμα σας», καταλήγει η Shrum. «Σε κάθε σχέση βάλτε σημεία ελέγχου: παρατηρήστε την ενέργεια, την ένταση και τα σημάδια κόπωσης στον εαυτό σας.» Έτσι θα ξεχωρίζετε αν απλώς ακούτε με φροντίδα ή αν αρχίζετε ασυνείδητα να κουβαλάτε τα συναισθήματα του άλλου σαν δικά σας. «Αυτό το μικρό διάλειμμα βοηθά στη μετάβαση από την απορρόφηση των συναισθημάτων στην υποστήριξη χωρίς αυτοεγκατάλειψη».

Πηγή: Huffpost

Αν κάποιο από τα παρακάτω σας φαίνεται γνωστό, τότε ίσως και το πιο σημαντικό εμπόδιο για μια υγιή σχέση με τον εαυτό σας να έχει ξεπεραστεί. Από τη στιγμή που θα παραδεχτείτε πως κάτι πρέπει να αλλάξει είστε πολύ πιο κοντά στο πιο σημαντικό: να αγαπήσετε τον εαυτό σας.

Σίγουρα θα χρειαστεί χρόνος και δουλειά για να τα καταφέρετε, αλλά θα είστε σε θέση να το κάνετε, καθώς θα κατανοήσετε τι είναι αυτό που πραγματικά σας κάνει να νιώθετε όμορφα ή άσχημα με τον εαυτό σας και να θέσετε τα όρια που χρειάζεται. Έτσι, ο φαύλος κύκλος της τοξικής σχέσης με τον εαυτό σας θα κλείσει και η πόρτα για μια πιο ήρεμη ζωή και ψυχολογία θα ανοίξει.

• Δέκα σημάδια που δείχνουν πως είστε τοξικές απέναντι στον εαυτό σας
• Δίνετε υπερβολική προσοχή στο τι σκέφτονται οι άλλοι για εσάς.
• Δεν γνωρίζετε τα όριά σας ή/και δεν τα κάνετε ξεκάθαρα όταν χρειάζεται.
• Αναλαμβάνετε πολλές ευθύνες που χαροποιούν άλλους – όχι απαραίτητα και εσάς.
• Συμβιβάζεστε πάντα και παντού με λιγότερα.
• Συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους και βρίσκετε διαρκώς δικαιολογίες για όσα δεν τολμάτε να κάνετε.
• Αμφισβητείτε τον εαυτό και το ένστικτό σας.
• Δεν υπερασπίζεστε τις ανάγκες και τα όριά σας.
• Δεν φροντίζετε το σώμα σας και αισθάνεστε ενοχές όταν το κάνετε.
• Διστάζετε να εκφράσετε τη γνώμη και τις ιδέες σας.
• Επιτρέπετε στους ανθρώπους γύρω σας να σας κρατούν πίσω στη ζωή σας.

Πηγή: Marie Claire

Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και ειδικός στις φιλίες Irene S. Levine, «ο όρος ‘φίλος-εχθρός’ περιγράφει κάποιον που φαίνεται να είναι φίλος, όμως η σχέση είναι μονόπλευρη ή ανισόρροπη και τελικά επώδυνη και μη ικανοποιητική». Αυτό το άτομο μπορεί να προσποιείται πως είναι φίλος, ίσως και να το πιστεύει, αλλά η συμπεριφορά του θυμίζει περισσότερο εχθρό: συχνά είναι υπονομευτικός, ανειλικρινής, αναξιόπιστος ή εκμεταλλεύεται τους άλλους.

Σε αντίθεση με τις αληθινές φιλίες, τέτοιες σχέσεις χαρακτηρίζονται από ψεύτικη οικειότητα, κακές προθέσεις, κρυφό ανταγωνισμό και αρνητικά σχόλια πίσω από την πλάτη. Η ψυχολόγος Stefanie Mazer σημειώνει πως «αυτές οι σχέσεις συχνά προκαλούν άγχος αντί για παρηγοριά». Είναι δύσκολο να χτίσεις εμπιστοσύνη με έναν φίλο-εχθρό και η τοξικότητα μπορεί να βλάψει την ψυχική σου υγεία. Τις περισσότερες φορές, είναι καλύτερα να απομακρυνθείς και να επενδύσεις σε ανθρώπους που νοιάζονται πραγματικά για εσένα.

Παρόλα αυτά, πολλοί δυσκολεύονται να αποκόψουν τους φίλους-εχθρούς. Οι ειδικοί εξηγούν τους λόγους που κρατάμε τέτοιες περίπλοκες σχέσεις ― και τι σημαίνει αυτό για εμάς.

Κοινή ιστορία και θετικές αναμνήσεις

Ένας βασικός λόγος είναι η μακροχρόνια κοινή πορεία. Η Levine τονίζει πως «οι άνθρωποι διστάζουν να τερματίσουν φιλίες χρόνων, ακόμα κι αν πρόκειται για φίλους-εχθρούς». Συχνά δεν ήταν πάντα έτσι τα πράγματα· μπορεί να έχουν υπάρξει όμορφες στιγμές ή αληθινή στήριξη στο παρελθόν.

Η εκπαιδεύτρια φιλίας Danielle Bayard Jackson, συγγραφέας του βιβλίου «Fighting for Our Friendships», επισημαίνει πως οι θετικές αναμνήσεις κάνουν δύσκολη τη ρήξη. Υπάρχουν στιγμές όπου ο φίλος-εχθρός στάθηκε πραγματικά δίπλα μας ή μοιράστηκε πόρους μαζί μας. Αυτή η ανάμειξη καλού και κακού οδηγεί πολλούς στο να διατηρούν τέτοιες σχέσεις για χρόνια.

Η Mazer προσθέτει ότι συχνά το άτομο εστιάζει υπερβολικά στις καλές στιγμές, υποβαθμίζοντας τη βλαβερή πλευρά της σχέσης. Σε βαθύτερο επίπεδο, η διατήρηση ενός φίλου-εχθρού μπορεί να σχετίζεται με την ανάγκη συνέχειας ή επειδή η σχέση συνδέεται με σημαντικά βιώματα ή στάδια της ζωής.

Ανταγωνισμός και παρακίνηση

Ένας άλλος λόγος είναι ο κρυφός ανταγωνισμός. Η Mazer αναγνωρίζει πως οι φίλοι-εχθροί μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρο για αυτοβελτίωση. Ωστόσο, αυτή η παρακίνηση βασίζεται συχνά σε ανθυγιεινό ανταγωνισμό.

Η θεραπεύτρια Natalie Moore εξηγεί ότι πρόκειται για μια σχέση όπου επικρατεί ανομολόγητος ανταγωνισμός αντί για αληθινή υποστήριξη. Η έρευνα όμως δείχνει ότι οι συμπονετικοί φίλοι συμβάλλουν περισσότερο στην επιτυχία σε σύγκριση με τις ρηχές ή ανταγωνιστικές φιλίες.

Αναγνώριση του προβλήματος

Δεν είναι πάντα εύκολο να συνειδητοποιήσει κανείς ότι έχει έναν φίλο-εχθρό. Η Moore υπογραμμίζει πως αν δεν δίνουμε σημασία στο πώς μας φέρονται οι φίλοι μας ή πώς μας κάνουν να νιώθουμε, διατηρούμε τη σχέση από συνήθεια.

Η Levine συμπληρώνει ότι άνθρωποι με ανασφάλεια ή λίγους φίλους μπορεί να μην αντιλαμβάνονται καν τη βλαβερή δυναμική, θεωρώντας ότι «κάποιος είναι καλύτερος από το τίποτα».

Στιλ προσκόλλησης και συναισθηματικές ανάγκες

Η διατήρηση τέτοιων σχέσεων συχνά σχετίζεται με το στυλ προσκόλλησης του ατόμου. Η θεραπεύτρια Deborah Vinall, επικεφαλής ψυχολογικών υπηρεσιών στο Recovered.org, εξηγεί πως όσοι φοβούνται την εγκατάλειψη ή έχουν αγχώδη προσκόλληση σπάνια τερματίζουν ανθυγιεινές φιλίες.

Η Mazer επίσης αναφέρει πως άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση ή έντονη ανάγκη εξωτερικής επιβεβαίωσης τείνουν να παραμένουν σε αντιφατικές και συναισθηματικά απαιτητικές σχέσεις.

Kοινωνική συνοχή και συμφέροντα ομάδας

Οι φίλοι-εχθροί συχνά ανήκουν σε κοινά κοινωνικά δίκτυα ― δουλειά, παρέες ή οικογένεια ― κάτι που κάνει δύσκολη την πλήρη απομάκρυνση χωρίς κοινωνικές συνέπειες, σύμφωνα με τη Mazer.

Η Moore προσθέτει ότι όταν ανήκεις σε μεγάλη παρέα όπου υπάρχει ένας φίλος-εχθρός, μπορείς να νιώσεις πως πρέπει να επιλέξεις ανάμεσα στην ομάδα ή στη ρήξη μαζί του. Αυτό απαιτεί δεξιοτεχνία στη διαχείριση των σχέσεων ώστε να διατηρήσεις τους αληθινούς φίλους χωρίς να αποκοπείς τελείως.

Στρατηγικά οφέλη και κοινωνικό status

Kάποιοι βλέπουν τη σχέση με τον φίλο-εχθρό ως στρατηγική επιλογή για πρόσβαση σε δύναμη, πόρους ― όπως μια ιδιωτική πισίνα ή λέσχη ― ή γνωριμίες υψηλού κύρους, όπως επισημαίνει η Vinall. Αν ο φίλος-εχθρός έχει υψηλό κοινωνικό status, αρκετοί μένουν κοντά του για να ενισχύσουν τη δική τους εικόνα.

Επιπλέον, οι φίλοι-εχθροί συχνά παρέχουν πρόσβαση σε σημαντικές γνωριμίες ή επαγγελματικές ευκαιρίες ― ακόμη κι αν αυτό προκαλεί ψυχολογική πίεση. Μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε μικτές προθέσεις στους ανθρώπους γύρω μας ή ακόμα και να δίνουν ωμές αλλά χρήσιμες ανατροφοδοτήσεις.

Kοινωνικοί κανόνες και όρια στη φιλία

Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ θεωρείται φυσιολογικό ένα ζευγάρι να χωρίζει όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά, δεν υπάρχει αντίστοιχη κοινωνική νόρμα για τη λήξη μιας προβληματικής φιλίας, όπως τονίζει η Moore. Πολλοί δυσκολεύονται να απομακρυνθούν επειδή δεν υπάρχει «αποδεκτός» τρόπος διακοπής μιας φιλίας.

Η Mazer προσθέτει ότι η ανάγκη αποφυγής συγκρούσεων και η ανησυχία για τη φήμη μας συχνά εμποδίζουν τους ανθρώπους από το να θέσουν ξεκάθαρα όρια ή να τερματίσουν μια σχέση ― ακόμα κι όταν βλάπτει την ψυχική υγεία τους.

Eπιλογή διατήρησης με όρια

Aν γνωρίζεις ότι κάποιος είναι πραγματικά φίλος-εχθρός, μπορείς συνειδητά να θέσεις όρια ώστε η σχέση αυτή να μην σε επηρεάζει αρνητικά, υπογραμμίζει η Levine. Αυτό σημαίνει ότι επιλέγεις συγκεκριμένα πλαίσια συναναστροφής όπου νιώθεις ασφαλής χωρίς όμως να βασίζεσαι σε εκείνον για βαθύτερες συναισθηματικές ανάγκες.

Tα όρια αυτά σου επιτρέπουν ίσως να διατηρείς μια περιορισμένη επαφή χωρίς αντίκτυπο στην αυτοεκτίμησή σου ή στη συνολική ευημερία σου. Όπως λέει η Mazer, τέτοιοι άνθρωποι μπορεί κατά διαστήματα να είναι διασκεδαστικοί ή υποστηρικτικοί ― αλλά μόνο υπό προϋποθέσεις που εσύ θέτεις.

Aυτό το είδος επιλογής πρέπει πάντα να γίνεται συνειδητά· καλό είναι τακτικά να αξιολογείς τα όριά σου και το πώς νιώθεις μέσα στη σχέση αυτή. Αντίθετα με το γνωστό «κράτα τους εχθρούς κοντά», λίγη απόσταση από έναν φίλο-εχθρό ίσως είναι τελικά προς όφελός σου.

Πηγή: Huffpost

Αν αισθανθήκατε μπερδεμένοι, ανασφαλείς και ίσως αρχίσατε να αμφιβάλλετε για την αντίληψή σας, τότε μόλις βιώσατε μια κλασική περίπτωση DARVO:

Deny (Άρνηση), Attack (Επίθεση), Reverse Victim and Offender (Αντιστροφή Ρόλων Θύματος και Θύτη).
Ο όρος αυτός επινοήθηκε από τη ψυχολόγο Jennifer Freyd το 1997, περιγράφοντας τη στρατηγική που χρησιμοποιούν συστηματικά κακοποιητικά άτομα: αρνούνται την ευθύνη, επιτίθενται και μετατρέπουν τον εαυτό τους σε «θύμα».

DARVO και gaslighting: Ψυχολογικά όπλα της τοξικότητας

Η τακτική DARVO συχνά συγχέεται ή συνυπάρχει με το λεγόμενο gaslighting — την προσπάθεια να σας κάνουν να αμφισβητήσετε την ίδια σας τη λογική. Αν κάποιος κάνει κάτι τοξικό και, όταν τον κατηγορήσετε, προσποιείται ότι εσείς φανταστήκατε ή παρανοήσατε την κατάσταση, τότε έχετε παγιδευτεί σε έναν μηχανισμό ψυχολογικής χειραγώγησης.

Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ότι τέτοιες συμπεριφορές δεν εμφανίζονται μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις κακοποίησης, αλλά και σε καθημερινές διαπροσωπικές σχέσεις, ακόμα και σε καβγάδες στο διαδίκτυο. Μάλιστα, οι γυναίκες φαίνεται πως είναι κατά 25% πιο πιθανό να βρεθούν θύματα της μεθόδου DARVO.

Ποιοι το κάνουν – και γιατί

Οι πιο αποτελεσματικοί gaslighters ανήκουν στην αποκαλούμενη Σκοτεινή Τριάδα προσωπικοτήτων:

Ναρκισσιστές (κέντρο του κόσμου είμαι εγώ),

Μακιαβελικοί (θα σε πληγώσω για να πετύχω τον στόχο μου),

Ψυχοπαθείς (χωρίς ενσυναίσθηση ή ενοχές).

Πρόσφατες μελέτες έχουν προσθέσει και τέταρτο στοιχείο: τον σαδισμό – την ευχαρίστηση που αντλούν από τον πόνο των άλλων. Γι’ αυτό και η αλλαγή αυτών των ατόμων είναι σπανίως εφικτή. Οι εγκεφαλικές περιοχές που σχετίζονται με την ηθική κρίση και τη συναισθηματική ρύθμιση λειτουργούν διαφορετικά στον εγκέφαλό τους.

Πώς να προστατευτείτε — και να μη γίνετε εσείς ένας απ’ αυτούς

Αναγνωρίστε τα σημάδια έγκαιρα. Αν κάποιος συνεχώς παίζει το θύμα, ενώ εσείς του επισημαίνετε μια λανθασμένη συμπεριφορά, ενεργοποιήστε τα εσωτερικά σας «καμπανάκια».

Μην μπλέκεστε με τέτοια άτομα — ειδικά σε σχέσεις, φιλίες ή συνεργασίες. Αν κάποιος φαίνεται υπερβολικά «γοητευτικός», κάντε μια μικρή έρευνα στα social media του: Εμπλέκεται συνεχώς σε συγκρούσεις; Τρολάρει ή κάνει gaslighting στους άλλους;

Μην χρησιμοποιείτε εσείς την τεχνική DARVO, έστω και άθελά σας. Όλοι έχουμε βρεθεί σε θέση άμυνας, αλλά αν κάθε φορά που σας κάνουν παρατήρηση «αντεπιτίθεστε» και κάνετε τον αδικημένο, αναρωτηθείτε: μήπως αναπαράγετε το ίδιο μοτίβο;

Το να αμφισβητείτε τον εαυτό σας όταν κάποιος σας κατηγορεί, δεν είναι αδυναμία — είναι ένδειξη ηθικής ωριμότητας. Όμως οι σκοτεινοί χειριστές ακριβώς αυτήν την ευαισθησία σας στοχεύουν. Μάθετε να τους διακρίνετε. Μάθετε να τους αποφεύγετε. Και, κυρίως, μάθετε να μην τους μιμείστε.

*Με πληροφορίες από το κείμενο “A Defense Against Gaslighting Sociopaths” του Arthur C. Brooks στο The Atlantic

Πηγή: Ant1