Ο θεαματικός θησαυρός από ασήμι και χρυσό ανήκε στην πραγματικότητα σε όλους – «την κοινότητα» – όπως και σήμερα, αφού αποκτήθηκε το 2017 από τα Εθνικά Μουσεία της Σκωτίας (NMS). Τα στοιχεία έχουν βρεθεί σε μια ρουνική επιγραφή σε ένα από τα τέσσερα περίτεχνα διακοσμημένα ασημένια δαχτυλίδια βραχιόνων «κορδέλα» του θησαυρού, η οποία μόλις αποκρυπτογραφήθηκε. Λέει: «Αυτός είναι ο πλούτος [περιουσία] της κοινότητας».

Ο Δρ Μάρτιν Γκόλντμπεργκ, ο κύριος επιμελητής των πρώιμων μεσαιωνικών συλλογών και των Βίκινγκς του NMS, είπε ότι η ανακάλυψη έγινε ακριβώς τη στιγμή που ο θησαυρός είχε δανειστεί στην Αδελαΐδα στην Αυστραλία, στην πρώτη διεθνή περιοδεία του: «Διαδίδουμε τον πλούτο. Ο καθένας έχει στην κατοχή του ένα κομμάτι αυτού του θησαυρού – ακριβώς όπως λέει η επιγραφή». Πρόσθεσε: «Η ιδέα ότι ο πλούτος που αντιπροσωπεύει αυτός ο θησαυρός θα είναι κοινόχρηστος είναι συναρπαστική».

Οι ειδικοί προσπάθησαν να βγάλουν νόημα από την επιγραφή μέσα στο καμπύλο μισό του δακτυλίου του βραχίονα – «DIS IS ЇIGNA ˑFˑ» – επειδή η λέξη, “ЇIGNAF”, δεν σχετίζεται με καμία γλώσσα που μιλιόταν στην πρώιμη μεσαιωνική Βρετανία ή Ιρλανδία. Το μυστήριο αποκαλύφθηκε με τη συνειδητοποίηση ότι ο τελικός ρούνος, “F” – σημειωμένος με σημεία ή κουκκίδες, σε κάθε πλευρά – θα μπορούσε να γίνει κατανοητός ως “feoh”, που σημαίνει πλούτος ή περιουσία. Το “ЇIGNA” θα μπορούσε στη συνέχεια να ερμηνευτεί ως η παλιά αγγλική λέξη “higna”, ή κοινότητα. Η πρώτη λέξη, “DIS”, θεωρείται ότι είναι ορθογραφικό λάθος του “this”, που προφέρεται ίσως “D-i-s”, όπως θα ήταν σε ορισμένα μέρη της σύγχρονης Ιρλανδίας. Η λέξη “higna” χρησιμοποιείται συχνά αλλού στα αγγλοσαξονικά έγγραφα για να υποδηλώσει μια θρησκευτική κοινότητα.

Ο Γκόλντμπεργκ είπε: «Είναι πραγματικά ενδιαφέρον να το δεις εγγεγραμμένο σε ένα δαχτυλίδι βραχίονα, κάτι που διαφορετικά θα ήταν σε επιχορηγήσεις γης και αξιώσεις ιδιοκτησίας».

Ο Δρ Ντέιβιντ Πάρσονς, κορυφαίος ρουνολόγος στο Πανεπιστήμιο της Ουαλίας, είπε ότι η επιγραφή ήταν «δύσκολη και ασυνήθιστη». «Υπάρχουν πολλά πράγματα που είναι τεχνικά λάθος όταν τη συγκρίνουμε με όσα γνωρίζουμε για τη σωστή ρουνική γραφή. Ωστόσο, αν σκεφτούμε τόσο τα προφορικά όσο και τα γραπτά Αγγλικά σήμερα, υπάρχει μια τεράστια γκάμα τοπικών και ιδιωματικών παραλλαγών και, αν το επιτρέψουμε αυτό, τότε θα είναι δυνατό να το δεχθούμε ως μια εύλογη ανάγνωση. Στο πλαίσιο αυτού που μπορούμε να συμπεράνουμε για τον θησαυρό Galloway, γίνεται πραγματικά πολύ συναρπαστικός».

Ο θησαυρός θεωρήθηκε παλαιότερα ότι ανήκε σε διάφορους ιδιοκτήτες, καθώς τρία από τα δαχτυλίδια των βραχιόνων είναι σκαλισμένα με στοιχεία παλαιών αγγλικών ονομάτων. Ο θησαυρός, ένα από τα πιο σημαντικά βρετανικά αρχαιολογικά ευρήματα του αιώνα, θάφτηκε γύρω στο 900 μ.Χ. και ανακαλύφθηκε το 2014 από έναν ανιχνευτή μετάλλων κοντά στο Kirkcudbright, στο Dumfries και στο Galloway.

Περιλαμβάνει έναν αγγλοσαξονικό ασημένιο σταυρό που δημιούργησε ένας χρυσοχόος εξαιρετικής δεξιοτεχνίας και καλλιτεχνίας, ένα ροκ κρύσταλλο βάζο που φέρει λατινική επιγραφή που μεταφράζεται ως «Ο Επίσκοπος Hyguald με έφτιαξε» και εξαίσια στρώματα από χρυσό νήμα από τον καλύτερο μεσαιωνικό τεχνίτη. Είναι μεταξύ περίπου 100 τεχνουργημάτων που προέρχονται από τα αγγλοσαξονικά βασίλεια, την Ιρλανδία και μέχρι την Ασία.

Ο Γκόλντμπεργκ είπε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τις συνθήκες υπό τις οποίες θάφτηκε ο πλούτος μιας κοινότητας και ποια συγκεκριμένη κοινότητα ήταν αυτή . Αυτή ήταν η εποχή των επιδρομών των Βίκινγκ.

Ο Μέγας Άλφρεντ απωθούσε τους Σκανδιναβούς και ίδρυσε τα θεμέλια της μεσαιωνικής Αγγλίας και της Άλμπα, του βασιλείου που έγινε μεσαιωνική Σκωτία. Μια θεωρία είναι ότι ο θησαυρός θάφτηκε από κάποιον που φοβόταν τις επιδρομές των Βίκινγκ σε μια εποχή που έκλεβαν εκκλησιαστικούς θησαυρούς από μοναστήρια.

Πηγή: Guardian / Κεντρική φωτογραφία: National Museum Scotland

Τα εν λόγω αντικείμενα συνδέονταν με πολλές εν εξελίξει έρευνες, μεταξύ των οποίων, ένα δίκτυο διακίνησης που λεηλάτησε συστημικά την αρχαία πόλη Bubon στην Τουρκία και διακινούσε τα έργα στη Νέα Υόρκη. Κατασχέθηκαν επίσης κομμάτια που συνδέονται με μια έρευνα για τον καταδικασθέντα διακινητή Richard Beale. Ο αρχαιολογικός χώρος Bubon στεγάζει ένα ιερό αφιερωμένο στους λατρεμένους Ρωμαίους αυτοκράτορες. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, η πόλη υποβλήθηκε σε σημαντικές λεηλασίες.

Ανάμεσα στα πιο σημαντικά αντικείμενα που επιστράφηκαν ήταν ένα άγαλμα του 3ου αιώνα μ.Χ. με το κεφάλι ενός γενειοφόρου άνδρα, το οποίο πάρθηκε το 1966 και μεταφέρθηκε λαθραία από Τούρκους διακινητές για λογαριασμό του Robert Hecht. Αργότερα πουλήθηκε από τον έμπορο Matthias Komor με έδρα τη Νέα Υόρκη σε έναν ιδιώτη συλλέκτη, ο οποίος δώρισε το κομμάτι στο Μουσείο Τέχνης της Σάντα Μπάρμπαρα.

Ένα άγαλμα με το κεφάλι ενός νεαρού, που χρονολογείται από τον 2ο έως τον 3ο αιώνα μ.Χ., μεταφέρθηκε το 1969 από Τούρκους διακινητές στην Ελβετία. Εκεί, αναστηλώθηκε, πριν πουληθεί στο Μουσείο Getty από τον έμπορο με έδρα την Ελβετία Νικόλαο Κουτουλάκη το 1971.

Επιστράφηκε επίσης ένα νόμισμα Quintus Labienus, με διακοσμημένο ένα προφίλ του Ρωμαίου στρατηγού Quintus Labienus που ήταν σύμμαχος με τους δολοφόνους του Ιουλίου Καίσαρα. Ο Labienus πολέμησε μαζί με τον Πομπήιο, τον Κάσσιο και τον Βρούτο και έκοψε τα νομίσματα για να αποζημιώσει τα στρατεύματά του—πολλά από τα οποία λιώθηκαν μετά την εκτέλεσή του το 39 π.Χ. Το νόμισμα, που χρονολογείται στο 40 π.Χ., μεταφέρθηκε λαθραία από την Τουρκία στη Γερμανία, όπου μεταφέρθηκε στην Ολλανδία και στη συνέχεια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στη συνέχεια ο Beale ξέπλυνε το τεχνούργημα μέσω του οίκου δημοπρασιών του, Roma Numismatics.

Τα δεκατέσσερα συνολικά έργα επιστράφηκαν σε τελετή στην οποία συμμετείχαν ο Αναπληρωτής Υπουργός του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού της Δημοκρατίας της Τουρκίας Gokhan Yazgı, ο Γενικός Πρόξενος από το Γενικό Προξενείο της Νέας Υόρκης της Δημοκρατίας της Τουρκίας Muhittin Ahmet Yazal και ο Αναπληρωτής Ειδικός Πράκτορας Υπεύθυνος Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας στη Νέα Υόρκη Kevin O’Malley.

«Η Τουρκία θεωρεί την προστασία των πολιτιστικών αγαθών και την πρόληψη της παράνομης διακίνησης κορυφαία προτεραιότητα. Οι αρχές μας συμμετέχουν τακτικά σε δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και οικοδόμησης ικανοτήτων, και έχουμε εκφράσει τη φωνή μας στη διεθνή σκηνή σχετικά με την ισχυρή μας στάση ενάντια σε αυτό το σοβαρό έγκλημα. Ωστόσο, αυτός ο αγώνας δεν μπορεί να κερδηθεί μόνος – απαιτεί επίσης ισχυρή συνεργασία», είπε ο Yazgı σε μια δήλωση. Συνέχισε, «Η πολιτιστική περιουσία που αφαιρέθηκε παράνομα από την Τουρκία επιστρέφει επιτέλους στο νόμιμο σπίτι της. Αυτό μας γεμίζει ελπίδα για το μέλλον, καθώς συνεχίζουμε μαζί στον αγώνα για την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Πηγή: ARTnews