Πρώτα από όλα: Τι είναι η Γλυπία;

Η Γλυπία είναι περιοχή του Πάρνωνα στα 1000μ. υψόμετρο στον Δήμο Νότιας Κυνουρίας, περίπου 30 λεπτά από το Λεωνίδιο. Αποτελείται από τρία χωριά: τον Άγιο Βασίλειο, το Παλιοχώρι και το Πλατανάκι. Στα τρία αυτά χωριά, ετοιμάζεται ένα εκπαιδευτικό και ψυχαγωγικό πενθήμερο στην καρδιά του Πάρνωνα με δυνατότητα επταήμερης διαμονής σε camping.

Καλεσμένοι: Αργύρης Μπακιρτζής, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Άθως Δανέλλης, Κωσταντής Πιστιόλης, Μάρθα Φριντζήλα, Καντινέλια, Ρεμπετί, Συνεννόηση Μπουζούκι, Utopia Quartet + Utopia

Αναλυτικά το πρόγραμμα

Παρασκευή 25/07
Μεσημέρι-Καλωσόρισμα – Πλατανάκι
Γνωριμία με τους επισκέπτες και ξενάγηση.
Συζήτηση με τους κατοίκους της περιοχής για το παρελθόν,
το παρόν, και το μέλλον των χωριών του Πάρνωνα

Σάββατο 26/07
Workshop – Πλατανάκι:
Παραδοσιακοί χοροί και έθιμα του Πάρνωνα με τον δάσκαλου χορού Νίκο Μπαριάμη από τη Λαογραφική Ομάδα Λακωνίας

Workshop – Πλατανάκι:
Μάθημα: Ο κύκλος της ζωής στο δημοτικό τραγούδι με την Μάρθα Φριντζήλα

Παράσταση Θεάτρου Σκιών – Άη Βασίλης:
«Επιστροφή στο χωριό!» από τον Άθω Δανέλλη

Σινεμά – Άη Βασίλης
«Παρακαλώ γυναίκες μην κλαίτε» του Σταύρου Τσιώλη

Κυριακή 27/07
Workshop – Πλατανάκι:
Παραδοσιακοί χοροί και έθιμα της Νότιας Κυνουρίας με την δασκάλα χορού Χριστίνα Μάνου

Workshop – Πλατανάκι:
Τσακώνικα – η αρχαία διάλεκτος της Αρκαδίας με την εκπαιδευτικό και συγγραφέα Ελένη Μάνου

Θεατρική παράσταση
«Η Δημοπρασία» του Σταύρου Τσιώλη με τον Αργύρη Μπακιρτζή

Συναυλία – Άη Βασίλης:
Utopia Quartet+ & Αργύρης Μπακιρτζής
Κιρκή Αδαμαντία – Κιθάρα, Φωνή
Μπραντίτσας Νίκος Μπουζούκι – Φωνή
Ευαγγελάτος Αλκιβιάδης – Πλήκτρα
Γιάννης Κατσάπης – Κιθάρα, φωνή
Ορέστης Κατσάπης – Ηλεκτρική Κιθάρα

Δευτέρα 28/07
Workshop – Πλατανάκι:
Γνωριμία με τα βότανα του Πάρνωνα με την Αντιγόνη Χειλάρη

Workshop – Πλατανάκι:
Οι γεύσεις της Γλυπίας με το Μορφωτικό Σύλλογο Λεωνιδίου

Συναυλία – Παλιοχώρι:
με ρεμπέτικα και λαϊκά με τους Συνεννόηση Μπουζούκι
Νικόλας Χασιώτης – Μπουζούκι, Φωνή
Αλκμήνη Γκιβίση – Φωνή
Γιώργος Μαρκάκος – Κιθάρα, Φωνή

Συναυλία – Παλιοχώρι:
με τους Ρεμπετί, συμμετέχει η Μάρθα Φριντζήλα
Γιάννης Κατος – Κοντραμπάσο
Φώτης Βεργόπουλος – Μπουζούκι, Φωνή
Αυγερινή Γάτση – Ακορντεόν, Φωνή
Κωστής Κωστάκης – Κιθάρα, Φωνή

Τρίτη 29/07
Workshop – Πλατανάκι – Αρχαία Γλυπία – Άη Βασίλης:
Περίπατος στο βουνό από τον Ορειβατικό Λεωνιδίου

Workshop – Πλατανάκι:
Ο κύκλος της ζωής στο δημοτικό τραγούδι με την Μάρθα Φριντζήλα

Συναυλία – Άη Βασίλης:
Καντινέλια
Εύη Σεϊτανίδου – Κιθάρα, Λύρα, Loopstation, Φωνή
Θανάσης Ζήκας – Κιθάρα, Τσαμπούνα, Φώνη
Αλέξανδρος Ριζόπουλος – Κρούστα

Συναυλία – Άη Βασίλης:
με τον Κωσταντή Πιστιόλη
Βαγγέλη Καζαντζή – ηλεκτρική κιθάρα, λαούτο, φωνητικά
Γιάννη Ριζόπουλο – κρουστά setup, φωνητικά
Κώστα Τσαρούχη – κοντραμπάσο, φωνητικά

Τετάρτη 30/07 | Αη Βασίλης
Επίσκεψη και πικ νικ στο ιστορικό Μοναστήρι των Ταξιαρχών

Προβολή του ντοκιμαντέρ – Άη Βασίλης:
Περί-ληψη με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου και συζήτηση μετά με το κοινό

Συναυλία – Άη Βασίλης:
Utopia Band και αφιέρωμα στον Θανάση Παπακωνσταντίνου
Στέλλα Τσουρούνη – Φώνη
Μιχάλης Πάντος – Κρούστα
Παναγιώτης Γαλανάκος – Μπάσο
Ορέστης Κατσάπης – Ηλέκτρική Κιθάρα, Φωνή
Ευλαλία Μπαρδούνια – Ηλεκτρική Κιθάρα
Νίκος Χριστάκης – Μπουζούκι

Πέμπτη 31/07
Ανοικτή συζήτηση – αποτίμηση επισκεπτών & διοργανωτών με τους κατοίκους.
Αποχώρηση έως το βράδυ

Φώτη, ας ξεκινήσουμε με μια ερώτηση, στην οποία έχεις φυσικά απαντήσει κατά καιρούς. Ωστόσο, έχει σημασία πάντα ο πρόλογος. Πώς, λοιπόν, προέκυψε η ενασχόλησή σου με τη μουσική;

Στο σπίτι μας, υπήρχαν κάποια ακούσματα. Αλλά πιο πολύ επηρεάστηκα από το ραδιόφωνο κι από διάφορους δίσκους. Οι γονείς μου ήταν ακροατές, αλλά δεν ήταν κανένας από τους δύο μουσικός. Άρα πάντα είχα μια επαφή με το τραγούδι. Η κύρια, όμως, αφορμή ήταν μια παιδική χορωδία. Μέσα από αυτή τη χορωδία, κατάλαβα ότι μου αρέσει πάρα πολύ η μουσική. Ακούγοντας, δε, και τη φωνή μου μέσα στις φωνές των άλλων, εντυπωσιαζόμουν. Αυτή η εμπειρία, όπως φάνηκε, ήταν πολύ σημαντική για μένα.

Μετά, κάποια στιγμή, ξεκίνησες βιολί; Στη χορωδία πόσων χρόνων μπήκες;

Πέντε χρόνων ήμουν στην χορωδία Αγίας Τριάδας, η οποία ήταν και μια χορωδία με πολύ υψηλό επίπεδο. Φαντάζεσαι πόσο εντυπωσιακό ήταν για ένα μικρό παιδί να υπάρχει σε ένα τέτοιο περιβάλλον! Στα δέκα μου, εκεί στη μέση του δημοτικού, άρχισα να μαθαίνω βιολί, στο ωδείο. Έτσι ξεκίνησαν όλα, μέσα από τα ωδεία κι άλλες εμπειρίες που είχα στη Θεσσαλονίκη.

Οπότε δε σκέφτηκες ποτέ να ασχοληθείς με κάτι άλλο; Ήρθε μόνο του, κάπως φυσικά.

Ασχολούμαι με τη μουσική από μικρό παιδί. Και λόγω της χορωδίας, η οποία ήταν και απαιτητική –κάναμε τέσσερις πρόβες την εβδομάδα-, μετά μπήκα στο ωδείο. Στη συνέχεια, άρχισα να παίζω με τις ορχήστρες της πόλης. Όλη τη δεκαετία του ’90, υπήρχε μια άνθηση, -υπήρχαν ορχήστρες και πολλοί δημιουργοί- . Ήταν ζωντανή η μουσική παρέα της πόλης. Παίζαμε με πολλά συγκροτήματα, με διάφορους μουσικούς, βιοποριζόμασταν κι από αυτό. Κάπως έτσι όλα πήραν τον δρόμο τους.

Μέσα σ’ αυτήν την πολύχρονη πορεία, έχεις πάρει μέρος σε ορχήστρες, συγκροτήματα, έχεις γράψει μουσική πάνω σε στίχους, αλλά και για θεατρικές παραστάσεις, έχεις συμμετάσχει σε πάνω από 100 δίσκους σαν βιολιστής, τραγουδιστής και ενορχηστρωτής, έχεις κάνει αμέτρητες live εμφανίσεις. Υπάρχει κάποια ιδιαίτερη στιγμή μέσα σ’ αυτό το σκηνικό που δε θα ξεχάσεις ποτέ;

Είναι πολλές οι στιγμές. Κι εγώ ως χαρακτήρας είμαι αρκετά ανήσυχος. Πέρα από το όποιο ταλέντο που έχω, είχα πάντα και μια ανησυχία ότι αυτό συγκεκριμένα ήταν που με κινητοποιούσε και με ενεργοποιούσε για να βρω τα βήματά μου μέσα στη μουσική. Πιο πολύ καταλάβαινα ότι είχα όρεξη να γνωρίζω ανθρώπους, να παίζω μαζί τους, να μαθαίνω πράγματα. Οπότε, ναι, υπήρξαν αρκετοί σταθμοί. Από την χορωδία, που ανέφερα στην αρχή, ή έπειτα, ότι γνώρισα στη Θεσσαλονίκη σημαντικούς δημιουργούς, όπως ο Σωκράτης Μάλαμας και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, κι έπαιξα κατευθείαν μαζί τους. Υπήρξα στα στούντιο της πόλης, που ήταν πολύ σημαντικά για τους μουσικούς. Σε μαγαζιά, όπως ο Μύλος. Συνοψίζοντας, αν έπρεπε να σταθώ σε σταθμούς θα στεκόμουν στο ξεκίνημα με τη χορωδία και στη γνωριμία μου με τον Σωκράτη και τον Θανάση, στη Θεσσαλονίκη, που κάναμε και τους «Λαϊκεδέλικα» με τον Μπάμπη Παπαδόπουλο. Αλλά ξεχωρίζω και τη στιγμή, που σηματοδοτεί για μένα μια πιο μοναχική πορεία, γιατί ήταν η αρχή για την πιο προσωπική μου έκφραση.

Νιώθεις ότι «υπηρετείς» κάποιο συγκεκριμένο είδος μουσικής κι αν ναι, τι όνομα θα του έδινες;

Σίγουρα, όχι. Σκέφτομαι ότι έχω διάφορες ποιότητες ως μουσικός, με τις οποίες μπορώ και εξυπηρετώ το έργο, είτε ως χορωδός είτε ως παίκτης του βιολιού είτε ως συνθέτης, συλλαμβάνοντας μια ιδέα ή ενορχηστρώνοντας μια ιδέα. Πρόκειται για διαφορετικούς ρόλους μέσα στη μουσική, αλλά δε θα έλεγα ότι υπηρετώ ένα συγκεκριμένο είδος. Οπωσδήποτε, έχω ασχοληθεί αρκετά με το τραγούδι, αλλά ασχολούμαι και με την ορχηστρική μουσική αρκετά. Ως τραγουδιστής κι ως συνθέτης, μπορώ να πάω και σε άλλες μουσικές, άσχετα με το πώς παίζω το βιολί. Οπότε αυτό έχει διευρύνει την γκάμα των μουσικών στιλ, που έχω ασχοληθεί.

Σε τι επίπεδο πιστεύεις ότι είναι η μουσική δημιουργία στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια; Υπάρχει ενδιαφέρον και έμπνευση;

Βγαίνει αρκετή μουσική. Δεν είναι μόνο αυτή που παίζεται από τα ραδιόφωνα. Υπάρχει τεράστια παραγωγή και στην οργανική μουσική και στην τζαζ ή την αυτοσχεδιαστική σκηνή. Αλλά και στη σκηνή που έχει πιο σκληρό ήχο ή στους συνθέτες που δραστηριοποιούνται στο θέατρο. Υπάρχει παραγωγή μουσικής. Και βέβαια και στο τραγούδι. Μπάντες, νέοι τραγουδιστές, νέοι δημιουργοί. Απλά είναι δύσκολο όλο αυτό να επικοινωνηθεί. Η πληροφορία είναι πολλή και ίσως ο ακροατής να πρέπει να είναι περισσότερο επιμελής. Συνέχεια, παρατηρώ μικρές εκπλήξεις που θα με κάνουν να πω «α, αυτή είναι μια ωραία μπάντα».

Σου έρχεται κάτι στο μυαλό;

Ας πούμε, οι MOb Trio. Πρόκειται για ένα τρίο που άκουσα μουσική τους και μετά κατάλαβα ποιοι είναι. Κάποιους τους ήξερα. Μου αρέσει πολύ, τον τελευταίο καιρό.

Έχεις συνεργαστεί πολλά χρόνια με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου. Τι είναι για σένα ο Θανάσης ως άνθρωπος κι ως καλλιτέχνης;

Ο Θανάσης είναι δάσκαλος. Έχω μάθει πολλά πράγματα από αυτόν. Έχει έναν τρόπο πολύ ιδιότυπο και πολύ ειλικρινή. Φέρει μέσα του πάρα πολλούς μικρούς κόσμους. Και στον στίχο και τις μουσικές και στις ενορχηστρώσεις. Στην όλη σύλληψη του πράγματος. Είμαι πολύ τυχερός που βρέθηκα σε αυτή την παρέα. Και με τους «Λαϊκεδέλικα» και στις ηχογραφήσεις και στο στούντιο. Ο Θανάσης νομίζω ότι έχει πάρει όλη αυτή τη σπουδαιοφάνεια, που είχαν οι ερμηνείες και το όλο στήσιμο του τραγουδιού, και με έναν άλλο τρόπο, πολύ προσωπικό, δικό του, έγραψε κάποια καταπληκτικά τραγούδια.

Είδα την εξαιρετική παράσταση «Το πιο όμορφο σώμα που έχει βρεθεί ποτέ σ’ αυτό το μέρος» του Ζουζέπ Μαρία Μιρό με πρωταγωνιστή τον Αργύρη Ξάφη, σε σκηνοθεσία της Ζωής Ξανθοπούλου, στην οποία έχεις γράψει τη μουσική. Τι είναι αυτό που σε ενέπνευσε να γράψεις μουσική γι’ αυτό το θεατρικό έργο;

Δεν μπορώ να πω ότι είναι κάτι συγκεκριμένο. Δηλαδή, κάποια αναφορά. Το θέατρο είναι μια τέχνη συνεργασίας. Δηλαδή, είναι το όραμα του σκηνοθέτη, είναι το κείμενο πάνω απ’ όλα. Όλο αυτό διαμορφώνει μέσα μου κάποιες εικόνες, μια ατμόσφαιρα, οπότε αρχίζω να φαντάζομαι κάποια πράγματα. Κάπως έτσι ξεπηδάει και η μουσική, κάθε φορά. Γι’ αυτό και μου αρέσει η δουλειά στο θέατρο. Υπάρχει, ας πούμε, ένα τραγούδι πολύ γνωστό, στην τελευταία σκηνή, που παίζεται σαν εκκλησιαστικός ύμνος. Πάτησα, λοιπόν, πάνω σε αυτόν τον ήχο και προσπάθησα να τον βάλω σε άλλο φόντο, να παίξω μαζί του. Η πρόβα επίσης παίζει σημαντικό ρόλο για την όποια έμπνευση. Δημιουργούνται, με κάποιον τρόπο, οι συνθήκες, που σε ενεργοποιούν για να μπεις στη διαδικασία της δημιουργίας.

Μια ξεχωριστή στιγμή σου, που δε θα ξεχάσω εύκολα, είναι να ερμηνεύεις ένα τραγούδι για τον «Χαμένο καπετάνιο», το οποίο μάλιστα – αν θυμάμαι καλά – το τραγουδούσες στην πρόβα ήχου για να τεστάρεις το μικρόφωνο και το ενέταξες στο πρόγραμμα. Όπως το άκουσα, το συνδύασα με τον Άρη Βελουχιώτη. Από που έρχεται αυτό το τραγούδι;

Είναι ένα τραγούδι από την χορωδία. Ο τίτλος, που εγώ ήξερα, ήταν «Ο πληγωμένος καπετάνιος». Τραγουδιέται σε διάφορες περιοχές και η μελωδία, όπως τη θυμόμουν, είναι αυτή που είχα ακούσει τότε στη χορωδία. Μετά συνειδητοποίησα ότι σε κάθε τόπο υπάρχει και διαφορετική μελωδία. Δηλαδή παίζεται και στην Στερεά Ελλάδα, αλλά παίζεται και στη Θράκη. Ήταν από τα κομμάτια που μου άρεσαν πολύ από παλιά και νομίζω ότι είναι σε εναρμόνιση Γιάννη Κωνσταντινίδη.

Παρόλα αυτά, εγώ ακούγοντάς το, το συνέδεσα με τον Άρη (Βελουχιώτη) γιατί το έχω ακούσει και στην άλλη εκδοχή. Και κάπως μέσα μου χαράχτηκε αυτή η ερμηνεία. Το βάζω δίπλα στο «Αερικό» ή στο «Ποιος θα με θυμάται».  

Μέσα μου είναι μια ανάμνηση από εκείνη τη μελωδία που έχω. Κάπως το έχω παγιώσει ως άκουσμα. Καλά, αυτό το κάνει και η παράδοση – ο προφορικός λόγος δηλαδή, πώς περνάει από τον έναν στον άλλον-  αλλά δεν ξέρω κατά πόσο το (παρα)χάραξα (γέλια). Χαίρομαι όμως πολύ που το λες.

Δεν ήξερα κι αυτή την ιστορία, οπότε το έλαβα..

Ξέρεις, δεν ήμουν σίγουρος αν μιλάει για τον Άρη, αν είναι ακριβώς αυτά τα λόγια. Αλλά είναι ένα τραγούδι, που αγαπώ πάρα πολύ από μικρός και το συντηρώ μέσα στα χρόνια. Το σκέφτομαι. Κάπως έτσι διασώθηκε αυτή η μελωδία.

Έτσι όπως το λες όντως δεν έχει μια ξεκάθαρη αναφορά. Είναι για έναν καπετάνιο. Αλλά όταν το άκουσα πέρσι, στην Πάτρα, σε ένα live στην «ΚΥΚΑΩ» την ζυθοποιία, μου σηκώθηκε η τρίχα. Αλλά μόνο εγώ το ήξερα και οι υπόλοιποι αναρωτιόντουσαν από πού το ξέρω. Ας έρθουμε και σ’ αυτή την περίοδο. Τι κάνεις; Με τι ασχολείσαι τώρα;

Κάνω κάποια πράγματα για το θέατρο. Συμμετέχω σε μια παράσταση, που θα κάνει πρεμιέρα στις 13 Μαρτίου (έξι παραστάσεις συνολικά θα γίνουν) στο θέατρο Ολύμπια. Πρόκειται για το έργο της Δήμητρας Τρυπάνη σε κείμενο της Ηρώς Μπέζου, «Το φουλάρι». Μια μουσική παράσταση, ένα έργο για φωνές και για μικρό σύνολο ορχήστρας. Είναι η δεύτερη φορά που συνεργάζομαι με την Δήμητρα Τρυπάνη. Είχαμε κάνει και το «Αντρέι: Ρέκβιεμ σε οκτώ σκηνές», πέρσι στη Λυρική Σκηνή. Η δουλειά που κάνει η Δήμητρα Τρυπάνη είναι πάντα ξεχωριστή. Είμαστε μια ομάδα, που περνάμε πολύ όμορφα. Κάνω, επίσης, επιμέλεια ήχου στον «Χορό του θανάτου», σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, που θα ανέβει στις 19 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής. Και τις 28 Μαρτίου, παίζουμε με Jan Van και Lemonostifel στο Aux Club, στο Γκάζι.

Έχουν γίνει πραγματικότητα όλα όσα έχεις σκεφτεί να κάνεις με τη μουσική ή υπάρχουν κι άλλα να γίνουν;

Τώρα αρχίζω και σκέφτομαι πράγματα, που θέλω να κάνω, τώρα έχω ιδέες. Επειδή έπαιζα ως μουσικός πολλά χρόνια, χωρίς να έχω μια δημιουργική πορεία, ίσως. Ουσιαστικά, τα πρώτα είκοσι χρόνια, διαμορφώθηκα και μετά συνειδητοποίησα ότι έχω την ανάγκη να κάνω πολλά πράγματα. Όλο και κάτι έρχεται και με σκαλίζει.

Αυτό είναι πολύ θετικό. Σε ευχαριστώ πολύ γι’ αυτή τη συζήτηση.

Κι εγώ!

*Φωτογραφίες: Κωνσταντίνος Ζηργάνος

Μου άρεσε πολύ αυτό που διάβασα, ότι δηλαδή τη μουσική την αγάπησες από τις μπάντες, που έπαιζαν στο θέατρο σκιών. Πώς θα περιέγραφες σήμερα αυτή την έλξη;

Αρχικά, σε ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Οι παραστάσεις του θεάτρου σκιών ανήκουν στις πιο παλιές μου αναμνήσεις. Όμως, επειδή πήγαινα και παρακολουθούσα για αρκετά χρόνια Καραγκιόζη, έχω κάποιες αναμνήσεις. Θυμάμαι έντονα τις λάμπες. Αυτές πίσω απ’ τον μπερντέ. Ίσως να είχε, κάποιες φορές, και η ορχήστρα, ίσως όμως να κάνω τη σύνδεση με τις λαϊκές ορχήστρες, που συνάντησα αργότερα. Θυμάμαι, επίσης, τα καροτσάκια με τους ανθρώπους, που πουλούσαν καλαμπόκι, γλειφιτζούρια, μαλλί της γριάς και ξηρούς καρπούς. Μια βασική αίσθηση, που έχω, είναι ο ενθουσιασμός και η έκπληξη που ένιωθα μέσα από τις ιστορίες, τις φωνές των χαρακτήρων και φυσικά μέσα από τις ορχήστρες. Σήμερα, γυρνώντας πίσω, με όση από την πραγματική εικόνα έχει διατηρηθεί στη μνήμη μου, θα έλεγα πως ήταν ένα μαγικός κόσμος. Κυρίως, κατά τη διάρκεια της παράστασης, αλλά και συνολικά το κλίμα. Υπήρχε γύρω ένα κλίμα ευφορίας. Χωρίς να το καταλαβαίνω τότε, λόγω της ηλικίας και της αθωότητας, ήταν οι πρώτες μεταπηδήσεις από τον πραγματικό σε έναν φανταστικό κόσμο. Όπως γίνεται σήμερα με τη μουσική και με τις άλλες μορφές τέχνης.

Ήσουν παιδί και είχες ήδη συστήσει τον κόσμο σου. Πώς επικοινώνησες τη σαφέστατη επιθυμία σου να ασχοληθείς με ό,τι σ’ αρέσει; Σήμερα, αυτονόητο. Τότε, έτσι κι έτσι.

Δύο πράγματα θυμάμαι. Την ανάγκη ως παιδί να αγοράζω φιγούρες του Καραγκιόζη και των υπόλοιπων ηρώων, -κάτι που δεν μου στερήθηκε-. Και αργότερα, την ανάγκη μου να αποκτήσω μια κιθάρα. Εκεί δεν πήρα το «ναι» από την αρχή, καθώς υπήρχαν αμφιβολίες από τους γονείς μου. Όχι σχετικά με το αν θα ασχοληθώ με τη μουσική, άλλωστε, πολλά χρόνια αργότερα, αποφάσισα πως θέλω να ασχοληθώ πιο ενεργά με τη μουσική. Οι αμφιβολίες είχαν να κάνουν με τα ωδεία. Η αδερφή μου μάθαινε πιάνο. Στην πορεία, το άφησε γιατί ο τρόπος, που προσέγγιζαν στο ωδείο τη μουσική, ήταν κάπως ψυχρός και σκεφτόντουσαν πως δε θα είχε νόημα μάλλον να μπουν ξανά σε έξοδα και σε παρόμοια διαδικασία. Τελικά, σε κάποια γιορτή, στα 12 μου, μού έφερε μία μικρή κιθάρα ο νονός μου και κάπως έτσι ξεκίνησα να ασχολούμαι.

Αν ήταν να ξεχωρίσεις στιγμές από τα πρώτα χρόνια της προσπάθειας, του ψαξίματος, της περιέργειας, πού θα στεκόσουν;

Τα πρώτα χρόνια, δεν μπορώ να πω πως έψαχνα να βρω κάτι συγκεκριμένο. Μου άρεσε να ακούω διάφορα. Από μέταλ μέχρι λαϊκά τραγούδια. Στο γυμνάσιο, άκουγα το ίδιο φανατικά «Τρύπες» και Στράτο Διονυσίου. Ένα κομβικό σημείο είναι, όταν άκουσα το «Τσιγάρο ατέλειωτο» του Σωκράτη Μάλαμα και λίγο καιρό αργότερα, η πρώτη συναυλία, που παρακολούθησα, του Θανάση Παπακωνσταντίνου, του Σωκράτη Μάλαμα και της Μελίνας Κανά, στη Θεσσαλονίκη. Σε σχέση με την περίοδο που αποφάσισα να ασχοληθώ με τη μουσική, είναι η συνεργασία με τον Θανάση, η πρώτη απόπειρα που έκανα να γράψω μουσική για θέατρο κι όταν ξεκίνησα να γράφω τραγούδια. Η περίοδος της δημιουργικότητας ξεκίνησε το 2012.

Η συνάντηση με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου καταλαβαίνω ότι είναι η οριστική συνάντηση για σένα. 

Φυσικά. Πήρα πολλά από όλη αυτή την πορεία τα τελευταία δώδεκα χρόνια. Και μουσικά, αλλά κυρίως άλλαξε η οπτική μου σε αρκετά ζητήματα απέναντι στη ζωή. Βίωσα πράγματα, που δεν είχα σκεφτεί ποτέ πως θα μπορούσα να ζήσω. Πήρα δύναμη για να προχωρήσω σε δύσκολες, προσωπικές στιγμές κι άνοιξε και μέσα μου μία ακόμα πόρτα. Η πόρτα της δημιουργίας, παρόλο που δεν είμαι άνθρωπος που γράφει μανιωδώς. Επίσης, μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία γνώρισα πολλούς ανθρώπους, έκανα φιλίες, συνεργασίες και είδα και πώς είναι να συμμετέχεις σε μία μεγάλη συναυλία σε σχέση με τα τεχνικά ζητήματα και τις απαιτήσεις.

Ψάχνω διάφορα στα social και πέφτω σε βίντεο που τραγουδάς, παίζεις, όλα είναι σε μια εγγύτητα και σκέφτομαι ότι είναι σπουδαία τύχη αυτού του είδους η επαφή με τον κόσμο. Παίρνει άλλες στροφές η έννοια της συγκίνησης.

Ναι, αυτό είναι στο πλαίσιο του βιώματος, που προσφέρουν τα ίδια τα τραγούδια, αλλά και η προσέγγιση μιας εμφάνισης. Όταν τραγουδάω, μου αρέσει να είμαι στο ίδιο σημείο με τον κόσμο. Να μπορούμε να κοιταζόμαστε στα μάτια. Προσωπικά, παίζω μουσική γιατί δεν μπορώ να κάνω αλλιώς κι όπως πηγαίνω να παίξω και να τραγουδήσω με καλά αισθήματα και κυρίως με όσο το δυνατόν το αίσθημα της ελευθερίας και του σεβασμού ταυτόχρονα για αυτό που παρουσιάζω, έτσι πιστεύω πως έρχεται και ο κόσμος σε μία συναυλία. Έρχεται να περάσει όμορφα και να βρει λίγη παρηγοριά στα τραγούδια. Σπάνια έχω άσχημα συναισθήματα μετά από μία εμφάνιση. Οπότε, έχω την αίσθηση πως περνάνε καλά τα περισσότερα παιδιά, που έρχονται στις εμφανίσεις μας. 

Πώς ένιωσες όταν τραγούδησες πρώτη φορά το τραγούδι, που μελοποίησε ο Μάνος Λοΐζος σε στίχους, που έγραψε ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, όταν ήταν 19 χρόνων; Σε τέτοιες συναυλίες, απογειώνεστε. Πώς είναι; Και πώς κρατιέται η πολυπόθητη ισορροπία;

Την πρώτη φορά, όχι και τόσο καλά, γιατί ήταν εκτός προγράμματος και ξέχασα τους δύο τελευταίους στίχους. Ξεχνάω, αρκετές φορές, στίχους τα τελευταία χρόνια. Οπότε ένιωσα πως κουβαλούσα μεγάλο φορτίο κι απογοητεύτηκα. Τη δεύτερη φορά, βέβαια, που το παίξαμε στη Ριζούπολη, το ευχαριστήθηκα. Νιώθω μεγάλη τύχη, που τραγούδησα το συγκεκριμένο τραγούδι, μιας και το υπογράφουν δυο από τους αγαπημένους μου συνθέτες. Τώρα για την απογείωση, δεν ξέρω να σου απαντήσω. Θυμάμαι πολύ έντονα από τη Ριζούπολη την «Ουρά του αλόγου», που χάζευα τον κόσμο. Αλλά μέχρι εκεί. Στο θέμα της ισορροπίας είναι δύο πράγματα: Στο τέλος της ημέρας, όλοι μας το ίδιο πράγμα θα κάνουμε. Θα πέσουμε για ύπνο και την επόμενη μέρα, θα έρθουμε αντιμέτωποι με τα προβλήματά μας, είτε είμαστε μουσικοί, είτε γιατροί, είτε εργάτες, είτε σερβιτόροι, είτε οτιδήποτε. Το δεύτερο και βασικότερο είναι η θνητότητα. Όταν συνειδητοποιήσουμε τη θνητότητά μας, μετά τον φόβο, μπορούμε να ασχοληθούμε και με την ισορροπία μας. Τότε θα δούμε πως βάζουμε πολλά πράγματα μικρότερης σημασίας πάνω από ουσιαστικά ζητήματα.

Αλλά ο δρόμος και το απροσδόκητο και ο αγώνας είναι όλα μπροστά. Τι θες πολύ να πραγματοποιηθεί τον καιρό που θα έρθει;

Ναι, όλα μπροστά μας είναι. Κυρίως ο αγώνας, γιατί η ζωή είναι αρκετά δύσκολη. Το απροσδόκητο ας ελπίζουμε πως θα είναι με θετικό πρόσημο. Δεν έχω κάτι συγκεκριμένο να σου πω. Ίσως, αν θα ήθελα κάτι, αυτό είναι να αρχίσει να αποκτά η ζωή μου μια πορεία. Όχι απαραίτητα στη μουσική. Περνάω περίοδο ματαιότητας. Αλλά αφού μιλάμε για τη μουσική, θα σταθώ σε αυτό το προσωπικό κομμάτι. Δουλεύω κάποια τραγούδια και ελπίζω να πάρουν την τελική τους μορφή σχετικά σύντομα, για να μπορέσω να προχωρήσω στην επόμενη δισκογραφική δουλειά. 

Πότε γράφεις; Τι πρέπει, ας πούμε, να προηγηθεί της δημιουργίας; Ή λέω χαζομάρες; Επίσης, ετοιμάζεις κάτι και πού θα σε βρίσκουμε τον χειμώνα;

Γράφω συνεχώς, αλλά όχι με μανία. Κρατάω συνεχώς σημειώσεις με στιχάκια και μελωδίες. Αλλά για να τα ολοκληρώσω χρειάζομαι ηρεμία. Αλλιώς δεν μπορώ να γράψω. Πολύ δύσκολα γράφω σε περίοδο πίεσης. Δεν εννοώ πίεσης λόγω εργασίας. Αναφέρομαι σε περίοδο ψυχικής έντασης. Όσο για το τι ετοιμάζω είναι τα τραγούδια, που προανέφερα. Παίζεται για δεύτερη χρονιά η παράσταση «Οι γριές που μαζεύουν την τσουκνίδα» στο θέατρο Σταθμός σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου Ντέλλα, όπου έχω γράψει τη μουσική και ανεβαίνει το «Γκιακ» του Δημοσθένη Παπαμάρκου στο ίδιο θέατρο, πάλι σε σκηνοθεσία του Κωνσταντίνου, στο οποίο έχω κάνει το ηχητικό περιβάλλον. Από εμφανίσεις, μετά τα Χριστούγεννα, πιθανόν στον «Σταυρό του Νότου».

Και στις περιόδους που ησυχάζουν όλα, εσύ τι κάνεις;

Συνήθως δουλεύω, εκτός μουσικής για να μπορώ να ζήσω. Το να παίρνεις απόσταση από τα πράγματα το θεωρώ πολύ σημαντικό κομμάτι, ώστε να δεις πώς θα συνεχίζεις να πορεύεσαι.

Το πιο υπερτιμημένο πράγμα της εποχής μας ποιο είναι, Αλέξανδρε;

Η ψευδής ελευθερία και εικόνα που προσφέρουν και δημιουργούν τα social media!

Δεν είμαι ειδικός στο τραγούδι (κι ας με γλεντάνε οι φίλοι μου ότι είμαι ο Χρήστος Σωτηρακόπουλος του έντεχνου), δεν ξέρω ν’ αναλύω, σε επιστημονικό βάθος, μουσικές και λόγια, όμως βλέποντας τα βίντεο από την τελευταία συναυλία στο Θέατρο Βράχων στις 16/06/24, δεν μπορούσα να πω όχι. Το κάνω και λίγο εγωιστικά, μού είναι αδύνατο να κρατήσω μέσα μου αυτά, που σκέφτομαι, ενώ πλέον είναι γνωστό το τέλος των ζωντανών του εμφανίσεων. Η προσέγγισή μου θα είναι εντελώς διαισθητική, παίρνοντας το ρίσκο να φανώ υπερβολικός, μελό κι αγιογράφος.

Τέλη Αυγούστου 2005, στον θερινό κινηματογράφο Ελληνίς στο Αγρίνιο, εμφανιζόταν ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου. Μετά από πολυήμερες διακοπές στα βουνά της ορεινής Ναυπακτίας, έχοντας soundtrack τον «Βραχνό Προφήτη» και την «Αγρύπνια», είχα την ευκαιρία να τον δω και να τον ακούσω ζωντανά, για πρώτη φορά. Στον χώρο, δε βρίσκονταν πάνω από 300 άτομα. Καθόμασταν, ούτε καπνογόνα, ούτε σπρωξίματα. Τα μάτια μου έβλεπαν μια πρωτοφανή σύνδεση των ανθρώπων με το χώρο, τα τραγούδια και τους μουσικούς, που μου μένει μέχρι και σήμερα αξέχαστη. Ήταν η μέρα που άνοιξε η πόρτα για να μπω στο σύμπαν του Θανάση Παπακωνσταντίνου.

Πολύς κόσμος έχει σκύψει, όλα αυτά τα χρόνια πάνω από το έργο του Θανάση και το έχει αγαπήσει. Τα τραγούδια του μιλάνε για τον πυρήνα της ύπαρξης, όπως συνηθίζει να λέει ο ίδιος. Εκφράζουν τα πιο ακριβά ανθρώπινα συναισθήματα. Οι μελωδίες του – δύναμη της απλότητας – συναντούν τις λέξεις του μ’ έναν τρόπο που σού δίνει την εντύπωση ότι όλα είναι σωστά στη θέση τους βαλμένα. Οι ήχοι του είναι ένας συνδυασμός λαϊκής και παραδοσιακής μουσικής, με ηλεκτρονικά και ροκ στοιχεία. Η μποζουκομάνα και το λαούτο δένονται με το αναλογικό συνθεσάιζερ και τις λούπες. Τα λόγια του είναι οι πιο βαθιές, αλλά και καθημερινές σκέψεις μας δοσμένες μ’ έναν τρόπο σχεδόν ποιητικό, φέρνοντάς μας πρόσωπο με πρόσωπο με τον έρωτα, την αγάπη, τα όνειρα, τη φθορά, το χρόνο, την ελπίδα, την ψυχή, το θάνατο και τη ζωή. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν ένα μοναδικό στυλ, μια ξεχωριστή καλλιτεχνική ταυτότητα, ικανή για να αναγνωρίσεις τα τραγούδια του από την πρώτη νότα. Στο στοιχείο αυτό συμβάλλουν οι εξαιρετικοί μουσικοί που τον πλαισιώνουν. Συνδεόμαστε μαζί τους και τους αποκαλούμε με τα μικρά τους ονόματα. Ο Φώτης, ο Μήτσος, η Μάρθα, η Ματούλα, ο Μπαντούκ, ο Μπασλάμ, η Βάσω, ο Κωνσταντής, ο Αλέξανδρος και ο Ανδρέας.

Συνειδητοποιώ όσο σκέφτομαι τι να γράψω, ότι αυτή η αναδρομή ισοδυναμεί με την ενήλικη ζωή μου. Αμέτρητες συναυλίες, σε διάφορα μέρη. Αρβανίτσα, Κρήτη, Ερέτρια, Ταΰγετος, Πετρούπολη, Θεσσαλονίκη. Στην Καλαμάτα, ένα οχτάχρονο κοριτσάκι ανεβαίνει στη σκηνή και τραγουδάει «γαμώ τον φασισμό». Στον Βύρωνα, ακούω για πρώτη φορά τον στίχο «σαν ξένος, σαν ξενάκι, σαν παντάξενος». Στο Κατράκειο, η Κανά σταματάει το «Φεϊρούζ», γιατί ο κόσμος δε σταματούσε να τραγουδάει «όλα στραβά γινήκανε και όλα είναι ωραία».  

Ο Θανάσης μίλησε και μιλάει στην καρδιά της γενιάς μας. Τραγούδησε και τραγουδάει για τους αγώνες μας, τις νίκες και τις ήττες μας. Μας έκανε τον νου αληταριό. Μας έμαθε να κυνηγάμε την ουτοπία. Μας φέρνει κοντά με ιστορίες γνωστών/άγνωστων ανθρώπων. Το χαμόγελο του Φορτίνο Σαμάνο, το κλάμα του ληστή Μπαμπάνη, ο αντάρτης Ραμόν, η μικρή Τάλα, το όνειρο του ναύτη της Κροστάνδης, οι στροφές του Μεβλανά Τζελαλεντίν, η γυναίκα από την Τιφλίδα. Μας ανοίγει την πόρτα της φύσης και του σύμπαντος. Μας έχει χαρίσει έναν νέο κώδικα επικοινωνίας, αυτόν που μπαίνει στη γλώσσα μας, όταν ο κόσμος γίνεται δύο μάτια κι ένα στόμα.

Λυκαβηττός 07/06/24. Η συναυλία ξεκινάει και μας καλωσορίζει σε άλλη μια αγρύπνια. Με το πρώτο τραγούδι, όλα τα βλέπω μέσα από ένα άλλο πρίσμα. Στα λυτά μαλλιά της Έλλης «φωλιάζουν λαμπυρίδες», στον ουρανό της Αθήνας βλέπω «τον κομήτη του Χάλεϋ», στον Γιώργο λέω ότι «άλλον αδερφό δεν έχω». Σ’ αυτό το ονειρικό κλίμα, χιλιάδες εικόνες μπροστά μου, αγαπημένα πρόσωπα, αγαπημένα μάτια, κρατιέμαι από το μπράτσο της φύσης, όλα τα είδα και τίποτα δεν είδα, είμαι ένας μόνο μέσα στους δικούς του πόνους. Νιώθω ευγνωμοσύνη.

Θανάση, άχρονε εκφραστή των πάντων, σ’ευχαριστούμε για όλα. Καλή αντάμωση.