Κάποτε η εικόνα της οικογένειας έμοιαζε σχεδόν αυτονόητη: Γάμος, παιδιά, κοινό σπίτι, συγκεκριμένοι ρόλοι μέσα στην καθημερινότητα. Για πολλές δεκαετίες, αυτό θεωρούνταν το «κανονικό» μοντέλο οικογενειακής ζωής. Σήμερα όμως η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.

Η οικογένεια εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυρήνα συναισθηματικής ασφάλειας και φροντίδας για τους περισσότερους ανθρώπους, αλλά η μορφή της έχει αλλάξει σημαντικά. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη κοινωνική μεταβολή των τελευταίων δεκαετιών: δεν υπάρχει πλέον μία μόνο εικόνα που να περιγράφει τι σημαίνει οικογένεια.

Από την «παραδοσιακή» οικογένεια στις πολλές διαφορετικές εκδοχές της

Κοινωνιολόγοι εξηγούν ότι η οικογένεια δεν ήταν ποτέ εντελώς στατική. Ωστόσο, από το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και μετά, οι αλλαγές επιταχύνθηκαν. Η αύξηση των διαζυγίων, η οικονομική ανεξαρτησία των γυναικών, η διαφορετική στάση απέναντι στον γάμο, η συμβίωση χωρίς επίσημη δέσμευση, η αποδοχή των ομόφυλων ζευγαριών αλλά και οι νέες μορφές γονεϊκότητας διαμόρφωσαν ένα πολύ πιο σύνθετο τοπίο.

Σήμερα, οικογένεια μπορεί να είναι ένας μόνο γονιός με το παιδί του, ένα ζευγάρι χωρίς παιδιά, δύο άνθρωποι που μεγαλώνουν παιδιά από προηγούμενους γάμους, παππούδες που συμμετέχουν ενεργά στην καθημερινή ανατροφή ή ακόμη και άνθρωποι χωρίς συγγένεια αίματος που λειτουργούν σταθερά υποστηρικτικά ο ένας για τον άλλον.

Η Ευρωπαία κοινωνιολόγος Linda Hantrais, που έχει μελετήσει εκτενώς τις αλλαγές στις οικογενειακές δομές, περιγράφει αυτή τη νέα πραγματικότητα ως «οικογενειακή ποικιλομορφία», δηλαδή τη συνύπαρξη πολλών διαφορετικών μορφών οικογενειακής ζωής.

Οι νέες γενιές βλέπουν διαφορετικά τις σχέσεις

Σε αντίθεση με παλαιότερες εποχές, όπου ο γάμος και η δημιουργία οικογένειας θεωρούνταν σχεδόν μονόδρομος, σήμερα πολλοί νέοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν διαφορετικά την προσωπική τους ζωή. Αρκετοί καθυστερούν να παντρευτούν, αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία, επιλέγουν να συμβιώσουν χωρίς γάμο ή αποφασίζουν συνειδητά να μη γίνουν γονείς. Από την άλλη, υπάρχουν ζευγάρια ή γυναίκες που αποφασίζουν να κάνουν παιδί στα early 20’s, συνεχίζοντας τις σπουδές και τη ζωή τους…

Παράλληλα με όλα τα παραπάνω, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την ευτυχία και τη συντροφικότητα. Η προσωπική ισορροπία, η ψυχική υγεία και η ποιότητα της σχέσης φαίνεται πως παίζουν πλέον μεγαλύτερο ρόλο από την κοινωνική πίεση για δημιουργία οικογένειας με τον «παραδοσιακό» τρόπο.

Η οικογένεια παραμένει το βασικό «δίχτυ ασφαλείας»

Παρά τις αλλαγές, η ανάγκη για σταθερούς δεσμούς δεν έχει μειωθεί. Αντίθετα, ειδικά σε περιόδους οικονομικής ή συναισθηματικής αβεβαιότητας, η οικογένεια εξακολουθεί να λειτουργεί ως βασικό σημείο στήριξης. Πολλοί νέοι επιστρέφουν στο πατρικό σπίτι λόγω οικονομικών δυσκολιών, ενώ οι σχέσεις μεταξύ παππούδων, γονιών και παιδιών συχνά γίνονται πιο στενές μέσα στην καθημερινότητα.

Ταυτόχρονα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι δημιουργούν «οικογένειες επιλογής» μέσα από φιλίες και ανθρώπινες σχέσεις που προσφέρουν σταθερότητα, φροντίδα και αίσθηση του ανήκειν.

Η μεγάλη αλλαγή δεν είναι ότι η οικογένεια χάθηκε

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η οικογένεια δεν περνά κρίση με την παραδοσιακή έννοια. Αυτό που αλλάζει είναι η μορφή της.

Η σημερινή οικογένεια είναι πιο ευέλικτη, πιο προσωπική αναφορικά με τη μορφή της και λιγότερο συνδεδεμένη με αυστηρούς κοινωνικούς κανόνες. Οι άνθρωποι επιλέγουν πλέον διαφορετικούς τρόπους να ζουν μαζί, να μεγαλώνουν παιδιά και να χτίζουν συναισθηματικούς δεσμούς.

Και ίσως τελικά η μεγαλύτερη αλλαγή να είναι αυτή: ότι η οικογένεια του 2026 δεν ορίζεται τόσο από τη μορφή της, όσο από την ανάγκη των ανθρώπων να νιώθουν ότι ανήκουν κάπου.

Η συζήτηση κορυφώθηκε πέρυσι, όταν το διαδίκτυο άρχισε να αναρωτιέται αν είναι πλέον ντροπή να είσαι σε σχέση. Αν και όσα συμβαίνουν online δεν αντανακλούν πάντα την πραγματική ζωή — οι ζευγαρωμένοι εξακολουθούν να απολαμβάνουν μειωμένα έξοδα μετακίνησης, στέγασης και διαβίωσης — η ορατότητα και ο εορτασμός της μοναχικότητας αποτελούν σίγουρα μια πρόοδο, ειδικά για τις γυναίκες.

Η εμπειρία των γυναικών που δεν είχαν ποτέ σχέση

Σε αυτό το πλαίσιο, πώς νιώθουν σήμερα όσες δεν είχαν ποτέ σχέση; Νιώθουν πίεση να βγουν ραντεβού ή να συνάψουν ερωτικές σχέσεις; Απολαμβάνουν τον χρόνο τους κάνοντας ό,τι τις ευχαριστεί ή νιώθουν μοναξιά; Ας δούμε τι απαντούν οι ίδιες οι γυναίκες που δεν είχαν ποτέ σχέση.

«Προτιμώ να είμαι μόνη παρά να συμβιβαστώ»

«Έχω βγει ραντεβού αλλά δεν έχω κάνει ποτέ σχέση — και ειλικρινά, προτιμώ να είμαι μόνη παρά να συμβιβαστώ. Θέλω κάποιον με τον οποίο θα γελάμε και θα κάνουμε πλάκα, αλλά μέχρι τώρα δεν το έχω βρει. Θα συνεχίσω να ψάχνω, κι ίσως αυτό με κρατάει αισιόδοξη: το γεγονός ότι ελπίζω πως ο κατάλληλος υπάρχει εκεί έξω για μένα.»

«Μερικές φορές αγχώνομαι πολύ»

«Έχω βγει ραντεβού αλλά ποτέ δεν προχώρησα σε σχέση. Χθες το βράδυ μάλιστα είχα ένα μικρό εσωτερικό πανικό γι’ αυτό, αλλά έρχεται κατά κύματα. Η δουλειά με κρατάει αρκετά απασχολημένη.»

«Δεν χρειάζομαι σχέση για να είμαι ευτυχισμένη»

«Υπάρχουν πράγματα που θέλω να βελτιώσω στη ζωή μου, αλλά η αναζήτηση σχέσης δεν είναι προτεραιότητα. Με απασχολεί περισσότερο η καριέρα μου, η υγεία μου — σωματική και ψυχική — και οι φιλίες μου. Αν γνωρίσω ξαφνικά κάποιον που μου αρέσει, δεν θα το αποκλείσω, αλλά δεν πιστεύω πως χρειάζομαι σχέση για να είμαι ευτυχισμένη.»

«Χάνω την ελπίδα όσο μεγαλώνω»

«Είμαι καλά αλλά μερικές φορές νιώθω μοναξιά, ειδικά στις γιορτές ή του Αγίου Βαλεντίνου. Οι εφαρμογές γνωριμιών δεν βοηθούν και οι μόνοι άντρες που με πλησιάζουν είναι περίεργοι ή πολύ μεγαλύτεροι — στην ηλικία του πατέρα μου! Είναι εκνευριστικό, ειδικά όταν ακούς ‘θα βρεις κάποιον όταν το περιμένεις λιγότερο’. Γιατί δεν παραδέχονται απλά ότι στάθηκαν τυχεροί; Έχω ακόμη μια μικρή ελπίδα αλλά όσο περνούν τα χρόνια αυτή λεπταίνει.»

«Επενδύω σε σχολή, δουλειά και φίλους»

«Αντί να σπαταλώ ενέργεια στο ότι είμαι μόνη, τη διοχετεύω σε άλλα κομμάτια της ζωής μου: στη σχολή, στη δουλειά, στους φίλους μου. Προσπαθώ για το καλύτερο εκεί αντί να σκέφτομαι πόσο απελπιστικά single είμαι. Επίσης, δεν θέλω να συμβιβαστώ με κάτι μέτριο. Προτιμώ να περιμένω τον σωστό άνθρωπο και να ξέρω πως αξίζει πραγματικά.»

«Ως single μπορώ να κάνω ό,τι θέλω»

«Δεν έχω ξεπεράσει τελείως τη δυσαρέσκεια που νιώθω ως single — θέλω σχέση. Προτιμώ πάντως τη μοναξιά από μια κακή σχέση· απλά δεν θέλω να μείνω μόνη για πάντα. Χρησιμοποιώ dating apps, συμμετέχω σε singles events, βγαίνω με φίλους… Απλά δεν έχει συμβεί ακόμα κι αυτό με στενοχωρεί.
Από την άλλη όμως, επειδή ήμουν πάντα μόνη αυτό είναι το ‘φυσιολογικό’ για μένα. Δεν θεωρώ ότι η σχέση είναι ο default τρόπος ζωής — ξέρω ότι ως single μπορώ να ταξιδεύω, να πάω συναυλίες, να τρώω έξω. Αλλά τώρα που τα έχω κάνει όλα μόνη μου, ανυπομονώ να τα μοιραστώ με κάποιον.»

«Είναι δύσκολο γιατί όλες οι φίλες μου έχουν παντρευτεί»

«Όλες οι στενές μου φίλες έχουν ήδη παντρευτεί κι αυτό είναι δύσκολο. Έχω κλάψει αρκετές φορές γι’ αυτό. Δεν με ενοχλεί τόσο η μοναξιά όσο το ότι υπάρχει ένα ρομαντικό κομμάτι μέσα μου που παραμένει ανικανοποίητο.»

«Κουράζομαι εύκολα από τους ανθρώπους»

«Δεν νιώθω δυσαρέσκεια· μου αρέσει που είμαι μόνη. Κουράζομαι εύκολα από τους ανθρώπους κι έτσι για να μην πληγώνω κανέναν προτιμώ αυτή τη ζωή.»

«Δεν είναι εύκολο όταν έρχεται η μοναξιά»

«Για πολύ καιρό ένιωθα δυσφορία επειδή ένιωθα ‘πίσω’ σε σχέση με τις φίλες μου. Ένιωθα περίεργη κι είχα δυσκολία διαχείρισης συναισθημάτων και μοναξιάς· έπρεπε να αντιμετωπίσω ανεκπλήρωτους έρωτες. Τώρα έχω συμφιλιωθεί με την ιδέα γιατί συνειδητοποίησα πως δεν ήμουν έτοιμη για σχέση κι είχα άλλες προτεραιότητες. Πρέπει πρώτα να δουλέψω με τον εαυτό μου πριν αφήσω κάποιον άλλον στη ζωή μου. Δεν θα κάνω σχέση μόνο για να ‘ταιριάξω’. Δεν έχω εμπειρία ούτε στο dating ούτε στο σεξ κι αυτό με αγχώνει κάποιες φορές. Δεν ξέρω τι θέλω αλλά ξέρω τι δεν θα δεχτώ ποτέ – έχοντας δει πολλούς γύρω μου πληγωμένους. Υποσχέθηκα στον εαυτό μου πως δεν θα συμβιβαστώ με κάτι λιγότερο απ’ όσα αξίζω ούτε θα κάνω σχέση απλά για την κοινωνική αποδοχή. Η αυτοαγάπη βοηθά πολύ στη διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων – στο τέλος της ημέρας μόνο με τον εαυτό σου περνάς κάθε δευτερόλεπτο της ζωής σου. Δεν είναι εύκολο κάθε μέρα, ειδικά όταν εμφανίζεται η μοναξιά, αλλά δεν θα πιεστώ σε κάτι που δεν είμαι έτοιμη.»

«Δεν ξέρω τι χάνω»

«Στα 20s μου όλοι γύρω μου έμπαιναν σε σχέσεις κι ένιωθα εκτός. Πλέον όμως δυσκολεύομαι καν να φανταστώ τι ‘κενό’ θα κάλυπτε μια σχέση για μένα αφού ποτέ δεν ήμουν σε μία. Έχω συνηθίσει τη διαφορετικότητά μου και πλέον δεν με πειράζει τόσο.»

«Εστιάζω στο μέλλον μου μαζί με τον εαυτό μου»

«Δεν ήταν επιλογή από την αρχή· μεγάλωνα όμως σε ινδική οικογένεια όπου ο γάμος/οι σχέσεις ήταν πάντα στην κουβέντα κι έτσι ανέπτυξα σχεδόν απέχθεια για αυτές τις λέξεις. Επέλεξα λοιπόν αντί γι’ αυτό να στρέψω την προσοχή στο δικό μου μέλλον – όχι σε ένα κοινό μέλλον με άλλον άνθρωπο.
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να είσαι single – πολλοί όμως αισθάνονται δυσαρέσκεια λόγω μοναξιάς. Ακόμα και σήμερα παρουσιάζεται ως κάτι αρνητικό ενώ στην πραγματικότητα πολλές γυναίκες απλά δεν αντέχουν τα προβλήματα των άλλων όταν έχουν ήδη τα δικά τους! Για μένα το single life δεν είναι καθόλου πρόβλημα.».

Από τι εξαρτάται αυτή η διαφορά; Το να ερωτευτεί κανείς φαίνεται απλό — η Helen Fisher, ανθρωπολόγος και ειδική στον έρωτα, το χαρακτηρίζει ως «χημικό κεραυνοβόλο χτύπημα». Ωστόσο, το να κρατήσει μια σχέση στον χρόνο είναι πολύ πιο σύνθετο. Απαιτεί έναν συνδυασμό συναισθηματικών, βιολογικών και καθημερινών παραγόντων. Η επιστήμη ξεχωρίζει πέντε βασικούς πυλώνες:

Η οικειότητα δεν αφορά μόνο τη σωματική εγγύτητα· δημιουργείται όταν ο άλλος γίνεται το συναισθηματικό μας καταφύγιο. Εκφράζεται μέσα από απλές πράξεις: να μας ακούει χωρίς να μας κρίνει μετά από μια δύσκολη μέρα, να καταλαβαίνει πότε χρειαζόμαστε κουβέντα και πότε σιωπή. Η οικειότητα βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη, τη συνέργεια και μια ειλικρινή φιλία.

Σύμφωνα με τη θεωρία του δεσμού, όσοι μεγάλωσαν με ασφαλή συναισθηματική σύνδεση στην παιδική ηλικία —και όχι με αποφυγή ή άγχος— έχουν περισσότερες πιθανότητες να χτίσουν ουσιαστική οικειότητα ως ενήλικες. Όταν αυτός ο δεσμός λείπει, η σχέση γίνεται ψυχρή και δύσκολη: δυσκολευόμαστε να ανοιχτούμε, νιώθουμε αόρατοι ή βιώνουμε μοναξιά ακόμα και δίπλα στο σύντροφό μας.

Το πάθος προσφέρει την ενέργεια στη σχέση. Δεν περιορίζεται μόνο στο σεξ, αλλά περιλαμβάνει την ικανότητα να απολαμβάνουμε μαζί τη ζωή. Η επιθυμία, η έλξη και η ερωτική ζωντάνια αποτελούν βιολογικά “καύσιμα” που είναι ιδιαίτερα έντονα στην αρχή της σχέσης και συχνά είναι τα πιο εθιστικά.

Με τα χρόνια, η διατήρηση του πάθους απαιτεί πρόθεση: παιχνίδι, έκπληξη, θαυμασμό — όπως το να χορέψετε μαζί στην κουζίνα ένα βράδυ ή να οργανώσετε μια αυθόρμητη απόδραση. Η έλξη μπορεί να ξεκινά από τη χημεία του σώματος αλλά διατηρείται κυρίως στο μυαλό και με δημιουργικότητα.

Δέσμευση και κοινές αξίες

Η δέσμευση και οι κοινές αξίες αποτελούν τον τρίτο πυλώνα που κρατά ζωντανή τη σχέση πέρα από τον ενθουσιασμό της αρχής. Το επίπεδο δέσμευσης διαφέρει: από επιφανειακό —που βασίζεται στη ρουτίνα ή την υποχρέωση— έως βαθύ, που πηγάζει από την ελευθερία, τον σεβασμό στην ατομικότητα και την επιθυμία για κοινή εξέλιξη.

Η επίτευξη αυτού του βαθύτερου επιπέδου απαιτεί συνειδητή συναισθηματική δουλειά και μετατρέπει τις συγκρούσεις σε ευκαιρίες ανάπτυξης. Ο δρ John Gottman, ειδικός στις σχέσεις, έχει παρατηρήσει ότι τα ζευγάρια που διαρκούν δεν είναι αυτά που τσακώνονται λιγότερο, αλλά εκείνα που ξέρουν καλύτερα να συμφιλιώνονται μετά τις διαφωνίες.

Καθημερινότητα & Εξέλιξη της σχέσης

Ο τρόπος ζωής είναι το σκηνικό όπου η αγάπη δοκιμάζεται καθημερινά. Πολλά ζευγάρια δεν χωρίζουν λόγω έλλειψης αγάπης αλλά λόγω πρακτικών δυσκολιών: πώς μοιράζονται τις δουλειές, πώς συνδυάζουν εργασία και προσωπική ζωή ή ακόμη και για το πού θέλουν να ζήσουν.

Ίσως ο ένας δίνει σημασία στην ακρίβεια ενώ ο άλλος λειτουργεί πιο χαλαρά· ή ο ένας αποζητά ηρεμία ενώ ο άλλος χρειάζεται διαρκή συζήτηση. Αυτές οι μικρές διαφορές μπορούν να γίνουν κρίσιμες αν δεν υπάρχει κατανόηση.

Η υγιής σχέση δεν είναι στατική εικόνα· εξελίσσεται συνεχώς. Τα ζευγάρια που ευδοκιμούν συνοδεύουν ο ένας τον άλλο στην προσωπική τους ανάπτυξη αντί να εμποδίζουν την εξέλιξη του άλλου. Καθώς περνούν τα χρόνια —αποκτούν οικογένεια, αλλάζουν ενδιαφέροντα— η σχέση χρειάζεται να προσαρμόζεται στον ίδιο ρυθμό.

Όταν ένας από τους δύο εξελίσσεται σημαντικά και ο άλλος μένει πίσω, δημιουργείται απόσταση που μπορεί να αποβεί μοιραία για τη σχέση.

Η δημιουργία μιας καλής σχέσης δεν είναι θέμα τύχης· πρόκειται για δεξιότητες που καλλιεργούνται και ενδυναμώνονται με τον χρόνο. Όπως έγραψε ο ποιητής Rainer Maria Rilke, «το να αγαπήσει ένας άνθρωπος έναν άλλο είναι ίσως το πιο δύσκολο έργο της ζωής». Ίσως τελικά η μεγαλύτερη επιτυχία ενός ζευγαριού είναι το ότι συνεχίζουν κάθε μέρα να επιλέγουν ο ένας τον άλλο με την ίδια ελευθερία όπως όταν ξεκίνησαν μαζί.

Η βιοχημεία του έρωτα σύμφωνα με τη Helen Fisher

Η Helen Fisher, στο βιβλίο της «Why Him? Why Her?» (Henry Holt, 2009), υποστηρίζει ότι ερωτευόμαστε μέσω τριών βασικών βιολογικών συστημάτων: της σεξουαλικής επιθυμίας (τεστοστερόνη & οιστρογόνα), του ρομαντικού έρωτα (ντοπαμίνη) και του ασφαλούς δεσμού (ωκυτοκίνη & βαζοπρεσίνη).

Ανάλογα με τον κυρίαρχο νευροδιαβιβαστή, προτείνει τέσσερις τύπους προσωπικότητας — συχνά τα αντίθετα έλκονται μεταξύ τους:

Εξερευνητές (ντοπαμίνη): περίεργοι, λάτρεις της περιπέτειας και του ρίσκου.
Δημιουργοί (σεροτονίνη): οργανωτικοί, σταθεροί και πιστοί.
Διευθυντές (τεστοστερόνη): αναλυτικοί και αποφασιστικοί.
Διαπραγματευτές (οιστρογόνα & ωκυτοκίνη): ενσυναίσθητοι, διαισθητικοί με ανάγκη για βαθιά σύνδεση.

Με πληροφορίες από EL PAÍS

Αν κάποιο από τα παρακάτω σας φαίνεται γνωστό, τότε ίσως και το πιο σημαντικό εμπόδιο για μια υγιή σχέση με τον εαυτό σας να έχει ξεπεραστεί. Από τη στιγμή που θα παραδεχτείτε πως κάτι πρέπει να αλλάξει είστε πολύ πιο κοντά στο πιο σημαντικό: να αγαπήσετε τον εαυτό σας.

Σίγουρα θα χρειαστεί χρόνος και δουλειά για να τα καταφέρετε, αλλά θα είστε σε θέση να το κάνετε, καθώς θα κατανοήσετε τι είναι αυτό που πραγματικά σας κάνει να νιώθετε όμορφα ή άσχημα με τον εαυτό σας και να θέσετε τα όρια που χρειάζεται. Έτσι, ο φαύλος κύκλος της τοξικής σχέσης με τον εαυτό σας θα κλείσει και η πόρτα για μια πιο ήρεμη ζωή και ψυχολογία θα ανοίξει.

• Δέκα σημάδια που δείχνουν πως είστε τοξικές απέναντι στον εαυτό σας
• Δίνετε υπερβολική προσοχή στο τι σκέφτονται οι άλλοι για εσάς.
• Δεν γνωρίζετε τα όριά σας ή/και δεν τα κάνετε ξεκάθαρα όταν χρειάζεται.
• Αναλαμβάνετε πολλές ευθύνες που χαροποιούν άλλους – όχι απαραίτητα και εσάς.
• Συμβιβάζεστε πάντα και παντού με λιγότερα.
• Συγκρίνετε τον εαυτό σας με τους άλλους και βρίσκετε διαρκώς δικαιολογίες για όσα δεν τολμάτε να κάνετε.
• Αμφισβητείτε τον εαυτό και το ένστικτό σας.
• Δεν υπερασπίζεστε τις ανάγκες και τα όριά σας.
• Δεν φροντίζετε το σώμα σας και αισθάνεστε ενοχές όταν το κάνετε.
• Διστάζετε να εκφράσετε τη γνώμη και τις ιδέες σας.
• Επιτρέπετε στους ανθρώπους γύρω σας να σας κρατούν πίσω στη ζωή σας.

Πηγή: Marie Claire

Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και ειδικός στις φιλίες Irene S. Levine, «ο όρος ‘φίλος-εχθρός’ περιγράφει κάποιον που φαίνεται να είναι φίλος, όμως η σχέση είναι μονόπλευρη ή ανισόρροπη και τελικά επώδυνη και μη ικανοποιητική». Αυτό το άτομο μπορεί να προσποιείται πως είναι φίλος, ίσως και να το πιστεύει, αλλά η συμπεριφορά του θυμίζει περισσότερο εχθρό: συχνά είναι υπονομευτικός, ανειλικρινής, αναξιόπιστος ή εκμεταλλεύεται τους άλλους.

Σε αντίθεση με τις αληθινές φιλίες, τέτοιες σχέσεις χαρακτηρίζονται από ψεύτικη οικειότητα, κακές προθέσεις, κρυφό ανταγωνισμό και αρνητικά σχόλια πίσω από την πλάτη. Η ψυχολόγος Stefanie Mazer σημειώνει πως «αυτές οι σχέσεις συχνά προκαλούν άγχος αντί για παρηγοριά». Είναι δύσκολο να χτίσεις εμπιστοσύνη με έναν φίλο-εχθρό και η τοξικότητα μπορεί να βλάψει την ψυχική σου υγεία. Τις περισσότερες φορές, είναι καλύτερα να απομακρυνθείς και να επενδύσεις σε ανθρώπους που νοιάζονται πραγματικά για εσένα.

Παρόλα αυτά, πολλοί δυσκολεύονται να αποκόψουν τους φίλους-εχθρούς. Οι ειδικοί εξηγούν τους λόγους που κρατάμε τέτοιες περίπλοκες σχέσεις ― και τι σημαίνει αυτό για εμάς.

Κοινή ιστορία και θετικές αναμνήσεις

Ένας βασικός λόγος είναι η μακροχρόνια κοινή πορεία. Η Levine τονίζει πως «οι άνθρωποι διστάζουν να τερματίσουν φιλίες χρόνων, ακόμα κι αν πρόκειται για φίλους-εχθρούς». Συχνά δεν ήταν πάντα έτσι τα πράγματα· μπορεί να έχουν υπάρξει όμορφες στιγμές ή αληθινή στήριξη στο παρελθόν.

Η εκπαιδεύτρια φιλίας Danielle Bayard Jackson, συγγραφέας του βιβλίου «Fighting for Our Friendships», επισημαίνει πως οι θετικές αναμνήσεις κάνουν δύσκολη τη ρήξη. Υπάρχουν στιγμές όπου ο φίλος-εχθρός στάθηκε πραγματικά δίπλα μας ή μοιράστηκε πόρους μαζί μας. Αυτή η ανάμειξη καλού και κακού οδηγεί πολλούς στο να διατηρούν τέτοιες σχέσεις για χρόνια.

Η Mazer προσθέτει ότι συχνά το άτομο εστιάζει υπερβολικά στις καλές στιγμές, υποβαθμίζοντας τη βλαβερή πλευρά της σχέσης. Σε βαθύτερο επίπεδο, η διατήρηση ενός φίλου-εχθρού μπορεί να σχετίζεται με την ανάγκη συνέχειας ή επειδή η σχέση συνδέεται με σημαντικά βιώματα ή στάδια της ζωής.

Ανταγωνισμός και παρακίνηση

Ένας άλλος λόγος είναι ο κρυφός ανταγωνισμός. Η Mazer αναγνωρίζει πως οι φίλοι-εχθροί μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρο για αυτοβελτίωση. Ωστόσο, αυτή η παρακίνηση βασίζεται συχνά σε ανθυγιεινό ανταγωνισμό.

Η θεραπεύτρια Natalie Moore εξηγεί ότι πρόκειται για μια σχέση όπου επικρατεί ανομολόγητος ανταγωνισμός αντί για αληθινή υποστήριξη. Η έρευνα όμως δείχνει ότι οι συμπονετικοί φίλοι συμβάλλουν περισσότερο στην επιτυχία σε σύγκριση με τις ρηχές ή ανταγωνιστικές φιλίες.

Αναγνώριση του προβλήματος

Δεν είναι πάντα εύκολο να συνειδητοποιήσει κανείς ότι έχει έναν φίλο-εχθρό. Η Moore υπογραμμίζει πως αν δεν δίνουμε σημασία στο πώς μας φέρονται οι φίλοι μας ή πώς μας κάνουν να νιώθουμε, διατηρούμε τη σχέση από συνήθεια.

Η Levine συμπληρώνει ότι άνθρωποι με ανασφάλεια ή λίγους φίλους μπορεί να μην αντιλαμβάνονται καν τη βλαβερή δυναμική, θεωρώντας ότι «κάποιος είναι καλύτερος από το τίποτα».

Στιλ προσκόλλησης και συναισθηματικές ανάγκες

Η διατήρηση τέτοιων σχέσεων συχνά σχετίζεται με το στυλ προσκόλλησης του ατόμου. Η θεραπεύτρια Deborah Vinall, επικεφαλής ψυχολογικών υπηρεσιών στο Recovered.org, εξηγεί πως όσοι φοβούνται την εγκατάλειψη ή έχουν αγχώδη προσκόλληση σπάνια τερματίζουν ανθυγιεινές φιλίες.

Η Mazer επίσης αναφέρει πως άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση ή έντονη ανάγκη εξωτερικής επιβεβαίωσης τείνουν να παραμένουν σε αντιφατικές και συναισθηματικά απαιτητικές σχέσεις.

Kοινωνική συνοχή και συμφέροντα ομάδας

Οι φίλοι-εχθροί συχνά ανήκουν σε κοινά κοινωνικά δίκτυα ― δουλειά, παρέες ή οικογένεια ― κάτι που κάνει δύσκολη την πλήρη απομάκρυνση χωρίς κοινωνικές συνέπειες, σύμφωνα με τη Mazer.

Η Moore προσθέτει ότι όταν ανήκεις σε μεγάλη παρέα όπου υπάρχει ένας φίλος-εχθρός, μπορείς να νιώσεις πως πρέπει να επιλέξεις ανάμεσα στην ομάδα ή στη ρήξη μαζί του. Αυτό απαιτεί δεξιοτεχνία στη διαχείριση των σχέσεων ώστε να διατηρήσεις τους αληθινούς φίλους χωρίς να αποκοπείς τελείως.

Στρατηγικά οφέλη και κοινωνικό status

Kάποιοι βλέπουν τη σχέση με τον φίλο-εχθρό ως στρατηγική επιλογή για πρόσβαση σε δύναμη, πόρους ― όπως μια ιδιωτική πισίνα ή λέσχη ― ή γνωριμίες υψηλού κύρους, όπως επισημαίνει η Vinall. Αν ο φίλος-εχθρός έχει υψηλό κοινωνικό status, αρκετοί μένουν κοντά του για να ενισχύσουν τη δική τους εικόνα.

Επιπλέον, οι φίλοι-εχθροί συχνά παρέχουν πρόσβαση σε σημαντικές γνωριμίες ή επαγγελματικές ευκαιρίες ― ακόμη κι αν αυτό προκαλεί ψυχολογική πίεση. Μπορούν επίσης να μας βοηθήσουν να εντοπίσουμε μικτές προθέσεις στους ανθρώπους γύρω μας ή ακόμα και να δίνουν ωμές αλλά χρήσιμες ανατροφοδοτήσεις.

Kοινωνικοί κανόνες και όρια στη φιλία

Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ θεωρείται φυσιολογικό ένα ζευγάρι να χωρίζει όταν τα πράγματα δεν πάνε καλά, δεν υπάρχει αντίστοιχη κοινωνική νόρμα για τη λήξη μιας προβληματικής φιλίας, όπως τονίζει η Moore. Πολλοί δυσκολεύονται να απομακρυνθούν επειδή δεν υπάρχει «αποδεκτός» τρόπος διακοπής μιας φιλίας.

Η Mazer προσθέτει ότι η ανάγκη αποφυγής συγκρούσεων και η ανησυχία για τη φήμη μας συχνά εμποδίζουν τους ανθρώπους από το να θέσουν ξεκάθαρα όρια ή να τερματίσουν μια σχέση ― ακόμα κι όταν βλάπτει την ψυχική υγεία τους.

Eπιλογή διατήρησης με όρια

Aν γνωρίζεις ότι κάποιος είναι πραγματικά φίλος-εχθρός, μπορείς συνειδητά να θέσεις όρια ώστε η σχέση αυτή να μην σε επηρεάζει αρνητικά, υπογραμμίζει η Levine. Αυτό σημαίνει ότι επιλέγεις συγκεκριμένα πλαίσια συναναστροφής όπου νιώθεις ασφαλής χωρίς όμως να βασίζεσαι σε εκείνον για βαθύτερες συναισθηματικές ανάγκες.

Tα όρια αυτά σου επιτρέπουν ίσως να διατηρείς μια περιορισμένη επαφή χωρίς αντίκτυπο στην αυτοεκτίμησή σου ή στη συνολική ευημερία σου. Όπως λέει η Mazer, τέτοιοι άνθρωποι μπορεί κατά διαστήματα να είναι διασκεδαστικοί ή υποστηρικτικοί ― αλλά μόνο υπό προϋποθέσεις που εσύ θέτεις.

Aυτό το είδος επιλογής πρέπει πάντα να γίνεται συνειδητά· καλό είναι τακτικά να αξιολογείς τα όριά σου και το πώς νιώθεις μέσα στη σχέση αυτή. Αντίθετα με το γνωστό «κράτα τους εχθρούς κοντά», λίγη απόσταση από έναν φίλο-εχθρό ίσως είναι τελικά προς όφελός σου.

Πηγή: Huffpost

Τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου Rojas

Η λέξη Simon, σύμφωνα με τον Rojas, λειτουργεί ως ακρωνύμιο που συνοψίζει τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του ψυχολογικού προτύπου: Single, Infant, Materialist, Work-bossed και Narcissistic :

S (Αγαμία): αποκαλύπτει μια τάση αποφυγής συναισθηματικής δέσμευσης και προτίμησης σύντομων και επιφανειακών σχέσεων.
Ι (Ανωριμότητα): μεταφράζεται σε αδυναμία διαχείρισης των συναισθημάτων κάποιου και αντιμετώπισης αποφάσεων που συνεπάγονται ευθύνη.
Μ (Υλισμός): υποδεικνύει έναν ισχυρό προσανατολισμό προς τα υλικά αγαθά και την κατανάλωση ως την κύρια μορφή προσωπικής επιβεβαίωσης και επιβραύβευσης.
Ο (Εμμονή με την επιτυχία): Αντικατοπτρίζεται στη συνεχή ανάγκη για αναγνώριση των επαγγελματικών ή κοινωνικών στόχων κάποιου, ως τρόπο διατήρησης της αυτοεκτίμησης.
Ν (Ναρκισσισμός): Χαρακτηρίζεται από υπερβολικό αυτοθαυμασμό και έλλειψη σεβασμού και ενσυναίσθησης.

Σύμφωνα με τον Ρόχας, αυτές οι συμπεριφορές προκαλούνται από αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «Σύνδρομο Δέσμευσης Πανικού». Τα άτομα που εμφανίζουν αυτό το μοτίβο τείνουν να συνδέουν τη δέσμευση με μια απειλή για την προσωπική τους ελευθερία, γεγονός που τους οδηγεί στην αποφυγή σταθερών συναισθηματικών σχέσεων.

Το σύνδρομο SIMON επηρεάζει ιδιαίτερα τους νεαρούς ενήλικες άνδρες (κυρίως άνω των 30 ετών), επειδή εκδηλώνεται σε ένα στάδιο όπου κοινωνικά και πολιτισμικά αναμένεται μια ενοποίηση της συναισθηματικής και επαγγελματικής ζωής. Πολλοί όμως παραμένουν αγκυροβολημένοι σε εφηβικά συναισθηματικά πρότυπα.

Οι συνέπειες του συνδρόμου Simon

Επιφανειακοί δεσμοί

Όσοι πάσχουν από σύνδρομο Simon συχνά αποφεύγουν τη συναισθηματική εμπλοκή, κάτι που οδηγεί σε σχέσεις που επικεντρώνονται στη διασκέδαση ή την άμεση ευχαρίστηση. Αυτή η δυναμική ενθαρρύνει επαναλαμβανόμενους κύκλους σύντομων, χωρίς νόημα δεσμών, οι οποίοι μακροπρόθεσμα μειώνουν την ικανότητα δημιουργίας αυθεντικών και διαρκών συνδέσεων.

Συναισθηματική απομόνωση

Η προτίμηση για εργασία, κατανάλωση ή άμεση ικανοποίηση συχνά συνοδεύεται από έλλειψη προσοχής σε ουσιαστικές σχέσεις, γεγονός που ενισχύει τη συναισθηματική αποστασιοποίηση και τα επίμονα συναισθήματα μοναξιάς.

Εμπόδια στη συναισθηματική ανάπτυξη

Σύμφωνα με τον Ρόχας, η δέσμευση υπονοεί «την ικανότητα να δίνεσαι σε κάποιον με έναν σταθερό τρόπο». Χωρίς αυτή τη δέσμευση, οι άνδρες με χαρακτηριστικά Simon παραμένουν αγκυροβολημένοι σε ένα μοντέλο άμεσης προσωπικής ικανοποίησης, το οποίο καθυστερεί την πρόσβαση σε πιο σύνθετες μορφές συναισθηματικής ωριμότητας, που συνδέονται με την ενσυναίσθηση, την αυτοφροντίδα ή την ικανότητα να ξεπερνάς τις αντιξοότητες.

Κίνδυνοι ψυχικής υγείας

Αυτές οι δυναμικές μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνιο στρες, άγχος ή συμπτώματα κατάθλιψης.

Πώς αντιμετωπίζεται το σύνδρομο Simon

Εξερευνήστε τον δικό σας συναισθηματικό κόσμο

Αφιερώνοντας χρόνο για να παρατηρήσετε πραγματικά τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σας, μπορείτε να κατανοήσετε την πηγή του φόβου σας για δέσμευση και να την αντιμετωπίσετε. Η εξάσκηση με διαλογισμό και ενσυναίθηση μπορεί επίσης να βοηθήσει στη βελτίωση της αυτογνωσίας.

Αναγνωρίστε πρότυπα συμπεριφοράς

Η ανασκόπηση προηγούμενων σχέσεων με κριτικό μάτι μπορεί να αποκαλύψει επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές: αποφυγή οικειότητας, συναισθηματική αποσύνδεση και σχέσεις που επικεντρώνονται αποκλειστικά στην ευχαρίστηση. Ο εντοπισμός αυτών των κύκλων είναι το κλειδί για να κάνετε αλλαγές στο μέλλον.

Ενισχύστε τη συναισθηματική νοημοσύνη

Η εκμάθηση της διαχείρισης των συναισθημάτων, η ανάπτυξη ενσυναίσθησης και η ανοχή της δυσφορίας είναι βασικές δεξιότητες για να ξεφύγετε από το μοτίβο Simon. Η ανάγνωση σχετικών βιβλίων ή η ψυχοθεραπεία αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για την επίτευξη αυτού του σκοπού.

Πηγή: Bovary

Πολλοί ενήλικες φαίνονται να αποσύρονται από το ερωτικό παιχνίδι, και όχι μόνο οι νέοι. Αλλά η τάση φαίνεται να είναι ιδιαίτερα έντονη για τη γενιά Z, ή για τα άτομα που γεννήθηκαν μεταξύ 1997 και 2012. Φυσικά, μπορεί κανείς να εξελιχθεί σε έναν απόλυτα ώριμο και υγιή ενήλικα χωρίς να έχει κάνει ποτέ ρομαντική σχέση – ορισμένες έρευνες δείχνουν μάλιστα ότι ίσως κάποιες φορές να είναι και καλύτερα έτσι.

Συνολικά, όμως, αυτή η τάση θα μπορούσε να είναι ανησυχητική: ένα σημάδι, όπως λένε οι ερευνητές, μιας ιδιαιτέρως ευάλωτης γενιάς. Ο πρώτος έρωτας, για πολλούς ανθρώπους, ήταν ένα ορόσημο στην πορεία προς την ενηλικίωση – μια προκλητική, συναρπαστική, οικουμενική εμπειρία που μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν ποιοι είναι και ποιον αναζητούν. Τι χάνεται αν αυτή η εφηβική τελετουργία εξαφανιστεί;

Μπορεί σε κάποιο βαθμό να είναι η «ετικέτα» των εφηβικών ρομαντικών σχέσεων που έχει αλλάξει και όχι τόσο η συναισθηματική πραγματικότητα, σύμφωνα με τον Thao Ha, αναπτυξιακό ψυχολόγο στο Arizona State University, ο οποίος διαπίστωσε ότι πολλοί μαθητές λυκείου αναφέρουν ότι έχουν «βγει ραντεβού» στο παρελθόν – ένας πιο χαλαρός όρος που ίσως ταιριάζει καλύτερα στην πραγματικότητα του εφηβικού φλερτ σήμερα. Σε μια περσινή δημοσκόπηση του YouGov, περίπου το 50% των ερωτηθέντων ηλικίας 18 έως 34 ετών δήλωσαν ότι είχαν βρεθεί στο παρελθόν σε μια απροσδιόριστη σχέση ή κατάσταση ρομαντικού τύπου, που από κάποιους αποκαλείται “situationship”.

Κάποιες από αυτές τις δραστηριότητες μπορεί να μην συνεπάγονται αποκλειστικότητα ή οποιαδήποτε υπόσχεση μακροπρόθεσμης δέσμευσης. Όποια όμως κι αν είναι η μορφή της σχέσης, υπάρχουν πάντα κάποιες βασικές ανταμοιβές της πρώιμης ρομαντικής εξερεύνησης, όπως η απόκτηση αυτονομίας από τους γονείς και η ανάπτυξη μιας αίσθησης ταυτότητας – αυτό που η Lisa A. Phillips, μια δημοσιογράφος που διδάσκει ένα μάθημα στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης με τίτλο «Love and Heartbreak», αποκαλεί «υπαρξιακό» όφελος: την «κάποιες φορές επώδυνη, κάποιες φορές συναρπαστική διαδικασία αναζήτησης της εγγύτητας με ένα άλλο πρόσωπο».

Ορισμένες έρευνες πάντως, επισημαίνει η ίδια, δείχνουν ότι οι νέοι άνθρωποι μπορεί να ωφεληθούν από την έλλειψη ρομαντικής δραστηριότητας. Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι, σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους που έβγαιναν ραντεβού, οι μαθητές που έβγαιναν ραντεβού πολύ σπάνια ή καθόλου κατά τη διάρκεια μιας επταετούς περιόδου θεωρήθηκαν από τους καθηγητές τους ότι είχαν καλύτερες ηγετικές και κοινωνικές δεξιότητες και ανέφεραν λιγότερα συμπτώματα κατάθλιψης.

Ως γνωστόν, ο νεανικός έρωτας δεν είναι πάντα κάτι θετικό. Μπορεί να είναι μια συναισθηματική δίνη, μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από τις σχολικές εργασίες, από τους φίλους, ή από άλλα ενδιαφέροντα. Στις χειρότερες περιπτώσεις, μπορεί να περιλαμβάνει κακοποίηση (τα κορίτσια στην εφηβεία βιώνουν τη βία από τους ρομαντικούς τους συντρόφους τους σε ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά). Και όταν τελειώσει, οι έφηβοι, που δεν έχουν ακόμα την εμπειρία η τους μηχανισμούς διαχείρισης τέτοιων ζητημάτων, μπορεί να νιώσουν μεγάλη συντριβή.

Παρά το πόσο συνηθισμένη είναι πλέον η έλλειψη εμπειρίας στις σχέσεις – ειδικά για τους εφήβους αλλά όχι μόνο για εκείνους– πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να ντρέπονται γι’ αυτό. Το TikTok είναι γεμάτο από influencers που δηλώνουν ότι είναι 26 ή 30 ή 40 ετών και δεν έχουν κάνει ποτέ σχέση, κάτι που όπως λένε τους προκαλεί αισθήματα ανασφάλειας και ντροπής. Άδικα ίσως. Μια μελέτη του 2019, η οποία παρακολούθησε 165 άτομα ηλικίας 13 έως 30 ετών, διαπίστωνε ότι οι ισχυρές φιλίες στην εφηβεία προδιαθέτουν για ικανοποιητικές ρομαντικές σχέσεις στην ενήλικη ζωή, ενώ οι πρώιμες ρομαντικές εμπειρίες δεν φαίνονται να σχετίζονται και τόσο με την μετέπειτα εξέλιξη των ρομαντικών σχέσεων ενός ατόμου.

Αυτή η «ύφεση» όμως που παρατηρείται στις νεανικές ρομαντικές σχέσεις μπορεί να αντικατοπτρίζει μια πραγματική αλλαγή στο πόσο άνετα αισθανόμαστε, συνολικά, με τη συναισθηματική οικειότητα. Οι ερευνητές έχουν περιγράψει τη γενιά Z ως μια ομάδα που ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την ασφάλεια, αποστρέφεται το ρίσκο και αργεί να εμπιστευτεί – οπότε μοιάζει λογικό το ότι πολλοί έφηβοι σήμερα μπορεί να διστάζουν να πέσουν με τα μούτρα σε μια σχέση, ή ακόμα και να παραδεχτούν ότι τους ενδιαφέρει αν η ερωτική τους περιπέτεια τους θα κρατήσει μέχρι την επόμενη εβδομάδα.
Σε μια έρευνα του 2023 για τους «daters» της Gen Z, το 90% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι ήθελε να βρει την αγάπη – αλλά το 56% δήλωσε ότι ο φόβος της απόρριψης τους είχε αποτρέψει από την επιδίωξη μιας πιθανής σχέσης, ενώ το 57% δήλωσε ότι απέφευγε να εξομολογηθεί τα συναισθήματά του επειδή ανησυχούσε ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «ξενέρωτο» και «απωθητικό».

Αυτές οι αναστολές μπορούν να δημιουργήσουν μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία, κατά την οποία οι νέοι κρατούν μια ρομαντική προοπτική σε απόσταση – και στη συνέχεια, όταν αισθάνονται μπερδεμένοι ή πληγωμένοι, γίνονται ακόμη πιο επιφυλακτικοί απέναντι στις σχέσεις.

Οι νεαροί άνδρες στην εποχή μας φαίνονται να μετατοπίζονται προς τα δεξιά και πολλοί αισθάνονται έντονα παρεξηγημένοι. Οι γυναίκες, εν τω μεταξύ, έχουν γίνει πολύ πιο καχύποπτες απέναντι στους άνδρες, καθώς ο φόβος της σεξουαλικής επίθεσης έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, όπως και η ανησυχία για την ασφάλεια των εφαρμογών γνωριμιών.

Φανταστείτε πώς αισθάνονται τα κορίτσια σε μια ευάλωτη ηλικία, που ακόμα μαθαίνουν για τον κόσμο, όταν περιβάλλονται από το μήνυμα – και, σε πολλές περιπτώσεις, την πραγματικότητα– ότι τα αγόρια και οι άνδρες είναι επικίνδυνοι. Φανταστείτε, επίσης, πώς αισθάνονται ορισμένα αγόρια και νεαροί άνδρες: μόλις έχουν ανακαλύψει ποιοι είναι και ήδη λαμβάνουν το μήνυμα ότι δεν τους εμπιστεύονται.

Ακόμα όμως και σ’ αυτές τις συνθήκες ψυχρού πολέμου μεταξύ των δύο φύλων, πολλά κορίτσια μπορεί να τα καταφέρουν μια χαρά και τα αγόρια μπορεί να είναι εκείνα υποφέρουν περισσότερο. Οι νέοι άνθρωποι μπορούν να ευδοκιμήσουν ακόμα και χωρίς ρομαντικές σχέσεις, με την προϋπόθεση όμως ότι έχουν στενούς φίλους και κοινωνικό περίγυρο που μπορούν να βασιστούν. Όμως η ενίσχυση του σκεπτικισμού απέναντι στον έρωτα αποτελεί απώλεια, όχι μόνο για τα αγόρια αλλά και για την κοινωνία στο σύνολό της.

Πηγή: Lifo.gr

Αν είστε κάποιος που αγωνιά για κάθε μεγάλη και μικρή απόφασή του (ακόμη και αφού η επιλογή έχει γίνει), τότε πιθανώς γνωρίζετε καλά για ποιο πράγμα μιλάμε. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι πρόκειται για κάτι θετικό.

Τι είναι το FOBO

«Το FOBO, ή φόβος της καλύτερης επιλογής, είναι το άγχος ότι θα έρθει κάτι καλύτερο από αυτό που επιλέξαμε και το οποίο καθιστά ανεπιθύμητη τη δέσμευση στις υπάρχουσες επιλογές κατά τη λήψη μιας απόφασης», δήλωσε στη HuffPost ο συγγραφέας και επιχειρηματίας Patrick McGinnis. «Αυτό αναφέρεται συγκεκριμένα σε αποφάσεις όπου υπάρχουν μπροστά μας απόλυτα αποδεκτές επιλογές, αλλά δυσκολευόμαστε να επιλέξουμε μόνο μία».

Ο McGinnis επινόησε τον όρο FOBO, καθώς και τον όρο FOMO, το 2004, όταν ήταν φοιτητής στο Harvard Business School και έγραψε ένα άρθρο με τίτλο «Social Theory at HBS: McGinnis’ Two FOs».

Πιστεύει ότι το FOBO είναι «η ασθένεια της αφθονίας». Ο κόσμος με τις on-demand ανάγκες μάς κατακλύζει με φαινομενικά ατελείωτες επιλογές, αναγκάζοντάς μας έτσι να κρατάμε όλα τα χαρτιά ανοιχτά και να αντισταθμίζουμε κάθε φορά και για κάθε τι τις επιλογές μας.

Σε σχετικό κείμενό του στην επίσημη σελίδα του γράφει: «Όταν έρχεστε αντιμέτωποι με τη λήψη αποφάσεων, τις περνάτε μέσα από διάφορους φακούς: την εμπειρία της ζωής σας, τις απογοητεύσεις του παρελθόντος, τις δικές σας προσδοκίες και τις προσδοκίες των άλλων, για να αναφέρω μερικά. Όσο περισσότερες επιλογές έχετε, τόσο περισσότερα πρέπει να σκεφτείτε όταν προσπαθείτε να πάρετε μια απόφαση. Τι θα συμβεί αν επιλέξετε το λάθος πράγμα; Τι θα συμβεί αν εμφανιστεί κάτι καλύτερο το δευτερόλεπτο, την ώρα, την ημέρα που μόλις επιλέξατε κάτι; Ως μηχανισμός αντιμετώπισης, σκέφτεστε: “Έχω μια ιδέα – απλά δεν θα αποφασίσω! Καθυστερείτε τη λήψη αποφάσεων για όσο το δυνατόν περισσότερο, σε περίπτωση που όντως προκύψει κάτι. Δεδομένου ότι δεν έχετε ιδέα αν ή πότε μπορεί να εμφανιστεί μια καλύτερη επιλογή, η αναποφασιστικότητά σας επηρεάζει εσάς και τους ανθρώπους γύρω σας».

Πώς το FOBO επηρεάζει την ψυχική υγεία και τις σχέσεις μας

Όπως και το FOMO έτσι και το FOBO, αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό πολλές πτυχές της ζωής μας. «Σε αντίθεση, με το FOMO, το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό μια εσωτερική πάλη που πλήττει κυρίως εσάς, το κόστος του FOBO δεν επιβαρύνει μόνο εσάς, αλλά επιβάλλεται και στους γύρω σας», σημειώνει ο συγγραφέας. «Οι άνθρωποι με FOBO τείνουν να αποξενώνονται από τους φίλους, τις οικογένειες, τους επαγγελματικούς συνεργάτες και τους πιθανούς ερωτικούς συντρόφους τους, επειδή τελικά χάνουν την πίστη τους στις αποφάσεις που παίρνουν ή θεωρούν πως πια δεν μπορούν να πάρουν κάποια απόφαση».

Όσο περισσότερο αφήνετε το FOBO να κινεί την πραγματικότητα και τη ζωή σας, τόσο αυτό θα γίνεται κομμάτι της προσωπικότητάς σας. «Καταλήγει να διαπερνά κάθε πτυχή των προσωπικών και επαγγελματικών σας σχέσεων. Τελικά, οι άλλοι άνθρωποι θα παρατηρήσουν ότι δεν είστε ποτέ η πρώτη τους επιλογή. Τότε είναι που θα πληρώσετε το τίμημα: όσο περισσότερο οι άνθρωποι συνηθίζουν το μοτίβο του FOBO, τόσο λιγότερο θα σας εμπιστεύονται, θα σας προσκαλούν, θα συνεργάζονται μαζί σας και θα πιστεύουν ότι έχετε το κοινό συμφέρον στο μυαλό σας. Κάποια μέρα, θα σας παραλείψουν, επειδή απλώς δεν θα είστε πια εσείς η καλύτερη επιλογή τους».

Σημάδια που δείχνουν ότι εφαρμόζετε FOBO στη ζωή σας

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε αν υποφέρουμε από FOBO. Υπάρχουν ορισμένα σημάδια που μπορεί να σας βοηθήσουν να το εντοπίσετε στη συμπεριφορά σας. Σύμφωνα με τον Mcginnis τα πιο ενδεικτικά είναι τα παρακάτω:

Αρνείστε να συμβιβαστείτε με τις επιλογές που έχετε μια δεδομένη στιγμή μπροστά σας.
Οι ανάγκες σας έρχονται πάντα πρώτες, χωρίς να σκέφτεστε τους άλλους.
Περιμένετε μέχρι όλες οι πιθανές επιλογές μιας κατάστασης να ανοίξουν μπροστά σας, πριν κάνετε ένα επόμενο βήμα.
Ζείτε με βάση τα «ίσως» και λειτουργείτε σκεπτόμενοι «Θα επιστρέψω αργότερα σε αυτό το ζήτημα».
Εξαφανίζετε όταν πρέπει να πάρετε μια τελική απόφαση ή να οριστικοποιήσετε μια συμφωνία.
Ακυρώνετε τελευταία στιγμή τα ήδη κανονισμένα ραντεβού με φίλους, για μία άλλη πιο λαμπερή επιλογή.

Μπορείτε να νικήσετε το FOBO;

To FOBO μπορεί να προκαλέσει έντονο άγχος, αϋπνίες και κούραση, πέρα από το χάσιμο χρόνου και σοβαρών σχέσεων στη ζωή μας. Υπάρχει τρόπος να το καταπολεμήσετε; Σύμφωνα με τον Mcginnis είναι σημαντικό να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να κατανοήσουμε ότι οι επιλογές που έχουμε αφήσει δεν είναι καλύτερες, είναι απλώς διαφορετικές. «Το να κυνηγάμε την τελειότητα δεν έχει κανένα νόημα. Επιπλέον, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η επιλογή που θα κάνουμε θα έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα, τελικά. Πάρτε λίγο χρόνο να σκεφτείτε τα δύο – τρία πράγματα που είναι αδιαπραγμάτευτα για εσάς, πριν πάρετε μια απόφαση. Δεν υπάρχει λόγος να συμβιβάζεστε πάντα, αλλά αφού έχετε σκεφτεί και βάλει τα όριά σας, ίσως αντιληφθείτε ότι έχετε φτάσει στο σημείο για να πάρετε μια καλή απόφαση».

Ο ειδικός τονίζει πως δεν πρέπει να φοβόμαστε το όχι. «Το να λέμε σε όλα ναι ή να αφήνουμε ένα ίσως να περιπλανάται στον αέρα δεν είναι καλό ούτε για εμάς ούτε για τους άλλους. Μην προσπαθείτε να πείσετε τον εαυτό σας να απαντήσει θετικά σε κάτι που γνωρίζετε πως δεν σας ταιριάζει και μην αφήνετε τους άλλους να περιμένουν αν κάτι πιο ενδιαφέρον σάς προταθεί. Οι φίλοι σας θα καταλάβουν ότι αποτελούν τη δεύτερη επιλογή σας και σταδιακά θα σταματήσουν να σας προτείνουν κοινές δραστηριότητες. Από το να καθυστερείτε την άρνηση, πείτε εξ αρχής όχι».

Τέλος, σημειώνει πως υπάρχει ένας κανόνας για το FOBO – ο οποίος, μάλλον, ισχύει για όλες τις κοινωνικές συμπεριφορές. «Προσπαθήστε να δώσετε το παράδειγμα στους ανθρώπους γύρω σας. Φερθείτε όπως θέλετε να σας φέρονται. Αν θέλετε μην σας αφήνουν στο διαβάστηκε, απαντήστε σύντομα στα μηνύματα που λαμβάνετε. Αν προτιμάτε μια ευγενική απόρριψη από το ghostine, πράξτε με βάση αυτό».

Το FOBO είναι μια συμπεριφορά επίκτητη. Όπως εύκολα την υιοθετούμε, έτσι και την αποβάλλουμε. Και, που ξέρετε, μπορεί να είναι απόλυτα απελευθερωτικό το να κάνετε μία επιλογή εξ αρχής και να έχετε το κεφάλι σας ήσυχο.

Πηγή: Marie Claire

Κι όμως, σε πολλά σπίτια, τα αγόρια λαμβάνουν λιγότερη φροντίδα και τρυφερότητα από ό,τι τα κορίτσια, ή η φροντίδα που λαμβάνουν τείνει να δίνει έμφαση στη σωματική δραστηριότητα αντί για πιο οικείες συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις. Μια μελέτη του 2016, η οποία βασίστηκε σε ευρείας κλίμακας σύνολα δεδομένων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο, διαπίστωσε ότι οι μητέρες και οι πατέρες αφιέρωναν περισσότερο χρόνο στο να λένε ιστορίες, να τραγουδούν και να διαβάζουν στις μικρές τους κόρες σε σύγκριση με τους γιους, από τη βρεφική ηλικία μέχρι την προσχολική ηλικία. Το 2013, οι οικονομολόγοι Marianne Bertrand και Jessica Pan δημοσίευσαν μια ανάλυση διαχρονικών δεδομένων που παρακολουθούσαν περισσότερα από 20.000 παιδιά στις ΗΠΑ που είχαν ξεκινήσει το νηπιαγωγείο το 1998, διαπιστώνοντας ότι οι γονείς των κοριτσιών ανέφεραν ότι αισθάνονταν πιο κοντά στο παιδί τους στην ηλικία του νηπιαγωγείου από ό,τι οι γονείς των αγοριών και ότι ήταν πιο πιθανό οι γονείς να αναφέρουν ότι ήταν πολύ απασχολημένοι για να παίξουν με τους γιους παρά με τις κόρες τους.

Μια άλλη μελέτη, από το 2006, διαπίστωνε ότι κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού με τα βρέφη τους, οι μητέρες των κοριτσιών αλληλεπιδρούσαν συχνότερα με το παιδί τους από ό,τι οι μητέρες των αγοριών. Μια μελέτη του 2017 έδειξε ότι οι μπαμπάδες έτειναν να ασχολούνται με λιγότερη προσοχή και να ανταποκρίνονται λιγότερο προς τους γιους απ’ ό,τι προς τις κόρες και ότι χρησιμοποιούσαν – διακριτικά και μη– διαφορετικό λεξιλόγιο: μιλούσαν στα κορίτσια με γλώσσα που επικεντρωνόταν περισσότερο στο συναίσθημα, ενώ με τα αγόρια χρησιμοποιούσαν όρους που σχετίζονταν με τον ανταγωνισμό και τα επιτεύγματα.

Όπως ο κάθε γονιός γνωρίζει, είναι αδύνατο να κάνεις πάντα το σωστό. Αλλά τα μηνύματά μας προς τα αγόρια έχουν σημασία, όπως και οι απαντήσεις μας στις αναπτυξιακές και συναισθηματικές τους ανάγκες. «Τα πιο συνεπή ευρήματα δεν υποδηλώνουν μόνο ότι τα αγόρια είναι πιο επιθετικά ή πιο ατίθασα ή οτιδήποτε άλλο τυπικά “αγορίστικο”, γράφει η δημοσιογράφος Ruth Whippman στο βιβλίο της Boymom: Reimagining Boyhood in the Age of Impossible Masculinity. «Είναι επίσης –σχεδόν με κάθε μέτρο– πιο ευαίσθητα, πιο εύθραυστα και πιο συναισθηματικά ευάλωτα».

Σε μια εργασία του που δημοσιεύτηκε το 2000 στο British Medical Journal, ο Βρετανός ψυχίατρος παιδιών και εφήβων Sebastian Kraemer, έγραφε ότι «από τη σύλληψη ακόμα, πριν αρχίσουν να παίζουν ρόλο οι κοινωνικές επιδράσεις, τα αρσενικά είναι πιο ευάλωτα από τα θηλυκά». Από άποψη φυσιολογίας, έγραφε ο Kraemer, τα αγόρια αναπτυξιακά γεννιούνται περίπου έναν μήνα πίσω από τα κορίτσια. Τείνουν επίσης να είναι λιγότερο επιδέξια στη ρύθμιση των συναισθημάτων τους και να επηρεάζονται περισσότερο όταν τα πράγματα πάνε στραβά – και συχνά τα πράγματα πάνε στραβά, εν μέρει έστω, όταν οι γονείς παραμελούν, σκόπιμα ή όχι, την ανάγκη των γιων για προσοχή και στοργή.

Οι έρευνες δείχνουν, για παράδειγμα, ότι τα αγόρια που μεγαλώνουν σε φτωχά νοικοκυριά, τείνουν να έχουν χειρότερη επίδοση από τα κορίτσια που μεγαλώνουν σε παρόμοιο περιβάλλον στις μετρήσεις των ακαδημαϊκών τους επιδόσεων – τα αγόρια από ασταθείς ή μονογονεϊκές οικογένειες έχουν επίσης περισσότερα προβλήματα σε ό,τι αφορά τη συναισθηματική τους «ρύθμιση».

Όλα αυτά είναι στοιχεία ζωτικής σημασίας, δεδομένου ότι τα προβλήματα των αγοριών σε ό,τι αφορά τη συναισθηματική τους ισορροπία μπορεί να επιμείνουν στην ενήλικη ζωή και να έχουν επιπτώσεις όχι μόνο για τους ίδιους τους άνδρες αλλά και για τους ανθρώπους γύρω τους. Ο Kraemer έγραφε στην εργασία του ότι οι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο από ό,τι οι γυναίκες από διαταραχές «συμπεριφοράς» –που χαρακτηρίζονται από ψέματα, καταστροφή περιουσίας, κλοπή και σωματική επιθετικότητα– και ότι τα αγόρια θα μπορούσαν να είχαν θωρακιστεί καλύτερα ενάντια σε τέτοιες συμπεριφορές αν οι γονείς είχαν «μεγαλύτερη επίγνωση της ανδρικής ευαισθησίας» και καθοδηγούνταν ώστε «να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται στους γιους τους».

Το 2019, σε μια εισήγηση στην Επιτροπή Γυναικών και Ισότητας του βρετανικού κοινοβουλίου, ο Kraemer έγραψε ότι όταν δημοσίευσε για πρώτη φορά το άρθρο του, «ο Τύπος είπε ότι πρότεινα πως τα αγόρια θα πρέπει να αντιμετωπίζονται περισσότερο σαν κορίτσια». Δεν είναι έτσι, υποστήριξε. «Είπα απλώς ότι τα αγόρια πρέπει να αντιμετωπίζονται περισσότερο σαν ανθρώπινα όντα».

Πηγή: Lifo.gr

Η δημοτικότητα του όρου πηγάζει από τη συναισθηματική του απήχηση και την ανάγκη για αυθεντικές συνδέσεις σε έναν όλο και πιο ψηφιακό και αποξενωμένο κόσμο. Μια μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ έδειξε μάλιστα ότι οι στενές και ουσιαστικές σχέσεις συνδέονται βαθιά με τη συναισθηματική ευεξία. Είναι η πιο εκτενής έρευνα από το διάσημο πανεπιστήμιο και το συμπέρασμα ότι οι άνθρωποι που είχαν πιο ζεστές σχέσεις ήταν πιο ευτυχισμένοι δεν ήταν έκπληξη.

Τρεις ειδικοί υπογραμμίζουν στη La Voz, την ικανότητα αυτών των ανθρώπων να ακούν ενεργά και με ενσυναίσθηση, αντιλαμβανόμενοι συναισθήματα πέρα ​​από λόγια. Συμφωνούν επίσης ότι οι μπλε άνθρωποι συνοδεύουν και υποστηρίζουν χωρίς να προσπαθούν να λύσουν, να ελαχιστοποιήσουν ή να διορθώσουν τα συναισθήματα ή τα προβλήματα των άλλων. Και εξηγούν τι σημαίνει να έχουμε ένα μπλε άτομο στη ζωή μας, γιατί όλοι χρειαζόμαστε ένα και ακόμα, πώς μπορούμε να το αναγνωρίσουμε.

Η Romina Halbwirth, ψυχολόγος και σύμβουλος σταδιοδρομίας, διευκρινίζει ότι ένα μπλε άτομο δεν είναι μια τεχνική ψυχολογική έννοια, αλλά έχει ένα συναισθηματικό υπόβαθρο που μας προκαλεί σαν να ήταν. «Είναι αυτό που σε συνοδεύει στη σιωπή, αυτό που δεν σε κρίνει, αυτό που δεν απαιτεί να είσαι καλά όταν δεν μπορείς», προσθέτει.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Celina Cocimano, οντολογική προπονήτρια και συναισθηματική θεραπεύτρια, λέει ότι δεν είναι μια διάγνωση ή μια κλινική ετικέτα, αλλά μάλλον μια μεταφορά για να περιγράψει μια ουσιαστική ποιότητα του ανθρώπινου πνεύματος: «Την ικανότητα να προσφέρεις άνευ όρων συναισθηματική υποστήριξη, βαθιά κατανόηση και θεραπευτική παρουσία».

Αυτός είναι ο τύπος ανθρώπου που, όπως το μπλε χρώμα, ηρεμεί, περικλείει και αγκαλιάζει χωρίς λόγια, λέει η Laura Lewin, συγγραφέας και ομιλήτρια του TedX. «Όπως το μπλε χρώμα, μεταδίδει γαλήνη. Δεν απαιτεί τίποτα από σένα, απλά σε αγκαλιάζει με την παρουσία του».

Όλοι χρειαζόμαστε ένα μπλε άτομο στη ζωή μας, τονίζει η Cocimano, γιατί η ζωή, με τις κινήσεις της μεταξύ προκλήσεων και χαρών, αναπόφευκτα μας εκθέτει σε στιγμές πόνου, σύγχυσης και αποθάρρυνσης. «Σε εκείνες τις στιγμές ευπάθειας, η παρουσία κάποιου που εκπέμπει αυτή τη θεραπευτική ιδιότητα μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στο να υποκύψεις στο σκοτάδι ή να βρεις τη δύναμη να προχωρήσεις».

Στην ψυχολογία, γίνεται πολύς λόγος για ασφαλείς δεσμούς, προσκόλληση και συναισθηματική επικύρωση. «Και ένα μπλε άτομο τα ενσαρκώνει όλα αυτά χωρίς πτυχίο. Είναι το άτομο που δεν προσπαθεί να σε διορθώσει. Που δεν ελαχιστοποιεί αυτό που νιώθεις. Που ακούει χωρίς να αναζητά άμεσες λύσεις. Υποστηρίζει αντί να πιέζει», εξηγεί η Halbwirth.

Πώς να αναγνωρίσετε ένα μπλε άτομο

Δεν είναι απαραίτητα ο καλύτερός σου φίλος ή ο σύντροφός σου. Θα μπορούσε να είναι κάποιος που εμφανίστηκε στη ζωή σου ακριβώς την κατάλληλη στιγμή, με τον οποίο οι συζητήσεις ρέουν φυσικά και στον οποίο μπορείτε να πείτε οτιδήποτε χωρίς να αισθάνεστε ευάλωτοι. Οι ψυχολόγοι λένε ότι η αληθινή φιλία βασίζεται στην ενσυναίσθηση, την αμοιβαία υποστήριξη και την αυθεντικότητα, και ένα μπλε άτομο ενσαρκώνει τέλεια αυτές τις ιδιότητες.

Σε αυτό το σημείο, η Halbwirth διευκρινίζει ότι ένα μπλε άτομο δεν είναι κάποιος που πρέπει να φέρει την αποκλειστική συναισθηματική ευθύνη κάποιου άλλου: «Είναι υγιές να χτίζεις ασφαλείς δεσμούς, όπου υπάρχει αμοιβαία υποστήριξη χωρίς να πέσεις σε συναισθηματική εξάρτηση. Δεν είναι να κολλάς σε κάποιον ως μοναδική πηγή ευημερίας».

Για να αναγνωρίσετε αυτά τα άτομα, η Cocimano συνιστά να παρατηρήσετε πώς αισθάνεται κάθε άτομο στην παρέα του: «Ένα μπλε άτομο δεν θα προσπαθήσει να διορθώσει τα προβλήματά σας, αλλά θα σας συνοδεύσει στη διαδικασία εύρεσης των δικών σας απαντήσεων. Η υποστήριξή του είναι μια σιωπηλή αγκαλιά, ένα βλέμμα κατανόησης, μια συνεχής παρουσία που σας υπενθυμίζει τη δύναμή σας. Το φως του είναι ένας ανεκτίμητος φάρος στο ταξίδι της ύπαρξης».

Ένα μπλε άτομο είναι αναγνωρίσιμο, προσθέτει η Lewin, επειδή είναι συναισθηματικά διαθέσιμο, ακόμα κι αν έχει περιορισμένο χρόνο. Ξέρουν πώς να υποστηρίζουν χωρίς να προσπαθούν να διορθώσουν, να δικαιολογήσουν ή να ελαχιστοποιήσουν. Συντροφεύουν χωρίς να είναι πρωταγωνιστές και αντίθετα είναι ευαίσθητοι και βαθιά ανθρώπινοι. «Αφού μιλήσεις με ένα μπλε άτομο, νιώθεις λίγο πιο ανάλαφρος. Σαν κάτι να έχει αναδιαταχθεί μέσα σου. Σαν ο κόσμος, παρόλο που δεν έχει αλλάξει, μοιάζει λίγο πιο κατοικήσιμος», περιγράφει η ειδικός.

Γιατί όλοι χρειαζόμαστε ένα

Γιατί δεν μπορούμε πάντα να το κάνουμε μόνοι μας. Γιατί η καθημερινότητα, οι απαιτήσεις, η βιασύνη και οι φόβοι μας φθείρουν. Γιατί το να περνάς δύσκολες στιγμές με κάποιον δίπλα σου αλλάζει τα πάντα. Δεν λύνει απαραίτητα το πρόβλημα, αλλά βοηθάει. Και αυτό είναι ήδη πολύ.

«Χρειαζόμαστε ανθρώπους που δεν μας λένε «θα περάσει» από απόσταση, αλλά μάλλον «είμαι μαζί σου» με την παρουσία τους», επισημαίνει η Lewin. Το μπλε άτομο είναι, σε μεγάλο βαθμό, το αποτέλεσμα μιας ενσυναίσθητης καρδιάς που καλλιεργείται σε όλο το ταξίδι της ζωής. «Δεν είναι ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν έχουν τα δικά τους προβλήματα ή έντονα συναισθήματα. Απλώς έχουν αναπτύξει την ικανότητα να τα διαχειρίζονται ενώ προσφέρουν επίσης έναν χώρο ηρεμίας και υποστήριξης στους άλλους. Είναι μια συνεχής επιλογή, ένας τρόπος ύπαρξης στον κόσμο που ευδοκιμεί με ενσυναίσθηση και γνήσια ανθρώπινη σύνδεση», λέει η Cocimano.

Πλεονεκτήματα και οφέλη του να έχεις ένα «μπλε άτομο» στη ζωή σου (ή να είσαι ένα από αυτά)

• Μείωση συναισθηματικού στρες
• Βελτίωση ψυχολογικής ευεξίας και ουσιαστικών δεσμών
• Μείωση της αυτοαπαίτησης
• Αυξημένη ικανότητα για ενδοσκόπηση και αυτοφροντίδα
• Και, πάνω απ’ όλα, μια βαθιά βεβαιότητα: δεν είμαι μόνος.

«Μερικές φορές είμαστε και δεν το καταλαβαίνουμε», διευκρινίζει η Halbwirth, όταν έμεινες να ακούσεις κάποιον που χρειαζόταν να κλάψει, όταν έκανες μια αγκαλιά μετά από άσχημα νέα, όταν δεν προσπάθησες να τους φτιάξεις τη διάθεση, αλλά απλώς τους συνόδευσες, όταν κάποιος είπε ευχαριστώ που ήσουν εκεί. «Ίσως ήσουν εκεί. Ακόμα κι αν δεν το έχεις δηλώσει», τονίζει.

Μερικές συμβουλές για να αναγνωρίσετε το μπλε άτομο σας

• Σε κάνει να νιώθεις γαλήνη ακόμα και στη σιωπή
• Δεν σε πιέζει να βελτιωθείς αμέσως
• Ξέρει να ακούει περισσότερο από ό,τι ξέρει να μιλάει
• Νιώθεις ο εαυτός σου μαζί της
• Η συντροφιά σας είναι θεραπευτική

Εάν έχετε ένα, να είστε ευγνώμονες! Πείτε το. Γιατί σε περιόδους θορύβου, το να έχεις μια γαλάζια ψυχή κοντά είναι μια συναισθηματική πολυτέλεια.

Πηγή: La Voz