Μια τέτοια έμπνευση ανήκει στον Vincent Van Gogh, τον Ολλανδό ζωγράφο που θεωρείται ένας από τους πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες στη σύγχρονη τέχνη. Αν και αντιμετώπισε φτώχεια και σοβαρές προσωπικές δυσκολίες, ο Van Gogh δημιούργησε ένα εντυπωσιακό έργο που μετέβαλε τον κόσμο της τέχνης.

Η σημερινή σκέψη της ημέρας φέρνει στο προσκήνιο μια απλή αλλά βαθιά ιδέα: ότι τα σπουδαία επιτεύγματα σπάνια είναι αποτέλεσμα μιας στιγμής έμπνευσης, αλλά προκύπτουν από πολλές μικρές προσπάθειες που ενώνονται με τον χρόνο.

Thought of the day σήμερα

Η σημερινή σκέψη από τον Vincent van Gogh αναφέρει: «Τα σπουδαία πράγματα γίνονται από μια σειρά μικρών πραγμάτων που ενώνονται». Η φράση αυτή αντικατοπτρίζει τη βαθιά κατανόηση του Van Gogh για τη δημιουργικότητα και την επιμονή, υποδηλώνοντας πως οι μεγάλες κατακτήσεις σε τέχνη, επιστήμη ή προσωπική ανάπτυξη χτίζονται σταδιακά με συνεχή προσπάθεια.

Για τον Van Gogh, η δημιουργία ενός αριστουργήματος δεν ήταν ποτέ στιγμιαία διαδικασία. Κάθε πινελιά, κάθε επιλογή χρώματος και κάθε παρατήρηση της φύσης συνέβαλαν σε ένα μεγαλύτερο όραμα. Έτσι, το μήνυμα αυτό υπενθυμίζει ότι η επιτυχία συχνά γεννιέται μέσα από υπομονή και σταθερή αφοσίωση.

Το νόημα της σκέψης της ημέρας

Το νόημα επικεντρώνεται στη σημασία της επιμονής και της προοδευτικής προόδου. Σε πολλούς τομείς της ζωής, οι άνθρωποι περιμένουν θεαματικές αλλαγές ή ξαφνική επιτυχία. Όμως, σύμφωνα με τη σοφία του Van Gogh, τα ουσιαστικά αποτελέσματα συντίθενται βήμα προς βήμα.

Κάθε μικρή πράξη συμβάλλει σε ένα μεγαλύτερο αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, η κατάκτηση μιας δεξιότητας απαιτεί επαναλαμβανόμενη εξάσκηση. Αντίστοιχα, η οικοδόμηση μιας καριέρας, η ολοκλήρωση ενός δημιουργικού έργου ή η βελτίωση των συνηθειών βασίζονται σε πολυάριθμες μικρές αποφάσεις και προσπάθειες με συνέπεια στον χρόνο.

Το μήνυμα δίνει επίσης έμφαση στη συνεργασία και στη συσσώρευση δυνάμεων. Όπως ένας πίνακας γεννιέται από πολλές πινελιές, έτσι και τα μεγάλα κοινωνικά ή επιστημονικά επιτεύγματα προκύπτουν από τη συλλογική συνεισφορά πολλών ανθρώπων.

Τα λόγια του Van Gogh ενθαρρύνουν την υπομονή και την πειθαρχία, υπενθυμίζοντας ότι ακόμα και οι πιο ταπεινές πράξεις μπορούν να οδηγήσουν σε σπουδαία αποτελέσματα όταν συνδυάζονται στον χρόνο.

Η ζωή του Vincent Van Gogh ως παράδειγμα επιμονής

Η σκέψη της ημέρας του Vincent Van Gogh αντικατοπτρίζει τη ζωή ενός καλλιτέχνη που έχτισε την καριέρα του με αδιάκοπη προσπάθεια παρά τις τεράστιες δυσκολίες. Ο Vincent Willem Van Gogh γεννήθηκε στις 30 Μαρτίου 1853, στο Zundert, ένα χωριό στην Ολλανδία. Ήταν ο μεγαλύτερος από έξι παιδιά στην οικογένεια ενός Προτεστάντη ιερέα.

Ως παιδί ήταν εσωστρεφής και περνούσε ώρες περπατώντας στη φύση. Σε ηλικία δεκαέξι ετών ξεκίνησε να εργάζεται στην Goupil & Cie, μια γκαλερί έργων τέχνης όπου γνώρισε πίνακες και καλλιτέχνες που επηρέασαν την αγάπη του για την τέχνη.

Ωστόσο, τα πρώτα επαγγελματικά του βήματα ήταν αβέβαια: εργάστηκε ως δάσκαλος και ιεροκήρυκας ενώ σκέφτηκε ακόμη να ακολουθήσει τον δρόμο της ιερωσύνης πριν στραφεί οριστικά στη ζωγραφική στα τέλη της δεκαετίας των είκοσι.

Αρχή μιας μοναδικής καλλιτεχνικής πορείας

Ο Van Gogh άρχισε να σχεδιάζει σοβαρά γύρω στο 1880, όταν ήταν 27 ετών — σχετικά αργά για έναν καλλιτέχνη. Παρά τη λίγη επίσημη εκπαίδευση, εργάστηκε με μεγάλη αφοσίωση για να αναπτύξει την τεχνική του.

Τα πρώτα χρόνια επικεντρώθηκε κυρίως σε σκίτσα και σκοτεινούς πίνακες που απεικόνιζαν αγρότες και εργάτες. Ένα από τα σημαντικότερα πρώτα έργα του ήταν οι «The Potato Eaters», που παρουσίαζε τις σκληρές συνθήκες ζωής των αγροτών.

Αυτές οι πρώτες δημιουργίες φανερώνουν τη συμπόνια του για τους απλούς ανθρώπους και την πρόθεσή του να αποτυπώσει τον αγώνα τους με ειλικρίνεια και συναίσθημα.

Εξέλιξη ενός ξεχωριστού ύφους

Το καλλιτεχνικό ύφος του Van Gogh άλλαξε δραστικά κατά τη διαμονή του στο Παρίσι, στα μέσα της δεκαετίας του 1880, όπου γνώρισε νέες ιδέες και κινήματα. Επηρεασμένος από τους Ιμπρεσιονιστές άρχισε να πειραματίζεται με πιο φωτεινά χρώματα και εκφραστική πινελιά.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου συναναστράφηκε με σημαντικούς καλλιτέχνες όπως ο Paul Gauguin και ο Henri de Toulouse-Lautrec, που διαμόρφωσαν καθοριστικά τη μοντέρνα τέχνη.

Γύρω στο 1888, είχε διαμορφώσει το μοναδικό μεταϊμπρεσιονιστικό του ύφος με έντονα χρώματα, δραματική υφή και ενεργητική πινελιά. Μεταξύ των διασημότερων έργων του συγκαταλέγονται τα «The Starry Night», «Sunflowers» και «Starry Night Over the Rhône», τα οποία θεωρούνται αριστουργήματα της σύγχρονης τέχνης.

Μια σύντομη αλλά παραγωγική πορεία

Aν και η καλλιτεχνική διαδρομή του Van Gogh διήρκησε μόλις περίπου μία δεκαετία —από το 1880 έως το 1890— δημιούργησε εκπληκτικά μεγάλο όγκο έργων κατά το διάστημα αυτό. Οι ιστορικοί εκτιμούν ότι φιλοτέχνησε περίπου 900 πίνακες ζωγραφικής, καθώς και πάνω από 1.100 σχέδια και σκίτσα.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της παραγωγής πραγματοποιήθηκε στα τελευταία χρόνια της ζωής του, όταν το ύφος του έφτασε στην πιο εκφραστική μορφή του. Παρά αυτή την εντυπωσιακή παραγωγικότητα, ο Van Gogh αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες και πούλησε ελάχιστους πίνακες όσο ζούσε.

Θεμέλιο στήριξης αποτέλεσε ο νεότερος αδελφός του Theo, που τον ενθάρρυνε διαρκώς και διατήρησε μεγάλο μέρος της αλληλογραφίας τους. Αυτές οι επιστολές αποτελούν σήμερα πολύτιμες μαρτυρίες για τις σκέψεις, τις ανησυχίες αλλά και τις φιλοσοφικές αναζητήσεις του καλλιτέχνη γύρω από την τέχνη και τη ζωή.

Kληρονομιά ενός μεγάλου δημιουργού

Ο Vincent Van Gogh πέθανε στις 29 Ιουλίου 1890 στο Auvers-sur-Oise στη Γαλλία σε ηλικία 37 ετών. Aν κι ο ίδιος δεν γνώρισε ευρεία αναγνώριση όσο ζούσε, το έργο του επηρέασε βαθιά τους επόμενους καλλιτέχνες. Η εκφραστική χρήση χρώματος και πινελιάς ενέπνευσε κινήματα όπως ο Εξπρεσιονισμός κι άλλαξε για πάντα τα όρια της μοντέρνας ζωγραφικής. Σήμερα οι πίνακές του συγκαταλέγονται στα πλέον αναγνωρίσιμα έργα τέχνης παγκοσμίως, προσελκύοντας εκατομμύρια επισκέπτες σε μουσεία κι εκθέσεις ανά τον κόσμο.

ΕΘΝΙΚΗ ΥΠΕΡΗΦΑΝΙΑ. Έχεις διαβάσει αναλύσεις για το τι χρειάζεται η χώρα τη δεδομένη στιγμή από έγκριτους δημοσιογράφους. ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ. Έχεις σκρολάρει άπειρες ώρες. Ξέρεις το αγαπημένο φαγητό του αγαπημένου σου υποψηφίου. Ξέρεις επίσης την αγαπημένη του σειρά στο Netflix. ΤΑΥΤΙΣΗ.

Βγαίνεις από το σπίτι σου με τη σιγουριά της δημοσκοπικής πρόθεσης ψήφου. Πηγαίνεις στο εκλογικό κέντρο, στέκεσαι στην ουρά και περιμένεις. Κοιτάς τον ουρανό και σκέφτεσαι ότι αύριο θα είναι πιο γαλανός. Χαμογελάς στους γύρω σου. Μπαίνεις στην αίθουσα και παίρνεις το πακέτο με τα ψηφοδέλτια. Γεμίζεις ικανοποίηση βλέποντας το λογότυπο του κόμματός σου πάνω-πάνω. Μπαίνεις στο παραβάν και «σταυρώνεις» αυτούς και αυτές που «γλέντησαν» τους αντιπάλους τους. Που κάτω από τα ανεβασμένα βίντεό τους έβλεπες σχόλια του στυλ: «Ξέσκισέ τους. Έτσι θέλουν οι άπλυτοι». ΥΠΕΡΟΧΗ.

Διπλώνεις το ψηφοδέλτιο, το τοποθετείς στον φάκελο και τον κλείνεις. Βγαίνεις από το παραβάν και πλησιάζεις στην κάλπη. Κρατάς τον φάκελο λίγα εκατοστά πάνω από τη σχισμή, κλείνεις τα μάτια, φουσκώνεις το στήθος και νιώθεις γύρω σου αόρατα φλας. Αφήνεις τον φάκελο να πέσει και χτυπάς δύο φορές με την παλάμη σου τη σχισμή. Εκπλήρωσες το χρέος σου. Αυτό ήταν. Τελείωσε.

Τρία χρόνια μετά. Μια Τετάρτη. Ξυπνάς το πρωί χωρίς όρεξη και με δυσκολία σηκώνεσαι από το κρεβάτι. Η κυρίαρχη σκέψη σου όταν κάθεσαι στη λεκάνη της τουαλέτας είναι ότι δε θες να πας πουθενά σήμερα. Είναι 19 του μήνα και τα λεφτά σου έχουν σχεδόν τελειώσει. Το scrolling στην οθόνη φέρνει μπροστάστα μάτια σου liveblog από ένα γενικευμένο πόλεμο και φωτογραφίες με πάστορες να προσεύχονται αγκαλιά με έναν γελοίο εγκληματία. Παρακαλούν το Θεό να του δώσει φώτιση για να συνεχίσει την απονομή δικαιοσύνης σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Δε σε ψήνει και πολύ.

Ντύνεσαι με το ζόρι, βγαίνεις έξω στο δρόμο και περπατάς εφτά τετράγωνα για να βρεις το αυτοκίνητό σου. Πάλι θα αργήσεις. Τίποτα δε θυμίζει την ανάταση των μεγάλων εκλογικών ποσοστών. ΑΠΕΛΠΙΣΙΑ. Εγκλωβίζεσαι σε πελώριες, θορυβώδεις λεωφόρους και σκέφτεσαι τι πήγε στραβά. Ό,τι συμβαίνει σήμερα έχει τη σιωπηρή σου συγκατάθεση. Κάθε εκατοστό που κατέβαινε ο φάκελος στην κάλπη είναι τώρα κι ένα στοπ-καρέ. Μια αναποδογυρισμένη βάρκα προσφύγων στη Μεσόγειο. Μια άμορφη μεταλλική μάζα από δύο τρένα που συγκρούστηκαν. Μια βόμβα που σκάει σε σχολείο. Το μειδίαμα ενός κρατικού λειτουργού που λέει συνεχώς ψέματα χωρίς καμία συνέπεια. Μια γυναίκα πεσμένη έξω από ένα αστυνομικό τμήμα. Ένα δάκρυ στο μάγουλο ενός ανθρώπου που δεν είδε τον σύντροφό του να γυρίζει από τη δουλειά.

Τίποτα από αυτά δεν μπαίνει στη ζυγαριά. Κι ας λένε οι δικοί σου ότι γίνεται το σωστό. Κι ας λέει η «δικαιοσύνη» ότι δε φταίνε. Εσένα στο ενδιάμεσο δε σε ρώτησε κανείς, αλλά έτσι λειτουργούν οι δημοκρατίες. Πιστεύεις στους θεσμούς, θεωρείς ότι αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος να ζούμε, αλλά είναι η πρώτη φορά που νιώθεις ανασφάλεια για κάτι που συμβαίνει μακριά. Για πρώτη φορά που πιστεύεις ότι θα έρθει και η σειρά σου. Είναι η πρώτη φορά που σου γίνεται καθαρό ότι το πάτημα ενός κουμπιού που κάνει τους ανθρώπους στάχτη γίνεται στο όνομά σου. Και τότε θυμάσαι τη στιγμή. Τον φάκελο πάνω από τη σχισμή. Το χτύπημα της παλάμης σου στην κάλπη.

Τα θέλεις όλα αυτά (;)

Η έκθεση προγραμματίστηκε ως διαγώνισμα, όχι ως εργασία για το σπίτι, έχοντας λίγο – πολύ το χαρακτήρα του «υποχρεωτικού». «Κυρία, πάμε καλά; Δεν έχουμε ιδέα τι σημαίνει να κρατάμε ευρώ στα χέρια μας». «Δεν πειράζει, σκεφτείτε. Η χώρα μας μπαίνει στη νέα χιλιετία κι αναπτύσσεται γράφοντας χρυσές σελίδες στην ιστορία της», είπε η πασοκολάγνα καθηγήτρια, έχοντας καταπιεί τον Γιάννο Παπαντωνίου και βυθισμένη στον ενθουσιασμό της για την πολιτική συγκυρία, δε φαντάστηκε ποτέ τι θ’ ακολουθούσε οχτώ χρόνια αργότερα. «Δηλαδή μπορούμε να κάνουμε και κριτική;». «Μπορείτε, αλλά αν βγείτε εκτός θέματος θα ληφθεί υπόψη στη βαθμολογία του μαθήματος. Οι καλύτερες εκθέσεις από όλη την επικράτεια θα βραβευθούν σε ειδική τελετή».

Μάλιστα. Εκείνη τη στιγμή, μιας και δεν είχα ιδέα από νομισματική πολιτική και στρατηγικές βιώσιμης σύγκλισης, το μόνο όφελος που σκέφτηκα ήταν ότι οι εκπρόσωποι του εγχώριου lifestyle, θα έκαναν τα ψώνια τους στην Ευρώπη γλιτώνοντας την ταλαιπωρία της αγοράς συναλλάγματος. Διακωμώδησα το θέμα, πάτωσα στη βαθμολογία και το βραβείο απομακρύνθηκε από τον ορίζοντα.

Κάνοντας μια αναδρομή στα μαθητικά χρόνια αναρωτιέμαι: πώς ήθελε το σχολείο να σκεφτόμαστε; Θυμάμαι την γνωστή, εισαγωγική στην ανάπτυξη γραπτού λόγου, άσκηση στο δημοτικό, με τον απλό και ουσιώδη τίτλο: «σκέφτομαι και γράφω». Με δυσκόλευε αρκετά η ανάπτυξη ενός θέματος ειδικά όταν το βάρος έπεφτε στο «γράφω» και όχι στο «σκέφτομαι». «Κάνε καλύτερα γράμματα και χώριζε το κείμενο σε παραγράφους για να έχει αρχή, μέση και τέλος». «Εντάξει, αλλά θα με βοηθήσετε να σκεφτώ;».

Η συμβολή στη σκέψη δεν ήρθε ποτέ από το σχολείο, που σε αναγκάζει να κάνεις τον σταυρό σου κάθε πρωί. Ήρθε από την καλή θέληση των εκπαιδευτικών, το σπίτι κι από την περιέργεια που πυροδοτούν τα χιλιάδες ερεθίσματα της εποχής. Επίσημα, δεν εκπαιδευτήκαμε ποτέ να σκεφτόμαστε πόσω μάλλον να εκφράζουμε τις σκέψεις μας γραπτά και προφορικά. Η ίδια κατάσταση πέρασε σ’ έναν βαθμό και στην πραγματική ζωή με τη δυσκολία στην εξωτερίκευση των συναισθημάτων, των επιθυμιών και την έλλειψη της δημιουργικότητας.

Πόσες φορές δέχτηκες στα σχολικά σου χρόνια την ερώτηση: «Πώς νιώθεις μ’ αυτό που έγινε;» και πόσες την ερώτηση «έκανες τα μαθήματά σου»; Μην απαντήσεις. Δε φταίμε εμείς, δε μας το έμαθαν. Δε μας έμαθαν να είμαστε κοντά σ’ αυτό που νιώθουμε και να λέμε ελεύθερα αυτό που σκεφτόμαστε. Είναι σα να έμπαινε στο δρόμο που ενώνει την καρδιά με το μυαλό ένας τεράστιος βράχος. Παρά την προσπάθειά μου να τον κάνω κομμάτια, ένα μέρος του το βλέπω μέχρι και σήμερα. Το βλέπω, όταν δεν έχω κάτι να πω, όταν φοβάμαι, όταν οι αγαπημένες λίστες τραγουδιών στο Spotify δε βοηθάνε.

Ένας καθηγητής στο Πολυτεχνείο μού είχε πει ότι η γνώση δεν είναι ένα δοχείο που γεμίζεις, αλλά μία εύφλεκτη ύλη που θέλει μια σπίθα για ν’ ανάψει. Τώρα το καταλαβαίνω. Η φωτιά μπορεί να καίει για πάντα από αμέτρητες σπίθες και να φωτίζει τα σκοτεινά σημεία. Η σκέψη μπορεί να καλυτερεύει και να περνάει στη γλώσσα και στα δάχτυλα. Μπορεί αυτό που θέλω να πω να είναι τόσο απλό και κατανοητό ακόμα και για την «εκσυγχρονίστρια» καθηγήτρια, η οποία σ’ ένα παράλληλο σύμπαν αντί να με προτρέπει να γράψω για τις ονειρώξεις Ευρωπαίων γραφειοκρατών και οικονομολόγων, να μου λέει: «Πάρε ένα λευκό χαρτί, αγόρι μου, και γράψε ό,τι λαχταράει η ψυχή σου». Αυτό κάνω.