«Αναρωτήθηκα αν είχα ποτέ πατέρα, όταν έγινα εγώ ο ίδιος πατέρας».

«Ένιωθα πως ο πατέρας μου δεν ήταν ο εαυτός του στη σχέση μας, σαν να ντρεπόταν να μας πλησιάσει».

«Περιμένουμε το πρώτο μας παιδί και στ’ αλήθεια αισθάνομαι χαμένος, φοβάμαι πως δεν θα τα καταφέρω».

«Η σύζυγος μου έχει αφοσιωθεί αποκλειστικά στα παιδιά και εγώ είμαι απλώς βοηθητικός και διεκπεραιωτικός»!

Αυτές είναι μερικές από τις πιο συχνές σκέψεις που άντρες μοιράζονται στα γραφεία μας. Η αλήθεια είναι πως το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας που έχει εκπονηθεί σχετικά με τον ρόλο του γονέα στη συναισθηματική ανάπτυξη και στη δημιουργία δεσμού προσκόλλησης, αφορά σε αυτόν την μητέρας. Πολύ πρόσφατα, ωστόσο, η επιστήμη έστρεψε τα μάτια της προς τον πατέρα και τη σημασία της σχέσης, στα χαρακτηριστικά του ενεργά και θετικά εμπλεκόμενου πατέρα. Επιπλέον, με τα χρόνια αναλύονται στοιχεία κάποιων πρώτων διαχρονικών μελετών που αναδεικνύουν τη θετική σχέση μεταξύ επαφής των παιδιών με τον πατέρα και υψηλής σχολικής επίδοσης, καλύτερης κοινωνικής επαφής και αρνητικής σχέσης σε ό,τι αφορά επικίνδυνες και βίαιες συμπεριφορές, άγχος και χαμηλή αυτοεκτίμηση.

Ποιος είναι τελικά ο ρόλος του πατέρα στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών;

Όπως η μητέρα, έτσι και ο πατέρας παίζει σημαντικό ρόλο στη σωστή συναισθηματική και σωματική ανάπτυξη ενός παιδιού:

Το βοηθά να αναπτύξει την αυτονομία, την ελευθερία για να ανακαλύψει τον κόσμο, το διευκολύνει να πειραματιστεί με τον αυτοέλεγχο, τα σωματικά και συναισθηματικά του όρια.
Είναι εκεί για να διδάξει υπομονή, αξίες, τον τρόπο να διοχετεύει και να εκφράζει θετικά και εποικοδομητικά την επιθετικότητά του.
Είναι εξαιρετικά σημαντικός ο ρόλος της προστασίας που παρέχει ο πατέρας στο παιδί του, η ασφάλεια και η σιγουριά ότι μια σταθερή φιγούρα θα είναι δίπλα του σε περίπτωση κινδύνου.
Εισάγει το παιδί στο κοινωνικό πλαίσιο, καθώς η παρουσία του είναι καταλυτική στον αποχωρισμό του παιδιού από τη μητέρα, την αντίληψή του ότι δεν είναι ένα αλλά δύο άτομα, στη διαμόρφωση της συνείδησης του φύλου. Καθώς η επαφή και η αγάπη της μητέρας θεωρούνται δεδομένες, το παιδί ως ξεχωριστό μέλος μιας κοινωνίας χρειάζεται να ακολουθήσει κανόνες και υποχρεώσεις.
Λειτουργεί ως δίοδος επικοινωνίας συναισθημάτων, εμπειριών και αντιλήψεων.
Ένας ενεργός και εμπλεκόμενος πατέρας βοηθά το παιδί να αναπτυχθεί γνωστικά και συναισθηματικά (Nugent, 1991).

Ακόμα και πριν τη γέννηση, ο πατέρας έχει σχέση με το μωρό, μια σχέση που ωστόσο περνά μέσα από τη μητέρα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν ο πατέρας συμμετέχει τόσο πρακτικά όσο και συναισθηματικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, με όλη την αγάπη του δίπλα στη μητέρα και τις αλλαγές στην ψυχολογική και σωματική της κατάσταση. Ένας πατέρας που συνοδεύει την έγκυο σύντροφό του στους τακτικούς ελέγχους, είναι παρών στα υπερηχογραφήματα, στα προγεννητικά μαθήματα, έχει μια θετική στάση στη νέα της εικόνα τονίζοντάς της ότι η εγκυμοσύνη αποτελεί δώρο της φύσης, ανακουφίζοντάς την από τις αγωνίες και τις ανασφάλειες, έχει ήδη δεσμό με το μωρό – κάτι που το μωρό αισθάνεται βαθιά. Μελέτες έχουν δείξει ότι η θετική και συναισθηματικά ενεργή παρουσία του πατέρα μειώνει τα επίπεδα στρες τόσο στη μητέρα όσο και στο μωρό. (Αlio, 2010).

Όταν το μωρό γεννιέται, ο πατέρας έχει την ευκαιρία να ενισχύσει αυτόν τον δεσμό με το παιδί αλλά και με την σύντροφό του βοηθώντας στη διαδικασία του θηλασμού. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ανταγωνίζεται ή να νιώθει ότι εξαιρείται από τη σχέση αυτή.

Η στοργική σχέση μεταξύ πατέρα και μωρού τροφοδοτείται από μικρές χειρονομίες όπως η αγκαλιά του μωρού για να κοιμηθεί, ένα απαλό μασαζάκι, το μπάνιο, η αλλαγή της πάνας, ένα τραγούδι, μια βόλτα, η άμεση απόκριση στο κλάμα του. Κάθε φορά που το κάνει, το μωρό συνδέει τη μυρωδιά και τη φωνή του πατέρα του με ευχάριστες στιγμές που προσφέρουν ασφάλεια.

Κατά τη διάρκεια αυτού του πρώτου σταδίου ανάπτυξης, είναι σημαντικό για τη μαμά να κάνει χώρο στον μπαμπά. Και αυτός πρέπει να μπορεί να συμμετέχει στην εκπαίδευση του παιδιού του. Εάν ο πατέρας επενδύει τον εαυτό του για να περνά ουσιαστικό χρόνο με το νεογέννητο, το μωρό του θα τον αναγνωρίσει ως αγαπημένη ασφαλή και φροντιστική γονική φιγούρα. Αυτό το συναίσθημα θα βοηθήσει να οικοδομήσουν όλα τα μέλη της οικογένειας αυτοεκτίμηση σε σταθερά θεμέλια. Ας μην ξεχνάμε ότι και οι γονείς «μεγαλώνουμε» συναισθηματικά μαζί με τα παιδιά μας.

Πατέρας και παιδί στη νηπιακή και παιδική ηλικία

Για το μικρό παιδί, ο πατέρας λειτουργεί ως σύνδεσμος με τον εξωτερικό κόσμο, είναι ο φορέας της δύναμης, της ασφάλειας και της εξουσίας ακόμα κ αν αυτό ακούγεται στερεοτυπικό. Το αγόρι ταυτίζεται και αποκτά πρότυπο ρόλου και το κορίτσι συνειδητοποιεί τον δικό της ρόλο. Η διάδρασή του με το παιδί είναι πιο συχνή, παίζουν περισσότερο και μέσα από το παιχνίδι αποκτά κοινωνικές και γνωστικές δεξιότητες, επιλύει συγκρούσεις και προβλήματα, μαθαίνει να ματαιώνεται, να προσπαθεί ξανά, να διεκδικεί.

Καθώς το παιδί προχωρά στην ανάπτυξη του, ένας ζεστός, συνεπής στην παρουσία του και μη κατευθυντικός πατέρας απαντά στις ερωτήσεις του παιδιού με ειλικρίνεια και αμεσότητα, γίνεται πρότυπο μέσα από τη σχέση του με τη μητέρα. Είναι ωστόσο σημαντικό να τονίσουμε ότι η ποιότητα της σχέσης και όχι η ποσότητα παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη. Ένας πανταχού παρών αλλά επεμβατικός ή αντίθετα απορριπτικός και αυταρχικός πατέρας δεν αφήνει χώρο στο παιδί να πειραματιστεί, να επιτύχει μόνο του και να τονώσει την αυτοεικόνα του, δεν το βοηθά να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς όταν το παιδί έχει την ανάγκη του ώστε να το ηρεμήσει, να το αποφορτίσει και να το ενισχύσει σε περίπτωση αποτυχίας.

Το παιδί έχει ανάγκη από την παρουσία του σε σημαντικές στιγμές της ζωής του, στην πρώτη μέρα στο σχολείο, στην παράσταση, στους αθλητικούς του αγώνες, στην πρώτη συναυλία. Στην περίπτωση που το ζευγάρι δεν ζει μαζί, ο πατέρας χρειάζεται να βρει τρόπους να δηλώνει τη ζεστή του παρουσία μέσα από μηνύματα, τηλεφωνήματα, συχνές συναντήσεις, συζητήσεις.

Ο πατέρας και ο έφηβος

Η εφηβεία είναι η περίοδος της αμφισβήτησης κάθε μορφής αυθεντίας και εξουσίας και άρα και των γονικών ρόλων. Ο έφηβος, στην προσπάθεια του να αυτονομηθεί, γίνεται επιθετικός, υιοθετεί συχνά αντιδραστικές συμπεριφορές, προκαλεί ρήξη. Ο πατέρας και η μητέρα βάλλονται, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι έχουν κάνει λάθη στη διαπαιδαγώγηση. Συχνά, μάλιστα, νιώθουν ότι έχουν αποτύχει στον ρόλο τους ως γονείς. Ιδιαίτερα ο πατέρας που φέρει τον ρόλο του συμβουλάτορα, του προστάτη, του προτύπου προσκρούει πάνω στην αίσθηση παντοδυναμίας του εφήβου δημιουργώντας εντάσεις και χάσματα. Το αγοράκι, που τον έβλεπε μέχρι πριν λίγο καιρό σαν ήρωα, τώρα αντιμιλά και εκφράζει διαφορετικές κοινωνικές και πολιτικές απόψεις με στόχο την πρόκληση και τη διαφοροποίηση.

Η έφηβη κόρη με τη σειρά της διαφοροποιείται συχνότερα με τρόπο πιο διαλλακτικό, διεκδικεί την έκφραση των συναισθημάτων της, την ισότιμη θέση της στη λήψη αποφάσεων στην οικογένεια, ζητά να βγει με φίλους, να ντυθεί σαν γυναίκα, να φλερτάρει, να εξερευνήσει τη σεξουαλικότητά της. Ο πατέρας δυσκολεύεται συχνά να δει το κοριτσάκι του να αλλάζει, με αποτέλεσμα τα δύο μέρη να βρίσκονται σε ένταση και άμεση ή έμμεση αμφισβήτηση για χρόνια.

Φυσικά, όλα τα παραπάνω είναι συνάρτηση της επικοινωνίας και της διάθεσης σύγκλισης μεταξύ των εφήβων και της πατρικής μορφής, του τύπου δηλαδή του γονικού ρόλου που υιοθετεί τόσο ο πατέρας σας όσο και οι δύο γονείς σαν σύστημα.

Στον εγκέφαλο του μπαμπά μου!

Όλοι γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος της μητέρας παρουσιάζει αλλαγές τόσο κατά την εγκυμοσύνη όσο και κατά το μεγάλωμα του μωρού. Η εγκυμοσύνη, ο θηλασμός καθώς και η καθημερινή φροντίδα του παιδιού δημιουργούν νέες συνάψεις στον εγκέφαλο ώστε να λειτουργήσει άμεσα και αποτελεσματικά στον νέο ρόλο. Η έκκριση της ωκυτοκίνης αυξάνεται, ενισχύοντας την ευαισθησία και την αντίληψη της συναισθηματικής κατάστασης και των αναγκών του μωρού, ώστε να το ικανοποιήσει.

Τι συμβαίνει όμως στον πατέρα; Οι Gordon et al. το 2010 στο «Κέντρο ‘Έρευνας του Εγκεφάλου» στο Πανεπιστήμιο Bar-llan στο Ισραήλ, έδειξαν ότι, εάν ένας άνδρας έχει πρωταρχικό ρόλο στη φροντίδα του μωρού του, παρουσιάζει τις ίδιες νευρονικές αλλαγές με μια γυναίκα. Στον εγκέφαλό του δημιουργούνται νέες συνάψεις με αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη ευαισθησία στον συναισθηματικό κόσμο των παιδιών. Αυτό φυσικά αποτελεί με τη σειρά του προαπαιτούμενο για την ανάπτυξη υγιούς και ασφαλούς τύπου προσκόλλησης και με τον πατέρα.

Συνεπώς, η παλιά αντίληψη του πατέρα «κουβαλητή», αυτού δηλαδή που αναλαμβάνει μόνο τα πρακτικά θέματα που αφορούν το μεγάλωμα και είναι θεατής της ανάπτυξης, ευτυχώς υποχωρεί με τα χρόνια. Δίνει την θέση της σε μια πιο δίκαιη κατανομή ρόλων που βοηθά τον δεσμό με το παιδί και ενισχύει θετικά τόσο την αυτοεκτίμηση των γονέων αλλά και τις σχέσεις του ζευγαριού.

*Η κα. Κατερίνα Χοτζόγλου είναι Κλινική Ψυχολόγος ΜΑ – Παιδοψυχολόγος MSc – Ψυχοθεραπεύτρια και Ψυχολόγος των Εκπαιδευτηρίων Καίσαρη

Ξεκινώντας το 1938, ο Dr. Arlie Bock της ιατρικής σχολής του Harvard, εστίασε σε 268 πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν να υποβάλλονται σε εκτενείς σωματικούς ελέγχους, να απαντούν σε ερωτηματολόγια και να κάνουν συνεντεύξεις σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους, για να βοηθήσουν τους ερευνητές να πετύχουν τον στόχο τους. Από τους 268 συμμετέχοντες, οι πιο σημαντικές αλλαγές συνέβησαν στους άντρες γύρω στα 40 τους. Για παράδειγμα, ο ένας έγινε πρόεδρος των Η.Π.Α (John F. Kennedy), ένας διάσημος συγγγραφέας και τέσσερις έθεσαν υποψηφιότητα για γερουσιαστές. Αρκετοί, βέβαια, ήταν και εκείνοι που βίωσαν πολύ δυσάρεστες εμπειρίες και καταρρακώθηκαν. Και ενώ σαφής απάντηση δεν δόθηκε, καθώς οι παράγοντες που οδηγούν στην ευτυχιά επηρεάζονταν από πολλά πράγματα, οι πιο ευτυχισμένοι συμμετέχοντες είχαν εστιάσει στα τρία παρακάτω στοιχεία:

Επιτυχία με μακροπρόθεσμο πλάνο

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, ο πρώτος πυλώνας για μια καλή ζωή είναι η επιτυχία. Όχι όμως εκείνη που έρχεται αμέσως ή με μεγάλη ευκολία. Η επιτυχία που βασίζεται στην προσπάθεια και έχει διάρκεια. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα βίωναν πολλά σκαμπανεβάσματα στη ζωή τους (όπως όλοι μας). Έτσι οι ερευνητές δεν εστίασαν σε μια οποιαδήποτε στιγμή τους, αλλά στον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των εμπειριών τους. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι μια δυσκολία ή αναποδιά στη ζωή δεν σημαίνει ότι θα μείνουμε μακριά από την επιτυχία και την καλή ζωή για πάντα. Αντίθετα, όσοι εστίασαν στο μέλλον, άφησαν πίσω τα δύσκολα και κοίταξαν μπροστά κατέφεραν να επιτύχουν στο τέλος.

Από την άλλη πλευρά, εκείνοι που γνώρισαν πολύ νωρίς μεγάλη δόξα δεν ήταν πάντα επιτυχείς στη ζωή τους. Για παράδειγμα, ο John Hines, που ήταν ο συμμετέχων υπόδειγμα στην έρευνα, τα είχε όλα τακτοποιημένα. Ήταν παντρεμένος, επιτυχημένος επαγγελματικά και άριστος στο σχολείο και τις σπουδές. Αλλά γύρω στα 30 του άρχισε να καπνίζει και να πίνει, έκανε εξωσυζυγική σχέση και τελικά πέθανε εντελώς ξαφνικά. Το άκρο αντίθετο ήταν ένας άλλος συμμετέχων, ο Godfrey Camille, στον οποίο οι επιστήμονες έδιναν τις λιγότερες πιθανότητες επιτυχίας. Έτρωγε μόνος από τα 6 του, προσπάθησε να αυτοκτονήσει και δεν μπορούσε να ξεπεράσει τα παιδικά του τραύματα. Στα 35 του ένιωσε «κάτι να αλλάζει μέσα του», όπως είπε. Έγινε ψυχίατρος και χρησιμοποιήσε τις εμπειρίες της ζωής του, για να βοηθήσει τους άλλους. Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι μέχρι να πεθάνει είχε γίνει ένας από τους πιο ευτυχισμένους συμμετέχοντες στην έρευνα.

Συναισθηματική νοημοσύνη

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι εκείνοι που ανταποκρίνονταν πιο δυναμικά και θετικά στα προβλήματα της ζωής ήταν υγιέστεροι ψυχικά και συναισθηματικά από εκείνους που έβλεπαν με περισσότερο αρνητισμό τα πράγματα. Επίσης, διαπίστωσαν ότι σε έναν βαθμό η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να διδαχθεί και να βελτιωθεί με τα χρόνια, αν και ορισμένοι από τους συμμετέχοντες ξεκίνησαν με πολύ θετικούς δείκτες στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό και αργότερα στη ζωή τους ανέπτυξαν δυσάρεστες συνήθειες (το παράδειγμα του Hines ισχύει και εδώ). Σε γενικές γραμμές, πάντως, η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να αναπτυχθεί και να βελτιωθεί με τα χρόνια και να συμβάλλει στην προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξη, υποστηρίζουν οι ερευνητές του Harvard.

Σχέσεις

«Η μοναξιά σκοτώνει. Είναι τόσο δυνατή όσο ο αλκοολισμός ή το τσιγάρο», είπε ο Robert Waldinger καθηγητής του Harvard, μέλος της επιτροπής της έρευνας και ψυχίατρος, σε ομιλία στην οποία παρουσίασε τα αποτελέσματα της έρευνας. Αποδείχθηκε ότι ένας από τους πιο σημαντικούς παράγοντες για μια καλή ζωή ήταν οι μακροχρόνιες και σημαντικές σχέσεις. Υπήρξε άμεση συσχέτιση της ατομικής ευτυχίας με την ευτυχία που νιώθουμε σε μία σχέση. «Οι άνθρωποι που ήταν ικανοποιημένοι με τη σχέση τους στα 50 ήταν πιο υγιείς στα 80. Οι δυνατές σχέσεις συμβάλλουν στην καθυστέρηση της νοητικής και σωματικής παρακμής. Η φροντίδα του σώματος είναι σημαντική για μια καλή ζωή, αλλά το ίδιο σημαντική είναι και η διατήρηση καλών σχέσεων», σημείωσε ο Robert Waldinger.

Άλλοι παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε μια καλή και ευτυχισμένη ζωή είναι η κοινωνικοποίηση, το να ξέρεις πότε να τα παρατάς, η ειλικρίνεια στις σχέσεις και η εκτίμηση στα αγαπημένα πρόσωπα.

Πηγή: marie claire

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, οι ελέφαντες φωνάζουν ο ένας τον άλλον χρησιμοποιώντας ατομικά ονόματα, που εφευρίσκουν ο ένας για τον άλλον. Στην μελέτη που δημοσιεύθηκε τον περασμένο Ιούνιο, στο περιοδικό Nature Ecology & Evolution, μια ομάδα διεθνών ερευνητών χρησιμοποίησε έναν αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για να αναλύσει τα καλέσματα δύο άγριων κοπαδιών αφρικανικών ελεφάντων της σαβάνας, στην Κένυα.

Η έρευνα «όχι μόνο δείχνει ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν συγκεκριμένους ήχους για κάθε άτομο, αλλά ότι αναγνωρίζουν κι αντιδρούν σε ένα κάλεσμα που απευθύνεται στους ίδιους, ενώ αγνοούν εκείνα που απευθύνονται σε άλλους», δήλωσε ο συμπεριφορικός οικολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο Michael Pardo, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Όπως αναφέρει ο Guardian, οι ερευνητές «κοσκίνισαν» τους ήχους των ελεφάντων που καταγράφηκαν στο εθνικό καταφύγιο Samburu και στο εθνικό πάρκο Amboseli της Κένυας μεταξύ 1986 και 2022.

Διαχωρισμός ήχων με τη χρήση Α.Ι.

Χρησιμοποιώντας έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης, εντόπισαν 469 διαφορετικά καλέσματα, τα οποία περιλάμβαναν 101 ελέφαντες που ήταν πομποί ενός καλέσματος και 117 που ήταν δέκτες.
Οι ελέφαντες βγάζουν ένα ευρύ φάσμα ήχων, από δυνατά σαλπίσματα μέχρι γουργουρητά τόσο χαμηλά που δεν μπορεί να τα πιάσει το ανθρώπινο αυτί.

Στα καλέσματα των ελεφάντων, δεν χρησιμοποιούνταν πάντα ονόματα. Αλλά, όταν φώναζαν ονόματα, συχνά ήταν από μεγάλη απόσταση κι όταν οι ενήλικες απευθύνονταν σε νεαρούς ελέφαντες. Οι ενήλικες ήταν, επίσης, πιο πιθανό να χρησιμοποιούν ονόματα από ό,τι τα μικρά, γεγονός που υποδηλώνει ότι μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να μάθει κανείς αυτό το ιδιαίτερο ταλέντο.

Το πιο συνηθισμένο κάλεσμα ήταν «ένας αρμονικά πλούσιος, χαμηλής συχνότητας ήχος», σύμφωνα με τη μελέτη. Όταν οι ερευνητές έπαιξαν σε έναν ελέφαντα μια ηχογράφηση ενός φίλου ή μέλους της οικογένειάς του να φωνάζει το όνομά του, το ζώο ανταποκρίθηκε θετικά και «ενεργητικά», δήλωσαν οι ερευνητές. Ο ίδιος ελέφαντας ήταν πολύ λιγότερο ενθουσιώδης, όταν του έπαιζαν τα ονόματα άλλων.

Ικανότητα για αφηρημένη σκέψη

Ενώ τα δελφίνια και οι παπαγάλοι απευθύνονται σε άλλο ζώο του είδους τους μιμούμενοι τον ήχο του, οι ελέφαντες είναι το πρώτο είδος μετά τον άνθρωπο, που διαπιστώνεται ότι χρησιμοποιεί ονόματα που δεν περιλαμβάνουν μίμηση, ισχυρίζονται οι ερευνητές.

«Το γεγονός ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν μη μιμητικούς ήχους για να ονομάζουν άλλους ελέφαντες, δείχνει ότι έχουν την ικανότητα για αφηρημένη σκέψη», δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης George Wittemyer.

Παρά τις διαφορές μας, οι άνθρωποι και οι ελέφαντες μοιράζονται πολλές ομοιότητες, όπως «εκτεταμένες οικογενειακές μονάδες με πλούσια κοινωνική ζωή, που υποστηρίζονται από εξαιρετικά ανεπτυγμένους εγκεφάλους», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της οργάνωσης Save the Elephants, Frank Pope. «Το γεγονός ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν ονόματα ο ένας για τον άλλον είναι πιθανότατα μόνο η αρχή των αποκαλύψεων που θα ακολουθήσουν».

Πηγή: notospress.gr