Η τρισδιάστατη και πολύπλοκη δομή της σπονδυλικής στήλης, αλλά και η πληθώρα των παθήσεών της, αποτέλεσαν και αποτελούν αιτία επαναλαμβανόμενων ιατρικών σφαλμάτων και δυσαρεστημένων ασθενών. Μια άλλη ιδιαιτερότητα της σπονδυλικής στήλης είναι το γεγονός ότι φιλοξενεί ευαίσθητα ανατομικά στοιχεία, όπως ο νωτιαίος μυελός και οι νευρικές ρίζες, η βλάβη των οποίων μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά σοβαρές επιπλοκές.

Η διεθνής ιατρική κοινότητα, με τη βοήθεια των μεγαλύτερων διεθνών εταιρειών σπονδυλικής στήλης όπως η Εταιρεία Σπονδυλικής Στήλης Βορείου Αμερικής (NASS), η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Σπονδυλικής Στήλης (Eurospine) και η Εταιρεία Έρευνας της Σκολίωσης (SRS), προσπαθώντας να μειώσει τον αριθμό και τη σοβαρότητα των νευρολογικών επιπλοκών στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης, έθεσαν ως βασική προϋπόθεση την ενασχόληση με αυτήν χειρουργών, που αποδεδειγμένα έχουν εξειδικευτεί στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

Ρομποτική χειρουργική: Αντιμετώπιση των προβλημάτων της σπονδυλικής στήλης

Δυστυχώς, παρά την υψηλή εξειδίκευση του ιατρικού προσωπικού και τη συνεχή παρακολούθηση τη νευρικής λειτουργίας κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, με τη βοήθεια του νευροφυσιολογικού ελέγχου, οι νευρολογικές βλάβες συνεχίζουν να προκαλούνται κατά τη διάρκεια των χειρουργείων της σπονδυλικής στήλης.

«Τα τελευταία χρόνια, ξεκινώντας από τις ΗΠΑ, εξελίχθηκε και εφαρμόστηκε στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης ένα σύστημα ρομποτικής πλοήγησης, το οποίο επιτρέπει στον χειρουργό να παρακολουθεί την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων σε πραγματικό χρόνο (real time) με την ακρίβεια αξονικού τομογράφου. Κάθε ασθενής με πρόβλημα στη σπονδυλική στήλη, στον οποίο έχει τεθεί η ένδειξη του χειρουργείου, μπορεί να ωφεληθεί από το σύστημα ρομποτικής πλοήγησης.

Ποιες παθήσεις αντιμετωπίζονται χειρουργικά με το σύστημα ρομποτικής πλοήγησης

Παθήσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν με το σύστημα αυτό είναι μεταξύ άλλων:

· η δισκοπάθεια,

· τα κατάγματα της σπονδυλικής στήλης,

· η σκολίωση (ενηλίκων και παιδιών),

· η κύφωση (ενηλίκων και παιδιών),

· η σπονδυλολίσθηση,

· η σπονδυλική στένωση,

· οι όγκοι της σπονδυλικής στήλης κα.

Χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη: Μύθοι και αλήθειες

Διάκριση των μύθων από τις αλήθειες σχετικά με τη χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη κάνει ο Δρ. Μάριος Λυκίσσας, Διευθυντής Κλινικής Σπονδυλικής Στήλης στο Metropolitan Hospital:

Μετά από μια χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη υπάρχει μεγάλος κίνδυνος παράλυσης;

Πρόκειται για Μύθο: Σε όλες τις χειρουργικές επεμβάσεις ελλοχεύουν κίνδυνοι, η πιθανότητα, όμως, παράλυσης στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης με τη χρήση των σύγχρονων χειρουργικών τεχνικών είναι πλέον εξαιρετικά μικρή. Την τελευταία δεκαετία, ξεκινώντας από τις ΗΠΑ, εξελίχθηκε και εφαρμόστηκε στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης η ρομποτική χειρουργική. Καθώς ο ανθρώπινος παράγοντας παραμερίζεται και η επέμβαση πραγματοποιείται με ρομποτική πλοήγηση, ελαχιστοποιείται η πιθανότητα ιατρικού λάθους, καθώς και η πρόκληση παράλυσης.

Μετά το χειρουργείο στην σπονδυλική στήλη λόγω σκολίωσης οι δραστηριότητες θα περιοριστούν σημαντικά

Πρόκειται για Μύθο: Μετά την επέμβαση, πολλοί πιστεύουν ότι δεν θα μπορούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες, όπως ιππασία, μπαλέτο, χορός, γυμναστική και καταδύσεις. Όλοι οι άνθρωποι με σκολίωση μπορούν πλέον μετά την επέμβαση με τη βοήθεια της ρομποτικής πλοήγησης να επιστρέψουν σε όλες αυτές τις δραστηριότητες, συνήθως μετά από χρονικό διάστημα 3-6 μηνών, ανάλογα με το άθλημα. Εξαίρεση αποτελούν τα αθλήματα επαφής, όπου το διάστημα αυτό παρατείνεται στο ένα έτος.

Τα ρομπότ κάνουν υπολογισμούς, δεν παίρνουν αποφάσεις

Πρόκειται για Αλήθεια: Ο ρομποτικός βραχίονας που χρησιμοποιείται κατά τη χειρουργική επέμβαση ανταποκρίνεται στους ακριβείς υπολογισμούς που κάνει ο χειρουργός και δεν αντικαθιστά με κανέναν τρόπο τον ίδιο τον χειρουργό. Αυτός παίρνει όλες τις αποφάσεις και διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο, καθ’ όλη τη διάρκεια του χειρουργείου. Όπως κάθε άλλο εργαλείο που χρησιμοποιείται στη χειρουργική, το ρομπότ βοηθά τον χειρουργό να κάνει τη δουλειά του πιο αποτελεσματικά και με ασφάλεια.

Η ρομποτική πλοήγηση εξασφαλίζει μεγαλύτερη ακρίβεια στη χειρουργική της σπονδυλικής στήλης.

Πρόκειται για Αλήθεια: Η ρομποτική χειρουργική αποτελεί σαφώς μια πιο ασφαλή εναλλακτική της συμβατικής χειρουργικής, ειδικά σε χειρουργικές επεμβάσεις που απαιτούν εξαιρετική ακρίβεια, όπως η χειρουργική της σπονδυλικής στήλης. Αυτό συμβαίνει επειδή τα ρομπότ τοποθετούν τα εμφυτεύματα με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια από ότι μπορεί το χέρι ενός γιατρού.

Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη τοποθέτησης περισσότερων από 3.000 εμφυτευμάτων με τη βοήθεια του ρομπότ, το ποσοστό ακρίβειας στην τοποθέτηση ανέρχονταν στο 98,3%. Για τα εμφυτεύματα που τοποθετούνται με το ανθρώπινο χέρι, ακόμη και οι καλύτεροι χειρουργοί σπονδυλικής στήλης παγκοσμίως σπάνια ξεπερνούν σε ακρίβεια το 91%. Για τον ασθενή, αυτή η βελτιωμένη ακρίβεια μεταφράζεται σε ασφάλεια, μικρότερες τομές, μειωμένο κίνδυνο μόλυνσης, μικρότερη απώλεια αίματος, ταχύτερη ανάρρωση και λιγότερο χρόνο παραμονής στο νοσοκομείο.

Σημαντικό ποσοστό των ενηλίκων υποφέρει από επίμονο ή χρόνιο πόνο στην πλάτη, που περιορίζει τις καθημερινές τους δραστηριότητες. Οι ειδικοί της σπονδυλικής στήλης συμβουλεύουν όσους ήδη πάσχουν αλλά και όσους θέλουν να αποφύγουν να επιβαρύνουν στη σπονδυλική τους στήλη να μην σηκώνουν απότομα βάρη και να μην εκτελούν απρόσεκτα κινήσεις που περιλαμβάνουν κάμψη, ανύψωση και στρίψιμο του κορμού.

Οι κινήσεις αυτές γίνονται μηχανικά και αυτόματα. Η συστροφή από μόνη της είναι μια φυσική κίνηση για τη σπονδυλική στήλη και πολύ βασική για την ανθρώπινη λειτουργία. Όταν, όμως, συνδυάζεται με σήκωμα ή μεταφορά βάρους είναι πολύ επιβαρυντική.

Γιατί η κάμψη, η ανύψωση και η συστροφή μπορεί να είναι τόσο επιζήμιες

Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση ΝευροΧειρουργών (American Association of Neurological Surgeons), κινήσεις του κορμού που συνδυάζουν κάμψη, ανύψωση και συστροφή μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου. Κάθε τύπος κίνησης αυξάνει την πίεση στο χώρο του δίσκου και μπορεί να οδηγήσει σε κήλη δίσκου, αν υπάρχει κάποια αιτία, αλλά και οι τρεις κινήσεις ταυτόχρονα είναι ο πιο επιβαρυντικός συνδυασμός. Μπορεί να μην συνειδητοποιούμε καν πόσο συχνά εκτελούμε αυτήν την κίνηση στην καθημερινή μας ζωή.

Για παράδειγμα, η κίνηση που κάνουμε για να πάρουμε κάποιο (περισσότερο ή λιγότερο) βαρύ αντικείμενο από το πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου. Ή η μετακίνηση αποσκευών, όταν ταξιδεύουμε, μπορεί να προκαλέσει καταπόνηση αν δεν σηκώνουμε το βάρος με ελεγχόμενες κινήσεις ώστε να μειωθεί η πίεση στην ίδια τη σπονδυλική στήλη.

Πώς θα σηκώσετε ένα βαρύ αντικείμενο χωρίς να επιβαρύνετε τη μέση σας

· Σταθείτε σε ευθεία με το αντικείμενο που θέλετε να σηκώσετε αντί να στρίψετε προς αυτό, κρατείστε τη σπονδυλική σας στήλη ίσια και χρησιμοποιήστε τα πόδια σας -όχι την πλάτη σας- για να σηκώσετε το βάρος, ενώ ταυτόχρονα, σφίγγετε και τους κοιλιακούς μυς.

· Όταν σηκώνετε κάτι από το πάτωμα, βάλτε το ένα πόδι ευθεία πίσω σας και, αν μπορείτε, κρατηθείτε με το χέρι σας από κάποιο σταθερό σημείο, ώστε να μειωθούν οι μοίρες κάμψης της σπονδυλικής σας στήλη.

Η στάση του κορμού είναι το κλειδί για την προστασία της σπονδυλικής στήλης. Οι μύες του κορμού, δηλαδή οι κοιλιακοί, συνεργάζονται με τους μυς της πλάτης, τους ραχιαίους, για να σταθεροποιήσουν την ίδια την πλάτη, εξηγούν οι ειδικοί.

Λειτουργική, ενεργή αποκατάσταση στον πόνο

Συνιστούν, μάλιστα, στους πάσχοντες από πόνους στην πλάτη να δυναμώσουν με κατάλληλες ασκήσεις τους κοιλιακούς και τους ραχιαίους μυς. Με τακτική άσκηση σε αυτές τις δύο μυϊκές ομάδες, οι πόνοι στη μέση και την πλάτη θα είναι όλο και πιο σπάνιοι. Ένας τρόπος για να βοηθάμε τη σπονδυλική μας στήλη είναι να αποκτήσουμε δυνατούς τετρακέφαλους μυς στα πόδια. Αυτό μας επιτρέπει να χρησιμοποιούμε τα πόδια μας για να σηκώνουμε πιο εύκολα βάρη.

Τις κατάλληλες ασκήσεις μπορεί να τις δείξει στον πάσχοντα ο φυσιοθεραπευτής ή ο personal trainer. Ήπια άσκηση, όπως η γιόγκα και συνεδρίες φυσικοθεραπείας θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά ευεργετικές για το μυοσκελετικό σύστημα.

Τέλος, εάν δεν υπάρξει σημαντική ανακούφιση σε κάποια εκδήλωση πόνου στη μέση, καλό είναι να μην καθυστερήσετε να επισκεφτείτε έναν ειδικό σπονδυλικής στήλης.