Τρίτη Επίγεια Κατοικία –Ενότητα V (1935-1945), 1947
Πάμπλο Νερούδα

Φωτογραφία: Ο Πάνος Ρούτσι, πατέρας του 22χρονου Ντένις, θύματος της τραγωδίας στα Τέμπη, ξεκίνησε απεργία πείνας έξω από τη Βουλή ζητώντας την εκταφή της σορού του παιδιού του, ώστε να γίνει ασφαλής ταυτοποίηση μέσω DNA και πλήρης διαλεύκανση των συνθηκών θανάτου. Παρά την απόρριψη της δικαιοσύνης, συνεχίζει τον αγώνα του για αλήθεια και δικαιοσύνη. Η κοινωνία στηρίζει τον πατέρα που έγινε φωνή όλων όσων ζητούν απαντήσεις.

Ειδικότερα, το βράδυ της Πέμπτης, φοιτητές και φοιτήτριες από το τμήμα Κινηματογράφου ανέβηκαν στη σκηνή του Ολύμπιον και άνοιξαν πανό για τα Τέμπη, την Πύλο και τα Pushbacks, απαιτώντας Δικαιοσύνη. Παράλληλα, διάβασαν ένα κείμενο και στη συνέχεια αποχώρησαν.

Το πανό που σήκωσαν στην σκηνή, έγραφε συγκεκριμένα: «Τέμπη, Πύλος, pushbacks, αυτός ο κόσμος χτίστηκε πάνω σε πτώματα. No Justice, No peace».

27ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης: Η παρέμβαση φοιτητών για Τέμπη, Πύλο και pushbacks

Όπως αναφέρει το cyclades24.gr, oι νεαροί αθλητές και αθλήτριες που αγωνίστηκαν στις κατηγορίες Οπτιμιστ και ILCA 4 σχημάτισαν με τα σκάφη τους τον αριθμό “57”, συμβολίζοντας τις 57 ζωές που χάθηκαν στο σιδηροδρομικό δυστύχημα των Τεμπών.

Οι ιστιοπλόοι, παρά τις δυσκολίες του εγχειρήματος, κατάφεραν να συντονιστούν και η θάλασσα της Άνδρου αποτέλεσε το φόντο το ενός δυνατού μηνύματος.

Πηγή: News 24|7

Που φεύγουν

Που χάνονται μια μέρα

Φωνές

Τη νύχτα

Μακρινές φωνές

Μάνας τρελής στους έρημους δρόμους

Κλάμα παιδιού χωρίς απάντηση

Ερείπια

Σαν τρυπημένες σάπιες σημαίες

Εφιάλτες,

Στα σιδερένια κρεβάτια

Όταν το φως λιγοστεύει

Τα ξημερώματα.

(Μα ποιος με πόνο θα μιλήσει για όλα αυτά;).

*Παρενθέσεις (Στον Νίκο Ε… 1949), Τα ποιήματα 1941 – 1971, εκδόσεις Νεφέλη

*Σκίτσο: Ababa Asteriou

Αλήθεια τώρα; Μπαίνει στη ζυγαριά ο ανθρώπινος πόνος; Το αίσθημα της δικαιοσύνης που νιώθει ένας άνθρωπος που έχασε έναν δικό του άνθρωπο με έναν φρικτά εγκληματικό τρόπο δε διακρίνει ποιος είναι στην εξουσία. Δεν υπάρχει η έννοια της ιδιοτέλειας στο κίνητρό του, όπως υπάρχει στη λογική και την αξιοπρέπεια του δικού σας κόσμου. Δεν ενδιαφέρουν κανέναν και καμία οι θεσμοί σας και το «τείχος», που υψώνετε για να τους προστατεύσετε, όταν η αγανάκτησή του φτάνει μέχρι τα δόντια. Δεν έχουν καμία αξία τα επικοινωνιακά κόλπα και το damage control, όταν οι μπουλντόζες μαζί με το χώμα, σήκωναν και ανθρώπινα υπολείμματα. Και κυρίως δεν έχετε καμιά αξία εσείς οι ίδιοι μπροστά στην οργή των πολλών.

Η ιστορία των Τεμπών είναι ένα case study, που περιέχει όλες τις χαρακτηριστικές αρρώστιες του ελληνικού αστικού κράτους. Διαφθορά, ρουσφέτι, οικογενειοκρατία, απαξίωση κρίσιμων κοινωνικά δομών, ιδιωτικοποιήσεις, εξυπηρέτηση συμφερόντων, ανασφάλεια, διαπλοκή, συγκάλυψη ευθυνών, ατιμωρησία. Είναι μια τεράστια απόδειξη ότι όχι μόνο δεν τους ενδιαφέρει η ανθρώπινη ζωή, αλλά είναι αποφασισμένοι να πατήσουν μέχρι και πάνω στα κεφάλια μας για να διατηρήσουν αυτό που έχουν. Είναι ο κυνισμός που τον έχουν κάνει σημαία μην έχοντας κανένα όριο, ούτε καν το σεβασμό στη μνήμη των νεκρών.

Και όσο συνεχίζεται να μετριέται ο θρήνος με επικοινωνιακούς όρους, οι «άριστοι» να στύβουν το μυαλό τους για να περιορίσουν το πολιτικό κόστος, η κοινωνία βράζει. Η αίσθηση της αδικίας θεριεύει, η οργή μετατρέπεται σε συλλογική μνήμη και αυτή η μνήμη δεν θα σβήσει με μερικά προσχηματικά δάκρυα,στημένες συνεντεύξεις, απειλές και τσαμπουκάδες. Δεν μπορεί να σβήσει, γιατί δεν είναι απλά η τραγωδία των Τεμπών. Είναι τα διαλυμένα νοσοκομεία, τα ακριβά ενοίκια, τρόφιμα και η ακριβή ενέργεια, τα κακοσυντηρημένα σχολεία, η αδιαφορία για την προστασία του περιβάλλοντος. Είναι ολόκληρη η χώρα που έχει γίνει ένας τόπος επικίνδυνος για όποιον δεν έχει την τύχη να ανήκει σε μια ομάδα προνομιούχων.

Επιχειρείται μια προσπάθεια να μετατραπεί η οργή σε παθητικότητα, να πειστούν οι άνθρωποι πως τίποτα δεν αλλάζει, πως έτσι λειτουργεί το σύστημα, πως έτσι ήταν πάντα. «Εμπιστευτείτε τη δικαιοσύνη που εμείς ορίζουμε την ηγεσία της και μην κατεβαίνετε στο δρόμο». Αλλά αυτή τη φορά, οι συνηθισμένες δικαιολογίες αρχίζουν να μην πιάνουν. Αυτή τη φορά, τα πρόσωπα των θυμάτων είναι εδώ, τα ονόματά τους χαράχτηκαν στη συλλογική μας συνείδηση. Αυτή τη φορά ο φόβος δεν αποτελεί εργαλείο στη θήκη τους.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο επικίνδυνο για την εξουσία από ανθρώπους που δεν έχουν τίποτα να χάσουν. Και αυτοί οι άνθρωποι γίνονται ολοένα και περισσότεροι. Γιατί κάθε έγκλημα σαν κι αυτό δεν είναι μόνο μια απώλεια ζωής. Είναι κι ένας ακόμα λόγος για να πάψει ο κόσμος να ανέχεται. Είναι ένας ακόμα λόγος η οργή των νεκρών, εκτός από το να γίνει ο φόβος τους, να διαλύσει τη σιωπή, να γίνει κραυγή, λυγμός και λέξεις.

Τα κεφάλια είναι στο ύψος του ήλιου. Τα σώματα δεν νιώθουν φόβο. Το μυαλό συγκρατεί ονόματα, πυκνές λέξεις, τα πρόσωπα, τα χέρια. Ένα μωρό κοιτάζει τη γυναίκα με τα ξανθά μαλλιά. Κάνει να την ακουμπήσει. Έχει καταλάβει ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Παρατηρεί τη γραμμή ανάμεσα στα φρύδια της. Είναι μωρό, ίσως ενός χρόνου. 

Η γυναίκα με τα ξανθά μαλλιά μιλάει για δικαίωση κάθε χαμένου ονείρου. «Όλοι μαζί θα βρούμε το χαμένο οξυγόνο». Το μωρό κουνάει τα πόδια του. Φυσάει αέρας, μονομιάς. Είμαστε όλοι ένα. Και νιώθουμε όλοι «ότι κάτι γίνεται».

Δεν μπορούμε να πετρώνουμε μπροστά στον θάνατο ανθρώπων, που θα ήταν εδώ, στο παρόν, αν.

Δεν μπορούμε να είμαστε απόντες. «Την αδικία την πληρώνουμε όλοι. Δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής».

Την Κυριακή, κανείς δεν έμοιαζε ανέμελος. Πόση αισιοδοξία, θεέ μου. Προλαβαίνουμε την ιστορία. Κρατάμε αναλλοίωτα τα ίχνη.

Δεν γίνεται, δεν μπορεί να υπάρχει μια γελοία τρύπα, που να κρύβει την πραγματική πραγματικότητα κι εμείς να προχωράμε χιλιόμετρα πάνω σε μπάζα.

Κάποιες φορές, δεν αντέχει η ίδια η ψυχή και προπορεύεται. Κι εσύ πρέπει να την ακολουθήσεις –όταν έχεις ψυχή-.

Έτσι έκαναν όσοι δεν ενηλικιώθηκαν με την πιο υποκοριστική εκδοχή τους. Μάθαμε να αγαπάμε το συγκλονιστικό. Έτσι δεν είναι;

Δεν την ξεχνάμε αυτή την αγάπη. Ακόμη και σε αυτή την εποχή. Αλλά η εποχή είμαστε εμείς.

Κεντρική φωτογραφία: Αργύρης Μακρής

Στο Στάδιο, οι χιλιάδες καρδιακοί χτύποι συντονίζονταν για να αρθεί, έστω και για λίγες ώρες, η ερημιά του πένθους, το τελεσίδικο του θανάτου, η μαυρίλα της αδικίας. Σκέφτηκα αυτό που πάντα ξέρω ότι τα πλάσματα της γης που χάνουν τα παιδιά τους έχουν τα πιο εύγλωττα μάτια. Μαθαίνουν τον κόσμο μέσα σε λίγες ώρες, αγωνίζονται να προλάβουν, έχουν την ίδια θαρραλέα στάση στα χαλάσματα, στα ερείπια, στο κέντρο της Αθήνας.

Ποτέ κανείς, όμως, τέτοια τύχη.

Πέρασαν εννιά μέρες από τότε και σήμερα, άκουσα ξανά αυτή τη μελωδία με αυτά τα λόγια. Έκλαψα. Αυτό μου είπε κι ένας φίλος, προχθές. Αυτό θα μου πει αύριο- μεθαύριο και κάποιος άλλος. Κι ενώ η ζωή συνεχίζεται, ενώ το άδικο κάνει θόρυβο σαν τρυπάνι, ενώ τα εύγλωττα μάτια υψώνονται κάθε μέρα, στο πιο περίοπτο σημείο. Σαν ήλιος.

Το τραγούδι του Φοίβου Δεληβοριά, με τίτλο «Δεν θα κάνω πίσω και δεν θα ξεχάσω», αφιερώθηκε στους γονείς των Τεμπών.

Που είσαι τώρα φως μου
Ήτανε γραμμένο
Νά’μαι εδώ για πάντα
Να σε περιμένω

Όσο κι αν κρατήσει
Να μην το ξεχάσεις
Όταν φτάσεις πάρε
Πάρε όταν φτάσεις

Θα το γράψει ο τοίχος
Θα το γράψει ο βράχος
Πως δεν ήταν μόνο
Ενός ανθρώπου λάθος

Θα το πει η σημύδα
Θα το πει κι ο κέδρος
Πως εδώ σκοτώνει
Όπου βρει το κέρδος

Θα το πει η λεβάντα
Θα το πει η μυρσίνη
Πως κυλάει στα μάτια
Η δικαιοσύνη

Μάτια του παιδιού μου
Που δεν θα φιλήσω
Δεν υπάρχει τρόπος πια
Να σταματήσω

Μέχρι να’ρθει ο πήχυς
Και το χαλινάρι
Μέχρι να’ρθει η Νέμεσις
Και να τους πάρει

Αν δεν βρω το τέρμα
Δεν θα ησυχάσω
Δεν θα σταματήσω
Δεν θα ξαποστάσω

Δεν θα κάνω πίσω
Και δεν θα ξεχάσω
Θα σε πάρω εγώ
Παιδάκι μου όταν φτάσω

Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί για το έγκλημα των Τεμπών. Τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως είναι παραπάνω από αρκετά για ν’ αναδείξουν τις κρατικές ευθύνες και βρίσκονται στη διάθεση όλων. Η προσπάθεια της κυβέρνησης να συγκαλύψει την υπόθεση, επίσης, βγάζει μάτι. Δηλώσεις γεμάτες κυνισμό κι απανθρωπιά, σαμποτάζ κάθε διαδικασίας διερεύνησης της υπόθεσης, θεατρινισμοί και ούτε ίχνος μιας ειλικρινούς συγγνώμης. Πιασμένοι χέρι – χέρι στο χορό της ξεφτίλας, υπουργοί, βουλευτές, παρατρεχάμενοι κομματάρχες, δημοσιογράφοι, εκπρόσωποι του Θεού και της δικαιοσύνης μάς «χάρισαν» φράσεις μνημείο σκατοψυχιάς. «Καλώς υπουργοποιήθηκαν οι βουλευτές που συμμετείχαν στην εξεταστική για τα Τέμπη, έκαναν τη βρώμικη δουλειά».

«Να ξέρετε ότι έναν κεκοιμημένο τον τιμάς πολύ με τη σιωπή, τον τιμάς πολύ με προσευχή, δεν τον τιμάς με τον θόρυβο». «Αν λέγαμε ότι ο σιδηρόδρομος έχει προβλήματα δε θα έμπαινε κανένας στα τρένα». «Η αναποδιά των Τεμπών». «Όχι και να χάσει τις εκλογές για ένα τρένο ο Κυριάκος μας». «Να βάλει κι αυτή πλάτη (σ.σ. τραυματίας των Τεμπών) για ν’ αλλάξει αυτή η χώρα». «Τι να κάνουμε; Αυτά συμβαίνουν, πηγαίνετε στην εκκλησία να σας βοηθήσει και κοιτάξτε μπροστά τη ζωή σας». «Είναι ντροπή και ντρέπομαι που θέτετε θέματα ασφαλείας». Αυτή η σκόνη κι άλλη τόση σηκώθηκε για να καλύψει τις εγκληματικές κυβερνητικές ευθύνες και να μετριάσει το επικοινωνιακό κόστος, όμως παράλληλα αποτελεί και μια ξεκάθαρη ομολογία ενοχής. Η μία καφρίλα στη διαχείριση διαδέχεται την άλλη. Μπάζωμα, βιολογικό υλικό, προσωπικά αντικείμενα και συντρίμμια πεταμένα σ’ ένα οικόπεδο, διαγραφή οπτικού υλικού από τους σταθμούς, παραποίηση ηχητικών συνομιλιών, βαφτίζεται τηλεδιοίκηση ένας τοπικός πίνακας χειρισμού. Όλα αυτά δίνουν την εντύπωση ότι δεν υπάρχει ίχνος ντροπής. Ο ανθρώπινος πόνος τοποθετείται πάνω στη ζυγαριά και οι ζωές μας δεν έχουν καμιά αξία μπροστά στο κέρδος.

Πέρα από τη σιωπή και τη συγκάλυψη που επιχειρείται, οι συγγενείς και οικογένειες των θυμάτων δεν αφήνουν το έγκλημα να ξεχαστεί. Το διαπίστωσα έντονα την περασμένη Παρασκευή, στη συναυλία μνήμης, στο Καλλιμάρμαρο. Είναι από τις σπάνιες στιγμές που βίωσα έντονα την ανάγκη της επαφής, της επικοινωνίας, το μοίρασμα μιας βαθιάς εμπειρίας και τη δημιουργία ενός αδερφικού κλίματος. Οι φωνές μας ενώθηκαν με τη μουσική και τα τραγούδια, σε μια συνθήκη σχεδόν ποιητική, ικανή για να οργανωθεί το κοινωνικό συναίσθημα. Ακούω τους κοφτερούς «Κοινούς Θνητούς», τον εύστοχο Δεληβοριά, την ανατριχιαστική Τσανακλίδου, τον ξεσηκωτικό Μάλαμα και τον «από άλλο σύμπαν» Παπακωνσταντίνου. Σκέφτομαι τους ανθρώπους μου, κοντά μου και μακριά μου. Μακάρι να μη χρειαζόταν να πάμε σε μια τέτοια συναυλία. Τώρα, όμως, είμαστε εδώ. Δεν ξεχνάμε, δε σιωπούμε, δεν κάνουμε πίσω. Θέλουμε δικαιοσύνη.

*Φωτογραφία: Μάριος Λώλος