Μιλώντας στους Los Angeles Times λίγο πριν την πρεμιέρα της νέας του ταινίας “Bitter Christmas” στις Κάννες, ο Αλμοδόβαρ σχολίασε με έκπληξη πως ελάχιστοι παρευρισκόμενοι στα φετινά Όσκαρ αναφέρθηκαν σε ζητήματα όπως ο πόλεμος στη Γάζα ή ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

«Δεν κατηγορώ συγκεκριμένα κάποιον, αλλά ήταν πραγματικά αξιοσημείωτο να παρακολουθείς την τελετή των Όσκαρ χωρίς να ακούγονται διαμαρτυρίες ούτε για τον πόλεμο, ούτε για τον Τραμπ», δήλωσε ο σκηνοθέτης. Πρόσθεσε πως η μοναδική στιγμή που θυμάται έντονα ήταν όταν ο συμπατριώτης του ηθοποιός, Χαβιέ Μπαρδέμ, φώναξε δημόσια “Free Palestine” κατά τη διάρκεια της τελετής.

Κλίμα φόβου στο Χόλιγουντ και ανησυχία για τη δημοκρατία

Ο Αλμοδόβαρ υποστήριξε ότι πλέον κυριαρχεί φόβος στη βιομηχανία του αμερικανικού κινηματογράφου. «Οι άνθρωποι είναι προφανώς πολύ φοβισμένοι», ανέφερε, προσθέτοντας πως πλέον δεν θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες μια λειτουργική δημοκρατία.

Σύνδεσε το προσεκτικό ύφος της τελετής με το γενικότερο πολιτικό κλίμα που διαμορφώνεται γύρω από την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση τόσο «παράδοξη» όσο και «απίστευτα θλιβερή». Ο σκηνοθέτης έχει επανειλημμένα ασκήσει δριμεία κριτική στον Τραμπ τα τελευταία χρόνια, αποκαλώντας τον μάλιστα «καταστροφή» όταν παρέλαβε το βραβείο Chaplin το 2025.

Όταν ρωτήθηκε αν οι δημόσιες πολιτικές του δηλώσεις θα μπορούσαν να βλάψουν την καριέρα του, ο Αλμοδόβαρ απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο. Εξήγησε ότι ως Ισπανός και εργαζόμενος εκτός Χόλιγουντ έχει μεγαλύτερη ελευθερία έκφρασης, ενώ σημείωσε ότι η Ισπανία έχει χαρακτηρίσει επίσημα όσα συμβαίνουν στη Γάζα ως γενοκτονία.

Στην επιστολή αυτή, την οποία υπογράφουν όλοι ως πρώην ή νυν συμμετέχοντες του φεστιβάλ, περιλαμβάνονται επίσης οι ηθοποιοί Αγγελική Παπούλια, Σαλέχ Μπακρί, Πίτερ Μάλαν, Τομπάιας Μένζις, καθώς και διακεκριμένοι σκηνοθέτες όπως οι Μάικ Λι, Ναν Γκόλντιν, Μιγκέλ Γκόμες και Άβι Μογκράμπι. Οι συντάκτες της επιστολής ζητούν από τους θεσμούς της βιομηχανίας να μην είναι συνένοχοι στη βία που συνεχίζεται εναντίον των Παλαιστινίων.

Επιστολή προς το Φεστιβάλ Βερολίνου για τη στάση στη Γάζα

Οι υπογράφοντες ζητούν από τη διοργάνωση του Berlinale να εκδώσει σαφή δήλωση καταδίκης για τη «γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων», όπως έχει κάνει στο παρελθόν για «θηριωδίες σε βάρος λαών στο Ιράν και την Ουκρανία». Το πολιτικό ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο του φετινού φεστιβάλ, επισκιάζοντας ακόμα και τις ταινίες που προβάλλονται.

Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνέντευξης Τύπου, ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς ρωτήθηκε σχετικά με τη Γάζα και τη στήριξη της γερμανικής κυβέρνησης — βασικού χορηγού του φεστιβάλ — προς το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων όπλων. Ο Βέντερς απάντησε ότι οι καλλιτέχνες «πρέπει να μένουν έξω από την πολιτική», χαρακτηρίζοντας τη δημιουργία ταινιών ως «το αντίθετο της πολιτικής». Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ακύρωσε την εμφάνισή της στο φεστιβάλ, χαρακτηρίζοντας τα σχόλια του Βέντερς «ασυγχώρητα» και «σοκαριστικά». Παρόμοια αντίδραση υπήρξε όταν η Μισέλ Γιο, τιμώμενη με τη Χρυσή Άρκτο για το σύνολο της καριέρας της, και ο ηθοποιός Νιλ Πάτρικ Χάρις, απέφυγαν να σχολιάσουν πολιτικά ζητήματα, γεγονός που προκάλεσε νέο κύμα επικρίσεων στα social media.

Αντιπαράθεση για τον ρόλο των καλλιτεχνών στην πολιτική

Στην ανοιχτή επιστολή τους, οι καλλιτέχνες τονίζουν ότι διαφωνούν έντονα με τον Βέντερς πως «η δημιουργία ταινιών είναι το αντίθετο της πολιτικής», επισημαίνοντας πως «δεν μπορεί κανείς να διαχωρίσει τα δύο». Η διευθύντρια του φεστιβάλ, Τρίσια Τάτλ, απάντησε στην κριτική με ανακοίνωση όπου αναφέρει ότι «η ελευθερία λόγου υπάρχει στο Berlinale», αλλά σημείωσε πως πλέον οι δημιουργοί πιέζονται να απαντούν σε κάθε ερώτηση και επικρίνονται ανεξαρτήτως απάντησης.

Η Τάτλ πρόσθεσε ότι «οι καλλιτέχνες δεν θα πρέπει να αναμένεται να σχολιάζουν κάθε ευρύτερη συζήτηση για πρακτικές του φεστιβάλ, παλιές ή νέες, στις οποίες δεν έχουν έλεγχο». Ωστόσο, οι συντάκτες της επιστολής επιμένουν ότι «η τάση αλλάζει στον διεθνή κινηματογραφικό χώρο», καθώς πολλά φεστιβάλ υιοθετούν πολιτιστικό μποϊκοτάζ κατά του Ισραήλ.

Διεθνής κινηματογραφική κοινότητα και μποϊκοτάζ στο Ισραήλ

Σύμφωνα με την επιστολή, πάνω από 5.000 κινηματογραφιστές, μεταξύ αυτών κορυφαία ονόματα από το Χόλιγουντ και διεθνώς, έχουν ανακοινώσει ότι αρνούνται να συνεργαστούν με ισραηλινές εταιρείες και φορείς που θεωρούνται συνένοχοι. Φεστιβάλ όπως το IDFA στο Άμστερνταμ, το Film Fest Gent στο Βέλγιο και το BlackStar στις ΗΠΑ έχουν ήδη υιοθετήσει τον πολιτιστικό αποκλεισμό.

Η επιστολή επικαλείται επίσης δηλώσεις της Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για την Ελευθερία Έκφρασης, Irene Khan, περί κατάχρησης νομοθεσίας από τη Γερμανία για περιορισμό της υποστήριξης των παλαιστινιακών δικαιωμάτων. Αναφέρεται ακόμη σε πρόσφατες αποκαλύψεις για χιλιάδες Παλαιστίνιους που αγνοούνται λόγω επιχειρήσεων του ισραηλινού στρατού στη Γάζα με χρήση αμερικανικών όπλων υψηλής ισχύος.

Αίτημα για σαφή τοποθέτηση από το Φεστιβάλ Βερολίνου

Οι υπογράφοντες ζητούν από το Φεστιβάλ Βερολίνου να προβεί σε ξεκάθαρη δήλωση στήριξης στα δικαιώματα των Παλαιστινίων και καταδίκης των ενεργειών του Ισραήλ. Όπως αναφέρει το Palestine Film Institute, «είμαστε συγκλονισμένοι από τη σιωπή του Berlinale σχετικά με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και την απροθυμία του να υπερασπιστεί την ελευθερία έκφρασης των δημιουργών». Τονίζουν πως το φεστιβάλ είχε πάρει θέση στο παρελθόν για Ιράν και Ουκρανία και καλούν τη διοργάνωση να πράξει το ίδιο τώρα.

20 Μάη 2025, Γη: «14.000 μωρά μπορεί να πεθάνουν μέσα στις επόμενες 48 ώρες, αν δεν αυξηθεί η εισροή ανθρωπιστικής βοήθειας».

«Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος», «Μια λέξη μόνο. Εμπρός, λοιπόν: Είστε υπέρ ή κατά»; Η γλώσσα των ποιητών, ένα απλό μεσημέρι, όταν και οι πέτρες είναι συνώνυμες του τέλους.

Κάθε σιωπή κι ένας θάνατος που εξαϋλώνει σχήματα ανθρώπων, που δεν προλαβαίνουν την επόμενη μέρα.

Παιδιά, που κραυγάζουν για το αυτονόητο. Που οι μέρες τους δεν έχουν όνομα, που το αίμα τους είναι μια μόνιμη, κατακόκκινη κατακλείδα πάνω από το μέτωπό τους.

Είμαστε άνθρωποι. Ο δρόμος είναι ένας. Δεν περνάει ΠΟΤΕ πάνω από πτώματα και συντρίμμια. Έχει χώρο για σωτηρία. Για ελπίδα. Έχει τους σεισμούς της ιστορίας και την επιταγή της ανάγκης. Οι φωνές στέλνουν στον πάτο της γης τους δράστες.

Να μη σταματήσουμε να είμαστε άνθρωποι. Να μην σταματήσουμε να ουρλιάζουμε για την ειρήνη και για το δίκιο. Να μην αφήσουμε να αποκτήσει αυτό το φρικιαστικό έγκλημα διαρκείας θεμέλια πάνω σε οστά παιδιών.

«Σε αυτή τη γη υπάρχει κάτι που αξίζει να το ζήσεις

Το τέλος του Σεπτέμβρη

Η ώρα του ήλιου στη φυλακή

Σύννεφα που σχηματίζουν πελώριες μορφές

Τα συνθήματα του λαού για κείνους που φεύγουν γελαστοί

και ο φόβος στα μάτια των τυράννων»

Μαχμούντ Νταρουίς