Μια ομάδα ερευνητών αποφάσισε να εξετάσει σε βάθος το ερώτημα, διερευνώντας κατά πόσο οι προσωπικές τάσεις επηρεάζουν τον κίνδυνο θανάτου. Για να το διαπιστώσουν, ανέλυσαν υπάρχοντα δεδομένα για τα πέντε βασικά χαρακτηριστικά σε πάνω από 500.000 άτομα από τέσσερις ηπείρους. Τα στοιχεία συνολικά αντιστοιχούσαν σε σχεδόν 6 εκατομμύρια έτη ζωής και περισσότερους από 40.000 θανάτους.

Ορισμένα χαρακτηριστικά φάνηκαν να σχετίζονται περισσότερο με πρόωρο θάνατο από άλλα. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Journal of Personality and Social Psychology. Όπως δήλωσε η συν-συγγραφέας Máire McGeehan, ερευνήτρια ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λίμερικ, «ο τρόπος που σκεφτόμαστε, νιώθουμε και συμπεριφερόμαστε δεν επηρεάζει μόνο την ικανοποίηση από τη ζωή και τις κοινωνικές μας σχέσεις, αλλά και το πόσο ζούμε».

Ποια χαρακτηριστικά συνδέονται με τη μακροζωία

Σύμφωνα με τα ευρήματα της ομάδας, ο αυξημένος νευρωτισμός—δηλαδή το άγχος, η ανησυχία και η συναισθηματική αστάθεια—μπορεί να σχετίζεται με πρόωρο θάνατο, ιδιαίτερα στους νεότερους. Αντίθετα, η υψηλή ευσυνειδησία, δηλαδή η οργάνωση και η αυτοπειθαρχία, συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου. Το ίδιο ίσχυε και για την εξωστρέφεια—την προτίμηση στην κοινωνική αλληλεπίδραση—κυρίως όμως στην Αυστραλία και τη Βόρεια Αμερική. Τα χαρακτηριστικά της δεκτικότητας και της ευγένειας δεν φάνηκαν να έχουν σημαντική επίδραση.

Η McGeehan τόνισε ότι «οι επιδράσεις αυτές είναι παρόμοιου μεγέθους με εκείνες που αποδίδονται σε βασικούς κοινωνικούς παράγοντες δημόσιας υγείας, όπως το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο».

Ο ρόλος των συνηθειών και της βιολογίας

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους η προσωπικότητα μπορεί να επηρεάσει την υγεία και τον κίνδυνο θανάτου. Έχει διαπιστωθεί σύνδεση της προσωπικότητας με συμπεριφορές υγείας, στρατηγικές αντιμετώπισης του άγχους, βιολογικές διαδικασίες και αντιδράσεις στο στρες. Για παράδειγμα, ο νευρωτισμός ή η ευσυνειδησία μπορεί να καθορίσουν αν κάποιος καπνίζει ή ασκείται τακτικά, αν δοκιμάζει ουσίες ή ακολουθεί προληπτικούς ελέγχους υγείας.

Τα χαρακτηριστικά αυτά συνδέονται επίσης με βιολογικούς δείκτες όπως η φλεγμονή, η ορμονική ισορροπία και η καρδιαγγειακή υγεία — παράγοντες κρίσιμοι για τη μακροζωία. Μάλιστα, οι συσχετίσεις μεταξύ κινδύνου θανάτου και νευρωτισμού ή ευσυνειδησίας εξηγούνται εν μέρει από παράγοντες όπως το κάπνισμα και η καρδιαγγειακή κατάσταση: όταν αυτοί λαμβάνονται υπόψη, το μέγεθος της επίδρασης μειώνεται.

Πολιτισμικές διαφορές και περιορισμοί της έρευνας

Γιατί όμως η εξωστρέφεια φαίνεται να ωφελεί κυρίως τους Αυστραλούς και τους Βορειοαμερικανούς; Οι συγγραφείς υποθέτουν πως αυτό σχετίζεται με το πώς κάθε κουλτούρα επιβραβεύει διαφορετικές συμπεριφορές. Σε πιο ατομικιστικές κοινωνίες, όπως αυτές των ΗΠΑ ή της Αυστραλίας, η εξωστρέφεια μπορεί να οδηγεί σε μεγαλύτερη κοινωνική ενσωμάτωση ή οικονομικά οφέλη.

Ωστόσο, ένα σημαντικό όριο της έρευνας είναι ότι περιέλαβε μόνο δείγματα από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και την Ιαπωνία — δηλαδή κυρίως ανεπτυγμένες χώρες με λευκούς πληθυσμούς. Χώρες της Ασίας (εκτός Ιαπωνίας), της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής αποκλείστηκαν. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να εξετάσουν αυτές τις περιοχές αλλά και το πώς οι αλλαγές στην προσωπικότητα κατά τη διάρκεια της ζωής επηρεάζουν τον κίνδυνο θανάτου.

Η προσωπικότητα αλλάζει—και μαζί της οι πιθανότητες ζωής

Ευτυχώς, πολλές πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η προσωπικότητα δεν είναι τόσο στατική όσο πιστεύαμε παλιά. Αυτό σημαίνει πως τα αποτελέσματα δεν καθορίζουν οριστικά τη μοίρα κανενός· αντίθετα θα μπορούσαν να βοηθήσουν κάποιους να βελτιώσουν τις συμπεριφορές τους — και τελικά τη ζωή τους.

Δε θυμάμαι πια τι μέρα είναι, ποιος μήνας ή ποια χρονιά. Δεν ξέρω καν ποιο κατά σειρά είναι αυτό το γράμμα, που σου γράφω. Συνεχίζω την υποβρύχια ζωή μου, έχοντας για συντροφιά τα μαύρα ψάρια και το αλμυρό νερό, μιας και οι διπλανοί μου δε βοηθάνε άλλο. Για εμάς, η μέρα χωρίζεται σε τρία εξάωρα και πλέον δεν ξέρω πώς ζείτε εσείς εκεί έξω. Περιφερόμαστε στον υδάτινο κόσμο άσκοπα και χωρίς ουσία. Αν ήσουν εδώ, θα σου άρεσε να γλιστράς στο νερό με τη χαρακτηριστική σου ελαστικότητα και να κάνεις βουτιές κρατώντας τη μύτη σου. Τους έχω μιλήσει για σένα. Τους έχω πει ότι εγώ, τουλάχιστον, σ’ έχω δει να κλαις. Δε με πιστεύουν. Δεν το κάνουν από απαξίωση, αλλά ο φόβος έχει δηλητηριάσει την πίστη τους. Έχουν παραιτηθεί από κάθε προσπάθεια να βγουν στην επιφάνεια. Εγώ, από την άλλη, νιώθω ανίκητος.

Δεν κοιμάμαι. Μένω άγρυπνος, όχι γιατί δε νυστάζω, αλλά επειδή δε θέλω να σταματήσω να σε σκέφτομαι. Στον τελευταίο μας διάλογο, κοίταξες τον ουρανό και με ρώτησες αν γεμίζει ή αδειάζει το φεγγάρι. Σου εξήγησα το κόλπο -που υψώνεις μια νοητή γραμμή προς τα πάνω στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού-. Αν σχηματιστεί το γράμμα “b” γεμίζει, αν σχηματιστεί το γράμμα “d”, αδειάζει. Birth and death. Ήταν εύκολο να το θυμάσαι. Χαμογέλασες, όπως κάνεις πάντα όταν μαθαίνεις κάτι νέο. Εκείνη τη στιγμή, ένιωσα ότι αναπνέω με τα μάτια. Ο αέρας κύκλωσε γύρω μας το θαύμα, που κανείς απ’ τους δυο μας δεν μπορούσε ν’ αντέξει. Χαθήκαμε.

Εδώ κάτω, πάντως, δεν ακούγεται τίποτα. Η ησυχία των ψαριών. Δεν κάνουν ποτέ θόρυβο, ούτε καν όταν πονάνε. Είμαστε κοντά στο να υιοθετήσουμε κι εμείς τη συμπεριφορά τους. Για να το κάνουν εκατομμύρια χρόνια κάτι παραπάνω θα ξέρουν. Κατά τ’ άλλα, χαλάω τόνους χαρτί. Εκτός από γράμματα για σένα, γράφω τη μία κάτω απ’ την άλλη τις αγαπημένες σου λέξεις, αυτές που σου άρεσε να επινοείς. Δεν μπορώ να σχηματίσω μ’ αυτές ούτε μία πρόταση, που να βγάζει νόημα. Αφόρητο. Μου είχες πει πως όταν ήσουν μικρή τόνιζες -επίτηδες λάθος- τις λέξεις για να γελάς. Αν ήμουν δίπλα σου θα εκνευριζόμουν. Η σπάνια στιγμή μου. Όπως τότε που σου είπα γεμάτος τρυφερότητα «άντε στο διάολο, αγάπη μου», επειδή δε σου άρεσε η μαγειρική μου.

Αυτή τη στιγμή που σου γράφω φαντάζομαι ότι κοιμάσαι. Δε με πειράζει. Το μόνο που με πειράζει είναι ότι δε θα ξυπνήσεις δίπλα μου. Οι κόσμοι μας πια είναι τόσο μακρινοί, αλλά να ξέρεις ότι, όταν θα ξεκινήσω να σε βρω, θα έρθω με τα πόδια. Και μετά, θα συνεχίσω να περπατάω μέχρι να φτάσω στην ψηλότερη κορυφή. Μου έχουν λείψει τα βουνά και ο καθαρός αέρας. Κάθε κείμενο που σου γράφω είναι ακριβώς 500 λέξεις, επειδή ξέρω ότι βαριέσαι να διαβάζεις. Ποιος θα με ακούσει στην απεραντοσύνη του ωκεανού; Μόνο εσύ, το σύμπαν. Ξαπλώνω στα πόδια σου, με κοιτάς και φυσάς στο στόμα μου ολόκληρο τον κόσμο. Στο αίμα μου, ρέουν πλανήτες και αστερισμοί. Σ’ αφήνω. Είναι ώρα να αναδυθώ. Η σκέψη μου είναι μαζί σου.

Για την αρωματοποιό Caterina Catalani, που βρίσκεται τώρα στο τιμόνι της Floris London, «η μυρωδιά είναι βαθιά προσωπική». Έτσι, το καλύτερο άρωμα είναι πάντα αυτό που σου αρέσει όπως μυρίζει πάνω σου. Βέβαια, ο ενιαίος χώρος ενός καταστήματος με αρώματα δεν είναι και ο καταλληλότερος για να δοκιμάσεις ένα προϊόν αφού, συχνά, οι μυρωδιές μπλέκονται με αποτέλεσμα να μην μπορεί κάποιος να κρίνει με ασφάλεια αυτό που μυρίζει. Ακόμη χειρότερα, είναι όταν αποφασίζεις να παραγγείλεις ένα άρωμα online που δεν το έχεις μυρίσει πάνω σου. Σε αυτή την περίπτωση, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι καταστροφικό αφού και τα χρήματα έχεις δώσει και δεν μπορείς να το επιστρέψεις εφόσον το άνοιξες για να το δοκιμάσεις.

Άλλη διάθεση, καινούριο άρωμα

Η Catalani υποστηρίζει πως, σε αντίθεση με ορισμένους ανθρώπους που μένουν πιστοί σε ένα μόνο άρωμα, καλό θα είναι να επιλέγεις διαφορετικά – ανάλογα με την εποχή, αλλά και τη διάθεσή σου. Εξάλλου, ακριβώς επειδή οι μυρωδιές συνδέονται με αναμνήσεις, πολύ εύκολα ένα αγαπημένο άρωμα μπορεί να γίνει «μισητό» εάν το φορούσες την ημέρα που πέθανε ένα αγαπημένο πρόσωπο ή που χώρισες από τη σχέση σου.

Άλλη μία συμβουλή που δίνει η Catalani είναι να δοκιμάζεις τα αρώματα απευθείας στο δέρμα σου και όχι στο χαρτάκι που σου προτείνουν οι πωλητές και οι πωλήτριες, ακριβώς γιατί αντιδρούν διαφορετικά όταν έρχονται σε επαφή με την επιδερμίδα του καθενός. Επιπλέον, η αρωματοποιός δίνει και ένα έξυπνο και οικονομικό tip στην περίπτωση που προσπαθείς να εξοικονομήσεις χρήματα: Εάν η εταιρεία βγάζει body mist ή γαλάκτωμα σώματος στο ίδιο άρωμα, μπορείς να τα επιλέξεις – απλώς θα πρέπει να εφαρμόζεις το προϊόν πάνω σου περισσότερες φορές μέσα στην ημέρα.

Τέλος, η Catalani αναφέρει πως όταν, μετά από μερικές ώρες, δεν μπορείς πια να μυρίσεις το άρωμά σου, δεν σημαίνει ότι δεν σου ταιριάζει: «Καθώς το οσφρητικό σου σύστημα προσαρμόζεται στη συνεχή παρουσία ενός αρώματος, γίνεται λιγότερο ευαίσθητο σε αυτό».

Πηγή; Guardian / Pride.gr