Η διαδικασία της γήρανσης επηρεάζει σταδιακά τις βιολογικές λειτουργίες του σώματος. Παρά το γεγονός ότι αφορά σε όλους, ο τρόπος ζωής μπορεί να μειώσει τις συνέπειες της. Η καλή διατροφή, η τακτική άσκηση και η διαχείριση του στρες αποτελούν βασικά εργαλεία. Το ερώτημα είναι πότε ακριβώς ξεκινά αυτή η φυσική φθορά.

Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Rockefeller στη Νέα Υόρκη μελέτησαν την υγεία σχεδόν 1.000 ανθρώπων, εξετάζοντας 18 δείκτες υγείας που αφορούν διάφορα συστήματα του οργανισμού όπως τη χοληστερόλη, τη λειτουργία των πνευμόνων, την αρτηριακή πίεση, την αιμοσφαιρίνη, τα αντισώματα και τη σχέση μέσης προς ισχία.

Σε ποια ηλικία το σώμα αρχίζει να γερνά

Η μελέτη κάλυψε την περίοδο από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 38 ετών και κατέληξε στον υπολογισμό του μέσου ρυθμού γήρανσης, καθώς και στην ηλικία κατά την οποία το σώμα αρχίζει να γερνά. Σύμφωνα με τα ευρήματα, η πτώση της πνευμονικής ικανότητας, η επιδείνωση της καρδιαγγειακής υγείας και η μείωση της αποτελεσματικότητας του ανοσοποιητικού συστήματος ξεκινούν περίπου στην ηλικία των 26 ετών. Παράλληλα, κάποιες μεταβολικές λειτουργίες όπως η διαχείριση του σακχάρου και οι νεφρικές λειτουργίες αρχίζουν επίσης να φθίνουν. Όλα αυτά αποτελούν σαφή σημάδια γήρανσης.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι αυτή η φυσιολογική παρακμή εμφανίζεται πολύ πριν γίνουν ορατά τα κλασικά σημάδια γήρανσης, όπως τα γκρίζα μαλλιά και οι ρυτίδες.

Η ηλικία των 26 ετών αποτελεί έναν μέσο όρο, καθώς ο ρυθμός γήρανσης διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο, αναφέρουν στην εργασία τους που δημοσιεύτηκε στα Proceedings of the National Academy of Sciences.

Αυτά τα ευρήματα προσφέρουν τη δυνατότητα να εντοπιστούν άτομα που κινδυνεύουν από επιταχυνόμενη γήρανση πριν εμφανιστούν σοβαρές ασθένειες. Με την αναγνώριση των πρώιμων σημείων γήρανσης, μπορούμε να παρέμβουμε έγκαιρα με αλλαγές στον τρόπο ζωής, θεραπείες ή εξειδικευμένη ιατρική παρακολούθηση, προλαμβάνοντας ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία, όπως ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις.

Πηγή: Bovary

Τι είναι η χαρτογράφηση σπίλων;

Η χαρτογράφηση σπίλων, γνωστή και ως ψηφιακή απεικόνιση ολόκληρου του σώματος (Total Body Photography), είναι μια ανώδυνη και απλή διαδικασία κατά την οποία καταγράφονται υψηλής ανάλυσης φωτογραφίες του δέρματος, ώστε να δημιουργηθεί ένα αρχείο αναφοράς για μελλοντικές συγκρίσεις. Αυτή η μέθοδος επιτρέπει στους δερματολόγους να εντοπίζουν νέους σπίλους ή αλλαγές σε υπάρχοντες, που ενδέχεται να υποδηλώνουν πρώιμα στάδια μελανώματος.

Ποιοι πρέπει να υποβάλλονται σε χαρτογράφηση σπίλων;

Η χαρτογράφηση σπίλων συνιστάται ιδιαίτερα για άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος, όπως:

• Άτομα με πολλούς σπίλους (πάνω από 50)
• Άτομα με άτυπους ή δυσπλαστικούς σπίλους
• Άτομα με ανοιχτόχρωμο δέρμα, φακίδες, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά και ανοιχτόχρωμα μάτια
• Άτομα με οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό μελανώματος
• Άτομα με ιστορικό έντονης ή επαναλαμβανόμενης έκθεσης στον ήλιο ή χρήση solarium

Ωστόσο, η χαρτογράφηση μπορεί να είναι χρήσιμη για οποιονδήποτε επιθυμεί να παρακολουθεί προληπτικά την υγεία του δέρματός του.

Πώς πραγματοποιείται η διαδικασία;

Κατά τη διάρκεια της χαρτογράφησης, ο δερματολόγος χρησιμοποιεί ειδική κάμερα για να καταγράψει φωτογραφίες ολόκληρου του σώματος. Αυτές οι εικόνες αποθηκεύονται ψηφιακά και χρησιμεύουν ως βάση για μελλοντικές συγκρίσεις. Κατά τις επόμενες επισκέψεις, οι νέες φωτογραφίες συγκρίνονται με τις προηγούμενες για να εντοπιστούν τυχόν αλλαγές στους σπίλους.

Ποια είναι τα οφέλη της χαρτογράφησης σπίλων;

• Έγκαιρη ανίχνευση: Επιτρέπει την αναγνώριση πιθανών κακοηθειών σε πρώιμο στάδιο, αυξάνοντας τις πιθανότητες επιτυχούς θεραπείας.

• Μείωση περιττών βιοψιών: Παρακολουθώντας τις αλλαγές στους σπίλους, μειώνεται η ανάγκη για μη απαραίτητες βιοψίες.

• Προσωπικό αρχείο: Δημιουργείται ένα εξατομικευμένο αρχείο του δέρματος, βοηθώντας στην παρακολούθηση της υγείας του δέρματος με την πάροδο του χρόνου.

• Ψυχική ηρεμία: Η τακτική παρακολούθηση προσφέρει αίσθημα ασφάλειας, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο.

Πότε ένας σπίλος μπορεί να είναι επικίνδυνος;

Οι περισσότεροι σπίλοι είναι καλοήθεις, αλλά ορισμένοι μπορεί να εξελιχθούν σε μελάνωμα. Για την αναγνώριση ύποπτων σπίλων, χρησιμοποιείται ο κανόνας ABCDE:

A (Asymmetry): Ασυμμετρία – το ένα μισό του σπίλου δεν ταιριάζει με το άλλο.
B (Border): Ασαφή ή οδοντωτά όρια.
C (Color): Ανομοιόμορφο χρώμα με αποχρώσεις καφέ, μαύρου, κόκκινου ή μπλε.
D (Diameter): Διάμετρος μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά.
E (Evolving): Εξέλιξη – αλλαγές στο μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα ή την υφή.

Επιπλέον, σπίλοι που προκαλούν φαγούρα, αιμορραγούν ή σχηματίζουν κρούστα πρέπει να αξιολογούνται άμεσα από δερματολόγο.

Η χαρτογράφηση σπίλων είναι ένα πολύτιμο εργαλείο στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος. Η τακτική παρακολούθηση και η έγκαιρη αναγνώριση αλλαγών στους σπίλους μπορούν να σώσουν ζωές. Εάν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή παρατηρήσετε αλλαγές στο δέρμα σας, συμβουλευτείτε έναν δερματολόγο για περαιτέρω αξιολόγηση.

Ενδείξεις-Γονίδια που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο & Σύγχρονες επιλογές πρόληψης και αποκατάστασης

Όπως εξηγεί ο Πρόεδρος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού (ΕΧΕΜ), Βασίλης Βενιζέλος, Αναπληρωτής Καθηγητής στο University of Nicosia και Διευθυντής Μονάδας Μαστού στο Metropolitan Hospital, «η σύγχρονη γενετική δεν είναι απλώς ένα εργαλείο για όσες έχουν ήδη διαγνωστεί. Είναι και ένα πολύτιμο προληπτικό εργαλείο για γυναίκες που ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο – ακόμη κι αν δεν έχουν νοσήσει».

Ποιες γυναίκες πρέπει να κάνουν γενετικό έλεγχο – ακόμη κι αν δεν έχουν νοσήσει;

Η γενετική εξέταση δεν αφορά μόνο τις ασθενείς με καρκίνο. Υπάρχουν περιπτώσεις γυναικών χωρίς διάγνωση, στις οποίες ο προληπτικός έλεγχος κρίνεται απαραίτητος – ειδικά όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό που πληροί συγκεκριμένα κριτήρια:

· Αν έχεις συγγενή πρώτου βαθμού (μητέρα, αδελφή, κόρη) με καρκίνο μαστού ή ωοθηκών που διαγνώστηκε πριν από τα 50.

· Αν δύο συγγενείς πρώτου βαθμού έχουν νοσήσει από καρκίνο του μαστού και τουλάχιστον η μία είχε διάγνωση πριν τα 50.

· Αν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού με καρκίνο των ωοθηκών, ανεξαρτήτως ηλικίας διάγνωσης.

Τι ισχύει για τις γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού;

Ακόμη κι όταν η διάγνωση έχει ήδη γίνει, ο γενετικός έλεγχος παραμένει κρίσιμος για τη θεραπευτική στρατηγική, αλλά και για την ενημέρωση των συγγενών. Ειδικότερα, προτείνεται σε περιπτώσεις όπως:

· Διάγνωση σε ηλικία κάτω των 50 ετών.

· Αν πρόκειται για τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού.

· Όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού σε συγγενείς πρώτου ή δεύτερου βαθμού.

· Αν η ασθενής έχει εμφανίσει δύο ή περισσότερους πρωτοπαθείς καρκίνους μαστού.

Ποια είναι τα «επικίνδυνα» γονίδια;

Εκτός από τα γνωστά BRCA1 και BRCA2, οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει και άλλα γονίδια που αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού:

· BRCA1, BRCA2

· PALB2

· CDH1

· PTEN

· STK11

· TP53

Για τις γυναίκες που διαπιστώνεται ότι είναι φορείς παθογόνων μεταλλάξεων στα παραπάνω γονίδια, οι κατευθυντήριες οδηγίες προβλέπουν ως κύρια επιλογή την προφυλακτική αμφοτερόπλευρη μαστεκτομή με άμεση αποκατάσταση (Risk-Reducing Mastectomy – RRM), καθώς μειώνει τον κίνδυνο κατά περίπου 90%.

Ιδιαίτερα για τις φορείς των BRCA1 και BRCA2, προτείνεται επίσης η προφυλακτική αφαίρεση των σαλπίγγων και των ωοθηκών (σαλπιγγοωοθηκεκτομή), λόγω του αυξημένου κινδύνου εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών.

Πότε και πώς αποφασίζεται μια προφυλακτική μαστεκτομή;

Η απόφαση για προφυλακτική μαστεκτομή δεν είναι εύκολη ούτε οριζόντια. Είναι μία βαθιά προσωπική επιλογή, που λαμβάνεται με την καθοδήγηση εξειδικευμένης ομάδας. Οι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνουν:

· Τον βαθμό μείωσης του κινδύνου που προσφέρει η επέμβαση.

· Τις διαθέσιμες τεχνικές αποκατάστασης του μαστού.

· Τους ενδεχόμενους κινδύνους και τις επιπλοκές του χειρουργείου.

· Το οικογενειακό ιστορικό και την εκτιμώμενη διάρκεια ζωής.

· Τις ψυχολογικές και κοινωνικές επιπτώσεις της απόφασης στην εικόνα σώματος, τη σεξουαλικότητα και την ποιότητα ζωής.

Γενετικός έλεγχος και για άλλες μορφές καρκίνου

Ορισμένα από τα γονίδια που προαναφέρθηκαν συνδέονται και με άλλες μορφές καρκίνου:

· Καρκίνος ωοθηκών: BRCA1, BRCA2, PALB2

· Καρκίνος παγκρέατος: BRCA2, PALB2

· Καρκίνος προστάτη: BRCA2

· Γαστρικό λοβιακό καρκίνωμα: CDH1

Αυτό σημαίνει ότι η γενετική συμβουλευτική δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στον καρκίνο του μαστού. Ο γιατρός οφείλει να εξετάζει και άλλες περιπτώσεις, καθώς και να ενημερώνει τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας που ενδεχομένως είναι φορείς, ώστε να προστατευτούν εγκαίρως.

Ποιες είναι οι χειρουργικές επιλογές αποκατάστασης για φορείς που δεν έχουν νοσήσει;
Για τις γυναίκες που είναι φορείς γονιδιακών μεταλλάξεων αλλά δεν έχουν εμφανίσει καρκίνο, υπάρχουν σύγχρονες, αισθητικά και ιατρικά εξελιγμένες επιλογές:

· Μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος και θηλών, με άμεση αποκατάσταση μέσω ενθεμάτων.

· Μαστεκτομή με διατήρηση δέρματος και θηλών, με αποκατάσταση μέσω αυτόλογων κρημνών (ιστός από το ίδιο το σώμα).

· Ρομποτική ή ενδοσκοπική μαστεκτομή, που διατηρεί το δέρμα και τις θηλές, με τοποθέτηση ενθεμάτων.

Πρόληψη με πυξίδα τη γνώση

Ο γενετικός έλεγχος δεν είναι τρομακτικός, είναι απελευθερωτικός! Προσφέρει τη δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης, πρόληψης και στρατηγικού σχεδιασμού. Μπορεί να σώσει ζωές, να καθοδηγήσει αποφάσεις και να χτίσει ένα μέλλον χωρίς φόβο, αλλά με ενδυνάμωση.

Όπως λέει και ο κ. Βενιζέλος: «ο γενετικός έλεγχος δεν αφορά μόνο την ασθένεια. Αφορά την πρόληψη, την ενημέρωση, και την ουσιαστική φροντίδα των γυναικών για τον εαυτό τους και τις επόμενες γενιές».

Σύμφωνα με άρθρο που δημοσιεύθηκε στο Digestive Disease Week 2025 σημειώνεται πάνω από 50% αύξηση στις διαγνώσεις καρκίνου του στομάχου σε πρόωρο στάδιο. Αντίθετα, οι διαγνώσεις προχωρημένων σταδίων μειώθηκαν σημαντικά, με τις περιπτώσεις με τοπική εξάπλωση να μειώνονται κατά 38% και οι περιπτώσεις με απομακρυσμένη μετάσταση να μειώνονται σχεδόν κατά 8%. Το 2021 ήταν η πρώτη χρονιά που οι διαγνώσεις πρώιμου σταδίου ξεπέρασαν τις προχωρημένες περιπτώσεις, υποδεικνύοντας πρόοδο στην έγκαιρη ανίχνευση αυτής της σοβαρής μορφής καρκίνου.

Συμπτώματα που πρέπει να μοιραστούμε με τον γιατρό μας

Τα συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου μπορεί να είναι ήπια ή ασαφή στα αρχικά στάδια, γεγονός που καθιστά τη διάγνωση δύσκολη. Σύμφωνα με τους ειδικούς της Κλινικής Mayoστις ΗΠΑ, τα κοινά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
• Δυσκολία στην κατάποση
• Πόνο στην κοιλιά
• Αίσθημα φουσκώματος μετά το φαγητό
• Αίσθημα πληρότητας μετά από μικρές ποσότητες φαγητού
• Έλλειψη όρεξης
• Καούρα
• Δυσπεψία
• Ναυτία
• Έμετο
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Έντονη κόπωση
• Μαύρα κόπρανα

Στα προχωρημένα στάδια, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως αιματέμεση (έμετος με αίμα), σοβαρός κοιλιακός πόνος, αίμα στα κόπρανα, ασκίτης (συσσώρευση υγρού στην κοιλιά) και ίκτερος (κιτρίνισμα του δέρματος και των ματιών). Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες, λιγότερο σοβαρές καταστάσεις. Ωστόσο, εάν παρατηρήσετε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα, συνιστάται να συμβουλευτείτε έναν γιατρό για περαιτέρω αξιολόγηση.

Τα «εργαλεία» που αυξάνουν την πρώιμη διάγνωση καρκίνου

Όπως επισημαίνουν διακεκριμένοι γιατροί, η Δρ. Μαρία Καπαρέλου, Παθολόγος – Ογκολόγος, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής και Θάνος Δημόπουλος, τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, αυτή η αλλαγή οφείλεται στην ευρύτερη χρήση προηγμένων ενδοσκοπικών τεχνολογιών, όπως οι ενδοσκοπήσεις υψηλής ευκρίνειας. Αυτά τα εργαλεία επιτρέπουν στους γιατρούς να εντοπίζουν περιορισμένες βλάβες στον γαστρικό βλεννογόνο, διευκολύνοντας την έγκαιρη διάγνωση. Επιπλέον, η προσεκτική αξιολόγηση των ασθενών με παράγοντες κινδύνου, όπως η λοίμωξη από Helicobacterpylori, το οικογενειακό ιστορικό και οι χρόνιες πεπτικές διαταραχές, συμβάλλουν στην έγκαιρη ανίχνευση.

Το τζίντζερ είναι γνωστό για τις αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές και αντιεμετικές του ιδιότητες. Η δραστική ουσία gingerol φαίνεται να συμβάλλει στη μείωση των φλεγμονών, στην ανακούφιση από γαστρεντερικά ενοχλήματα και στη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα. Αν και οι κλινικές μελέτες για τα ginger shots καθαυτά είναι περιορισμένες, τα ευρήματα για το ίδιο το τζίντζερ είναι πολλά υποσχόμενα.

Τα ginger shots δεν είναι πανάκεια – Τι λέει η επιστήμη

Παρότι τα ginger shots έχουν αποκτήσει φήμη ως «θαυματουργό» ενισχυτικό του ανοσοποιητικού, οι επιστημονικές ενδείξεις δεν είναι ιδιαίτερα ισχυρές, προειδοποιεί η Δρ. Emily Leeming, διαιτολόγος στο King’s College του Λονδίνου. Όπως εξηγεί, υπάρχουν μόνο λίγες μικρές μελέτες που υποδεικνύουν πιθανή μείωση ορισμένων δεικτών φλεγμονής – αλλά με αρκετούς περιορισμούς: οι συμμετέχοντες ήταν λίγοι, οι δημοσιεύσεις χαμηλής επιστημονικής ποιότητας και οι δόσεις που χρησιμοποιήθηκαν προέρχονταν, κυρίως, από αποξηραμένα ή συμπυκνωμένα εκχυλίσματα, όχι από φρέσκο χυμό τζίντζερ όπως αυτόν που πωλείται στο εμπόριο.

Η Δρ. Leeming επισημαίνει ότι δεν είναι καν σαφές αν τα ενεργά συστατικά του τζίντζερ παραμένουν σταθερά στον χρόνο, ειδικά όταν ο χυμός αποθηκεύεται ή υφίσταται θερμική επεξεργασία. Ακόμη και σε μια από τις πιο αξιόλογες μελέτες –σε άνδρες δρομείς αντοχής που έλαβαν αποξηραμένο τζίντζερ– παρατηρήθηκε μεν μια μείωση της φλεγμονής μετά την άσκηση, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι το ίδιο αποτέλεσμα θα ίσχυε για άτομα που πάσχουν από χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις ή για τον γενικό πληθυσμό.

«Η φλεγμονή δεν αντιμετωπίζεται με ένα τρόφιμο ή ένα σφηνάκι την ημέρα», τονίζει. «Χρειάζεται σταθερή, ισορροπημένη διατροφή, καλός ύπνος, άσκηση και διαχείριση του στρες». Τα ginger shots μπορεί να έχουν ένα μικρό όφελος, αλλά σίγουρα δεν αποτελούν μαγική λύση.

Αντί να επενδύουμε σε ginger shots που κοστίζουν, η Leeming προτείνει να δίνουμε προτεραιότητα σε τροφές με αποδεδειγμένο όφελος για το ανοσοποιητικό, όπως τα μούρα ή τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα οποία τροφοδοτούν με φυτικές ίνες τον οργανισμό μας, είναι ευεργετικά για το μικροβίωμα του εντέρου και ενισχύουν με φυσικό τρόπο την άμυνα του οργανισμού μας.