Κατεβαίνω και ανεβαίνω το στενό του σπιτιού μου. Μου αρκεί να βλέπω τη θάλασσα από το ψηλότερο σημείου του δρόμου αυτή την απερίγραπτη ώρα του πρωινού. Δε θέλω να πάω πουθενά. Αυτή η πόλη με στραγγίζει με το συμβιβασμό και τη μιζέρια της. Τα αιώνια θέματα της φυγής μου διαλύονται από τα ευφάνταστα σκίτσα των πιτσιρικιών στο λασπωμένο καπό του αυτοκινήτου μου. Πέη με ρόδες Λούνα Παρκ. Πάρτε στα χέρια σας την κατάσταση, παιδιά μου. Τα πάντα μπορούν να γίνουν υψηλή τέχνη.

Ο ανώνυμος ήρωας ενός βιβλίου του Μπράνιμιρ Στσεπάνοβιτς* παίρνει το τρένο αφήνοντας οριστικά πίσω τη ζωή του στην πόλη, σε μια πορεία απαλλαγής από τον εαυτό του και τους δισταγμούς του. Εμείς εδώ, οι επώνυμοι, όταν θέλουμε να κάνουμε το ίδιο παίρνουμε τα αυτοκίνητά μας. Τα οδηγούμε στη Δροσοπούλου και τη λεωφόρο Ηρακλείου και, αν τα αφήσουμε μόνα τους, ξέρουν το δρόμο για να γυρίσουν σπίτι. Όλες οι διαδρομές μας στην πόλη αποκτούν νόημα και υποβοηθούνται από ένα ανελέητο κυνηγητό. Τρέχουμε ο ένας πίσω από τον άλλον από περιέργεια ή από ανάγκη να ξεφύγουμε από τη ρουτίνα μας. Από ένα σημείο και μετά η περιέργεια μετατρέπεται σε οργισμένη και παράλογη καταδίωξη. Εδώ είμαστε τώρα.

Όλος αυτός ο παραλογισμός, πριν με καταπιεί, με βοηθάει να καταλάβω τι αξίζει και τι όχι. Νιώθω σαν ένας ανώνυμος ήρωας βιβλίου κι εγώ. Ο συγγραφέας με βάζει να νοσταλγώ τα μοναχικά βουνά των παιδικών μου χρόνων. Την καλοκαιρινή φύση με τις μυρωδιές των βοτάνων και τους κελαηδισμούς των πουλιών. Την αύρα των προγόνων μου. Μου καθρεφτίζει το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης που βρίσκεται στην αγάπη και την ομορφιά, αλλά με δείχνει συνεχώς αφηρημένο να το χάνω. Ελπίζω να κρατάει για το τέλος μια ανατροπή και στο επίμετρο να γράφει ένα απόσπασμα από το ποίημα «Ελεγείο όχι θλιμμένο» του Washington Delgado.

Δεν ξέρω τι άλλο να σου γράψω πέρα από κάτι τέτοιο αταξινόμητο. Τα αντικείμενα για τα οποία σου έχω μιλήσει υπάρχουν δίπλα σ’ αυτά που δεν υπάρχουν και για τα οποία δεν έχει ακουστεί ούτε λέξη. Τα βιβλία αλλάζουν θέση κατά προτεραιότητα. Βιβλιοθήκη, τραπεζάκι, κομοδίνο και αντίστροφα. Είναι τόσα πολλά για μια τόσο μικρή ζωή. Ο φωτισμός εξακολουθεί να μην έρχεται σε ισορροπία. Ή θα είναι έντονος ή θα είναι χαμηλός. Όταν θα φύγω, θα τα αφήσω όλα όπως τα είδες την τελευταία φορά. Οι μαγνήτες διάσημων προσωπικοτήτων στο ψυγείο, η fleece πεταμένη στον καναπέ και οι σκληροί μου δίσκοι κλειδωμένοι στο ντουλάπι. Θα πάρω μόνο ό,τι μας κάνει ξεχωριστούς και θα το φέρω σε μια μεγάλη υπερσύγχρονη πόλη. Εκεί θα μπορώ να ζήσω μέχρι την άλλη μου ζωή χωρίς να γίνω άλλη μια αλληγορία που θα διαβάσεις. Εκεί κάθε πρωί που θα ανοίγω το παράθυρο, το τοπίο θα αλλάζει.

*Το βιβλίο έχει τίτλο «Στόμα γεμάτο χώμα»

Μελετώντας 14.000 εθελοντές στις ΗΠΑ μέσω δεδομένων καρδιακού ρυθμού από συσκευές Fitbit, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι γυμνάζονταν συστηματικά τις πρωινές ώρες είχαν 31% χαμηλότερη πιθανότητα να εμφανίσουν στεφανιαία νόσο, σε σύγκριση με εκείνους που επέλεγαν να ασκηθούν αργότερα μέσα στην ημέρα.

Τα εντυπωσιακά οφέλη της πρωινής σωματικής δραστηριότητας

Η μελέτη έδειξε ότι η πρωινή άσκηση λειτουργεί ως «ασπίδα» για τον οργανισμό, ανεξάρτητα από τη συνολική ημερήσια διάρκεια της δραστηριότητας. Συγκεκριμένα, οι εθελοντές που προπονούνταν το πρωί είχαν:

35% λιγότερες πιθανότητες εμφάνισης παχυσαρκίας.

30% χαμηλότερο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2.

21% μειωμένη πιθανότητα υψηλής χοληστερόλης.

18% χαμηλότερο κίνδυνο υπέρτασης.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, το χρονικό διάστημα μεταξύ 7 π.μ. και 8 π.μ. συσχετίστηκε με τις χαμηλότερες πιθανότητες εμφάνισης στεφανιαίας νόσου.

Η νέα εποχή στην έρευνα μέσω των wearables

Τα ευρήματα αναμένεται να παρουσιαστούν στο ετήσιο συνέδριο του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας αυτόν τον μήνα στη Νέα Ορλεάνη. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλης κλίμακας μελέτη που αξιολογεί τη διάρκεια και τον συγχρονισμό (timing) της άσκησης με βάση μακροχρόνια δεδομένα από «έξυπνες» συσκευές.

«Στο παρελθόν, οι ερευνητές εστίαζαν κυρίως στην ποσότητα της δραστηριότητας, δηλαδή στα λεπτά ή στην ένταση», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Prem Patel, φοιτητής ιατρικής στη σχολή UMass Chan. «Σήμερα, με 1 στους 3 Αμερικανούς να χρησιμοποιεί wearable συσκευή, έχουμε τη δυνατότητα να αναλύουμε την άσκηση λεπτό προς λεπτό, γεγονός που ανοίγει νέους δρόμους στην επιστημονική έρευνα».

Βιολογία ή τρόπος ζωής;

Παρά τα ενθαρρυντικά δεδομένα, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη είναι παρατηρητική. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί ακόμη να αποδειχθεί αν η σχέση μεταξύ του timing της άσκησης και της καρδιομεταβολικής υγείας είναι αιτιώδης ή αν διαμεσολαβείται από άλλους παράγοντες.

Στο τραπέζι των αναλύσεων βρίσκονται βιολογικοί παράγοντες, όπως οι ορμόνες, ο ύπνος και η γενετική, αλλά και συμπεριφορικά ή ψυχολογικά χαρακτηριστικά των ατόμων που επιλέγουν το πρωινό ξύπνημα. Η περαιτέρω έρευνα αναμένεται να ρίξει φως σε αυτούς τους μηχανισμούς, επιτρέποντας στους ειδικούς να εκδίδουν ακόμη πιο εξατομικευμένες οδηγίες άσκησης.

Πίνετε καφέ πριν πιείτε νερό

Μετά από αρκετές ώρες ύπνου, το σώμα μας ξυπνάει αφυδατωμένο. Αν ο πρώτος σας καφές έρχεται πριν το πρώτο ποτήρι νερό, ενισχύετε αυτή την αφυδάτωση. «Η καφεΐνη δρα διουρητικά, κάνοντάς σας να αποβάλλετε ακόμη περισσότερα υγρά», εξηγεί η διαιτολόγος MaxineYeung. Επιπλέον, ο καφές μπορεί να μειώσει την όρεξη, με αποτέλεσμα να παραλείψετε άθελά σας το πρωινό. Η πρότασή της; Ξεκινήστε τη μέρα σας με δύο ποτήρια νερό για να ενυδατωθείτε, να ξυπνήσει ο μεταβολισμός σας και να ξεκινήσει σωστά η διαδικασία της πέψης.

Παραλείπετε το πρωινό

Η αποχή από το φαγητό όλη τη νύχτα σημαίνει ότι το σώμα σας χρειάζεται καύσιμα το πρωί. Αν δεν του τα δώσετε, μπορεί να νιώσετε εξαντλημένοι, με μειωμένη συγκέντρωση ή κακή διάθεση. «Η παράλειψη του πρωινού δεν είναι απαραίτητα επιβλαβής για όλους, αλλά συχνά οδηγεί σε τσιμπολόγημα αργότερα μέσα στη μέρα – και αυτό μπορεί να φέρει αύξηση βάρους ή αστάθεια στα επίπεδα σακχάρου», εξηγεί η Yeung. Ιδανικά, καλό είναι να φάτε μέσα σε δύο ώρες από την ώρα που θα ξυπνήσετε. Αν δεν πεινάτε αμέσως, φροντίστε τουλάχιστον να ξεκινήσετε με κάτι θρεπτικό όσο πιο σύντομα γίνεται – π.χ. ολικής άλεσης τοστ με αυγό και λαχανικά ή βρώμη με φρούτα και ξηρούς καρπούς.

Τσεκάρετε το κινητό με το που ξυπνάτε

Μπορεί να φαίνεται αθώο, αλλά το να βουτάμε απευθείας στα email, τις ειδήσεις ή τα social media μπορεί να ενεργοποιήσει άγχος και υπερένταση πριν καλά-καλά ανοίξει το μάτι μας. «Το να ξεκινάμε τη μέρα μας με πληροφοριακή υπερφόρτωση οδηγεί τον εγκέφαλο σε “κατάσταση συναγερμού” και αυτό, μακροπρόθεσμα, επηρεάζει το άγχος, τη συγκέντρωση και ακόμη και τον βιολογικό μας ρυθμό», εξηγεί η θεραπεύτρια ύπνου AnnieMiller. Τι να κάνετε: Αφήστε τον εαυτό σας να ξυπνήσει φυσικά για 5-10 λεπτά. Λίγες διατάσεις, μια μικρή βόλτα ή μερικές βαθιές αναπνοές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά πριν ακουμπήσετε την οθόνη.

Ξεκινάτε βιαστικά

Αν το πρωί σας είναι ένας αγώνας δρόμου, με το άγχος να κυριαρχεί από τα πρώτα λεπτά, αυτό επηρεάζει όλη σας τη μέρα. Το σώμα και το μυαλό δεν προλαβαίνουν να ρυθμιστούν. «Όταν το πρωινό ξεκινά με πανικό, το νευρικό σύστημα μένει σε “λειτουργία επιβίωσης”, κάτι που δυσκολεύει τη σκέψη και τη λήψη αποφάσεων», εξηγεί η Miller. Ακόμη και πέντε λεπτά ηρεμίας – για να απολαύσετε τον καφέ σας, να κάνετε μερικές διατάσεις ή να σταθείτε στο μπαλκόνι – μπορούν να κάνουν τη διαφορά.

Δεν εκτίθεστε στο πρωινό φως

Το φυσικό φως του ήλιου το πρωί παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του βιολογικού μας ρολογιού, βελτιώνει τη διάθεση και βοηθά στη συγκέντρωση. «Αφήστε το φως να μπει στο δωμάτιο μόλις ξυπνήσετε. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, μπορείτε να δοκιμάσετε μια λάμπα φωτεινότητας ημέρας», προτείνει η διατροφολόγος Pawlak. Ακόμη και λίγα λεπτά φυσικού φωτός ή ένα μικρό διάλειμμα στο μπαλκόνι κάνουν διαφορά – ειδικά τις χειμερινές μέρες ή αν ξυπνάτε πολύ νωρίς.

Το πρωινό σας αξίζει προσοχή

Αν η πρώτη ώρα της μέρας σας γεμίζει άγχος, εκνευρισμό ή νωθρότητα, είναι ώρα για αλλαγή.
«Ο χρόνος ανάμεσα στο ξύπνημα και στην έναρξη των υποχρεώσεων της ημέρας πρέπει να είναι ο χρόνος σας – να σας δίνει ενέργεια και να σας θέτει σε θετική τροχιά», λέει η Pawlak. Δεν υπάρχει μία “σωστή” πρωινή ρουτίνα. Άλλοι λειτουργούν καλύτερα με οργάνωση, άλλοι με περισσότερη χαλαρότητα. Το σημαντικό είναι να βρείτε τι ταιριάζει σε εσάς και να το υιοθετήσετε με συνέπεια.