Η Βενετία, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας, έχει βιώσει εντεινόμενες πλημμύρες τα τελευταία 150 χρόνια. Το περασμένο καλοκαίρι, ισχυρές καταιγίδες έπληξαν την περιοχή, κατακλύζοντας τα αποχετευτικά συστήματα και μετατρέποντας τους δρόμους σε ορμητικά ποτάμια.

Το 2019, σοβαρές πλημμύρες προκάλεσαν δύο θανάτους και ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων και στον τουριστικό πόλο έλξης, τη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Το 2023 παρουσιάστηκαν γυάλινα φράγματα και ένα σχέδιο αποκατάστασης ύψους 3,3 εκατομμυρίων ευρώ για την προστασία του 900 ετών ναού, ο οποίος παραμένει εκτεθειμένος στη μανία των παλιρροιών.

Οι επιστήμονες προτείνουν πλέον τρεις πιθανές στρατηγικές προσαρμογής για τη Βενετία, τονίζοντας ότι η άμεση δράση είναι «απαραίτητη». Ο συγγραφέας της μελέτης αναφέρει ότι η Βενετία αποτελεί παράδειγμα για τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν πολλές χαμηλές παράκτιες περιοχές λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας τα επόμενα χρόνια, όπως οι Μαλδίβες και η Ολλανδία.

Ενισχυμένα φράγματα ή μετεγκατάσταση;

Οι συντάκτες της μελέτης προβλέπουν ότι ίσως απαιτηθούν αναχώματα εάν η στάθμη της θάλασσας ανέβει πάνω από 0,5 μέτρα, κάτι που μπορεί να συμβεί έως το 2100 ακόμη και με χαμηλές εκπομπές ρύπων. Το κόστος εκτιμάται μεταξύ 500 εκατ. και 4,5 δισ. ευρώ.

Πρόκειται για τεχνητούς επιχωματωμένους φραγμούς από χώμα, άμμο ή πέτρα που χτίζονται κατά μήκος ακτών ή ποταμών ως εμπόδιο στις πλημμύρες. Το κλείσιμο της λιμνοθάλασσας με ένα «super levee» (ευρύ ενισχυμένο ανάχωμα) θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει λύση για άνοδο πάνω από 0,5 μέτρα και να προστατεύσει την πόλη ακόμη και σε περίπτωση ανόδου έως και 10 μέτρων. Ωστόσο, το αρχικό κόστος θα ξεπεράσει τα 30 δισ. ευρώ.

Ως έσχατη λύση, η μελέτη αναφέρει ότι ίσως χρειαστεί η μετεγκατάσταση της πόλης, των κατοίκων και των ιστορικών μνημείων σε περίπτωση ανόδου πάνω από 4,5 μέτρα, κάτι που εκτιμάται πως μπορεί να συμβεί μετά το 2300, με κόστος έως και 100 δισ. ευρώ. Οι συγγραφείς προειδοποιούν ότι μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις όπως μόνιμα φράγματα μπορεί να απαιτήσουν 30 έως 50 χρόνια κατασκευής, καθιστώντας τον έγκαιρο σχεδιασμό απαραίτητο.

Στρατηγικές χωρίς εύκολη λύση

«Η ανάλυσή μας δείχνει πως δεν υπάρχει βέλτιστη στρατηγική για τη Βενετία», δηλώνει ο καθηγητής Robert Nicholls, του Κέντρου Ερευνών για την Κλιματική Αλλαγή Tyndall στο Πανεπιστήμιο East Anglia.

«Κάθε προσέγγιση πρέπει να εξισορροπεί πολλούς παράγοντες: την ευημερία και ασφάλεια των κατοίκων της Βενετίας, την οικονομική ανάπτυξη, το μέλλον των οικοσυστημάτων της λιμνοθάλασσας, τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και τις παραδόσεις της περιοχής».

Ο Nicholls υπογραμμίζει ότι όλες οι χαμηλές παράκτιες περιοχές πρέπει να αντιληφθούν το πρόβλημα της μακροπρόθεσμης ανόδου της στάθμης της θάλασσας και «να ξεκινήσουν τον σχεδιασμό προσαρμογής από τώρα».

«Δεδομένης της υψηλής πολιτιστικής αξίας της Βενετίας, αυτά τα κόστη είναι σαφώς ελλιπή και καμία στρατηγική προσαρμογής δεν μπορεί να διατηρήσει τη Βενετία όπως τη γνωρίζουμε σήμερα μακροπρόθεσμα», προσθέτει.

Γιατί ανεβαίνει η στάθμη στη Βενετία;

Η Βενετία, λόγω θέσης σε ρηχή λιμνοθάλασσα, κινδυνεύει ήδη κατά τις υψηλές παλίρροιες. Σύμφωνα με τα Royal Museums Greenwich, εποχικοί άνεμοι σιρόκο προκαλούν συχνά «καταιγίδες κύματος», σπρώχνοντας νερά από την Αδριατική προς τη λιμνοθάλασσα και την πόλη. Όταν συμπίπτουν παλίρροιες και καταιγίδες κύματος, οι πλημμύρες γίνονται ακραίες.

Η παγκόσμια υπερθέρμανση επιταχύνει περαιτέρω την άνοδο λόγω τήξης παγετώνων αλλά και θερμικής διαστολής του νερού. Επιπλέον πρόβλημα αποτελεί η καθίζηση του εδάφους στη Βενετία κατά περίπου 1 χιλιοστό τον χρόνο, εξαιτίας φυσικών μεταβολών αλλά και ανθρώπινης δραστηριότητας όπως η άντληση υπόγειων υδάτων – κάτι που πλέον έχει απαγορευτεί.

Η μαγεία της θάλασσας

Η επαφή με το θαλασσινό νερό δεν είναι μόνο υπόθεση χαλάρωσης. Τα ιχνοστοιχεία του, όπως το μαγνήσιο και το νάτριο, βοηθούν στην αποτοξίνωση του δέρματος και βελτιώνουν την κυκλοφορία. Ακόμα και το απλό κολύμπι στη θάλασσα τονώνει τους μυς, ενισχύει την καρδιαγγειακή υγεία και χαρίζει ένα φυσικό lifting στην ψυχολογία μας. Επιπλέον, η επαφή με τον ήλιο αυξάνει τα επίπεδα βιταμίνης D, που είναι απαραίτητη για τα οστά και το ανοσοποιητικό.

Η δύναμη της βιταμίνης C

Η βιταμίνη C δεν είναι τυχαία η πιο διάσημη βιταμίνη. Προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες, ενισχύει το ανοσοποιητικό και συμβάλλει στη σύνθεση κολλαγόνου, διατηρώντας το δέρμα πιο ελαστικό και φωτεινό. Επιπλέον, βοηθάει τον οργανισμό να απορροφήσει καλύτερα το σίδηρο, χαρίζοντάς μας περισσότερη ενέργεια. Φρούτα, όπως τα πορτοκάλια, τα ακτινίδια, οι φράουλες και τα καλοκαιρινά εσπεριδοειδή, είναι η πιο νόστιμη πηγή της.

Ο απόλυτος καλοκαιρινός συνδυασμός

Φανταστείτε ένα πρωινό στην παραλία: μια βουτιά στο γαλάζιο νερό που ξυπνάει κάθε κύτταρο του σώματος, κι έπειτα ένα smoothie με φρέσκα φρούτα πλούσια σε βιταμίνη C. Αυτός ο συνδυασμός ευνοεί τόσο το σώμα όσο και την ψυχή, τονώνει το ανοσοποιητικό, χαρίζει λαμπερό δέρμα και μας γεμίζει θετική ενέργεια.

Μικρές συμβουλές για περισσότερη υγεία και ομορφιά

Κάνε τακτικά βουτιές: ακόμα και 15 λεπτά κολύμπι αρκούν για να νιώσεις ανανεωμένη.
Φρόντισε τη διατροφή σου: βάλε καθημερινά στο πιάτο σου τροφές με βιταμίνη C.
Μην ξεχνάς την αντηλιακή προστασία: ο ήλιος είναι φίλος μας, αρκεί να τον αντιμετωπίζουμε με μέτρο.
Κράτησε την ενυδάτωση: το νερό είναι ο τρίτος μυστικός σύμμαχος του καλοκαιριού.

Το καλοκαίρι συνεχίζεται…

Ακόμα κι αν το ημερολόγιο πλησιάζει προς το φθινόπωρο, η διάθεση του καλοκαιριού μπορεί να παραμείνει. Λίγη θάλασσα, λίγη βιταμίνη C και η φροντίδα του εαυτού μας είναι αρκετά για να κρατήσουμε ζωντανή την καλοκαιρινή λάμψη.

Γιατί, τελικά, αυτό που χρειαζόμαστε όλοι είναι ακριβώς αυτό: more vitamin C and sea.

Το καρπούζι και τα κουκούτσια του

Τα τζιτζίκια σε ασβεστωμένους κορμούς πορτοκαλιών

Τα σύκα, αφημένα, χωρίς φειδώ, μέσα σε μια πετσέτα

Όλοι οι άγνωστοι, που συνυπάρχουμε στο σημείο εκείνο της θάλασσας, πριν την σημαδούρα

Το λευκό φως το πρωί κι ενώ δεν λιώνουν τα παγάκια στον καφέ

Το απόγευμα, που ο ουρανός έχει σημάδια κούρασης

Μια κουρτίνα, που έχει τον ρυθμό του αέρα

Ο κίτρινος γλόμπος και τα βρεγμένα τσιμέντα

Οι μουριές και τα αρμυρίκια

Τα πλατάνια

Τα βλίτα, που καθαρίζουν τα χέρια της γιαγιάς

Οι ντομάτες

Οι καρέκλες στις αυλές

Η ζέστη

Τα φθινοπωρινά ρούχα, Δεκαπενταύγουστο, στα βουνά

Η εφηβεία, που δεν γίνεται φωτογραφία

Η ζωή, όπως την συνοψίζει η ομορφιά του τίποτα

Η ζωή, όπως την συνοψίζει μια παρέα που χαίρεται, τέρμα Ναυαρίνου

Όσα είναι να γίνουν κάθε Σεπτέμβρη

Η προσμονή

Το ημιτελές

Το ανολοκλήρωτο

Ο θυμός

Η ραστώνη

Τα αέρινα άκρα

Το απόγευμα, πάντα

Το αλάτι που σκεπάζει τα σώματα

Η λέξη «ρίζες», γη και νερό μαζί

Όλες οι κοινότοπες αναφορές, όπως έχουν εδραιωθεί στο δεξί ημισφαίριο

Τίποτα από όλα τα παραπάνω

Δε θυμάμαι το πρώτο αντίκρισμά της. Χωρίς άλλο θα
κατέβαινα από μια κορφή, φέρνοντας αγκαλιές
λουλούδια. Παιδί ακόμα, εσκεπτόμουν το ρυθμό του
φλοίσβου της. Ξαπλωμένος στην αμμουδιά,
εταξίδευα με τα καράβια που περνούσαν. Ένας
κόσμος γεννιόταν γύρω μου. Οι αύρες μού άγγιζαν τα
μαλλιά. Αστραφτε η μέρα στο πρόσωπό μου και στα
χαλίκια. Όλα μου ήταν ευπρόσδεκτα: ο ήλιος, τα λευκά σύννεφα, η μακρινή βοή της.

Αλλά η θάλασσα επειδή ήξερε, είχε αρχίσει το
τραγούδι της, το τραγούδι της που δεσμεύει και
παρηγορεί.

Είδα πολλά λιμάνια. Στοιβαγμένες πράσινες βάρκες
επήγαιναν δώθε κείθε σαν εύθυμοι μικροί μαθητές.
Κουρασμένα πλοία, με ονόματα περίεργα, εξωτικά,
ύψωναν κάθε πρωί τη σκιά τους. Ανθρωποι
σκεφτικοί, ώριμοι από την άλμη, ανέβαιναν σταθερά
τις απότομες, κρεμαστές σκάλες. Αγρια περιστέρια
ζυγίζονταν στις κεραίες.

Ύστερα ενύχτωσε. Μια κόκκινη γραμμή στον ορίζοντα,
μόλις έβρισκε απάντηση στις ράχες των
μεγάλων, αργών κυμάτων. Εσάλευαν σαν από κάποια
μυστική, εσωτερική αιτία, και άπλωναν
πλησιάζοντας, για να σπάσουν απαλά, βουβά. Όλα τ’ άλλα
— ο ουρανός, τα βουνά αντίκρυ, το ανοιχτό
πέλαγος — ένα τεράστιο μάυρο παραπέτασμα.

ΙΙ

Ἔζησε κανεὶς θλιβερὰ πράγματα. (Σπίτια μαῦρα,
κλειστά. Ἀναιμικά, ἐξόριστα δέντρα τοῦ δρόμου. Ἡ
«μαντάμα» μετράει ἀπογοητευμένη τὶς μάρκες της.
Στὴν πλατεία οἱ λοῦστροι, κουρασμένοι νὰ κάθονται,
σηκώνονται καὶ παίζουν μεταξύ τους. Ὁ νέος
νομάρχης, μὲ μονόκλ, ἐπροσφώνησε τοὺς
ὑπαλλήλους. Δίπλα ἐξύπνησαν γιὰ νὰ πάρουν τὸ
τρένο. Ποτὰ ἀνδρῶν 10 δρ., ποτὰ γυναικῶν 32,50 δρ.)
Στὸν ἄνεμο ἀνοίγει ἕνα παράθυρο, κ᾿ἔρχεται
μπροστά μας. Ὅλα ξεχνιοῦνται. Εἶναι ἐκεῖ, ἄσπιλη,
ἀπέραντη, αἰώνια. Μὲ τὸ πλατύ της γέλιο σκεπάζει
τὴν ἀσχήμια της. Μὲ τὴ βαθύτητά της μυκτηρίζει. Ἡ
ψυχὴ τοῦ ἐμπόρου πεθαμένη καὶ περπατεῖ. Ἡ ψυχὴ
τῆς κοσμικῆς κυρίας φορεῖ τὰ πατίνια της. Ἡ ψυχὴ
τοῦ ἀνθρώπου λούζεται στὴν ἁγνότητα τῆς
θαλάσσης. Βρίσκει ἡ νοσταλγία μας διέξοδο καὶ ὁ
πόνος μας τὴν ἔκφρασή του.

*Ο Κώστας Καρυωτάκης θεωρείται ο κυριότερος εκφραστής της σύγχρονης λυρικής ποίησης. Στις 21 Ιουλίου 1928, σε ηλικία μόλις 32 ετών, ξάπλωσε κάτω από έναν ευκάλυπτο κι αυτοκτόνησε με πιστόλι στην καρδιά. «Τὸ μεγαλύτερό μου ἐλάττωμα στάθηκε ἡ ἀχαλίνωτη περιέργειά μου, ἡ νοσηρὴ φαντασία καὶ ἡ προσπάθειά μου νὰ πληροφορηθῶ γιὰ ὅλες τὶς συγκινήσεις, χωρὶς τὶς περισσότερες, νὰ μπορῶ νὰ τὶς αἰσθανθῶ», έγραφε, μεταξύ άλλων, στην επιστολή που βρέθηκε στην τσέπη του κοστουμιού του.

Μικρά ψαλιδάκια στον αέρα (Petit changement)

Μικρές γρήγορες αναπηδήσεις με τα πόδια ενωμένα. Καθώς «πηδάς» μέσα στο νερό, εναλλάσσεις ποια φτέρνα είναι μπροστά – σαν μικρά ψαλιδάκια. Δουλεύουν έντονα οι προσαγωγοί, οι μηροί και οι κοιλιακοί. Ιδανική για σύσφιξη σε χαμηλότερα επίπεδα έντασης. Οι ασκήσεις αυτές δεν απαιτούν τίποτα άλλο πέρα από τη θέληση να αφιερώσουμε λίγα λεπτά στο σώμα μας. Με σταθερό κορμό, σωστή αναπνοή και κομψότητα χορεύτριας, μπορούμε να χτίσουμε δύναμη, σταθερότητα και ευλυγισία με τον πιο… φιλικό στο καλοκαίρι τρόπο.

Ανέβα στις μύτες (Relevé)
Στάσου με τα πόδια παράλληλα και ανοιχτά στο φάρδος των ισχίων. Ανέβα αργά στις μύτες των ποδιών σου και κατέβα πάλι κάτω. Σφίξε κοιλιά, γλουτούς και μηρούς. Η άσκηση αυτή ενδυναμώνει τους αστραγάλους και τον κορμό, ενώ βοηθά στην ισορροπία.

Εκρηκτικές εκτάσεις ποδιού (Battement tendu jeté)
Με το πόδι στήριξης σταθερό, εκτείνεις το άλλο με ένταση και χάρη μπροστά, στο πλάι και πίσω, κρατώντας το γόνατο τεντωμένο και σε έξω στροφή. Το ισχίο μένει σταθερό και δεν «γυρνάει» – σαν να έχεις μια νοητή ζώνη γύρω από τη λεκάνη.

Αργή άρση ποδιού με πέρασμα από το γόνατο (Développé passé enl’air)
Λύγισε το γόνατο και ανέβασε το πέλμα γλιστρώντας το πάνω στο άλλο πόδι. Τέντωσε μπροστά. Έπειτα πέρασε ξανά από το γόνατο και τέντωσε στο πλάι, μετά πίσω. Τελείωσε κατεβάζοντας το πόδι. Η κίνηση γίνεται «στρογγυλά», σαν ροή. Η λεκάνη μένει ευθυγραμμισμένη και το γόνατο πάντα προς τα έξω.

Αλματάκι και άνοιγμα ποδιών (Échappé fermé)
Ξεκίνα με ενωμένες φτέρνες και δάχτυλα προς τα έξω (πρώτη θέση). Κάνε ένα μικρό αλματάκι ανοίγοντας τα πόδια στον αέρα και προσγειώσου σε ανοιχτή θέση με τα γόνατα λυγισμένα. Ξαναπήδα για να επιστρέψεις στην αρχική θέση. Ιδανική άσκηση για το εσωτερικό των μηρών, γλουτούς και σταθερότητα.

Περπάτημα στις μύτες με σταύρωμα των ποδιών
Περπάτα μέσα στο νερό όσο πιο γρήγορα μπορείς, στις μύτες, σταυρώνοντας τα πόδια μπροστά στο σώμα σου, σαν να περπατάς σε πασαρέλα. Οι φτέρνες κοιτούν μπροστά και τα δάχτυλα ελαφρώς πίσω. Ο κορμός σφιχτός και τεντωμένος. Η άσκηση ανεβάζει παλμούς και ενεργοποιεί όλο το σώμα.

Σπιράλ ενδυνάμωσης με αντίρροπες κινήσεις
Σήκωσε το ένα πόδι μπροστά στους 90° (ή και χαμηλότερα) και άνοιξέ το αργά στο πλάι, ενώ ταυτόχρονα τα χέρια κινούνται προς την αντίθετη πλευρά (σταυρωτά). Επανάφερε και επανάλαβε. Η σπειροειδής αυτή κίνηση δυναμώνει κοιλιακούς, μέση, ώμους και σταθεροποιεί τη σπονδυλική στήλη.

Η υπόθεση της 6χρονης που τραυματίστηκε από τσίμπημα θαλάσσιας ανεμώνης στην Κέα δεν είναι μοναδική και κυρίως, δεν είναι μεμονωμένη. Όλο και περισσότερα περιστατικά καταγράφονται σε ελληνικές παραλίες, προκαλώντας ανησυχία σε επιστήμονες και γονείς.

Το περιστατικό εκτυλίχθηκε το Σάββατο, 19 Ιουλίου, όταν το κοριτσάκι ένιωσε ξαφνικό, έντονο πόνο στο αριστερό της πόδι ενώ έπαιζε στην παραλία του Οτζιά του νησιού. Οι γονείς της τη μετέφεραν αμέσως στο τοπικό ιατρείο, όπου δέχθηκε τις πρώτες βοήθειες. Ωστόσο, το τραύμα ήταν τόσο εκτενές και έντονο που κρίθηκε αναγκαία η διακομιδή της στην Αθήνα για νοσηλεία σε ιδιωτική κλινική. Η μικρή παραμένει υπό στενή ιατρική παρακολούθηση.

Μια καλοκαιρινή απειλή που επεκτείνεται

Το περιστατικό στην Κέα έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά αναφορών που δείχνουν ότι το φαινόμενο των τσιμπημάτων από θαλάσσιες ανεμώνες δεν περιορίζεται τοπικά.

Στα Χανιά, στις αρχές Ιουνίου, δύο παιδιά – 5 και 11 ετών – εμφάνισαν εξανθήματα και έντονο πόνο έπειτα από επαφή με θαλάσσια ανεμώνη στην παραλία Βλητέ. Οι πλάκες στο δέρμα τους πήραν μωβ και κόκκινο χρώμα, και χρειάστηκε να μεταφερθούν στο Νοσοκομείο Χανίων για φαρμακευτική αγωγή. Παρόμοιο περιστατικό είχε σημειωθεί λίγες ημέρες νωρίτερα στην κοντινή παραλία Μαραθιού.

Στη Φθιώτιδα, τον Ιούνιο του 2024, ένα 4χρονο κοριτσάκι υπέστη σοβαρό έγκαυμα στο νερό από τσίμπημα ανεμώνης, με τους λουόμενους να αναφέρουν πως δεν ήταν η πρώτη φορά που παρατηρήθηκαν παρόμοια περιστατικά.

Στο Καλαμάκι Κορινθίας, τον Ιούλιο του 2023, ένα 9χρονο αγόρι υπέστη έντονο πόνο στο πόδι μετά από επαφή με θαλάσσια ανεμώνη. Μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Κορίνθου, όπου του χορηγήθηκε ενέσιμη κορτιζόνη. Ήταν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, το τρίτο παρόμοιο περιστατικό σε διάστημα λίγων ημερών στην περιοχή.

Τι είναι τελικά οι θαλάσσιες ανεμώνες: Ένα πολύχρωμο λουλούδι ή ένα σαρκοφάγο θαλάσσιο ζώο;

Παρά τη λουλουδένια τους εμφάνιση, οι θαλάσσιες ανεμώνες δεν είναι φυτά, αλλά σαρκοφάγα θαλάσσια ζώα συγγενικά με τις μέδουσες και τα κοράλλια. Ζουν κολλημένες σε βράχους ή στον αμμώδη βυθό και διαθέτουν μαλακό σώμα με πολυάριθμα πλοκάμια, εφοδιασμένα με κνιδοκύτταρα – δηλαδή κύτταρα με δηλητήριο, ικανά να παραλύσουν και να αιχμαλωτίσουν μικρά θαλάσσια ζώα.

Στους ανθρώπους, η επαφή με πλοκάμια ανεμώνης μπορεί να προκαλέσει:

Έντονο, καυστικό πόνο

Κοκκινίλες, φυσαλιδώδη εξανθήματα ή αιμορραγικές πλάκες

Αλλεργικές αντιδράσεις – ακόμη και αναφυλακτικό σοκ σε ευαίσθητα άτομα.

Τι να κάνετε σε περίπτωση τσιμπήματος

Η έγκαιρη και σωστή αντίδραση είναι το κλειδί για την αποφυγή επιπλοκών. Οι πρώτες βοήθειες περιλαμβάνουν:

Αφαίρεση των πλοκαμιών με πλαστική κάρτα ή κάποιο πλακέ αντικείμενο, ποτέ με γυμνά χέρια

Ξέπλυμα με θαλασσινό ή κρύο νερό – ποτέ με γλυκό

Εφαρμογή κορτιζονούχας κρέμας και λήψη αντιισταμινικού

Άμεση ιατρική αξιολόγηση, ειδικά σε παιδιά ή σε όσους έχουν ιστορικό αλλεργιών.

Αν μετά το τσίμπημα δείτε εξάνθημα, αίσθημα καύσου ή πόνο που επιμένει, απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό – ακόμη κι αν τα συμπτώματα μοιάζουν «αθώα». Ειδικά στα παιδιά, η παραμικρή καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε

Οι ειδικοί συνιστούν στους γονείς να εξοπλίζουν τα παιδιά με ειδικά υποδήματα θάλασσας, ιδίως όταν κολυμπούν κοντά σε βράχια ή αμμώδεις βυθούς όπου εντοπίζονται συχνότερα ανεμώνες. Παράλληλα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς μοιάζει η θαλάσσια ανεμώνη και να αποφεύγουμε την επαφή.

Η προσοχή, η πρόληψη και η σωστή ενημέρωση μπορούν να μετατρέψουν ένα επικίνδυνο απρόοπτο σε ελεγχόμενο συμβάν. Γιατί το καλοκαίρι είναι για παιχνίδι και ανεμελιά – όχι για τα επείγοντα του νοσοκομείου.

Την πρώτη φορά που πήγα, ένιωσα άλλος άνθρωπος μπροστά σε ένα καφάσι με ντομάτες. Πήρα μια βαθιά ανάσα και μετά άλλη μία. Μέσα σε λίγη ώρα, τα σέπια κτίρια, τα πουλιά με το υγρό νέφος στα ράμφη τους, οι νευρικοί οδηγοί, ολόκληρη η φαγωμένη πραγματικότητας της Δευτέρας, όλα έγιναν θάλασσα, έγιναν φωνούλες για τον μαΐστρο και το καΐκι του Χαλδαίου, έγιναν η φιλικότητα των ασημογλάρων και η μυρωδιά ενός φαγητού που είναι έτοιμο στις δέκα το πρωί.

Αμ, η γνώση που απέκτησα μέσα σε λίγα λεπτά; Για την τρούφα φυστικιού, για τους σπαρταριστούς γαύρους του Σκοτάδη, για τη γαλήνη στο Λιβάδι, για τα κεραμικά του Γκαρή, για τις γαλατόπιτες στο Σφεντούρι , για τη Μονή, που «τώρα, που ήρθες είναι ό,τι πρέπει».

Κολλάω με τον Σκοτάδη: αυτό το ουζερί, που, όπως πολύ σωστά όλοι λένε, είναι για Μισελέν. Ξεκίνησε ως καφενεδάκι το 1945, στο πλευρό κυρίως των ψαράδων. Σήμερα, είναι αναπόσπαστο κομμάτι του νησιού. Ένα ταυτοτικό, πολύτιμο κομμάτι.

Μοιάζει ακατέργαστη η Αίγινα και μου αρέσει. Μου αρέσει που την πονάνε όσοι δεν την εγκατέλειψαν. Μ’ αρέσει που δεν ακυρώνεται ο άνθρωπος, εκείνος  που ισορροπεί στο δωρικό και το γνήσιο, ό,τι εμπεριέχει η πανάρχαια ταυτότητα του νησιού.

Τη δεύτερη φορά, μόλις είχα γνωρίσει την Άννα Λόντου, προγονή του Γιώργου Σεφέρη, στην Άγρας, στο Παγκράτι. Ένα βαζάκι γεμάτο διάφανες πέτρες, μαζεμένες από την ίδια το 1937, σε κάποια παραλία της Αίγινας. Πάλι μπερδεύονται με το αίμα μου οι ιστορίες. Μετά, το Ελλάνιο Όρος με τον ποιητή και τη Μαρώ να ακολουθούν το πεπρωμένο τους. Ολόκληρη η Αίγινα στις λέξεις αυτής της παιδικής ηλικιωμένης. Φεύγω την επόμενη για το νησί, πάμε στο Όρος, πρώτη φορά χάνομαι στον πιο αργό ρυθμό δύσης. Τρώμε παγωτό, μένουμε σε ένα υπέροχο σπίτι με κληματαριά. Δε θέλω να ξαναμπώ σε μετρό.

Την Τρίτη φορά, ήμουν ήδη ντόπια. Μπάνιο στις Πόρτες, φαγητό στην Σοφία. «Οι κατσούλες, παιδιά, είναι ευλογημένο ψάρι». Δεν ξέρω ακόμη τι γίνεται και όση αγάπη εκλύω άλλη τόση μού χαρίζεται. Γίνομαι διάφανη σαν τον ουρανό και απαλή σαν τον αργοκίνητο χρόνο.

Η Αίγινα, όπως και κάθε τόπος που αφήνεται κανείς να νιώσει στις φλέβες του, είναι σφυγμός. Είναι κομμάτι που κουβαλιέται και αναδύεται, όταν η μνήμη αρκεί για να μηδενίσει την κοινοτοπία και την ταχύτητα.

Η ίαση μπροστά στις φρέσκιες ντομάτες, στο άσπρο εκκλησάκι του Άη Νικόλα, μπροστά στην παρέα στο Αιάκειον, που γελάει. Με φωτογραφίζω ενώ φυσάει. Η ευκρινής εικόνα δείχνει ξεραμένο αλάτι στα βλέφαρα, όπως όταν ήμουν μικρή. Πιάνω τον εαυτό μου να λέει ιστορίες. Να χωράει την Αίγινα σε ιστορίες. Ξεχωρίζω τους αέρηδες. Τους λέω με το όνομά τους. Είναι η σειρά μου να μεταδώσω την αγάπη. Πείθω. Έτσι μου λένε.

Μου αρέσει να βλέπω τον βυθό, αλλά…

Το άνοιγμα των ματιών κάτω από το νερό της θάλασσας φαίνεται να βελτιώνει την αντίληψη του χώρου και να βοηθά τους λάτρεις των θαλασσίων σπορ να κινούνται πιο άνετα, ειδικά κατά το σερφ ή τις καταδύσεις. Όμως η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι (περίπου 3,5%) προκαλεί αίσθηση καύσου, ξηρότητα και ερεθισμό, καθώς τα μάτια έχουν πολύ λιγότερα άλατα (μόλις 2%). Επιπλέον, στη θάλασσα, κυκλοφορούν μικροοργανισμοί και σωματίδια άμμου που αυξάνουν τον κίνδυνο λοίμωξης ή μικροτραυματισμών.

Το χλώριο στην πισίνα: προστατεύει ή βλάπτει;

Το χλώριο είναι αναγκαίο για την απολύμανση της πισίνας, αλλά εξαφανίζει την προστατευτική ταινία δακρύων από την επιφάνεια του κερατοειδούς, με συνέπεια φλεγμονή, ερυθρότητα, αίσθημα ξηρότητας και ευαισθησία στο φως . Όπως εξηγεί ο Dr. Craig See από την Cleveland Clinic, το υποτονικό pH της πισίνας προκαλεί πρήξιμο στα κύτταρα, ενώ τα χλωραμίνια μπορούν να αφήσουν τα μάτια κόκκινα και ερεθισμένα ακόμα και επί ώρες. Επίσης, ο Dr. Neeraj Sandhuja, από το Viaan Eye Centre επισημαίνει πως: «Τα χλωραμίνια, που προκύπτουν από ούρα, ιδρώτα και έλαια, είναι η κύρια αιτία ερεθισμού των ματιών». Αν και η έγκριτη οπτομέτρης, Dr. Glenda Secor, καθησυχάζει πως «δεν υπάρχει τεκμηριωμένο ενδεχόμενο μόνιμης βλάβης στα μάτια από συνεχόμενη έκθεση σε αραιό χλώριο», ο Dr. Mark Greiner, από το Πανεπιστήμιο της Iowa, προειδοποιεί τους χρήστες φακών επαφής για υψηλό κίνδυνο λοιμώξεων από βακτήρια ή παράσιτα, όπως η Ακανθαμοιβάδα (Acanthamoeba), που μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις στον κερατοειδή.

Γιατί μπορεί να είναι επικίνδυνο να φοράμε φακούς επαφής όταν κολυμπάμε;

Η χρήση φακών επαφής είναι εξαιρετικά επικίνδυνη στην πισίνα ή θάλασσα, καθώς το νερό παγιδεύεται ανάμεσά τους και αυξάνεται ο κίνδυνος λοίμωξης, συχνά από Acanthamoeba, που αναφέραμε παραπάνω, η οποία μπορεί να προκαλέσει κερατίτιδα με ορατές ή ακόμα και μόνιμες βλάβες.

Πρακτικές συμβουλές για ασφαλές κολύμπι

Φοράμε γυαλιά κολύμβησης ή μάσκα: Αποτρέπουν την επαφή με άμμο, χλώριο ή νερό της θάλασσας.
Αποφεύγουμε φακούς: Ειδικά σε πισίνες, λίμνες ή θάλασσα, όπως αναφέραμε παραπάνω.
Ξέπλυμα μετά το κολύμπι: Με καθαρό, μη χλωριωμένο νερό ή φυσιολογικό ορό για να απομακρύνουμε ερεθιστικούς παράγοντες.
Τεχνητά δάκρυα: Χωρίς συντηρητικά, για ανακούφιση μετά το κολύμπι.
Καλή υγιεινή: Ντους πριν βουτήξουμε (προστασία πισίνας), συχνό πλύσιμο χεριών, και αποφυγή κοινής χρήσης γυαλιών.
Αν εμφανιστούν συμπτώματα: Ερυθρότητα, πόνος, θόλωση ή έκκριση, επισκεφθείτε οφθαλμίατρο αμέσως.

Καλοκαίρι σημαίνει θάλασσα, πισίνα και απόλαυση — αλλά όχι εις βάρος της οπτικής υγείας.

Ακολουθώντας απλές αλλά κρίσιμες συμβουλές – όπως γυαλιά, καλός καθαρισμός και αποφυγή φακών– μπορείτε να απολαύσετε το νερό χωρίς δύσκολες παρενέργειες. Σε κάθε επίμονο σύμπτωμα, η συμβουλή του ειδικού δεν πρέπει ποτέ να αμελείται.

Από βίντεο στα social media με βουτιές σε παγωμένες λίμνες, μέχρι celebrities που ορκίζονται στα οφέλη του cold plunging, οι βουτιές σε κρύο νερό είναι μια τάση που γνωρίζει μεγάλη άνθηση. Οι φαν αυτής της πρακτικής μιλούν για αναζωογόνηση, τόνωση του σώματος και —κυρίως— ενίσχυση της ανοσίας. Είναι, όμως, τεκμηριωμένος αυτός ο ισχυρισμός ή μήπως, απλώς, μας κάνει να νιώθουμε ευεξία και να πιστεύουμε ότι γινόμαστε πιο «δυνατοί» χωρίς πραγματικό όφελος για την υγεία μας;

«Η πεποίθηση ότι το κρύο νερό κάνει καλό στην υγεία υπάρχει εδώ και αιώνες», εξηγεί ο καθηγητής ανθρώπινης και εφαρμοσμένης φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, Μάικ Τίπτον. Από τα ρωμαϊκά frigidarium μέχρι τα ποδόλουτρα του Τόμας Τζέφερσον, η κρύα εμβάπτιση αποτελούσε ανέκαθεν μια πρακτική που θεωρούνταν θεραπευτική. Αλλά τι λέει η σύγχρονη επιστήμη για την επίδρασή της στο ανοσοποιητικό μας σύστημα;

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Ναι μεν η βουτιά σε κρύο νερό προκαλεί έντονη ενεργοποίηση του οργανισμού, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ενισχύει την άμυνά μας έναντι των ιών και των λοιμώξεων. «Όταν βουτάμε στο κρύο νερό, το σώμα μας αντιδρά με την λεγόμενη απόκριση στο ψυχρό σοκ», λέει ο καθηγητής Τίπτον. «Αυτό περιλαμβάνει ταχεία αναπνοή, επιτάχυνση του καρδιακού ρυθμού και απότομη αύξηση ορμονών του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη». Ίσως, γι’ αυτό μετά από μία τέτοια βουτιά να αισθανόμαστε πιο ξύπνιοι και γεμάτοι ενέργεια. Όμως, αυτή η αίσθηση δεν συνεπάγεται απαραίτητα ότι το ανοσοποιητικό μας σύστημα ενισχύεται πραγματικά.

Πολλές έρευνες εξετάζουν πώς επηρεάζεται η δραστηριότητα των ανοσοκυττάρων στο αίμα μετά από την έκθεση στο κρύο. Ναι, παρατηρείται μια προσωρινή αύξηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο οργανισμός μας θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τις ιώσεις. «Είναι εύκολο να επιλέγει κανείς τα αποτελέσματα που τον βολεύουν», σημειώνει ο καθηγητής Τίπτον. Φέρνει ως παράδειγμα μια διάσημη ολλανδική μελέτη, σύμφωνα με την οποία άτομα που τελείωναν το καθημερινό τους ζεστό ντους με τουλάχιστον 30 δευτερόλεπτα κρύου νερού πήραν 29% λιγότερες αναρρωτικές άδειες. Όμως, όσον αφορά τον αριθμό των λοιμώξεων που παρουσίασαν, δεν διέφεραν από εκείνους που δεν έκαναν κρύο ντους. «Ίσως, αυτοί οι συμμετέχοντες απλώς έδειξαν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ή διάθεση να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους, λόγω της συμμετοχής στη μελέτη, όχι επειδή είχαν ισχυρότερο ανοσοποιητικό», διευκρινίζει ο ειδικός.

Επιπλέον, είναι πιθανό ότι οι άνθρωποι που έχουν ενσωματώσει στο πρόγραμμά τους τις βουτιές σε κρύο νερό να έχουν συνολικά έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής, ο οποίος και συμβάλλει στην καλή υγεία τους. Πρόσφατη μελέτη της ομάδας του καθηγητή Τίπτον έδειξε ότι οι κολυμβητές, είτε σε πισίνες είτε σε ανοιχτά νερά, παρουσίαζαν λιγότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού σε σύγκριση με όσους δεν κολυμπούσαν καθόλου, πιθανώς λόγω της ίδιας της σωματικής άσκησης και όχι λόγω της έκθεσης στο κρύο.

«Μέτρον άριστον»

Όπως και με κάθε trend που σχετίζεται με την υγεία, χρειάζεται μέτρο. «Η υπερβολική έκθεση στο κρύο μπορεί να είναι επιβλαβής», προειδοποιεί ο καθηγητής. «Εάν η κεντρική θερμοκρασία του σώματος πέσει πολύ, τότε παρατηρείται καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος».

Ποια είναι, λοιπόν, η πιο ασφαλής πρακτική για όσες θέλουν να πειραματιστούν με το cold plunging;
«Διατηρήστε τη διάρκεια κάθε cold plunge σύντομη, όχι πάνω από 90 δευτερόλεπτα», συνιστά ο καθηγητής Τίπτον.

Εάν απολαμβάνετε τις βουτιές σε κρύο νερό και σας κάνουν να νιώθετε γεμάτες ενέργεια, κανένα πρόβλημα, αρκεί να τηρείτε τα χρονικά όρια ασφαλείας. Όμως, αν ο στόχος σας είναι να ενισχύσετε το ανοσοποιητικό σας, τότε η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και ο επαρκής ύπνος παραμένουν οι πιο αξιόπιστοι σύμμαχοί σας.