Ωστόσο, σε έναν κόσμο που συχνά φαίνεται να ανταμείβει τον ναρκισσισμό, υπάρχει ο κίνδυνος αυτή η φράση να ενισχύσει μια ανησυχητική φιλοσοφία ζωής: ότι πρέπει πάντα να βάζουμε τον εαυτό μας πάνω απ’ όλα και ότι ο εγωισμός υπερισχύει του αλτρουισμού.

Ο κοινωνικός ψυχολόγος Geert Hofstede όρισε τον ατομικισμό ως «το βαθμό που οι άνθρωποι αισθάνονται ανεξάρτητοι, σε αντίθεση με το να είναι αλληλεξαρτώμενοι ως μέλη μεγαλύτερων συνόλων». Σε πολλές περιοχές του κόσμου, κυρίως στη Δύση, ο ατομικισμός όχι μόνο επικρατεί, αλλά και ενισχύεται διαρκώς.

Το ερώτημα είναι αν αυτό είναι καλό ή όχι. Στοιχεία από την ψυχολογία, την οικονομία και τη βιολογία – όπως οι θεωρίες των «εγωιστικών γονιδίων» και του νεοδαρβινισμού – έχουν εδραιώσει την άποψη ότι ο ανταγωνισμός σημαίνει πως οι άνθρωποι είναι εκ φύσεως σκληροί ή εγωκεντρικοί, σημειώνει ο Steve Taylor, ανώτερος λέκτορας ψυχολογίας στο Leeds Beckett University.

Η πραγματική φύση του ανθρώπινου αλτρουισμού

Παρόλο που όλοι μπορούμε να είμαστε εγωιστές – καθώς ο εγκέφαλός μας πρωτίστως φροντίζει για την επιβίωσή μας – νέα έρευνα δείχνει μια πιο αισιόδοξη εικόνα, αμφισβητώντας την απαισιόδοξη ιδέα ότι πάντα βάζουμε προτεραιότητα τον εαυτό μας.

Το λεγόμενο «φαινόμενο του παρατηρητή», που διατυπώθηκε τη δεκαετία του ’60 μετά τη δολοφονία της Kitty Genovese στη Νέα Υόρκη το 1964, υποστήριζε ότι σχεδόν 40 άτομα παρακολούθησαν το περιστατικό χωρίς να βοηθήσουν. Ωστόσο, μεταγενέστερες έρευνες δείχνουν πως η συγκεκριμένη ιστορία ήταν υπερβολική: σύμφωνα με μελέτη του 2007, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τόσοι πολλοί ήταν παρόντες χωρίς να αντιδράσουν.

Η εθελοντική προσφορά έχει συνδεθεί με βελτιωμένη ψυχική υγεία, αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, καθώς και με μείωση της μοναξιάς. Έρευνα του 2020 που ανέλυσε βίντεο από επιθέσεις σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ολλανδία και Νότια Αφρική, διαπίστωσε ότι σε εννέα στις δέκα περιπτώσεις κάποιος προσπάθησε να βοηθήσει – ενώ όσο μεγαλύτερη η ομάδα τόσο αυξανόταν η πιθανότητα παρέμβασης.

Ίσως κάποιος υποστηρίξει ότι ακόμα και οι λεγόμενοι «ήρωες της στιγμής» έχουν προσωπικά κίνητρα. Όμως, έρευνα του 2014 για τους παραλήπτες του μεταλλίου Carnegie Hero Medal, έδειξε πως οι περισσότεροι θεώρησαν τις πράξεις τους ενστικτώδεις και όχι αποτέλεσμα σκέψης – δηλαδή ο αλτρουισμός τους ήταν αυτόματος.

Αλτρουισμός στην πράξη και στην εξέλιξη

«Υπάρχει ένα επιφανειακό επίπεδο όπου λειτουργούμε εγωκεντρικά, κάτι που συχνά συμβαίνει», λέει ο Taylor στο βιβλίο του DisConnected. «Αυτό όμως αφορά το ‘εγώ’ μας ή την κοινωνικά κατασκευασμένη ταυτότητα». Οι άνθρωποι έχουν επίσης την ικανότητα για αυθόρμητο αλτρουισμό.

Το 2017, κατά τη διάρκεια της τρομοκρατικής επίθεσης στη συναυλία της Ariana Grande στο Μάντσεστερ, σκοτώθηκαν 22 άνθρωποι και τραυματίστηκαν πάνω από χίλιοι. Παρά τον συνεχιζόμενο κίνδυνο, η ανεξάρτητη έκθεση Kerslake Report κατέγραψε «εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες πράξεις θάρρους και ανιδιοτέλειας». Παρόμοια περιστατικά καταγράφηκαν στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ και το 2015 στο Παρίσι.

Υπάρχουν εξελικτικοί λόγοι για τον ανθρώπινο αλτρουισμό. Για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας μας ζούσαμε σε φυλές κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, όπου η συνεργασία ήταν απαραίτητη για την επιβίωση. Ο Taylor εξηγεί πως η ανταγωνιστικότητα δεν θα ωφελούσε την επιβίωση των πρώτων ανθρώπων – αντίθετα θα την έθετε σε κίνδυνο.

Ορισμένες ανθρωπολογικές μελέτες δείχνουν ότι κοινότητες που ζουν ακόμη, όπως οι πρόγονοί μας διατηρούν ισότητα στην κατανομή των πόρων.

Γεννιόμαστε αλτρουιστές;

Έρευνες σε παιδιά αποκαλύπτουν ότι είμαστε «εκ γενετής αλτρουιστές», σύμφωνα με τη Ching-Yu Huang, διευθύντρια του Cambridge Alliance of Legal Psychology. Μελέτες έχουν δείξει ότι ακόμη και βρέφη 14-18 μηνών προσπαθούν να βοηθήσουν τους άλλους ή συνεργάζονται για έναν κοινό σκοπό – όπως όταν δίνουν αντικείμενα που δεν μπορεί κάποιος άλλος να φτάσει. Αυτό συμβαίνει ακόμη κι όταν δεν υπάρχει ανταμοιβή.

Μια ανασκόπηση του 2013 συμπέρανε ότι η φιλοκοινωνική συμπεριφορά των μικρών παιδιών καθοδηγείται από εσωτερικό ενδιαφέρον για το καλό των άλλων.

Η καλοσύνη μάς κάνει επίσης να νιώθουμε καλύτερα. Η εθελοντική εργασία έχει συνδεθεί με καλύτερη ψυχική υγεία και μειωμένη μοναξιά. Σε μελέτη του 2013 διαπιστώθηκε ότι όσοι πρόσφεραν τακτικά εθελοντική εργασία είχαν κατά 40% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης. Ο αλτρουισμός έχει συσχετιστεί ακόμη και με μειωμένο κίνδυνο θανάτου.

«Η συσχέτιση μεταξύ ευημερίας και αλτρουισμού είναι τόσο ισχυρή που θα ήταν ανόητο να μην ζούμε αλτρουιστικά», υποστηρίζει ο Taylor.

Εγκέφαλος και πολιτισμικές διαφορές στον αλτρουισμό

Η δομή του εγκεφάλου φαίνεται πως επηρεάζει την προδιάθεση στον αλτρουισμό. Η νευροεπιστήμονας Abigail Marsh, από το Georgetown University, χρησιμοποίησε απεικονίσεις εγκεφάλου για να συγκρίνει άτομα που είχαν δωρίσει νεφρό σε αγνώστους με όσους δεν είχαν δωρίσει.

Οι δωρητές είχαν μεγαλύτερη δεξιά αμυγδαλή (περιοχή που σχετίζεται με τα συναισθήματα) και παρουσίαζαν αυξημένη δραστηριότητα όταν έβλεπαν φοβισμένες εκφράσεις προσώπου – ίσως επειδή αντιλαμβάνονται καλύτερα τα συναισθήματα των άλλων. Τα ευρήματα ήταν αντίθετα από όσα παρατηρούνται σε ψυχοπαθείς.

Η επιστήμη δείχνει ότι οι περισσότεροι διαθέτουμε τη «βάση» για ανιδιοτέλεια – συχνά μάλιστα σε αξιοθαύμαστο βαθμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως πρέπει ή μπορούμε να είμαστε πάντα ανιδιοτελείς. Οι επιλογές μας επηρεάζονται από τις περιστάσεις, τις εμπειρίες και τον πολιτισμό μας.

Παν Μέτρον άριστον: Ρεαλισμός στον αλτρουισμό

Ο Tony Milligan, ερευνητής φιλοσοφίας της ηθικής στο Kings College London, υποστηρίζει πως η πλειονότητα από εμάς είναι «ηθικά μέτριοι». Αυτό δεν πρέπει να θεωρείται απογοητευτικό: οι περισσότεροι υπερεκτιμούμε τη δική μας ηθικότητα, κάτι που μπορεί να οδηγεί σε ενοχές όταν δεν φτάνουμε τα πρότυπα εξαιρετικά ανιδιοτελών ανθρώπων όπως ο Μαντέλα ή ο Γκάντι.

«Δεν χρειάζεται να σκεφτόμαστε τι θα έκανε ο Βούδας;, αλλά τι μπορώ πραγματικά να κάνω εγώ; Είναι αυτό εντός των δυνατοτήτων μου;», λέει ο Milligan. Αυτό απαιτεί ταπεινότητα και αυτογνωσία – ώστε να λαμβάνουμε υπόψη τις ανάγκες των άλλων λαμβάνοντας υπόψη τα δικά μας όρια.

«Δεν πρόκειται για κάτι που θα επιδεικνύουμε στους άλλους», προσθέτει· «σκεφτείτε το ως μια δεξιότητα που σταδιακά καλλιεργούμε». Οι τάσεις προς τον αλτρουισμό επηρεάζονται έντονα από τις εμπειρίες και τον πολιτισμό κάθε ανθρώπου.

Cultural differences: Ατομικισμός vs συλλογικότητα

Ορισμένες χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ είναι πιο ατομικιστικές σε σύγκριση με πολλές ασιατικές χώρες όπου κυριαρχεί η συλλογικότητα. Εκεί δίνεται προτεραιότητα στο κοινό καλό έναντι του προσωπικού συμφέροντος. Αυτό επηρεάζει όχι μόνο το πόσο εγωιστικοί ή ανιδιοτελείς τείνουμε να είμαστε αλλά και το αν τέτοιες πράξεις θεωρούνται επιλογή ή καθήκον.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, οι κάτοικοι συλλογικών κοινωνιών φορούσαν μάσκες πιο συστηματικά για προστασία των άλλων, σύμφωνα με σχετικές έρευνες. Αυτή τη διαφορά μεταξύ Ανατολής-Δύσης έχει βιώσει προσωπικά η Huang: μεγάλωσε στην Ταϊβάν (συλλογική κοινωνία), ενώ έζησε πολλά χρόνια στις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο (ατομικιστικές κοινωνίες).

«Μεγάλωσα μαθαίνοντας πάντα να βάζω τους άλλους πάνω από τον εαυτό μου», λέει η Huang. «Για μια νέα γυναίκα που θέλει να αναδείξει τις δυνατότητές της αυτό θεωρείται αρνητικό στην Ταϊβάν – σε αποκαλούν ‘θηλυκή τίγρη’, εννοώντας πως είσαι επιθετική». Στην Αμερική ή στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πιο αποδεκτό να θέτει προτεραιότητες υπέρ του εαυτού της· ωστόσο αρχικά δυσκολεύτηκε λόγω της ανατροφής της. Σταδιακά απέκτησε αυτοπεποίθηση: «Έμαθα ότι πρέπει κάποιες φορές να είμαι ”θηλυκή τίγρη”, ειδικά επαγγελματικά».

Η ευθύνη της συνεχούς ανιδιοτέλειας

Η Huang έχει μελετήσει δύο τύπους συμμόρφωσης: τη «δεσμευμένη συμμόρφωση» (ευχάριστη υπακοή) και τη «κατά περίπτωση συμμόρφωση» (υπακοή παρά τη θέλησή σου), συγκρίνοντας παιδιά από την Ταϊβάν, λευκές αγγλικές οικογένειες στη Βρετανία κινεζικής καταγωγής μεταναστόπουλα στη Βρετανία. Αν και όλα τα παιδιά εμφάνιζαν παρόμοια επίπεδα δεσμευμένης συμμόρφωσης, τα Ταϊβανέζικα παιδιά επέλεγαν πιο συχνά κατά περίπτωση συμμόρφωση γιατί έδιναν μεγαλύτερη προτεραιότητα στις γονικές οδηγίες έναντι των προσωπικών επιθυμιών τους.

«Σε συλλογικές κουλτούρες είμαστε πιο πιθανό να συμμορφωνόμαστε ακόμα κι αν δεν το θέλουμε», εξηγεί η Huang. Αυτό δεν σημαίνει πως υπάρχει μόνο ένας σωστός τρόπος: ενώ ο αλτρουισμός ωφελεί τόσο εμάς όσο και τους άλλους, χρειάζεται προσοχή στις προσωπικές ανάγκες καθώς επηρεαζόμαστε από εμπειρίες, πλαίσιο και πολιτισμό.

«Τα πράγματα γίνονται δύσκολα όταν η προσδοκία συνεχούς ανιδιοτέλειας κορυφώνεται», λέει χαρακτηριστικά για την Ταϊβάν. Η ευθύνη του πάντα να προτάσσουμε τους άλλους μπορεί τελικά να γίνεται δυσβάσταχτη.

Οι περισσότεροι έχουμε δυνατότητα εξαιρετικής ανιδιοτέλειας κι αυτή συμβάλλει στην επιτυχία του ανθρώπινου είδους. Όμως οι αποφάσεις μας επηρεάζονται από ποικιλία παραγόντων – πολιτισμό αλλά και τη δική μας «ηθική μετριότητα». Με άλλα λόγια: Το να βοηθάμε τους άλλους είναι σημαντικό – αλλά είναι εξίσου θεμιτό κάποιες φορές να φροντίζουμε πρώτα τον εαυτό μας.

Πηγή: BBC

Τα λόγια αυτά –σε όποιο πλαίσιο και να ακουστούν – μού φέρνουν στο μυαλό μία πέτρα που πέφτει στο νερό από μεγάλο ύψος, προκαλώντας έναν βαρύ παφλασμό. Στην προκειμένη περίπτωση, ο θόρυβος της «πέτρας» προκάλεσε ένα παρηγορητικό επιφώνημα από μια κοπέλα στο κοινό κι ενώ εγώ από την άλλη αναρωτιόμουν: Πώς φτάνει ένας άνθρωπος να πει κάτι τόσο βαρύ; Το νιώθει αληθινά ή υπερβάλλει; Ο Τσέχωφ, στη συνέχεια, δίνει μια απάντηση, αλλά η στιγμή του γιατρού παραμένει. Πάγωσε.

Δε μου αρέσει το κρύο, ούτε κυριολεκτικά, ούτε μεταφορικά. Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους μου συνδυάζει την εξορία μου (για κάποιο λόγο) στην Ανταρκτική και ταυτόχρονα η συναισθηματική μου κατάσταση να μοιάζει με αυτή του Χλαπάτσα από το σίριαλ «της Ελλάδος τα παιδιά». Αν κι αυτό το ενδεχόμενο είναι μάλλον απίθανο, έχω δει ανθρώπους να γίνονται ατροφικοί, να περνούν στη σφαίρα της αφασίας και να μη δείχνουν κανένα ενδιαφέρον για το τι συμβαίνει γύρω τους. Δεν τους κατηγορώ, ποιος ξέρει τι δρόμο έκαναν για να φτάσουν ως εκεί; Υπάρχουν όμως και τα άλλα παιδιά που πήραν σοβαρά τη ζωή και δεν της γύρισαν την πλάτη. Έφυγαν νωρίς απ’ το σπίτι, το πίστεψαν έστω κι αν προχωρούσαν στα τυφλά. Και σήμερα, παρά τη φθορά και τα «τσακισμένα» γόνατά τους, στέκονται ακόμα όρθια. Ποιος ξέρει κι αυτά τι δρόμο έκαναν;

Σκέφτομαι όλους αυτούς τους ανθρώπους που με αξιοπρέπεια δεν πρόδωσαν το συναίσθημά τους, διατήρησαν την τρυφερότητα, δε φοβήθηκαν να εκτεθούν μιλώντας προσωπικά και πάλεψαν με νύχια και με δόντια για να μη «σβήσει η φωτιά» μέσα τους. Μπορεί να μην κέρδισαν κάτι, αλλά δεν έχασαν κιόλας. Θέλει θάρρος να ζεις με ανοιχτή καρδιά. Να επιτρέπεις στον εαυτό σου να πληγώνεται, να συγκινείται, να ενθουσιάζεται. Δεν είναι αδυναμία, είναι δύναμη. Μέσα σε έναν κόσμο, που συχνά μοιάζει σκληρός και αδιάφορος, το να επιμένεις να νιώθεις είναι μια μορφή αντίστασης. Μια πράξη γενναιότητας απέναντι στην απάθεια.

Ο Georgi Gospodinov στο βιβλίο του «Χρονοκαταφύγιο», γράφει στην αρχή: «Κάθε δευτερόλεπτο σε αυτό τον κόσμο, υπάρχει ένας κύκλος από ανθρώπους που κλαίνε και ένας λίγο μικρότερος από ανθρώπους που γελάνε. Υπάρχει όμως κι ένας τρίτος κύκλος που ούτε κλαίει ούτε γελάει πια. Ο πιο θλιμμένος από όλους». Η αποσύνδεση από ό,τι συμβαίνει γύρω μας είναι χειρότερη κι από μια μεγάλη στενοχώρια. Μοιάζει με μια πανοπλία, που είναι μεν προστατευτική, αλλά ταυτόχρονα και τόσο βαριά που σ’ εμποδίζει να κινηθείς, να αισθανθείς και να ζήσεις.

Εγώ την έβγαλα, την άφησα στην άκρη και γελάω σαν τον Αναγνωστάκη, όταν βλέπω να τη φοράς.

Η Εύη Ορφανού είναι Πρόεδρος Συλλόγου Καρκινοπαθών & Σπάνιων Παθήσεων Ν. Έβρου «Μαζί για Ζωή», Επιστημονικά Υπεύθυνη Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και Δευτεροβάθμιας Περίθαλψης της Ένωσης Σπάνιων Ασθενών Ελλάδας. Το άρθρο αυτό είναι η φωνή της, η εμπειρία της, η ψυχή της. Εμείς απλά δίνουμε, όπως πάντα, βήμα για να ακουστεί η φωνή της πιο δυνατά.

Οι αόρατοι ασθενείς υποφέρουν σιωπηλά δίπλα μας

«Το άρθρο αυτό, είναι αφιερωμένο στον σύζυγο μου, την κόρη μου, τους ιατρούς και νοσηλευτές που με έχουν περιθάλψει κατά καιρούς, όπως και τους φίλους μου, που ήταν δίπλα μου στην μακρά αυτήν διαδρομή.

Όταν με κοιτάτε, τι βλέπετε συνήθως;

Μια πετυχημένη γυναίκα στην καριέρα της, μια πρόεδρος, μια μητέρα ή μια σύζυγος. Μια γυναίκα, που όντως κατάφερε όλα τα προαναφερθέντα και βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της προσοχής. Μια γυναίκα περήφανη που ξέρει να στέκεται γερά στα πόδια της. Θέλω όμως σήμερα να σας μιλήσω για όλα αυτά που δεν βλέπετε και πιστέψτε με, είναι πολλά.

Θυμάμαι από μικρή να μου φωνάζει η μητέρα μου «παιδί μου, πρόσεχε μην χτυπήσεις». Είχα ορατά σημάδια μιας αόρατης ασθένειας που κανένας δεν ήξερε να κατονομάσει. Στα 40 μου, η αόρατη ασθένεια απέκτησε όνομα: Υπερκινητικό Σύνδρομο Ehlers-Danlos. Ξάφνου απέκτησα απαντήσεις για τα ατελείωτα χρόνια πόνου, ιατρικών επισκέψεων και χειρουργείων. Αυτό που δεν βλέπετε είναι οι σιωπηλοί αγώνες που έχω δώσει: τις ασταθείς αρθρώσεις που εξαρθρώνονται ξαφνικά, ρήξη στον ώμο, χαλασμένο ισχίο και γόνατο, αστάθεια της σπονδυλικής στήλης.

Δεν βλέπετε τις παροξυσμικές ταχυκαρδίες, το σύνδρομο ορθοστατικής ταχυκαρδίας (POTS) που καθιστά ολόκληρη πρόκληση τη διεκπεραίωση των καθημερινών εργασιών, το Σύνδρομο Ενεργοποίησης Μαστοκυττάρων (MastCellActivationSyndrome (MCAS).

Δεν βλέπετε την σποραδική γαστροπάρεση, τους σπασμούς του οισοφάγου, τα οστικά άλγη, την άτονη ουροδόχο κύστη και τις πολλές λοιμώξεις λόγω ανοσοανεπάρκειας.

Δεν βλέπετε την διπλή μαστεκτομή λόγω καρκίνου.

Δεν βλέπετε πώς έπρεπε να εξηγήσω σε ένα 5χρονο παιδί ότι η μαμά του είναι άρρωστη και θα χρειαστεί πολλή φροντίδα.

Δεν βλέπετε τις κρίσεις πανικού και την βαριά κατάθλιψη.

Δεν βλέπετε τις πολυάριθμες χειρουργικές επεμβάσεις και τις ουλές που μαρτυρούν την ιστορία ενός μακρού διαγνωστικού ταξιδιού.

Κάθε μέρα, μια πρόκληση ανάμεσα στην ισορροπία και τον πόνο. Μια αόρατη μάχη που διεξάγεται σιωπηλά κάθε ημέρα. Πίσω από κάθε χαμόγελο, κάθε ομιλία, κάθε ταξίδι, κρύβεται ο αόρατος πόλεμος και ο πόνος.

Αυτό είναι που δεν βλέπετε. Μπορεί εξωτερικά να φαινόμαστε δυνατοί, αλλά αυτές οι μάχες έχουν διαμορφώσει τον χαρακτήρα μας. Υπάρχουν περίπου 8.000 διαφορετικές σπάνιες ασθένειες. Η κάθε μία έχει μερικούς ασθενείς. Στο σύνολό μας όμως γινόμαστε πολλοί. Ας ενώσουμε τις φωνές μας για να δώσουμε ένα δυνατό μήνυμα για περισσότερες έρευνες, ορφανά φάρμακα και θεραπείες.

Στη διαδρομή αυτή, έχουν χαθεί αρκετοί συνοδοιπόροι μας. Είτε γιατί δεν λάβανε έγκαιρη διάγνωση είτε γιατί δεν υπήρχε ακόμα κάποια θεραπεία. Άνθρωποι της διπλανής πόρτας, γονείς, παιδιά, φίλοι, που φτάνουν στα όρια των αντοχών τους γιατί είναι ασθενείς ή και φροντιστές.

Το να είσαι σπάνιος σημαίνει πολλά πράγματα. Σημαίνει κυρίως όμως ότι είσαι και μοναδικός. Μοναδικός πάλι είσαι γιατί δεν υπάρχει κάποιο εγχειρίδιο για την αντιμετώπισή σου. Ξεπερνάς τις επιπλοκές μια – μια, όπως έρχονται. Πρέπει παράλληλα να διδάξεις εσύ τους ιατρούς σου, πράγμα που σε κάνει να νιώθεις ανασφάλεια, γιατί δεν είναι πάντοτε όλοι πρόθυμοι να μας ακούσουν και να πιστέψουν αυτά που τους λέμε, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούμαστε μαζί.

Στη χώρα μας, το ασθενοκεντρικό σύστημα δεν έχει περάσει ακόμα στην νοοτροπία μας και καλούμαστε όλοι μαζί να προσπαθήσουμε. Συχνά, εμείς οι σπάνιοι ασθενείς δεν έχουμε την πολυτέλεια του χρόνου, γατί για πολλούς από εμάς ο χρόνος μετράει αντίστροφα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε, είμαστε έτσι κάθε ημέρα, κάθε λεπτό, κάθε δευτερόλεπτο της ημέρας και για το υπόλοιπο της ζωής μας μέχρι το τέλος.

Όλα τα σημάδια στο κορμί μου έγιναν τα παράσημά της περιπέτειας μου και ήταν καταλύτες στην ζωή μου, σημαδεύοντας με. Αναθεώρησα τους φίλους μου, την ίδια μου την ζωή και σίγουρα έμαθα να απολαμβάνω τα πιο απλά πράγματα και την κάθε στιγμή της ημέρας, γνωρίζοντας πως τίποτα δεν είναι δεδομένο.

Μέσα από όλες αυτές τις περιπέτειες κατάφερα να εμπιστευτώ το Ελληνικό Σύστημα Υγείας, που θεωρώ, ότι είναι ένα από τα καλύτερα ευρωπαϊκά.

Αναγνωρίζω τα προβλήματα και τις παθογένειες στους κόλπους του ΕΣΥ. Αλλά αυτό είναι μόνο η μία όψη του νομίσματος, όχι και η μόνη. Θεωρώ χρήσιμο να τονίζουμε και τα δυνατά σημεία του συστήματός μας, ώστε να τα πολλαπλασιάσουμε στα επόμενα χρόνια. Ας έχουμε κατά νου ότι συστήματα υγείας χωρίς προβλήματα δεν υφίστανται – υπάρχουν ανάλογα προβλήματα και σε άλλες  χώρες της ΕΕ. Ίσως άλλης κλίμακας, ίσως άλλης βαρύτητας, ίσως περισσότερα, ίσως λιγότερα – αλλά πάντοτε και παντού υπαρκτά. 

Τι καταθέτω λοιπόν; Καταρχάς την ΚΑΘΟΛΙΚΟΤΗΤΑ του Συστήματός μας, καθώς διατηρούμε ακόμα το δικαίωμα να μην υπάρχει ΚΑΝΕΝΑΣ ασθενής αποκλεισμένος από τις υπηρεσίες του ΕΣΥ. Μην ξεγελιόμαστε. Θεωρείται δεδομένο – δεν είναι όμως. Στο εξωτερικό, σε αντίστοιχη περίπτωση, θα σας περίμενε ένας φουσκωμένος λογαριασμός στο σπίτι αν δεν ήσασταν ασφαλισμένοι.

Τα λοιπά θετικά σημεία: διαθέτουμε καλούς ως και εξαιρετικούς ιατρούς και πολύπειρους νοσηλευτές, ικανό βοηθητικό προσωπικό και φιλότιμη διοίκηση. Σίγουρα, το ιατρικό, νοσηλευτικό και παραϊατρικό προσωπικό, αλλά και όλοι οι συμμετέχοντες κρίκοι στην αλυσίδα που λέγεται ΕΣΥ, χρήζουν μισθολογικής αναβάθμισής.

Σίγουρα, υπάρχει άμεση ανάγκη προσλήψεων για την ενίσχυση του υπάρχοντος προσωπικού και την αποτελεσματική λειτουργία του Συστήματος στα επόμενα χρόνια. Αλλά αυτό δε μειώνει (και δε θα έπρεπε να μειώνει) το καθημερινά παραγόμενο ποιοτικό έργο εντός των κόλπων του ΕΣΥ, σε όλη τη χώρα.

Συμπερασματικά: βεβαίως στο ΕΣΥ έχουμε να αντιμετωπίσουμε παθογένειες ετών. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρίζουμε και το έργο που καθημερινά και αδιάλειπτα παράγει αυτό το Σύστημα, που διαχειρίζεται ημέρα με την ημέρα τεράστιο όγκο ασθενών (για τα δεδομένα του πληθυσμού της χώρας μας), με – ας το πούμε ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ αυτό- συνέπεια και αποτελεσματικότητα!

Οι αλήθειες πρέπει πάντα να λέγονται. Χωρίς το ΕΣΥ, δεν θα είχα σήμερα την δυνατότητα να σας στείλω αυτό το μήνυμα. Το ΕΣΥ με όλα τα προβλήματα του,  μου έχει σώσει την ζωή.

Το κείμενο αυτό αποτελεί μία μαρτυρία από μια ασθενή καρκινοπαθή, πάσχουσα και από σπάνια ασθένεια, που, στην πάροδο των ετών, κοντεύει να κάνει διατριβή στην λειτουργία του ΕΣΥ.»