Ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, ο εμβληματικός ηθοποιός που απεβίωσε την Τρίτη σε ηλικία 89 ετών, άφησε πίσω του μια παρακαταθήκη που ξεπέρασε τα όρια του κινηματογράφου, αγγίζοντας βαθιά την περιβαλλοντική ακτιβιστική δράση.

Ο Ρέντφορντ, ιδρυτής του φημισμένου Sundance Film Festival και πρωτοπόρος της ανεξάρτητης κινηματογραφικής σκηνής, αφιέρωσε δεκαετίες προειδοποιώντας για τους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής.

Σύμφωνα με το Associated Press, ο Ρέντφορντ άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του στη Γιούτα το πρωί της Τρίτης. Έγινε ευρύτερα γνωστός μέσα από εμβληματικές ταινίες όπως το «Butch Cassidy and the Sundance Kid» και το «All the President’s Men», ενώ σκηνοθέτησε τα «Ordinary People» και «A River Runs Through It». Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε και σε υπερπαραγωγές όπως το «Captain America: The Winter Soldier» και το «Avengers: Endgame».

Η περιβαλλοντική δράση του Ρέντφορντ

Ο Ρέντφορντ υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Υπηρέτησε ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου στο Natural Resources Defense Council (NRDC) για περισσότερα από πενήντα χρόνια.

«Το περιβαλλοντικό κίνημα έχασε έναν γίγαντα», δήλωσε ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του NRDC, Manish Bapna. «Κανείς δεν έκανε περισσότερα για να αναδείξει τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά ζητήματα από τη δεκαετία του ’70 έως τη σημερινή κρίση βιοποικιλότητας και κλίματος».

Ρόμπερτ Ρέντφορντ και πολιτική μάχη

Για δεκαετίες, ο Ρέντφορντ συγκρούστηκε με πολιτικούς για την υπεράσπιση του περιβάλλοντος. Στη δεκαετία του ’70, υποστήριξε σθεναρά τη θέσπιση του Alaska National Interest Lands Conservation Act, που οδήγησε στη δημιουργία του Arctic National Wildlife Refuge.

Αντιτάχθηκε στο ρεπουμπλικανικό σχέδιο «Contract with America» του πρώην βουλευτή Newt Gingrich, το οποίο χαρακτηρίστηκε από ειδικούς ως «πόλεμος στο περιβάλλον», επειδή ανέστειλε προγράμματα προστασίας και μείωσε κονδύλια για τις τοπικές κοινότητες, σύμφωνα με το NRDC.

Ο ακτιβισμός του περιλάμβανε επίσης στήριξη στην εκστρατεία «Stop the Pebble Mine» του NRDC, που στόχευε στην αποτροπή δημιουργίας ορυχείου χρυσού και χαλκού κοντά στη λεκάνη απορροής της Bristol Bay στην Αλάσκα. Επιπλέον, δάνεισε τη φωνή του σε ντοκιμαντέρ που ανέδειξε ανησυχίες για εγκατάσταση πυρηνικών αποβλήτων στο Νέο Μεξικό.

Η παρέμβασή του στη Διάσκεψη των Παρισίων για το Κλίμα

Πριν από τη Διάσκεψη των Παρισίων για το Κλίμα, ο Ρέντφορντ ζήτησε άμεση δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Σε βίντεο της εποχής, τόνισε: «Ο χρόνος τελειώνει. Αλλά ως σύζυγος, πατέρας και παππούς, διατηρώ ελπίδα. Αν θέλουμε να αφήσουμε στα παιδιά μας έναν υγιή πλανήτη, πρέπει να ανταποκριθούμε τώρα στην πρόκληση της κλιματικής αλλαγής». Πρόσθεσε: «Αυτός είναι ο μόνος μας πλανήτης. Ίσως αυτή να είναι η τελευταία μας ευκαιρία. Ας προστατέψουμε ό,τι πολυτιμότερο έχουμε: το μέλλον των παιδιών μας».

Απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ

Ο Ρέντφορντ αγωνίστηκε για τη διατήρηση των δημόσιων γαιών της Γιούτα, αντιδρώντας σθεναρά στα σχέδια της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ να συρρικνώσει το Εθνικό Μνημείο Bears Ears και στις προσπάθειες δημιουργίας ορυχείου άνθρακα Alton κοντά στο Εθνικό Πάρκο Bryce Canyon.

Όπως έγραψε σε άρθρο του στη HuffPost: «Το ζήτημα δεν αφορά μόνο στο Bryce Canyon ή τις άγριες περιοχές της Γιούτα. Είναι θέμα διαχείρισης των φυσικών και ενεργειακών πόρων μας στον νέο αιώνα».

Στήριξε νομοθεσία που κατέληξε στον νόμο για τη Μείωση του Πληθωρισμού (Inflation Reduction Act) με στόχο τον περιορισμό της ρύπανσης και τη μείωση του ενεργειακού κόστους, σύμφωνα με το NRDC.

Τον Σεπτέμβριο του 2024, σε άρθρο γνώμης στην USA Today, ο Ρέντφορντ υποστήριξε ότι η τότε αντιπρόεδρος Καμάλα Χάρις διέθετε καλύτερο σχέδιο για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης σε σύγκριση με τον Ντόναλντ Τραμπ. Όπως σημείωσε: «Η κλιματική κρίση απειλεί την πιο βασική ελευθερία όλων — να χτίσουμε μια ζωή, να στηρίξουμε μια οικογένεια και να αφήσουμε στα παιδιά μας έναν βιώσιμο κόσμο».

Πηγή: axios

Αν και πολλοί γνώρισαν για πρώτη φορά τον Ρέντφορντ μέσα από το “Barefoot in the Park” το 1967, η Στρέιζαντ γράφει πως «ήταν μια ελαφριά κωμωδία και τα πήγε καλά». Ωστόσο, όταν τον είδε στο “This Property Is Condemned”, που σκηνοθέτησε ο Pollack, διέκρινε πως «πίσω από αυτά τα γαλάζια μάτια υπήρχε πολύ περισσότερη ένταση».

Η Στρέιζαντ εξηγεί ότι την τράβηξε ο Ρέντφορντ όχι λόγω της εμφάνισής του –«οι ξανθοί με γαλανά μάτια δεν ήταν ποτέ ο τύπος μου»– αλλά λόγω της πολυπλοκότητάς του. «Ήταν σίγουρα πολύ όμορφος… υπέροχο σαγόνι… τέλεια δόντια. Αυτό όμως που με ενδιέφερε ήταν το μυστήριο που έκρυβε. Δεν ξέρεις ποτέ τι σκέφτεται και αυτό τον κάνει συναρπαστικό στη μεγάλη οθόνη».

Όπως αναφέρει, ο Ρέντφορντ είχε τη σπάνια ιδιότητα να συνδυάζει το προφίλ ενός «διανοούμενου καουμπόι» και ενός χαρισματικού σταρ, ενώ παράλληλα ήταν ένας από τους κορυφαίους ηθοποιούς της γενιάς του. «Όπως και ο άντρας μου, ο Τζέιμς Μπρόλιν, ήταν σχεδόν απολογητικός για την εμφάνισή του, και αυτό μου άρεσε», σημειώνει η Στρέιζαντ.

Η αρχική άρνηση και η επιμονή της Στρέιζαντ

Αρχικά, ο Ρέντφορντ αρνήθηκε να συμμετάσχει στην ταινία. Εκείνος θεωρούσε ότι το σενάριο του Arthur Laurents εστίαζε υπερβολικά στον χαρακτήρα της Στρέιζαντ, αφήνοντας τον δικό του, τον Hubbell, αδύναμο. «Κατά τη γνώμη του Μπομπ, ήταν ‘ρηχός και μονοδιάστατος’», γράφει η Στρέιζαντ. Για να τον πείσει, ζήτησε από τον Pollack: «Δώσε του ό,τι θέλει. Γράψε περισσότερες σκηνές για να ενισχυθεί ο χαρακτήρας του. Κάν’ το ισότιμο».

Παρόλο που το σενάριο άλλαξε προς το καλύτερο, ο Ρέντφορντ επέμενε στην άρνησή του. Ο παραγωγός Ray Stark τότε πρότεινε να δοθεί ο ρόλος στον Ryan O’Neal, συμπρωταγωνιστή της Στρέιζαντ στο “What’s Up, Doc?”. Η επιμονή της όμως τελικά δικαιώθηκε: ενώ γύριζε το “Up the Sandbox” στην Αφρική το 1972, έλαβε ένα τηλεγράφημα ότι ο Ρέντφορντ είχε δεχτεί τον ρόλο.

«Η αρχική του επιφυλακτικότητα επηρέασε βαθιά το σενάριο και τελικά δημιούργησε έναν πιο πλούσιο και ενδιαφέροντα χαρακτήρα», σημειώνει η Στρέιζαντ στα απομνημονεύματά της.

Χημεία και αναμνήσεις από τα γυρίσματα

Η συνεργασία με τον Ρέντφορντ ήταν για τη Στρέιζαντ «μεγάλη διασκέδαση», όπως γράφει. Υπήρχε πραγματική χημεία μεταξύ τους και περιγράφει τον Ρέντφορντ ως έναν προσεκτικό ακροατή που λάτρευε να την πειράζει και την ενέπνευσε να μάθει σκι. Παράλληλα ήταν «μοναχικός τύπος», γι’ αυτό επέλεξαν να μην περνούν πολύ χρόνο μαζί στην αρχή των γυρισμάτων ώστε να διαμορφώσουν αυθεντικά τη σχέση των χαρακτήρων τους.

«Υπήρχε αμοιβαία περιέργεια μεταξύ μας και πιστεύω πως αυτό φαίνεται στην ταινία», γράφει η Στρέιζαντ. Θυμάται μάλιστα ότι ο Ρέντφορντ τη ρώτησε κάποτε για το Μπρούκλιν όπου μεγάλωσε – εκείνος της φαινόταν εξωτικός επειδή είχε μεγαλώσει στην Καλιφόρνια. Τον ρωτούσε αν έκανε σέρφινγκ ή ψάρεμα ή αν κολυμπούσε στη θάλασσα μετά το φαγητό.

Βραβεία, τραγούδι και μια απρόσμενη αποκάλυψη

Η Στρέιζαντ δηλώνει πως ένιωσε «πολύ απογοητευμένη» που ο Ρέντφορντ δεν προτάθηκε για Όσκαρ καλύτερου ηθοποιού για το “The Way We Were”, αν και εκείνη τη χρονιά προτάθηκε για το “The Sting”. Η ίδια ήταν υποψήφια για Όσκαρ α’ γυναικείου ρόλου, ενώ το εμβληματικό τραγούδι τίτλων κέρδισε Όσκαρ καλύτερου πρωτότυπου τραγουδιού.

Με έκπληξη διαπίστωσε αργότερα ότι σε συνέντευξή του στη Oprah Winfrey, το 2010, ο Ρέντφορντ είχε δηλώσει πως δεν ήθελε καθόλου να τραγουδήσει η Στρέιζαντ στην ταινία. Εκείνη σχολιάζει πως ίσως δεν είχε αντιληφθεί πόσο οργανικά θα ενσωμάτωνε ο Pollack και ο συνθέτης Marvin Hamlisch το τραγούδι στην ταινία – γεγονός που τα καθιστά αδιαχώριστα μέχρι σήμερα.

Μια φιλία που άντεξε στον χρόνο

Χρόνια μετά την κυκλοφορία της ταινίας, η Στρέιζαντ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ρέντφορντ σχετικά με τον καλό τους φίλο Pollack, που είχε χαρακτηρίσει πλέον το “The Way We Were” ως «βαθιά προβληματική» ταινία στην οποία «κανείς δεν είχε πίστη». Η συνομιλία τους κράτησε πάνω από μία ώρα και κάλυψε θέματα από τα γυρίσματα μέχρι την πολιτική και την τέχνη.

«Ο Μπομπ ήταν υπέροχος… ανοιχτός, στοχαστικός και ζεστός όπως πάντα», γράφει η Στρέιζαντ. Καθώς έκλειναν τη συζήτηση, εκείνος της είπε: «Πρέπει να φύγω τώρα, Babs. Σε αγαπώ πολύ και πάντα θα σε αγαπώ».

Πηγή: USA Today

Εμφανίστηκε ως ένας απαράμιλλης ομορφιάς σταρ που εξελίχθηκε σε σκηνοθέτη, παραγωγό και στη συνέχεια σε θεματοφύλακα του ανεξάρτητου αμερικανικού κινηματογράφου μέσω του Sundance Institute. Πάντα ξεχώριζε από τους υπόλοιπους. Όταν το κοινό μαγευόταν με το γουέστερν του Τζορτζ Ρόι Χιλ, “Butch Cassidy and the Sundance Kid” το 1969, ήξερε πως στον Ρέντφορντ έβλεπε έναν άνδρα σχεδόν προκλητικά γοητευτικό—όσο κι αν προσπαθούσε να το «κρύψει» με δέρματα και μουστάκι, ενσαρκώνοντας τον ασυμβίβαστο παράνομο Sundance Kid. Η σαρκαστική του γοητεία και η σεξουαλικότητα ήταν αδιαμφισβήτητες.

Όταν καθαρόαιμος πλέον εμφανίστηκε ξανά δίπλα στον Νιούμαν στην ταινία εποχής «The Sting» το 1973, το αποτέλεσμα ήταν εκρηκτικό. Περιποιημένος και ξυρισμένος, ο Ρέντφορντ ήταν απλώς εξωφρενικά όμορφος—μια ζωντανή ενσάρκωση της λέξης «γόης». Στο λεξικό δίπλα στη λέξη «γοητευτικός» υπήρχε η φωτογραφία του.

Στο “Butch Cassidy and the Sundance Kid”, ο Νιούμαν μπορεί να διασκέδαζε την Katharine Ross με τα ακροβατικά του στο ποδήλατο υπό τους ήχους του “Raindrops Keep Fallin’ On My Head”, όμως τελικά ήταν ο ξανθός καλλονός Ρέντφορντ που θα κατέληγε μαζί της. Ήταν μια επιστροφή στην εποχή των Douglas Fairbanks και Tyrone Power, όταν το Χόλιγουντ γέμιζε από αντρικά είδωλα που προκαλούσαν αναστεναγμούς και θαυμασμό, άνδρες τόσο όμορφοι που έμοιαζαν σαν να είχαν δημιουργηθεί σε εργαστήριο της βιομηχανίας του κινηματογράφου.

Ρέντφορντ: Το αμερικανικό αντίβαρο στη Nouvelle Vague

Η αμερικανική βιομηχανία προσπαθούσε να μιμηθεί το στυλ των Γάλλων σκηνοθετών της Nouvelle Vague – κι έτσι ο Ρέντφορντ έγινε για λίγο η «Μπριζίτ Μπαρντό» της αμερικανικής νέας γενιάς, μόνο που εκείνος διέθετε αυτοσαρκασμό και χιούμορ που τον έκαναν ακαταμάχητο σε γυναίκες και άνδρες. Παρότι διέθετε κωμικό ταλέντο, δεν ευνοήθηκε ιδιαίτερα από πιο δραματικές ταινίες όπως το “The Great Gatsby” (1974) ή το “The Way We Were” (1973). Σε αυτές τις ταινίες, συχνά έμοιαζε να αποσύρεται στον εαυτό του, σαν μια πανέμορφη αλλά μοναχική φιγούρα.

Η καλύτερη δουλειά του εκείνης της περιόδου είναι αναμφίβολα η πολιτική σάτιρα “The Candidate” του Michael Ritchie, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1972, μόλις δώδεκα μέρες μετά τη διάρρηξη στο Watergate. Ο Ρέντφορντ υποδύεται τον ιδεαλιστή Δημοκρατικό υποψήφιο Μπιλ Μακέι, ο οποίος σταδιακά συμβιβάζεται και χάνει τις αρχές του όσο πλησιάζει τη νίκη.

Η εκθαμβωτική ομορφιά του αποκτά σατιρική διάσταση στην ταινία: η πολιτική παρουσιάζεται ως σόου για τους λιγότερο εμφανίσιμους, αλλά η παρουσία του Ρέντφορντ συμβολίζει πώς η ελίτ βλέπει τον εαυτό της—και την επιφανειακή πειστικότητα των κυρίαρχων πολιτικών ιδεών.

Στο “All the President’s Men” (1976) ενσάρκωσε τον Μπομπ Γούντγουορντ δίπλα στον Ντάστιν Χόφμαν ως Καρλ Μπέρνσταϊν—ένα ακόμα δυναμικό κινηματογραφικό δίδυμο σαν αυτά που καθιέρωσε με τον Νιούμαν. Ήταν μια συγκινητική ταινία με σαφή διαχωρισμό καλών και κακών, χωρίς όμως την αιχμή και την αμφισημία της ταινίας “The Candidate”.

Από τη λάμψη μπροστά στην κάμερα στη δημιουργία πίσω από αυτήν

Με τα χρόνια, κάτι υπερβολικά ελεγχόμενο χαρακτήριζε την υποκριτική του Ρέντφορντ, παρότι παρέμενε αστέρας πρώτης γραμμής. Έπαιξε δίπλα στη Μέρυλ Στριπ στο “Out of Africa” (1985) αλλά αναπόφευκτα επισκιάστηκε· στα ’90s συνέχισε να ενσαρκώνει ρομαντικούς πρωταγωνιστές στο “Up Close & Personal” με τη Μισέλ Φάιφερ και στο “Indecent Proposal”, όπου υποδύθηκε τον πλούσιο επιχειρηματία που κάνει μια προκλητική πρόταση γεμάτη αντιφάσεις για το φεμινισμό.

Αυτή ήταν όμως η περίοδος που ο Ρέντφορντ στρεφόταν προς τη σκηνοθεσία. Το σκηνοθετικό ντεμπούτο του με το “Ordinary People” (1980)—μια έντονη οικογενειακή τραγωδία με πρωταγωνιστές τους Ντόναλντ Σάδερλαντ και Μέρι Τάιλερ Μουρ—αγκαλιάστηκε με μεγάλο σεβασμό, παρότι οι κριτικοί δεν συγχώρεσαν ποτέ πλήρως το γεγονός ότι νίκησε το “Raging Bull” του Σκορσέζε στα Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας.

Οι περιβαλλοντικές θεματικές των ταινιών “The Milagro Beanfield War” (1988) και “A River Runs Through It” (1992) αντιμετωπίστηκαν επίσης με σοβαρότητα, χωρίς ωστόσο να προκαλέσουν ιδιαίτερο ενθουσιασμό.

Ωστόσο, ο Ρέντφορντ πέτυχε μια μεγάλη σκηνοθετική επιτυχία με τη μιντιακή σάτιρα “Quiz Show” (1994). Η ταινία αφηγείται τα σκάνδαλα των στημένων τηλεπαιχνιδιών της δεκαετίας του 1950, με τον Ralph Fiennes ως φιλόδοξο αλλά ευάλωτο νέο ακαδημαϊκό και τον Πολ Σκόφιλντ ως πατέρα του. Αν και δεν σημείωσε εμπορική επιτυχία, ξεχωρίζει για τη στιβαρή σκηνοθεσία του Ρέντφορντ και μία από τις καλύτερες ερμηνείες στην καριέρα του Φάινς.

Sundance: Η κληρονομιά ενός θρύλου του κινηματογράφου

Η πραγματική όμως παρακαταθήκη του Sundance Institute, που δημιούργησε ο Ρέντφορντ στη γη που αγόρασε κοντά στο Park City της Γιούτα, είναι το ετήσιο φεστιβάλ ανεξάρτητου κινηματογράφου. Εκεί προσφέρει υποτροφίες και χρηματοδότηση σε νέους δημιουργούς.

Tα τελευταία χρόνια έχουν υπάρξει επικρίσεις ότι το φεστιβάλ αυτό ευνοεί μια στερεοτυπική εκδοχή ανεξάρτητου κινηματογράφου—ταινίες μουντές, χωρίς χιούμορ ή κοινωνικό εύρος—ενώ πλέον συμμετέχουν πολλοί επαγγελματίες που κυνηγούν ένα εμπορικό άνοιγμα προς τα blockbusters.

Ωστόσο κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη φαντασία και τη φιλοδοξία ενός ανθρώπου όπως ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ, ο οποίος δημιούργησε κάτι που ξεπερνά ακόμη και τη δική του εντυπωσιακή καριέρα. Ήταν πάντα κάτι πολύ περισσότερο από ένα όμορφο πρόσωπο.

Πηγή: The Guardian