Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Housing in the European Union: market developments, underlying factors and policies», οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 50% από το 2014 έως το 2024. Ωστόσο, σε χώρες όπως η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Βουλγαρία, η Πολωνία και κυρίως η Πορτογαλία, η άνοδος ξεπέρασε το 200%.

Η έκθεση επισημαίνει ότι στην Πορτογαλία οι τιμές των κατοικιών είναι σήμερα κατά περίπου 35% υψηλότερες από την πραγματική τους αξία, ενώ είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε. όπου η υπερτίμηση αυξήθηκε σημαντικά μέσα στο 2024. Τα αίτια είναι πολλαπλά: υψηλότερα επιτόκια, αυξημένη ζήτηση από εύπορες οικογένειες και επενδυτές, περιορισμένη νέα δόμηση και ραγδαία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων.

Πορτογαλία: Ο τουρισμός και τα Airbnb εκτινάσσουν τις τιμές κατοικιών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει σημαντικό μερίδιο ευθύνης στην έκρηξη του τουρισμού και στη ραγδαία άνοδο των πλατφορμών τύπου Airbnb. Η μελέτη τονίζει πως «η αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε τουριστικές περιοχές σχετίζεται άμεσα με την αύξηση των τιμών αγοράς και των ενοικίων».

Η εξάπλωση των home-sharing πλατφορμών έχει απορροφήσει μεγάλο μέρος του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών για μακροχρόνια ενοικίαση, μειώνοντας έτσι την προσφορά και αυξάνοντας τις τιμές. Σύμφωνα με την έκθεση, η Πορτογαλία είναι η ευρωπαϊκή χώρα όπου ο τουρισμός έχει τη μεγαλύτερη επίδραση στις τιμές ακινήτων, ξεπερνώντας ακόμη και την Ισπανία, όπου η Βαρκελώνη πλήττεται έντονα από το φαινόμενο του «υπερτουρισμού».

Η Πορτογαλία διαθέτει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά δημόσιας κατοικίας στην Ευρώπη: μόλις 2% του συνολικού αποθέματος ανήκει ή επιδοτείται από το κράτος ή τους δήμους, σύμφωνα με το Ινστιτούτο ISCTE της Λισαβόνας. Ταυτόχρονα, η μακρά περίοδος χαμηλών επιτοκίων τόνωσε το ενδιαφέρον θεσμικών επενδυτών, όπως ασφαλιστικών εταιρειών και ταμείων συντάξεων, οι οποίοι έχουν αποκτήσει σημαντικά μερίδια στην αγορά κατοικίας, εντείνοντας τις πιέσεις στις τιμές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι αυτοί οι επενδυτές έπαιξαν «καθοριστικό ρόλο στην αύξηση των τιμών ακινήτων την τελευταία δεκαετία, ιδίως στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες».

Πορτογαλία: Οικοδομική στασιμότητα και γραφειοκρατία «παγώνουν» την ανάπτυξη

Η έκθεση προειδοποιεί επίσης ότι οι άδειες οικοδόμησης έχουν φτάσει σε ιστορικά χαμηλά σε χώρες όπως η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Κροατία και η Ελλάδα.

Η αιτία; Η υπερβολική γραφειοκρατία. Στην Πορτογαλία, η διαδικασία έκδοσης οικοδομικής άδειας μπορεί να φτάσει έως και τις 31 εβδομάδες, το μεγαλύτερο διάστημα στην Ε.Ε., ενώ στη Λιθουανία η αντίστοιχη διαδικασία διαρκεί μόλις τρεις εβδομάδες. Η Κομισιόν τονίζει ότι η απλοποίηση των διαδικασιών και των απαιτούμενων εγγράφων θα μπορούσε να επιταχύνει σημαντικά την αύξηση του αποθέματος κατοικιών.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι οι κενές κατοικίες. Περίπου μία στις έξι κατοικίες στην Ευρώπη παραμένει ακατοίκητη, με την Πορτογαλία να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις μαζί με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μάλτα και την Κύπρο. Η στεγαστική κρίση έχει πλέον γίνει καυτό πολιτικό ζήτημα στη Λισαβόνα. Οι διαδηλώσεις για τα ενοίκια και την έλλειψη προσιτής στέγης έχουν πολλαπλασιαστεί, ενώ οι κυβερνήσεις δέχονται σφοδρή κριτική.

Η κυβέρνηση του Λουίς Μοντενέγκρο ανακοίνωσε νέα φορολογικά κίνητρα για να τονώσει την οικοδομή: μείωση του ΦΠΑ στο 6% για κατασκευές έως 648.000 ευρώ και για ενοίκια μέχρι 2.300 ευρώ, ποσό που αντανακλά τις «περιοχές πίεσης» όπως η Λισαβόνα και το Πόρτο.

Παρά τις πρωτοβουλίες αυτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε τον Ιούνιο ότι τα πορτογαλικά μέτρα δεν επαρκούν, καλώντας τη χώρα να εξετάσει έλεγχο ενοικίων και περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Η Πορτογαλία, άλλοτε «κρυφό διαμάντι» για επενδυτές και τουρίστες, κινδυνεύει πλέον να μετατραπεί σε παράδειγμα κοινωνικής πίεσης εξαιτίας της αδυναμίας πρόσβασης στη στέγη. Το ερώτημα που παραμένει είναι αν η χώρα —και η Ευρώπη συνολικά— μπορούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και στο θεμελιώδες δικαίωμα όλων για μια προσιτή κατοικία.

Πηγή: Lifo.gr

«Έχουμε εντοπίσει χιλιάδες παρατυπίες σε πολλά από αυτά τα σπίτια που προορίζονται να γίνουν ενοικιαζόμενα για διακοπές και τουρίστες. Και αυτό που πρόκειται να κάνουμε είναι να αφαιρέσουμε 53.000 κατοικίες από αυτό το μητρώο, ώστε να γίνουν μόνιμες ενοικιάσεις για νέους και οικογένειες στη χώρα μας», είπε. Το υπουργείο Στέγασης έχει ήδη ζητήσει από πλατφόρμες τουριστικών καταλυμάτων, όπως η Airbnb και η Booking, να αφαιρέσουν τις διαφημίσεις για αυτά τα καταλύματα.

Την Κυριακή, η Airbnb εξέδωσε δήλωση λέγοντας ότι «αυτό είναι ένα νέο κεφάλαιο για την Airbnb στην Ισπανία, που ορίζεται από μια προληπτική δέσμευση για συνεργασία, ποιότητα και ένα μακροπρόθεσμο όραμα βιώσιμης ανάπτυξης που ωφελεί όλους».

Σύμφωνα με την εταιρεία, η οποία είχε αρκετές διαμάχες με την ισπανική κυβέρνηση, περίπου 70.000 επιπλέον καταχωρίσεις εμφανίζουν πλέον επίσημο αριθμό εγγραφής, πράγμα που σημαίνει ότι η συντριπτική πλειοψηφία των καταλυμάτων συμμορφώνεται πλέον με αυτήν την απαίτηση.

Ωστόσο, σε συνεργασία με το ισπανικό υπουργείο Στέγασης, η πλατφόρμα διαπίστωσε ότι λίγο λιγότερο από το 10% των ανακληθέντων εθνικών καταχωρίσεων εξακολουθούν να σχετίζονται με ενεργές καταχωρίσεις. Αυτές οι καταχωρίσεις θα διαγραφούν αμέσως, σύμφωνα με την εταιρεία.

Ισπανία: Ανδαλουσία, η περιοχή με τα περισσότερα τουριστικά διαμερίσματα που αποσύρθηκαν

Η Ανδαλουσία βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των περιοχών με τις περισσότερες καταχωρίσεις τουριστικών διαμερισμάτων που αποσύρθηκαν, με 16.740 περιπτώσεις. Ακολουθούν οι Κανάριες Νήσοι με 8.698, η Καταλονία με 7.729, η Βαλένθια με 7.499, η Γαλικία με 2.640, οι Βαλεαρίδες Νήσοι με 2.373, η Μαδρίτη με 1.531 και η Μούρθια με 1.402.

Το υπουργείο Στέγασης επισημαίνει μια μοναδική κατάσταση στη Μαδρίτη, όπου το 83% των αιτήσεων εγγραφής αντιστοιχούν σε προσωρινές ενοικιάσεις, ενώ μόνο το 17% έχουν υποβληθεί ως τουριστικές ενοικιάσεις.

Όσον αφορά στις πόλεις, η μεγαλύτερη συγκέντρωση ακυρωμένων εγγραφών είναι στη Σεβίλλη (2.289), ακολουθούμενη από τη Μαρμπέγια (1.802), τη Βαρκελώνη (1.564), τη Μάλαγα (1.471), τη Μαδρίτη (1.257) και τη Μπεναλμάδενα (926).

Πηγή: Lifo.gr

Η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή στεγαστική κρίση, όπου η αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων, λόγω των τουριστών και μέχρι τις αρχές του χρόνου λόγω της προσέλκυσης ξένων αγοραστών, αναγκάζει τους κατοίκους να αναζητούν εναλλακτικές λύσεις, όπως η διαμονή σε τροχόσπιτα, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπως η Μαγιόρκα. Μάλιστα στην αρχή του χειμώνα είχε αποφασιστεί να απαγορευτεί η διανυκτέρευση σε αυτοκινούμενα από το Δημοτικό συμβούλιο της Πάλμα, αλλά παραλείποντας να φωτιστεί το κοινωνικό ζήτημα που εγείρεται. Από τη μία υπάρχει η εργατική τάξη που θέλει να κάνει οικονομικές διακοπές στις Βαλεαρίδες και από την άλλη υπάρχουν κι εκείνοι που κατοικούν σε τουριστικές περιοχές και πλέον δεν υπάρχει στέγη με λογική τιμή ώστε να μείνουν.

Το θέμα προκαλεί κοινωνικό διχασμό. Τα αριστερά κόμματα σπεύδουν να διευκρινήσουν τα αυτονόητα, ότι τουλάχιστον όσοι διαμένουν σε τροχόσπιτα δεν κάνουν τουρισμό, απλώς δεν έχουν τα μέσα να μείνουν αλλού: «Δεν είναι τρομοκράτες, είναι ιδιοκτήτες αυτοκινούμενων, οικογένειες που αναγκάστηκαν από το ίδιο το σύστημα να ζουν στα οχήματά τους επειδή δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη στέγαση. Με το νέο αντισυνταγματικό διάταγμα μένουν ακόμη πιο αβοήθητοι. Ο δημοτικός νόμος παραβιάζει το Σύνταγμα που αναγνωρίζει το δικαίωμα στην αξιοπρεπή στέγαση…».

Το φαινόμενο δεν είναι τοπικό και μεμονωμένο. Η Ισπανική κυβέρνηση έχει προτείνει μέτρα για να περιορίσει τους ξένους αγοραστές, όπως η επιβολή φόρου 100% σε κατοικίες που αγοράζονται από πολίτες άλλων χωρών και η απαγόρευση αγοράς ακινήτων από υπηκόους χωρών εκτός ΕΕ. Ωστόσο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα μέτρα αυτά δεν αντιμετωπίζουν τη βασική αιτία της κρίσης, η οποία είναι η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών.

Η κατασκευή νέων κατοικιών έχει επιβραδυνθεί σημαντικά από το 2008, λόγω περιορισμένης διαθέσιμης γης, γραφειοκρατικών καθυστερήσεων και οικονομικής κρίσης. Η Τράπεζα της Ισπανίας εκτιμά ότι η χώρα θα αντιμετωπίσει έλλειμμα 600.000 κατοικιών μέχρι το τέλος του έτους.

Επιπλέον, ο υπερτουρισμός επιδεινώνει την κατάσταση, καθώς οι βραχυχρόνιες μισθώσεις εκτοπίζουν τους ντόπιους από την αγορά.

Όμως, ο τουρισμός και οι ξένες επενδύσεις είναι ζωτικής σημασίας για την ισπανική οικονομία. Και γι’ αυτό μιλάμε για ένα ζήτημα που διχάζει.

Η πραγματική λύση σε αυτή τη στεγαστική κρίση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω της στήριξης των νέων κατασκευών. Η κυβέρνηση πρέπει να επικεντρωθεί σε πολιτικές που διευκολύνουν την οικοδόμηση, όπως ο εξορθολογισμός των νόμων περί ζωνών, η παροχή κινήτρων στους κατασκευαστές και η βελτίωση των υποδομών.

Στη Μαγιόρκα, η τοπική κυβέρνηση απορρίπτει τους περιορισμούς στις πωλήσεις κατοικιών σε ξένους αγοραστές, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπαγορεύσει στους ιδιοκτήτες σε ποιον να πουλήσουν τα σπίτια τους. Αντίθετα, προωθεί μέτρα για να δοθεί προτεραιότητα στους ντόπιους στην πρόσβαση σε δημόσια και οικονομικά προσιτά προγράμματα στέγασης, όπως η απαίτηση πενταετούς διαμονής για την πρόσβαση σε κοινωνική κατοικία.

Το αποτέλεσμα όμως το κατέγραψαν τα διεθνή ρεπορτάζ καθώς τα τροχόσπιτα έκαναν ουρές σε παραλιακούς δρόμους τον χειμώνα που μας πέρασε. Κι έχουν ήδη καταφτάσει οι τουρίστες…

Πηγή: Doc.tv

«Θα χρειαστούμε το σπίτι», άκουσα κι αμέσως έπεσαν πάνω μου τα παπαγαλάκια των κυπαρισσιών να με ραμφίσουν για την ονειροπαρμένη μου φύση. Τόσο απλά: «Θα χρειαστούμε το σπίτι». Τσοπ – τσοπ. Ψάξιμο, απογοήτευση, μετωπική με την πραγματικότητα του 2025 (όχι πως το 2019 ήταν αλλιώτικα τα πράγματα), μεταφορική, αποθήκες, κούτες, κλάματα, τα φυτά μου συμπεριφέρονται σαν να είναι χειμώνας, ακρίβεια, παραλογισμός, πείσμα. Η γειτονιά μου, οι γείτονές μου, η ρουτίνα μου.
Βαριέμαι να αλλάζω χώρο. Στεναχωριέμαι βαθιά, γιατί δένομαι. Σε αυτό το σπίτι, έφτιαξα τα καλύτερα γεμιστά, ζήσαμε, με ανέλπιστα αποθέματα δύναμης, τους επιβεβλημένους εγκλεισμούς, από το παρατηρητήριό του, παρατήρησα το χιόνι να πέφτει, ή τα λουλούδια πώς φύτρωναν στις ρωγμές του δρόμου. Τέλος πάντων, ωραίο σπίτι. Το εμπεδώσαμε.

Κάθε μέρα που ξυπνώ, έχω ήδη ονειρευτεί τις πιο ανορθόδοξες λύσεις. Κρατώ ημερολόγιο. Ο Γιώργος, η Κατερίνα, η Δήμητρα, ο Κίμων, ο Χρήστος, η Αθηνά, η Χάρις. Θα κατεβάσω τα κάδρα με βαριά καρδιά. Αλλά ξέρω ότι θα ελαφρύνει γρήγορα, γιατί ένα παιδί, το πιο ξεχωριστό του κόσμου, μού είπε ότι την ομορφιά την φτιάχνουμε εμείς. Και ότι οι παπαγάλοι δε χάνονται.

Υγ: Το επόμενο κείμενο θα είναι κείμενο για πιο πρακτικά ζητήματα. Οκ;