Ο σεισμός είναι φαινόμενο, το οποίο εκδηλώνεται συνήθως χωρίς σαφή προειδοποίηση, δεν μπορεί να αποτραπεί και παρά τη μικρή χρονική διάρκειά του, μπορεί να προκαλέσει μεγάλες υλικές ζημιές στις ανθρώπινες υποδομές με επακόλουθα σοβαρούς τραυματισμούς και απώλειες ανθρώπινων ζωών.

Κίνδυνοι που προέρχονται από τους σεισμούς

Κατά τη διάρκεια ενός σεισμού, η κίνηση του εδάφους σπάνια αποτελεί άμεση αιτία θανάτων ή τραυματισμών. Τα περισσότερα ατυχήματα είναι τυχαία και προκαλούνται από:

Καταρρεύσεις τμημάτων κτιρίων και από κομμάτια υλικών που πέφτουν (τούβλα, τοίχοι, γυψώματα, θωράκια στέγης, καπνοδόχοι, διακοσμητικά στοιχεία, πινακίδες κ.λπ)
Σπασμένα τζάμια κυρίως από ψηλά κτίρια
Πτώση διαφόρων αντικειμένων, ανατροπές επίπλων, βιβλιοθηκών κ.λ.π.
Πτώσεις στύλων και ηλεκτροφόρων καλωδίων
Πυρκαγιές που προκαλούνται από βραχυκυκλώματα, σπασμένες γραμμές καυσίμου αερίου κ.λπ.
Κατολισθήσεις χωμάτων και βράχων
Θαλάσσια κύματα που πιθανόν να φτάσουν στις παράκτιες περιοχές αρκετή ώρα μετά το σεισμό και κυρίως από πράξεις ανθρώπων που δημιουργεί ο πανικός.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τους κινδύνους από τους σεισμούς

Υπάρχουν πολλές ενέργειες που μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τους κινδύνους από τους σεισμούς.

Τι πρέπει να κάνουμε από ΤΩΡΑ:

Πρέπει να ξέρουμε από πού και πώς κλείνουν οι γενικοί διακόπτες του: Ηλεκτρικού ρεύματος, του καυσίμου αερίου και νερού ώστε μετά από σεισμό κλείνοντάς τους να προλάβουμε ή να περιορίσουμε βραχυκυκλώματα ή επικίνδυνες διαρροές.
Πρέπει να υπάρχουν σε εμφανή θέση δίπλα ή πάνω στη συσκευή του τηλεφώνου τα χρήσιμα σε ώρα ανάγκης τηλέφωνα (Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, Αστυνομίας, ΕΚΑΒ, κ.λ.π.)
Πρέπει να έχουμε προμηθευτεί μερικά πράγματα που είναι απαραίτητα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (φάρμακα, φορητό ραδιόφωνο, σφυρίχτρα, φακό).
Πρέπει να βάλουμε σε χαμηλές θέσεις τα μεγάλα και βαριά αντικείμενα και όσα μπορούν εύκολα να σπάσουν. Να στερεώσουμε γερά τα ράφια και τις βιβλιοθήκες. Να στηρίζουμε καλά τα ψηλά ή βαριά αντικείμενα ή έπιπλα. Να μη κρεμάσουμε βαριά πράγματα στους τοίχους.
Όλοι οι μαθητές και οι γονείς τους σε συνεννόηση με τους δασκάλους, πρέπει να καθορίσουν σημεία συνάντησης μετά από μεγάλο σεισμό.

Τι πρέπει να κάνουμε ΤΗΝ ΩΡΑ του σεισμού:

Αν βρεθούμε έξω από ένα κτίριο, μένουμε έξω. Αν βρεθούμε μέσα μένουμε μέσα. Στους σεισμούς, οι περισσότεροι τραυματισμοί γίνονται την ώρα που μπαίνουμε ή βγαίνουμε από κτίρια, από τον πανικό και από γκρεμίσματα που πέφτουν.

Αν βρεθούμε μέσα σε ένα κτίριο, στεκόμαστε μακριά από έπιπλα ή αντικείμενα που μπορούν να πέσουν. Για να προστατευτούμε από πτώσεις μπαίνουμε κάτω από ένα τραπέζι, γραφείο κ.λπ.

Δεν βγαίνουμε στα μπαλκόνια.

Αποφεύγουμε να μένουμε κοντά στις προσόψεις του κτιρίου και στεκόμαστε δίπλα στην πιο μεγάλη κολόνα του διαμερίσματος ή του γραφείου. Σε περίπτωση που το κλιμακοστάσιο του κτιρίου περιβάλλεται από τοιχία οπλισμένου σκυροδέματος (ΒΕΤΟΝ) στεκόμαστε κοντά σε αυτά.

Μένουμε μακριά από τα παράθυρα γιατί κινδυνεύουμε από σπασμένα τζάμια.

Δεν τρέχουμε προς την έξοδο βιαστικά, γιατί αν όλοι κάνουν το ίδιο θα δημιουργηθεί πανικός και πιθανόν τραυματισμοί. Δεν χρησιμοποιούμε ποτέ ασανσέρ γιατί κινδυνεύουμε να εγκλωβιστούμε σε περίπτωση που διακοπεί το ηλεκτρικό ρεύμα.

Αν βρεθούμε έξω μένουμε μακριά από κτίρια και ηλεκτροφόρα καλώδια. Μεγάλος είναι ο κίνδυνος έξω από τις εισόδους των κτιρίων και κοντά στους εξωτερικούς τοίχους από κομμάτια υλικών που πέφτουν.

Δεν τρέχουμε στους δρόμους, κινούμαστε ήρεμα προς ένα ανοιχτό χώρο.

Δεν πλησιάζουμε τις ακτές. Ύστερα από ένα σφοδρό σεισμό μπορεί να δημιουργηθούν κύματα με μεγάλη ταχύτητα και ύψος.

Αν κυκλοφορούμε με αυτοκίνητα, σταματάμε σε μέρος ασφαλές και μένουμε μέσα σ’ αυτό. Αν συνεχίσουμε, υπάρχει κίνδυνος να χτυπήσει το αυτοκίνητο σε πεσμένα αντικείμενα σε ηλεκτροφόρα καλώδια, σε λακκούβες κατεστραμμένων οδοστρωμάτων κ.λπ.

Αν οι μαθητές βρεθούν μέσα σε σχολείο, πρέπει να μπουν αμέσως κάτω από τα θρανία. Έτσι είναι περισσότερο προφυλαγμένοι. Αν βγουν έξω βιαστικά και μαζικά, υπάρχει κίνδυνος να σημειωθούν τραυματισμοί ανάμεσα στους μαθητές, ενώ το σχολείο μπορεί να μην πάθει ζημιά. Μετά το σεισμό θα βγουν ήρεμα και κανονικά.

Τι πρέπει να κάνουμε μετά το σεισμό:

Εξετάζουμε προσεκτικά τις παροχές του ηλεκτρικού ρεύματος, του καυσίμου αερίου και του νερού. Αν παρατηρήσουμε βλάβη, κλείνουμε τους κεντρικούς διακόπτες.

Αν κάπου πιάσει φωτιά, την σβήνουμε αμέσως.

Ψάχνουμε για τραυματισμένους.

Δεν δοκιμάζουμε να μετακινήσουμε βαριά τραυματισμένα άτομα, παρά μόνο αν βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο να τραυματιστούν περισσότερο.

Δεν αγγίζουμε ηλεκτροφόρα καλώδια πεσμένα στο έδαφος, ούτε τα αντικείμενα που ακουμπούν τα καλώδια, υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροπληξίας.

Καθαρίζουμε αμέσως τα υπάρχοντα σπασμένα μπουκάλια από φάρμακα και επικίνδυνα χημικά προϊόντα.

Δεν χρησιμοποιούμε το τηλέφωνό μας παρά μόνο για νοσοκομειακή βοήθεια.

Ανοίγουμε το ραδιόφωνό μας και ακούμε τις ειδήσεις για οδηγίες και πληροφορίες.

Μετά από ένα ισχυρό σεισμό, ακολουθούν και μετασεισμοί, που πολλές φορές είναι αρκετά δυνατοί και μπορούν να προξενήσουν ζημιές. Γι αυτό μένουμε μακριά από κτίρια που έχουν πάθει βλάβες ή αν είναι απαραίτητο να μπούμε μέσα σ’ αυτά δεν μένουμε πολλή ώρα. Οι μετασεισμοί μπορεί να προξενήσουν μεγαλύτερες βλάβες ή και την κατάρρευσή τους.

Η προσωπική μας συμπεριφορά σε περίπτωση σεισμού:

Οι ώρες που ακολουθούν ύστερα από ένα βλαβερό σεισμό είναι πολύ κρίσιμες. Είναι οι ώρες που απαιτούν ψυχραιμία, θάρρος και περίσκεψη.

Πρέπει να κρατηθούμε ήρεμοι. Ο πανικός δημιουργεί θύματα. Σκεφτόμαστε όλες τις συνέπειες που μπορεί να έχει κάθε ενέργειά μας.

Μετά από σεισμό, ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες των αρχών και των κρατικών μέσων ενημέρωσης.
Δε δίνουμε πίστη σε φημολογίες και δεν τις διαδίδουμε. Συχνά, δημιουργείται σύγχυση και πανικός.

Ανταποκρινόμαστε στις εκκλήσεις για εθελοντική βοήθεια, αλλά δεν πηγαίνουμε στις σεισμόπληκτες περιοχές χωρίς να μας το ζητήσουν.

Είναι αναγκαίο να συνεργαζόμαστε με τους υπεύθυνους για την ασφάλεια του κοινού.

Είναι απαραίτητο να συνεργαζόμαστε μεταξύ μας για να προλάβουμε πυρκαγιές και για να βοηθήσουμε τραυματισμένους, ηλικιωμένους, αρρώστους και παιδιά.

Δεν ξεχνάμε ποτέ ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να προστατευτούμε σε περίπτωση ισχυρού σεισμού είναι να είμαστε προετοιμασμένοι και κατατοπισμένοι.

Στις 25 Οκτωβρίου 2022, ένας σεισμός μεγέθους 5,1 βαθμών συγκλόνισε την περιοχή Bay Area της Καλιφόρνιας. Ευτυχώς, ήταν περισσότερο ένας κρότος παρά μια βίαιη δόνηση, αλλά οι αναφορές από κατοίκους σε όλη την περιοχή κατέκλυσαν το Γεωλογικό Ινστιτούτο των Ηνωμένων Πολιτειών (USGS) από όσους τον είχαν αισθανθεί. Δεν αναφέρθηκαν ζημιές, αλλά ο σεισμός ήταν σημαντικός και με έναν άλλο τρόπο – πολλοί άνθρωποι στην περιοχή έλαβαν ειδοποιήσεις στα τηλέφωνά τους, πριν αρχίσει ο σεισμός.

Παρόμοιες προειδοποιήσεις έδωσαν στους κατοίκους της Νότιας Καλιφόρνιας έως και 30 δευτερόλεπτα προειδοποίησης, πριν από έναν σεισμό μεγέθους 5,2 βαθμών με επίκεντρο ακριβώς νότια της πόλης Μπέικερσφιλντ το βράδυ της 6ης Αυγούστου 2024. Ακόμα πιο κρίσιμο είναι ότι πολλά από αυτά τα τηλέφωνα βοήθησαν στον εντοπισμό του σεισμού.

Η Google συνεργάζεται με το USGS και ακαδημαϊκούς σε διάφορα πανεπιστήμια της Καλιφόρνια για την ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, που ειδοποιεί τους χρήστες λίγα δευτερόλεπτα πριν από την άφιξη των δονήσεων. Πρόκειται για ένα σύντομο παράθυρο προειδοποίησης, αλλά λίγα δευτερόλεπτα μπορούν να δώσουν αρκετό χρόνο για να προστατευτείτε κάτω από ένα τραπέζι ή ένα γραφείο. Μπορεί, επίσης, να είναι αρκετός χρόνος για να επιβραδυνθούν τα τρένα, να σταματήσουν τα αεροπλάνα από την απογείωση ή την προσγείωση και να εμποδίσουν τα αυτοκίνητα να εισέλθουν σε γέφυρες ή σήραγγες. Ως εκ τούτου, αυτό το σύστημα είναι πιθανό να σώσει ζωές, όταν χτυπήσουν ισχυρότεροι σεισμοί.

Το συγκεκριμένο σύστημα, χρησιμοποιεί δεδομένα από δύο πηγές. Αρχικά, το σύστημα βασιζόταν σε ένα δίκτυο 700 σεισμομέτρων – συσκευών που ανιχνεύουν τις σεισμικές δονήσεις της γης – που είχαν εγκατασταθεί σε όλη την πολιτεία από σεισμολόγους του USGS, του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας και του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και της πολιτειακής κυβέρνησης. (Σεισμόμετρα σε δύο άλλες πολιτείες των ΗΠΑ – το Όρεγκον και την Ουάσινγκτον – τροφοδοτούν επίσης το σύστημα, γνωστό ως ShakeAlert).Αλλά η Google έχει επίσης δημιουργήσει το μεγαλύτερο δίκτυο ανίχνευσης σεισμών στον κόσμο μέσω τηλεφώνων που ανήκουν σε μέλη του κοινού.

Τα περισσότερα smartphones, που χρησιμοποιούν το λειτουργικό σύστημα Android της Google διαθέτουν ενσωματωμένα επιταχυνσιόμετρα – το κύκλωμα που ανιχνεύει πότε ένα τηλέφωνο κινείται. Αυτά χρησιμοποιούνται, συνήθως, για να λένε στο τηλέφωνο να επαναπροσανατολίσει την οθόνη του από κατακόρυφη σε οριζόντια λειτουργία όταν γέρνει, για παράδειγμα, κι επίσης βοηθούν στην παροχή πληροφοριών σχετικά με τον αριθμό των βημάτων για τον ενσωματωμένο ανιχνευτή φυσικής κατάστασης της Google.

Όμως οι αισθητήρες είναι εκπληκτικά ευαίσθητοι και μπορούν, επίσης, να λειτουργήσουν σαν ένα μίνι σεισμόμετρο. Η Google εισήγαγε μια λειτουργία που επιτρέπει στους χρήστες να επιτρέπουν στο τηλέφωνό τους να στέλνει αυτόματα δεδομένα στο σύστημα ειδοποιήσεων για σεισμούς Android, εάν η συσκευή τους λαμβάνει δονήσεις που είναι χαρακτηριστικές των πρωτογενών κυμάτων (P) ενός σεισμού. Συνδυάζοντας δεδομένα από χιλιάδες ή και εκατομμύρια άλλα τηλέφωνα, το σύστημα μπορεί να υπολογίσει αν συμβαίνει σεισμός και πού. Στην συνέχεια, μπορεί να στείλει ειδοποιήσεις σε τηλέφωνα στην περιοχή όπου είναι πιθανό να χτυπήσουν τα σεισμικά κύματα, δίνοντας μια έγκαιρη προειδοποίηση.

Κι επειδή τα ραδιοσήματα ταξιδεύουν ταχύτερα από τα σεισμικά κύματα, οι ειδοποιήσεις μπορούν να φτάσουν πριν από την έναρξη της δόνησης σε περιοχές μακριά από το επίκεντρο. Ο Marc Stogaitis, μηχανικός λογισμικού στο Android, το έθεσε ως εξής: «Ουσιαστικά αγωνιζόμαστε με την ταχύτητα του φωτός (που είναι περίπου η ταχύτητα με την οποία ταξιδεύουν τα σήματα από ένα τηλέφωνο) ενάντια στην ταχύτητα ενός σεισμού. Και για καλή μας τύχη, η ταχύτητα του φωτός είναι πολύ πιο γρήγορη».

Καθώς τα περισσότερα δεδομένα προέρχονται από το πλήθος, η τεχνολογία ανοίγει τη δυνατότητα παρακολούθησης για σεισμούς σε περιοχές, όπου δεν υπάρχουν εκτεταμένα δίκτυα ακριβών σεισμομέτρων. Αυτό σημαίνει ότι αυξάνει τη δυνατότητα παροχής ειδοποιήσεων για σεισμούς ακόμη και σε απομακρυσμένες και φτωχότερες περιοχές του κόσμου.

Η ανίχνευση σεισμών τον Οκτώβριο του 2022

Τον Οκτώβριο του 2022, οι μηχανικοί της Google είδαν τα τηλέφωνα σε όλη την περιοχή του κόλπου του Σαν Φρανσίσκο να φωτίζονται με δεδομένα ανίχνευσης σεισμών καθώς τα σεισμικά κύματα ταξίδευαν προς τα έξω από το επίκεντρο. Το σύστημα λαμβάνει πλέον τακτικά αυτές τις δονήσεις, οι οποίες στη συνέχεια εκδίδονται ως ειδοποιήσεις από το ShakeAlert του USGS, όταν ξεπερνούν τα βασικά όρια, ενεργοποιώντας μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα των χρηστών σε περιοχές που ενδέχεται να πληγούν. Ενώ οι ειδοποιήσεις μπορούν να ληφθούν σε τηλέφωνα Android, οι άνθρωποι στην Καλιφόρνια, το Όρεγκον και την Ουάσιγκτον μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν την εφαρμογή MyShake App, η οποία αναπτύχθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ. Και αυτή μετατρέπει τα κινητά τηλέφωνα των χρηστών σε ανιχνευτές σεισμών όταν είναι ακίνητα και στέλνει ειδοποιήσεις με βάση τη θέση του τηλεφώνου.

Οι σεισμοί είναι συχνό φαινόμενο στην Καλιφόρνια, η οποία βιώνει έως και 100 μικρούς σεισμούς την ημέρα. Οι περισσότεροι από αυτούς είναι πολύ μικροί για να τους αισθανθεί κανείς. Ωστόσο, υπάρχουν συνήθως αρκετοί μεγαλύτεροι σεισμοί στην Καλιφόρνια ετησίως, με περίπου 15-20 σεισμούς μεγέθους άνω των 4,0 Ρίχτερ. Ευρύτερα, από τα περίπου 16 δισεκατομμύρια κινητά τηλέφωνα που χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο, περισσότερα από τρία δισεκατομμύρια «τρέχουν» Android σε αυτά και το σύστημα ειδοποιήσεων για σεισμούς είναι πλέον διαθέσιμο σε περισσότερες από 90 χώρες που είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς σε σεισμούς.

Όμως το σύστημα έχει τους περιορισμούς του, ιδίως σε απομακρυσμένες περιοχές όπου υπάρχουν λίγοι χρήστες τηλεφώνων και σε σεισμούς που συμβαίνουν στην ανοικτή θάλασσα, όπου μπορούν να προκαλέσουν τσουνάμι. Κι ενώ μπορεί να βοηθήσει στην έκδοση προειδοποιήσεων μερικά δευτερόλεπτα νωρίτερα, η επιστήμη της πρόβλεψης των σεισμών προτού συμβούν παραμένει τόσο άπιαστη όσο ποτέ άλλοτε.

Πώς, όμως, μπορούμε να ενεργοποιήσουμε τις ειδοποιήσεις σεισμού;

Οι ρυθμίσεις για την ενεργοποίηση των ειδοποιήσεων σεισμού σε τηλέφωνα με λειτουργικό Android βρίσκονται στην ενότητα Ασφάλεια και έκτακτη ανάγκη της εφαρμογής Ρυθμίσεις του τηλεφώνου σας. Το σύστημα απαιτεί πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω wi-fi ή δεδομένων κινητής τηλεφωνίας. Οι κάτοχοι iPhone που ζουν στην Ιαπωνία μπορούν, επίσης, να ενεργοποιήσουν τις ειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης στο τμήμα ειδοποιήσεων των ρυθμίσεων της συσκευής τους.

Πηγή: BBC.com /Athensvoice