Μια πρόσφατη έρευνα της εφαρμογής γνωριμιών Wisp, στην οποία συμμετείχαν 1.500 singles, έδειξε ότι το 63% ένιωσε απογοήτευση όταν γνώρισε κάποιον που δεν ανταποκρινόταν στο προφίλ του. Τα πιο συνηθισμένα κλισέ που αποδείχθηκαν παραπλανητικά ήταν τα «αγαπώ να ταξιδεύω» (68%) και «είμαι περιπετειώδης» (51%), ενώ ακολουθούν δηλώσεις όπως «επιχειρηματίας» (39%), «foodie» (34%) και «αυθόρμητος» (29%).

Η Sylvia Linzalone, ειδική σε θέματα dating της Wisp, τονίζει στο Indy100 ότι αυτή η πρακτική προκαλεί κόπωση από τις εφαρμογές γνωριμιών, καθώς «η απογοήτευση όταν κάποιος δεν ανταποκρίνεται στο βιογραφικό του μειώνει την εμπιστοσύνη και κάνει τη διαδικασία να φαίνεται επιφανειακή και ψεύτικη».

Η ίδια συμβουλεύει να δίνετε προσοχή στις συγκεκριμένες λεπτομέρειες αντί για τις γενικότητες. Για παράδειγμα, το να περιγράφει κάποιος τον εαυτό του ως απλό «ταξιδιώτη» μπορεί να είναι κόκκινη σημαία, ενώ κάποιος που αναφέρει ότι «τον επόμενο μήνα θα κάνει πεζοπορία στους Άνδεις» μάλλον είναι πιο ειλικρινής.

«Η καλύτερη άμυνα απέναντι στο bio-baiting είναι να μεταφέρετε τη συνομιλία από την εφαρμογή στην πραγματική ζωή όσο το δυνατόν γρηγορότερα, ώστε να περιοριστεί η φαντασίωση και η απογοήτευση».

Το bio-baiting είναι μόνο μία από τις σύγχρονες τοξικές τάσεις του dating, όπως είναι και το shrekking, όταν κάποιος επιλέγει να μειώσει την αξία ή τον εαυτό του, για να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τον λιγότερο ελκυστικό σύντροφο, ελπίζοντας σε καλύτερη αντιμετώπιση ή το stashing, όταν ένα άτομο σε μια σχέση παίρνει συνειδητά την απόφαση να «κρύψει» τον/την σύντροφό του από τον στενό του κύκλο, το οποίο δεν είναι πάντα κακό. «Σε κάθε περίπτωση, από το να αναρωτιέστε σε ποιο trend ανήκετε, είναι προτιμότερο να είστε ειλικρινείς απέναντι στον εαυτό σας και στο άτομο που σας ενδιαφέρει, ώστε να αναπτύξετε μία όσο το δυνατόν πιο υγιή σχέση γίνεται», συμβουλεύουν οι ειδικοί.

Πηγή: Marie Claire

Κι επειδή ως δημοσιογράφος Υγείας ασχολούμαι πολύ με το θέμα αυτό, σκέφτηκα για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας να κάνω κάτι διαφορετικό. Αντί να γράψω ένα άρθρο αυτοφροντίδας, να ζητήσω από τη Γεωργία Χριστίνα Κανελλοπούλου, Ψυχολόγο – Οικογενειακή Σύμβουλο, να μοιραστεί τις σκέψεις που της προκαλεί αυτή η ημέρα που επικεντρώνεται στο επιστημονικό της αντικείμενο.

Πώς βλέπει την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας η ψυχολόγος

Κάθε χρόνο, στις 10 Οκτωβρίου, η μέρα είναι αφιερωμένη στην Ψυχική Υγεία και στην ενημέρωση γύρω από αυτήν. Για μένα ως ψυχολόγο, η μέρα αυτή δεν είναι απλώς μία υπενθύμιση για το πόσο σημαντική είναι η φροντίδα της ψυχής μας. Είναι μία αφορμή για ουσιαστικό στοχασμό: «Πόσο έχουμε προχωρήσει και πόσο δρόμο έχουμε ακόμα για να αγκαλιάσουμε την αξία της ψυχικής υγείας;»

Η ψυχική υγεία ως στοίχημα με τον εαυτό μας και όχι ως πολυτέλεια

Με γνώση πως το να φροντίζεις την ψυχική σου υγεία σημαίνει για τους περισσότερους αποκλειστικά να κάνεις ψυχοθεραπεία, θεωρείται αυτό πολλές φορές ένα ακριβό «χόμπι». Αντίστοιχα στην πρόληψη της σωματικής υγείας μπορεί να υπάρχει γυμναστική ή διατροφή που να είναι ακριβή η επένδυσή τους. Και επειδή ακριβώς χρειάζονται και τα δύο, αναρωτιέμαι τι είναι αυτό που μας σταματάει από τη φροντίδα του ψυχισμού και από την απόκτηση προληπτικών εργαλείων πριν οι δυσκολίες γίνουν πιο βαριές;

Τα «αόρατα βάρη» που κουβαλάμε

Στις συνεδρίες, συχνά συναντάω ανθρώπους που δεν κατανοούν τη θλίψη ή το άγχος τους μέχρι αυτό να τους «μουδιάσει» ολοκληρωτικά. Τα αόρατα βάρη δεν είναι πολλές φορές αιτίες που φαίνονται, όπως π.χ. αγχώνομαι για ένα deadline στην εργασία μου. Μπορεί να είναι οι ενοχές, οι συγκρίσεις, τα αμέτρητα «πρέπει», τα οποία συσσωρεύονται σιωπηλά. Αυτή η μέρα είναι μία ευκαιρία να ρίξουμε μία πιο αληθινή ματιά μέσα μας και να ρωτήσουμε τον εαυτό μας «τι κουβαλάω χωρίς να το καταλαβαίνω;»

Σιωπή και Ψυχική Υγεία

Το στίγμα συνεχίζει να υπάρχει. Όχι με τον ίδιο τρόπο, αλλά είναι εκεί. Πολλοί είναι αυτοί που διστάζουν να ζητήσουν βοήθεια από φόβο μήπως θεωρηθούν αδύναμοι. Η αναζήτηση βοήθειας είναι μία γενναία πράξη. Μέσω αυτής θα σπάσεις αρνητικούς κύκλους πόνου, θα βρεις τρόπους να στέκεσαι με ανθεκτικότητα απέναντι στις δυσκολίες.

Ο θεραπευτικός καναπές

Συχνά, στην ησυχία του θεραπευτικού χώρου ακούω φράσεις όπως «Δεν ξέρω γιατί αγχώνομαι πραγματικά ή ποιο συγκεκριμένο πράγμα στη ζωή μου μου προκαλεί θλίψη.» «Αφού στη ζωή μου είναι όλα καλά, γιατί νιώθω συνέχεια κουρασμένος;» Αυτές οι στιγμές στις συνεδρίες πραγματικά με συγκινούν, γιατί αποκαλύπτουν πόσο ύπουλο και αόρατο μπορεί να είναι το άγχος. Δεν χρειάζεται να έχεις κάποιο εμφανές τραύμα. Δεν έρχεται πάντα ο πόνος από μεγάλα γεγονότα. Αντιθέτως, έρχεται με μικρές, συσσωρευμένες πιέσεις που το άτομο δεν έχει μάθει να αναγνωρίζει. Σε εκείνο το σημείο ακριβώς είναι που ξεκινάει και η δουλειά μου, να βοηθήσω τον άνθρωπο να βάλει σε λέξεις αυτό που νιώθει, να το δει, να το ονομάσει. Όταν ένα δύσκολο συναίσθημα το ονοματίζω, παύει να είναι απειλή και αρχίζω να έχω τον έλεγχο πάνω του.

Τι μπορούμε όμως να κάνουμε σήμερα πρακτικά;

Δεν χρειάζεται όλοι να γίνουμε ειδικοί για να συμβάλλουμε στη βελτίωση της ψυχικής υγείας γύρω μας. Είναι αυτές οι μικρές κινήσεις που μπορούν να κάνουν τη διαφορά:

• Να δίνουμε χώρο και χρόνο σε συζητήσεις με τους ανθρώπους μας.
• Να ρωτάμε τον άλλον πραγματικά «πώς είσαι; πώς νιώθεις;» και να περιμένουμε να ακούσουμε χωρίς να διακόψουμε.
• Να αναγνωρίζουμε ότι στα δύσκολα «μονοπάτια» δεν είμαστε μόνοι.
• Να καλλιεργούμε μικρές στιγμές σύνδεσης (χαμόγελο, αγκαλιά).
• Να μη προσποιούμαστε ότι νιώθουμε καλά ενώ δεν ισχύει.

Ένα μήνυμα προς τους συναδέλφους

Την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας σκέφτομαι επίσης όλους τους συναδέλφους, όπου καθημερινά κάθονται δίπλα σε ανθρώπους μέσα στον πόνο τους. Η δουλειά ενός ψυχολόγου είναι απαιτητική, μοναχική, συχνά αόρατη, και πολλές φορές κουβαλάμε και εμείς το βάρος όσων ακούμε. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η φροντίδα του θεραπευτή είναι εξίσου σημαντική με τη φροντίδα του θεραπευόμενου. Να βρίσκουμε και εμείς χώρους εποπτείας, στήριξης και ξεκούρασης. Άλλωστε, ένας θεραπευτής όταν έρθει σε επαφή με τα εύθραυστα κομμάτια του και τα φροντίσει, μπορεί πραγματικά να στηρίξει και να αγκαλιάσει τα σκοτεινά κομμάτια του ατόμου που έχει απέναντί του.

Κλείνοντας, η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας δεν είναι απλώς συμβολική. Είναι μία πρόκληση να σταθούμε λίγο, να κοιτάξουμε μέσα μας και γύρω μας και να αναρωτηθούμε «Τι είναι αυτό που χρειάζεται η ψυχή μου σήμερα;». Η απάντηση μπορεί να είναι πολύ πιο απλή από όσο φαντάζεσαι: μία αγκαλιά, μία παύση, το θάρρος να ζητάω βοήθεια.

Η ψυχική υγεία ας μην είναι προνόμιο των λίγων – ας σταθούμε με δυνατή φωνή στο ότι είναι δικαίωμα όλων.

Αρχικά, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας την φράση «Η επιδημία της μοναξιάς», όπως λέγεται κι αναλύεται σε διάφορες κοιτίδες, στις μεγάλες πόλεις. Είναι μία επιδημία αποκλειστικά ανθρώπινο δημιούργημα, πιστεύετε;

Η αλήθεια είναι ότι παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι τείνουν να νιώθουν όλο και πιο μόνοι. Μόνοι είτε κοινωνικά, με την έννοια του περιορισμού των συναναστροφών τους, είτε συναισθηματικά με την έννοια της απουσίας ουσιαστικής επικοινωνίας και σύνδεσης με τους γύρω τους. Το ότι αναλύουμε όλο αυτό ως επιδημία, δηλαδή ως μία απότομη αύξηση κι εξάπλωση του αισθήματος της μοναξιάς, ίσως είναι αποτέλεσμα τόσο του ότι το αντιλαμβανόμαστε και το επικοινωνούμε περισσότερο όσο και της επίδρασης των σύγχρονων ρυθμών ζωής. Δηλαδή, αφενός οι άνθρωποι τείνουν πλέον να αντιλαμβάνονται και να εκφράζουν περισσότερο την μοναξιά, ενώ παλαιότερα μπορεί να υπήρχε μία ενοχοποίηση, ακόμα και άγνοια, αυτής της συνειδητοποίησης, κι αφετέρου ο σύγχρονος ρυθμός ζωής, με τις αυξημένες ώρες εργασίας, την εστίαση στην ατομικότητα και όχι την συλλογικότητα, τις μεγάλες αποστάσεις και την επικέντρωση στο «κάνω» και όχι στο «είμαι», σίγουρα επιδεινώνει και τροφοδοτεί αυτό το συναίσθημα.

Γιατί όλοι συγκινούμαστε από μία φυγή προς κάτι πιο απλό, πιο συγκεντρωμένο, πιο ανθρώπινο; Ωστόσο, δύσκολα οι άνθρωποι εγκαταλείπουν μια συνήθεια, μια πόλη, όπως η Αθήνα, ένα επάγγελμα που δεν τους εκφράζει πια.

Ξέρουμε από την επιστήμη της ψυχολογίας ότι οι ανθρώπινες ανάγκες κατηγοριοποιούνται σε μία πυραμίδα, η οποία στην βάση της ξεκινάει από τις βιολογικές και απαραίτητες για την επιβίωση και καταλήγει στην αυτοπραγμάτωση–ολοκλήρωση (πυραμίδα Maslow). Ο πιο απλός τρόπος ζωής μας συγκινεί, γιατί μας γυρνάει στην βάση της πυραμίδας και μας φέρνει σε επαφή με τις πιο βασικές ανθρώπινες ανάγκες, τις οποίες τείνουμε πολλές φορές να παραμελούμε στην καθημερινότητα. Ως προς το ερώτημα γιατί δεν επιλέγουμε αυτή την αλλαγή και την επιστροφή στην πιο απλή ζωή, η απάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό βιολογική: ο ανθρώπινος εγκέφαλος προσπαθεί να διατηρήσει την ομοιόσταση του καταναλώνοντας όσο το δυνατόν λιγότερη ενέργεια∙ τα «μονοπάτια» που ξέρει και που έχει συνηθίσει, αυτά εμπιστεύεται και προσπαθεί να διαιωνίζει, γιατί αυτά θεωρεί πιο εύκολα, πιο ασφαλή και πιο γρήγορα. Η συνήθεια δηλαδή, δημιουργεί ένα comfort zone που μας δίνει μία ψευδαίσθηση ασφάλειας. Προτιμάμε να διατηρούμε μία όχι και τόσο ικανοποιητική καθημερινότητα, παρά να αναλάβουμε το ρίσκο της αλλαγής. Ο εγκέφαλός μας θέλει ξεβόλεμα, και ακριβώς αυτό είναι που ενισχύει η ψυχοθεραπεία.

Διάβασα ότι οι Ελληνίδες και οι Έλληνες είναι βαθύτατα εθισμένοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και το ένα φέρει το άλλο φυσικά. Όταν φυσικά ένας τέτοιος εθισμός ισχυροποιείται από την παιδική ηλικία.

Οι περισσότεροι από εμάς, ήδη από μικρές ηλικίες, πράγματι αναζητούμε διέξοδο από όλη αυτή την μοναξιά στα socia lmedia επιζητώντας έναν εύκολο τρόπο επαφής. Μπορεί τα social media να ανακουφίζουν πρόσκαιρα αυτό το συναίσθημα μοναξιάς, αλλά ίσως μακροπρόθεσμα το εντείνουν. Απάντηση σε αυτό φυσικά δεν είναι η δαιμονοποίηση της χρήσης των social media μη συμβαδίζοντας με την εποχή, αλλά η υπενθύμιση και άλλων πιο ουσιαστικών τρόπων σύνδεσης, επικοινωνίας και κοινωνικοποίησης.

Ποιες είναι οι πιθανές παγίδες όλου αυτού του εικονικού κόσμου, όταν εισάγεσαι σε αυτόν τόσο νωρίς;

Μερικές από τις πιο άμεσες παγίδες που μπορεί να προκύψουν από την αλόγιστη χρήση των social media, και ειδικά σε πιο μικρές ηλικίες, είναι η δημιουργία μη ρεαλιστικών προτύπων τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε μία αίσθηση κατωτερότητας, η μη ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και η πρόσβαση σε εικόνες και ερεθίσματα μη διαχειρίσιμα από τον παιδικό εγκέφαλο και την παιδική ψυχοσύνθεση. Επίσης, είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε τις επιδράσεις της οθόνης σε νευροβιολογικό επίπεδο, όπως την μη ορθή ανάπτυξη του εγκεφάλου στις πολύ μικρές ηλικίες, τον εθισμό στα υψηλά επίπεδα ντοπαμίνης και την αύξηση της διάσπασης της προσοχής. Η απάντηση σε όλα αυτά δεν είναι η απαγόρευση αλλά η χρήση των social media με μέτρο και με καθοδήγηση από τους γονείς, καθώς αυτά μπορούν να επιδράσουν και θετικά στην διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού προσφέροντάς του πρόσβαση στην γνώση, επαφή με συνομηλίκους και ψυχαγωγία.

Συγκρίνοντας διαχρονικά, βλέπετε ότι η ευελιξία, που ίσως είναι ένα όπλο ισορροπίας για τον άνθρωπο, θέλει κόπο για να κατακτηθεί σήμερα;

Πάντα ήθελε κόπο για να κατακτηθεί η ευελιξία. Όπως είπαμε, η φυσική τάση του εγκεφάλου είναι να μένει στα ίδια. Για αυτό και η  προσαρμοστικότητα και η ευελιξία είναι μίας μορφής ευφυΐα. Όσο περισσότερο βγαίνουμε από το comfort zone μας σε μικρά καθημερινά πράγματα, τόσο πιο εύκολο είναι να προπονήσουμε αυτήν την προσαρμοστικότητα η οποία, όπως είπαμε, είναι αυτή που δεν μας καθιστά δέσμιους της συνήθειας και μας ωθεί στο να τολμήσουμε την αλλαγή που χρειάζεται ο καθένας μας για την ισορροπία.

Αν το μάθημα ψυχολογίας είχε ενταχθεί στα σχολεία, (συνεχίστε εσείς την απόδοση της υποθετικής πρότασης).

Αν το μάθημα ψυχολογίας είχε ενταχθεί στα σχολεία, αρχικά σίγουρα η ψυχοθεραπεία δεν θα αντιμετωπιζόταν ως ταμπού, θα δημιουργούταν μία καλύτερη βάση για την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και θα καλλιεργούταν περισσότερο η αυτεπίγνωση και η ενσυναίσθηση. Σε κάθε περίπτωση όμως, πρέπει να δώσουμε σημασία στο από ποιον θα διδασκόταν, σε ποιο σύστημα και με τι σκοπό.

Ως ψυχολόγος έχετε κάπου βαρεθεί την κατάχρηση εννοιών; Ξαφνικά γύρω μας τόσοι άνθρωποι «με τόσο εξειδικευμένη γνώση». Πότε χάνεται το μέτρο;

«Ευ ζην», «αυτοφροντίδα», «κακοποίηση», «τραύμα», «τοξικότητα», είναι κάποιες από τις λέξεις που τείνουμε να ακούμε κατά κόρον και ίσως η υπερχρήση τους κινδυνεύει να αποδυναμώσει το νόημά τους. Παρότι είναι χρήσιμη η ψυχοεκπαίδευση πάνω σε τέτοιες έννοιες, δεν είναι κάθε δύσκολη εμπειρία «τραύμα», κάθε απότομη συμπεριφορά «τοξικότητα» και «αυτοφροντίδα» ο εγωισμός. Είναι σημαντικό να προσέχουμε τι ακούμε κι από πού, όπως επίσης και να μπορούμε να διαχωρίσουμε αυτό που λέμε «απλή και εκλαϊκευμένη ψυχολογία» από την πραγματική επιστήμη της ψυχολογίας. Εξάλλου, ο τρόπος που μιλάμε και η χρήση τέτοιου είδους «λέξεων δυνάμεως» καθορίζουν το πώς βιώνουμε το κόσμο, αλλά και το υποσυνείδητό μας. Είναι αυτό που λέμε «η γλώσσα δημιουργεί ιδεολογία».

Πάρα πολλές κουβέντες, πάρα πολλά άρθρα ξεκινούν με προτάσεις, όπως αυτή: Η ψυχική υγεία στην μετα-covid εποχή. Τι συνέβη σε εκείνους τους, πρωτόγνωρους για τον κόσμο, πρώτους μήνες του εγκλεισμού;

Για χρόνια, θα μελετούνται οι επιδράσεις του covid και του εγκλεισμού στην ψυχική υγεία, καθώς δεν μπορούμε ακόμα να έχουμε μία σαφή εικόνα όλων των συνεπειών. Κάποιες από τις πρώτες μελέτες μιλούν για αύξηση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας, δημιουργία και επιδείνωση του άγχους υγείας, αποξένωση από την σωματική επαφή  και αύξηση των περιστατικών  ενδοοικογενειακής βίας, με ό,τι αυτή συνεπάγεται. Παρόλα αυτά, υπήρχαν και εκείνοι που βίωσαν αυτήν την περίοδο ως ευκαιρία ενδοσκόπησης, παύσης και ουσιαστικής ξεκούρασης.

Εκφραζόμαστε όσο θέλουμε; Αγκαλιαζόμαστε; (Ωδή στο άγγιγμα που τείνει να εκλείψει κατά την γνώμη μου).

Στους σύγχρονους ρυθμούς ζωής που ο ελεύθερος χρόνος είναι περιορισμένος, φαίνεται να γίνεται όλο και πιο δύσκολη η έκφραση, η επικοινωνία και η σύνδεση. Τόσο η λεκτική όσο και η μη λεκτική επικοινωνία, που εκφράζεται με τη δοτικότητα, το νοιάξιμο και το άγγιγμα, πολλές φορές υποτιμώνται και ερμηνεύονται ως αδυναμία κι ευαλωτότητα. Αυτός είναι πολλές φορές και ένας από τους στόχους της ψυχοθεραπείας: η ενίσχυση της έκφρασης, η διευκόλυνση της επικοινωνίας τόσο με τον εαυτό μας όσο και με τους γύρω μας και η αποδοχή της ευαλωτότητας. Θα τολμήσω να πω ότι τρυφερότητα και εγγύτητα στην εποχή που ζούμε σημαίνουν γενναιότητα.

«Η πραγματική μας πατρίδα είναι η παιδική μας ηλικία». Πόσες φορές έχετε ακούσει και από θεραπευόμενους αυτή την φράση; Πού έγκειται η δύναμή της;

Η παιδική ηλικία δεν ξέρω αν είναι πατρίδα, είναι σίγουρα αφετηρία. Συχνά συναντάμε ανθρώπους που υιοθετούν τις παλιότερες θεωρίες της ψυχολογίας, σύμφωνα με τις οποίες η παιδική ηλικία είναι αυτή που καθορίζει εξ ολοκλήρου το άτομο. Αυτό που εγώ έχω να πω και αυτό που εκφράζει και η δική μου προσέγγιση είναι ότι το παρελθόν δεν καθορίζει απόλυτα το μέλλον. Είναι στο δικό μας χέρι το πώς θα επεξεργαστούμε το παρελθόν και το πόσο θα του επιτρέψουμε να μας καθορίσει. Όπως λέω και στους θεραπευόμενούς μου, δεν είμαστε το πρώτο που μας «βγαίνει», αλλά το δεύτερο. Δηλαδή δεν είμαστε υπεύθυνοι για τις αντανακλαστικές, αυτόματες αντιδράσεις και σκέψεις που αναδύονται από το υποσυνείδητό μας, αλλά για το πως αυτές τις χειριζόμαστε και τι αντισταθμιστικές στρατηγικές  φτιάχνουμε απέναντί τους. Φυσικά όλα αυτά τα εργαλεία μας τα δίνει η ψυχοθεραπεία και η ψυχοεκπαίδευση. Εμείς είμαστε αυτοί που σε μεγάλο βαθμό μπορούμε να καθορίσουμε το ποιοι είμαστε και το πού θέλουμε να πάμε. Αρκεί να υπάρχει πραγματική θέληση και σωστή κατεύθυνση.

*

Η Χριστίνα Ματσατσίνη Υφαντή είναι ψυχολόγος και διατηρεί ιδιωτικό γραφείο στον Άγιο Δημήτριο Αττικής. Είναι απόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κάτοχος άδειας ασκήσεως επαγγέλματος ψυχολόγου και τακτικό μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων. Έχει εκπαιδευτεί στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Κλινική Υπνοθεραπεία, στον Νευρογλωσσικό Προγραμματισμό (NLP), στο Mindfulness και στην Ερικσονιακή Υπνοθεραπεία στο Κέντρο Ψυχοθεραπείας και Μοντέρνας Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας. Είναι κάτοχος του Advanced Professional Diploma in Therapeutic Clinical Hypnotherapy (ΤCH) – Cognitive Behavioural Hypnotherapy (CBH) καθώς και του Professional Diploma: Clinical NLP and Mindfulness Practitioner & Advanced Ericksonian Hypnotherapy Practitioner. Επιπλέον, έχει ολοκληρώσει τη συμπληρωματική εκπαίδευση Understanding DSM-5 Diagnostic and Statistic Manual for Mental Disorders του Κέντρου Ψυχοθεραπείας και Μοντέρνας Εφαρμοσμένη Ψυχολογίας καθώς και τον Σεμιναριακό Κύκλο Εισαγωγής στη Μουσικοθεραπεία του Τομέα Μουσικοθεραπείας του Ωδείου Φίλιππος Νάκας. Από τον Σεπτέμβριο του 2024, εκπαιδεύεται στη Συστημική Ψυχοθεραπεία και Συμβουλευτική στο Κέντρο Συστημικής Μελέτης και Θεραπείας (Κε.Σ.Με.Θ.). Την περίοδο 2015 – 2016, πραγματοποίησε την πρακτική της άσκηση στη ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ 1145 – ΚΕ.Θ.Ε.Α. Από το 2019 έως το 2020, εργάστηκε εθελοντικά στο Τμήμα Μουσικοθεραπείας του Κέντρου Ημέρας του συλλόγου «Αμυμώνη» με άτομα με προβλήματα όρασης και πρόσθετες αναπηρίες, ενώ ταυτόχρονα από το 2019 έως το 2022, εργάστηκε ως Ψυχολόγος στο Κέντρο Ειδικών Θεραπειών Παιδιών και Ενηλίκων «H Αυλή του Παιδιού».

Σε ελεύθερη μετάφραση, σημαίνει: «Αιχμάλωτοι μιας ζωής σε κρίση. Μετατρέψτε τον θυμό σε απάντηση». Μάλιστα, η πρώτη φράση, η σκοτεινή, ήταν γραμμένη με μεγάλα γράμματα στην περιφέρεια ενός κύκλου και στο εσωτερικό του, η προτροπή ανάμεσα σε επαναστατικά αστέρια, ρόδια (!) και μια μεγάλη γροθιά. «Και γιατί σου θύμισε εμένα; Τόσο καταραμένος είμαι; Δεν έκανα και ποτέ παρέα με τον Πωλ Βερλαίν». Εντάξει, ψύχραιμα τώρα, δεν το πήρα προσωπικά. Άλλωστε, δεν έχουν κάτι μαζί μου οι κολεκτίβες νέων κομμουνιστών/στριών της Ισπανίας. Όπως και να ‘χει, συνδέθηκα κοινωνικά και υπαρξιακά. Βλέπεις, άμα έχεις καλούς φίλους στη ζωή, σε διαβάζουν τόσο εύκολα σαν εξώφυλλο αθλητικής εφημερίδας την περίοδο των μεταγραφών.

Είμαστε, στ’ αλήθεια, θυμωμένα άτομα που ζούμε σε κελιά; Κι αν μας θυμώνει η φυλακή, γιατί δεν σπάμε τα κάγκελα να βγούμε στον έξω κόσμο; Επειδή όποια γενίκευση και να επιχειρήσω να κάνω θα πάει κουβά, θα αναφερθώ μόνο σε μένα και σ’ αυτά που βλέπουν τα ματάκια μου. Αρκετοί άνθρωποι (μαζί κι εγώ) ζουν εντός των ορίων ενός αυστηρά καθορισμένου κοινωνικού, πολιτικού και οικονομικού πλαισίου/συστήματος, έρμαια των συνθηκών, που το ορίζουν. Σε κρίση το σύστημα; Σε κρίση κι εμείς. Οι θεσμοθετημένες, στον δυτικό κόσμο, δημοκρατικές ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα ποδοπατούνται, όταν συγκρούονται με οικονομικά συμφέροντα.

«Μα τι λες; Ζεις σε μια προηγμένη και δημοκρατική χώρα. Είσαι ελεύθερος!». «Ναι, κράτος μου, είμαι τόσο ελεύθερος όσο κι ένας άστεγος έχει την ελευθερία να επιλέξει σε ποιο παγκάκι να κοιμηθεί». Το κομμάτι της κοινωνικής πίτας, που μού αναλογεί, πέρα από μικρό, μου φαίνεται και ιδιαίτερα άνοστο. «Πώς νιώθεις μετά απ’ όλα αυτά;». «Θυμωμένος. Θυμός πάνω σε θυμό». Ωραία, το πετύχαμε! Η αδικία που έρχεται από τα πάνω συνήθως μετατρέπεται σε οργή κι έρχεται να κουμπώσει στο προσωπικό μου «δράμα», είτε ταιριάζει είτε όχι.

Ποτέ δεν τα πήγαινα καλά, όμως, με τον θυμό. Είτε στρεφόταν σε μένα, είτε αλλού. Ούτε από εμένα τον ίδιο δεν επέτρεπα να βγει. Η εικόνα ενός ανθρώπου, που δέχεται επιθετική, οργισμένη συμπεριφορά (δίκαια ή άδικα) ακόμα και σήμερα μου σκίζει το μέτωπο. Μεγαλώνοντας, κατάλαβα ότι ο θυμός είναι ένα δύσκολο συναίσθημα, που υπάρχει, λίγο – πολύ, μέσα μας. Είναι σαν ένα κακό σπυρί, που κάποια στιγμή πρέπει να σπάσει. Κι όταν σπάσει, άλλοι κατεβάζουν θεούς και δαίμονες προς πάσα κατεύθυνση, άλλοι λένε απλά: «δε μ’ αρέσει εδώ, θέλω να φύγω». Άλλοι ανοίγουν κουβέντα σε υψηλούς τόνους με την τηλεόραση και τ’ αυτοκίνητα και άλλοι ρουφάνε όλο τον αέρα του δωματίου για έναν αναστεναγμό.

Ό,τι με θυμώνει πλέον, από το catwalk ενός πρίγκιπα πρωθυπουργού σε μια πασαρέλα με ερείπια, μέχρι τα επαναλαμβανόμενα λάθη μου, βρίσκεται κάτω από τη γλώσσα μου σε χιλιάδες λέξεις. Καμιά φορά, τις αφήνω να βγουν για να συναντήσουν τις δικές σας. Όλες μαζί μπορεί να φτιάχνουν μια απάντηση από εμάς για τους άλλους, αλλά και για εμάς. Μια μέρα, θα έρθει αυτή η ένωση και τότε, όπως λέει και ο Ρομπέρτο Χουαρόθ, «δε θα υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο σώμα και στις σκέψεις».