Δεν μου είναι εύκολο να ξεχωρίσω τραγούδια του. Όλα είναι μια ολοκληρωμένη στιγμή, έτοιμη να περάσει από την βέβαιη ανάταση κάθε επόμενης γενιάς. Ο Θάνος Μικρούτσικος, αν μη τι άλλο, ήταν ένας ευτυχισμένος άνθρωπος. Χορτάτος από συναντήσεις και συγγενείς. Ως συνθέτης, συνεργάστηκε με την πρώτη γραμμή των ερμηνευτών. Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Γιώργος Νταλάρας, η Χαρούλα Αλεξίου, η Μαρία Δημητριάδη, ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Γιώργος Μεράντζας, ο Κώστας Θωμαΐδης, ο Σάκης Μπουλάς, η Δήμητρα Γαλάνη, ο Γιάννης Κούτρας, η Ρίτα Αντωνοπούλου, ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Χρήστος Θηβαίος κ.α.

Η «Ρόζα», το «Ανεμολόγιο», οι «Μικρές νοθείες» του Οδυσσέα Ιωάννου, η «Δίκοπη ζωή». Οι «7 νάνοι στο s/s Cyrenia», που τραγουδούσε πάντα μόνος, με σύμμαχο ένα ατέρμονο πιάνο. Τα χρόνια περνούσαν, και το τραγούδι με τη φωνή του, την ανάσα του, τον λυγμό του, την εγρήγορσή του, ξεπερνούσε το ύψος του.

Ο Νίκος Καββαδίας από πάντα και για πάντα.

Και μετά, η σύμπραξή του με τον Άλκη Αλκαίο. Το υπέροχο «Εμπάργκο». Η συγκεκριμένη τέχνη του. Η συνέπειά του σε ό,τι του παραδόθηκε και, με πολλή θέρμη, εξέλιξε. Η πορεία του Θάνου Μικρούτσικου επιβεβαιώνει την αλήθεια ότι οι άνθρωποι, που συμμετέχουν χωρίς ενοχές, που προτείνουν τρόπους και αισθητική, που δεν πουλούν την απειθαρχία της νιότης τους, δεν καταλήγουν ποτέ. Δεν αγναντεύουν από καμία κορυφή. Δεν περιφέρουν το βίωμα σαν εχθρικό δόρυ. Οι χορτάτοι είναι καλόκαρδοι. Είναι ανεξάντλητοι. Είναι νέοι.

«Όταν στη δεκαετία του ‘70, με ρωτούσαν γιατί γράφω μουσική, απαντούσα πως ήθελα να συμβάλλω στην όξυνση της κριτικής σκέψης των ανθρώπων, ώστε να είναι ικανοί να αλλάξουν τον κόσμο. Η μπρεχτική άποψη για την τέχνη. Το ίδιο πιστεύω ακόμη, αλλά στη δεκαετία του ’80, συμπλήρωνα πως ήθελα να κάνω βουτιά στο βάθος των πραγμάτων και της ψυχής μου. Μετά το 1990, απαντούσα πως δίνω αγώνα πυγμαχίας σε ένα ρινγκ με αντίπαλο τον χρόνο, σε έναν αγώνα σικέ -αφού γνωρίζουμε ποιος θα νικήσει στο τέλος-, με στόχο να τον κερδίζω στο τέλος κάθε γύρου στα σημεία».

Από τις πιο ωραίες ιστορίες που αφηγούταν, σε κάθε του συνέντευξη, είναι εκείνη με την θεία την πιανίστα και τα 52 σκαλιά του νεοκλασικού της στην Πάτρα. «Ο άλλος θείος μου, ο Αριστείδης, που δεν τον γνώρισα ποτέ, ήταν ένας σημαντικός διανοούμενος της εποχής του, προσωπικός φίλος του Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Πέθανε το 1939 στο Νταβός της Ελβετίας από φυματίωση. Ήταν παντρεμένος με την Ηλέκτρα Παπαμικροπούλου, η οποία ήταν μία ιδιαιτέρως καλλιεργημένη γυναίκα και πολύ καλή πιανίστα. Όταν πέθανε ο θείος μου, τα τρία πιάνα της οικογένειας σκεπάστηκαν με μαύρα κρέπια κι έμειναν σιωπηλά για δώδεκα ολόκληρα χρόνια: η θεία μου αρνιόταν να ξαναπαίξει πιάνο. Κάποια μέρα, ανεβαίνοντας τα 52 σκαλιά του σπιτιού της για να της δώσω γλυκό του κουταλιού, που της έστελνε η γιαγιά μου, μου ζήτησε να περάσω μέσα να μου δείξει κάτι. Με παίρνει από το χέρι και με πηγαίνει στο διπλανό δωμάτιο. Με μία της κίνηση τραβάει το μαύρο ύφασμα και αποκαλύπτει το πιάνο. Επάνω του μία παρτιτούρα του Σούμπερτ . Αρχίζει να παίζει. Μόλις τελειώνει, βλέποντάς με μαγεμένο και αποσβολωμένο, παίρνει τα χέρια μου και, λέγοντάς μου «Τώρα θα παίξουμε μαζί», βάζει τα δάχτυλά μου στα πλήκτρα. Ε, λοιπόν το αίσθημα εκείνης της ηλεκτρικής εκκένωσης το νιώθω έντονα ακόμα και τώρα. Δεν λέει να με αφήσει από το 1951, που ήμουν 4 χρόνων».

Ασχολήθηκε με όλα σχεδόν τα είδη της μουσικής. Συνέθεσε όπερες, συμφωνική μουσική, μουσική δωματίου, μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο, πειραματική μουσική. Καρπός της πρωτοπόρας αντίληψής του το Διεθνές Φεστιβάλ Πάτρας. Ένα φεστιβάλ που ιδρύθηκε το 1986 με εμπνευστή τον ίδιο, που ήταν και ο πρώτος καλλιτεχνικός διευθυντής του και που έδωσε στο θεσμό διεθνή προσανατολισμό εντάσσοντας τη διοργάνωση στο χάρτη των σημαντικότερων φεστιβάλ και εκτός Ελλάδας.

Το βράδυ του θανάτου του, πριν εφτά χρόνια, σε ένα καφέ στα Εξάρχεια, έξω στο κρύο, για να μπορεί να καπνίζει και κάτω από μια σόμπα, ένας νέος σε ηλικία σκιτσογράφος, σκίτσαρε από μνήμης, με ένα μικρό μολύβι, το πρόσωπο του Θάνου Μικρούτσικου. Με πολλά μούσια, αυτή τη φορά, και μια ναυτική πίπα. Από μνήμης. Ήξερε απ’ έξω τις γωνίες, τις ρυτίδες, τη βαθιά γραμμή ανάμεσα στα φρύδια.

Σήμερα, θα έκλεινε τα 79. Αυτόν τον συγκεκριμένο Απρίλη, έχω κολλήσει με το Σούνιο και τη φωνή της Μαρίας Παπαγεωργίου (και) στα δικά του τραγούδια. «Κι ένα μουλάρι από θυμό μες στην καρδιά τους που δεν σηκώνει τ’ άδικο».

Έτσι, με αυτό τον τρόπο, αγκαλιάζω την ανατριχίλα μου.

Όπως αναφέρει το κάλεσμα της συναυλίας

Οι Μιχάλης και Παντελής Καλογεράκης, Απόστολος Κίτσος, Σταύρος Τσαντές, Κωστής Χρήστου και Sophie Lies «ξαναδιαβάζουν» τα τραγούδια του, που «μιλάνε για το αύριο και το χθες».

Και είναι σίγουρο πως ο Θάνος Μικρούτσικος, που στάθηκε πάντα κοντά στις ανησυχίες των νέων δημιουργών, θα τους προέτρεπε να κάνουν το έργο του δικό τους και να το τραγουδήσουν με τον τρόπο τους μέσα στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται.

Αυτός, άλλωστε, υποστήριζε πως κανένα έργο δεν μπορεί να μένει αδιάφορο κι αμετάβλητο μπροστά σ΄ έναν κόσμο που αλλάζει.

Ο Θάνος Μικρούτσικος πάντα θα συνεχίσει να μας προτρέπει να «χορέψουμε πάνω στο φτερό του καρχαρία», δηλαδή -όπως ερμήνευε ο ίδιος τον στίχο του Καββαδία- «να ξεπεράσουμε τα όριά μας, τις καταγεγραμμένες μας δυνατότητες, να κατακτήσουμε το αδύνατο». Σ’ αυτό το αφιέρωμα, με νέες ενορχηστρώσεις του Γιάννη Λουπάκη και του Γιώργου Καρούμπαλου και με το βλέμμα των νέων δημιουργών, παρουσιάζονται μεγάλες στιγμές του έργου του συνθέτη μέσα απ’ «τα όνειρα των εραστών, τα δάκρυα των ποιητών και των τρελών τα γέλια».

«Ο μόνος δρόμος είναι ο δρόμος». Τέτοιους δρόμους άφησε ως πολύτιμη παρακαταθήκη ο Θάνος Μικρούτσικος ώστε η νέα γενιά να εξελίσσεται και να συναντάει τις πρωτοποριακές συνθέσεις του, τις σκέψεις και τις αγωνίες του, το όραμά του για τη μουσική και για τη ζωή. Έτσι μόνο «θα ζει σε αιώνιο κύκλο», μαζί με τη μουσική του.

Συντονιστής: Γιάννης Δούκας

Συμμετέχουν: Σπύρος Αραβανής, Μιχάλης Γελασάκης, Κώστας Θωμαΐδης, Οδυσσέας Ιωάννου, Δημοσθένης Κούρτοβικ, Μαρία Παπαγεωργίου, Θύμιος Παπαδόπουλος, Ρένη Πιττακή

Πληροφορίες

Βιβλιοπωλείο Πατάκη (Ακαδημίας 65)
Ώρα 19:00

Η σπουδαία ερμηνεύτρια επιλέγει και παρουσιάζει 17 «Ταπεινά ρέκβιεμ για το μέλλον» από τη δισκογραφία του Θάνου Μικρούτσικου, με μοναδικό κριτήριο την αγάπη της στο έργο του, αλλά και την πίστη της πως τα τραγούδια αυτά αφορούν στη γενιά της και όλες όσες έπονται.

Ανάμεσά τους χιλιοτραγουδισμένα τραγούδια όπως τα: «Χαρούμενο τραγούδι στη Σύλβια Πλαθ», «Γαμμαγραφία», «Η πιο όμορφη θάλασσα», «Kuro Siwo», «Ρόζα Λούξεμπουργκ», και πολλά άλλα.

«Ο Θάνος Μικρούτσικος άνοιξε την πόρτα και σε μένα, μα μόλις έφτασα δεν ήταν εκεί»

H Μαρία Παπαγεωργίου αναφέρει για τον Θάνο Μικρούτσικο και για τον τρόπο που προσέγγισε το έργο του:

«Κάθε φορά που έχω την τιμή και την ευθύνη να προσεγγίσω την εργογραφία σπουδαίων δημιουργών μέσα από την δική μου ματιά και ανάγνωση, τίθεται μέσα μου πρωτίστως ένα βασικό ερώτημα: τι έχω να αναδείξω, να μεταλαμπαδεύσω και να ενισχύσω μέσα από κάθε τέτοια ανάγνωση. Ποια δυναμική και ποια τρυφερότητα θα ρεύσει μέσα από τις φλέβες και το μυαλό μου, ποια νοήματα πρέπει να επανακουστούν με τη φωνή μου και ποια από αυτά πρέπει να τα φωνάξω ως σύνθημα ή να τα ψιθυρίσω σαν τρεχούμενο ρυάκι στο αυτί.

Το έργο του Θάνου Μικρούτσικου, πολυσχιδές και άνευ συνόρων, είχε πάντα μια συμπαγή οικογένεια. Μελοποίησε ανθρώπους που κρατούσαν πένες- ξυράφια, τραγουδήθηκε από φωνές που η δόνηση του στήθους τους είχε πιο πολλή ένταση και από τις συχνότητες της φωνής τους την ώρα που τραγουδούσαν, γίνανε όλοι τους μπουλούκια εξόριστων που βλέπαν τη ζωή σαν ένα χορό πάνω στο φτερό του καρχαρία. Ακόμα και οι επανεκτελέσεις, κάτω από τις καθοδηγήσεις και το κούνημα των χεριών του, μεγάλωναν αυτήν την οικογένεια, όπως μεγάλωνε μέσα από την τέχνη τους η πίστη και η ελπίδα σε έναν κόσμο πιο ρομαντικό και πιο δίκαιο.

Ο Θάνος Μικρούτσικος άνοιξε την πόρτα και σε μένα, μα μόλις έφτασα δεν ήταν εκεί. Έχοντας δίπλα μου τους ανθρώπους του, που με αφήνουν εν λευκώ να φτιάξω το δικό μου αφήγημα μέσα από το έργο του, αρχίζω σιγά σιγά να απαντώ το αρχικό μου ερώτημα: αντλώ 17 «ταπεινά ρέκβιεμ για το μέλλον» από τη δισκογραφία του, που υφαίνουν σαν κλωστή τη συνέχεια του ανθρώπου, με μοναδικό μου κριτήριο την αγάπη μου σε αυτά και την πίστη μου πως αφορούν τη γενιά μου και όλες όσες έπονται».

Πληροφορίες

«17 Ταπεινά Ρέκβιεμ για το Μέλλον»
Circus Entertainment Hub
Ερυθρού Σταυρού 4, Λάρισα

Συντελεστές:
Μιχάλης Βρέττας | βιολί
Ευριπίδης Ζεμενίδης | ηλεκτρική κιθάρα
Γιώργος Θεοδωρόπουλος | synths, bass
Θάνος Μιχαηλίδης | τύμπανα
Μαρία Παπαγεωργίου | κιθάρες

Ηχοληψία | Σωτήρης Παπάκος
Ενορχηστρώσεις | Μαρία Παπαγεωργίου, Ευριπίδης Ζεμενίδης
Φωτογραφία αφίσας | Άκης Χρήστου
Φωτογραφίες | Άκης Χρήστου
Γραφιστική Επιμέλεια Αφίσας | Κωνσταντίνος Γεωργαντάς