Σήμερα, τα προγράμματα της Human Library λειτουργούν σε περισσότερες από 70 χώρες. Η φιλοσοφία είναι απλή: τα στερεότυπα μπορούν να αμφισβητηθούν όταν ακούμε πραγματικές ιστορίες από ανθρώπους. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Human Library διοργανώνει εκδηλώσεις όπου οι «αναγνώστες» δανείζονται ανθρώπους που λειτουργούν ως ζωντανά βιβλία και συζητούν θέματα που συνήθως δεν θα είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν.

Κάθε ανθρώπινο «βιβλίο» αντιπροσωπεύει μια ομάδα της κοινωνίας που συχνά υφίσταται προκατάληψη, στιγματισμό ή διάκριση λόγω τρόπου ζωής, διάγνωσης, πεποιθήσεων, αναπηρίας, κοινωνικής θέσης ή εθνικής καταγωγής. Έτσι, μπορείτε να συνομιλήσετε με ανθρώπους όπως ο «Αλκοολικός», ο «Αυτιστικός», ο «Διπολικός» ή ο «Body Mod Extreme» (κάποιος με ακραίες σωματικές τροποποιήσεις), αλλά και με άτομα με κάθε είδους εμπειρία – «Κακοποιημένος», «Μουσουλμάνος», «Φυσιολάτρης», «Πολυσυντροφικός» κ.ά. Η κεντρική ιδέα συνοψίζεται στο μότο: «unjudge someone».

Όπως λειτουργούν οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία, υπάρχει και το Βιβλίο του Μήνα, όπου παρουσιάζονται άνθρωποι-βιβλία όπως ο Επιζών του Ολοκαυτώματος στην Καλιφόρνια/Ολλανδία ή η Transformista από τη Human Library στη Λίμα του Περού.

Η Human Library στην εκπαίδευση και την εργασία

Το εγχείρημα έχει και πρακτικές εφαρμογές. Μια συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης είχε ενθαρρύνει 300 φοιτητές ιατρικής να συμμετέχουν ως αναγνώστες στη Human Library, ώστε να αποκτήσουν δεξιότητες που θα τους χρειαστούν ως μελλοντικοί γιατροί.

Η Δρ. Lynsay Crawford, πανεπιστημιακή λέκτορας, δήλωσε ότι “ελπίζουμε να εφαρμόζουμε το πρόγραμμα κάθε χρόνο, ώστε όλοι οι απόφοιτοι της Γλασκώβης να μάθουν πώς να ‘μην κρίνουν’. Αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο τους φοιτητές μας αλλά και τους ασθενείς και συναδέλφους που θα συναντήσουν στην καριέρα τους.”

Όπως εξηγεί η Δρ. Crawford, οι φοιτητές ιατρικής χρειάζονται ευρεία γνώση που αποκτούν από τα παραδοσιακά βιβλία, αλλά για να γίνουν αποτελεσματικοί και συμπονετικοί γιατροί πρέπει να αναπτύξουν πιο σύνθετες δεξιότητες – επικοινωνία, ενσυναίσθηση, ακρόαση και αυτοκριτική. Και τι καλύτερος τρόπος γι’ αυτό από την αλληλεπίδραση με ανθρώπους και τις πραγματικές τους εμπειρίες – τα ανθρώπινα βιβλία.

Το Βιβλίο των Βασιλέων, το εθνικό έπος που συνέγραψε ο Φιρντουσί, παραμένει μοναδικό σε έκταση και σημασία εδώ και χίλια χρόνια. Κλασικοί ποιητές όπως ο Σααντί και ο Χαφέζ απολαμβάνουν σχεδόν ιερό κύρος στο σημερινό Ιράν, με τα μνήματά τους να αποτελούν σημεία προσκυνήματος.

Θρύλοι της περσικής ποίησης

Δεν μπορεί κανείς να μην αναφερθεί στον θρυλικό Ομάρ Καγιάμ, δημιουργό των διάσημων Ρουμπαγιάτ, στον μυστικιστή Ρουμί με το μνημειώδες Masnavi, αλλά και στον ποιητή Άταρ, συγγραφέα του “Λόγου των Πουλιών”. Στον 20ό αιώνα, η πιο εμβληματική μορφή της ιρανικής ποίησης είναι η Φορούγ Φαροχζάντ, που πέθανε τραγικά το 1967. Η ίδια θεωρούσε τον Νίμα Γιουσίτζ —που μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ισπανικά— ως πνευματικό καθοδηγητή ισάξιο του Χαφέζ, βλέποντας την ποίηση ως χώρο τελειοποίησης του ανθρώπινου πνεύματος.

Η ζωή του Νίμα Γιουσίτζ (1897-1960) συμπίπτει με τις βαθιές αλλαγές στο Ιράν. Το 1905 σημειώθηκε μια αποτυχημένη συνταγματική επανάσταση που εγκαινίασε μια περίοδο αναταραχής και εκσυγχρονισμού· το 1935 η αρχαία Περσία μετονομάστηκε επίσημα σε Ιράν. Το 1953 πραγματοποιήθηκε πραξικόπημα με τη στήριξη της CIA, που ανέτρεψε τον πρωθυπουργό Μοσαδέκ—ένα γεγονός που επανέρχεται συχνά στη δημόσια συζήτηση λόγω της σύγκρουσης ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν. Ο Γιουσίτζ φυλακίστηκε για τις κομμουνιστικές του συμπάθειες και πέθανε χωρίς να έχει ευρεία αναγνώριση.

Η κληρονομιά του Νίμα Γιουσίτζ στη σύγχρονη εποχή

Είκοσι χρόνια μετά τον θάνατό του, σε μια περίοδο επαναστατικής έξαρσης, ο Γιουσίτζ είχε ήδη αναγνωριστεί ως “άγιος” της σύγχρονης ιρανικής ποίησης. Τον διαδέχθηκαν ποιητές όπως ο Σοχράμπ Σεπεχρί ή ο Αχμάντ Σάμλου, που είναι μάλιστα πιο γνωστοί στη Δύση απ’ ό,τι ο ίδιος. Στο εσωτερικό του Ιράν όμως η ποιητική παράδοση είναι ξεκάθαρη.

Η ποίηση του Γιουσίτζ βλέπει την ύπαρξη μέσα από ένα τραγικό πρίσμα. Η τραγωδία διαδραματίζεται σε μια σοφή φύση· η δύναμη της φύσης υπερβαίνει τα πάντα. Το Ιράν είναι μια χώρα επιβλητικής φύσης: στα ποιήματα του Γιουσίτζ μιλούν τα ποτάμια, οι λίμνες, τα δάση, τα ζώα και οι στέπες. Ο άνθρωπος, σημαδεμένος από ιστορικές συγκρούσεις —ο κόσμος παρουσιάζεται ως “δολοφονικός ξενώνας”— αναζητά στη φύση νόημα και ενότητα, που τα βρίσκει στη νύχτα και στη μοναξιά.

Τα ποιήματα του Γιουσίτζ αποπνέουν μυστικιστική λαμπρότητα. Ο άνθρωπος εμφανίζεται σπάνια — λίγοι χαρακτήρες υπάρχουν στους στίχους του· κυριαρχούν μοναχικές φιγούρες που αντανακλούν τον ίδιο τον ποιητή. Αυτό δεν σημαίνει πως η ποίησή του αγνοεί τους άλλους ή δεν έχει πολιτικό χαρακτήρα: “Σας είναι σαφής ο σκοπός των λόγων μου: / ένα μόνο χέρι είναι άφωνο, / το δικό μου χέρι ζητά βοήθεια από τα δικά σας”. Το σύμβολό του πηγάζει από μια σιιτική κοσμοθεωρία της ζωής —την προσμονή για την έλευση του μαχντί, του κρυμμένου ιμάμη που θα φέρει λύτρωση: “Ήρθε η ώρα το τέλος των καιρών να βρυχηθεί”, γράφει χαρακτηριστικά σε ένα ποίημά του. Προς το παρόν όμως, βρυχιέται μόνο ο πόλεμος.

Μέσα από κείμενα όπως «Η Φόνισσα» του Παπαδιαμάντη και το λαϊκό παραμύθι «Ήλιος, αυγερινός και πούλια», οι έφηβοι θα εξερευνήσουν τις διαφορετικές όψεις της μητρότητας -από τη σκοτεινή έως την απόλυτη και τρυφερή αγάπη- μεταφέροντάς τες στη σκηνή με σύγχρονες ψηφιακές φόρμες. Το πρόγραμμα, που θα υλοποιηθεί έως τις 3 Απριλίου 2026 με δωρεάν συμμετοχή, δίνει στους μαθητές τη δυνατότητα να περάσουν από τον ρόλο του θεατή σε εκείνον του δημιουργού, παράγοντας οι ίδιοι ένα συλλογικό ψηφιακό καλλιτεχνικό έργο.

Μάθε. Εμπνεύσου. Γίνε δημιουργός. Στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ο Ελληνικός Λαϊκός Πολιτισμός στη Σκηνή του Ψηφιακού μας Κόσμου».

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ

2025-2026

Ο Ελληνικός Λαϊκός Πολιτισμός στη Σκηνή του Ψηφιακού μας Κόσμου

Ψηφιακές θεατρικές ιστορίες στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Το πρόσωπο της μάνας στη λαϊκή μας παράδοση

Το ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΠΕΙΡΑΙΑ αφουγκράζεται και συνομιλεί με τους νέους, τους μαθητές, το σύγχρονο σχολείο και προτείνει.

Μάθε. Εμπνεύσου. Γίνε δημιουργός.

Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά με τη δημιουργική του ομάδα -πάντα δίπλα στις σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές- διοργανώνει για τρίτη χρονιά το πρόγραμμα Η λαϊκή μας παράδοση στη σκηνή του ψηφιακού μας κόσμου και προσκαλεί τους/τις μαθητές/ριες να γίνουν μέρος του, να εμπνευστούν, να συνεργαστούν και τέλος να συν-δημιουργήσουν χτίζοντας ένα θεατρικό, κινηματογραφικό ψηφιακό σύμπαν.

Ένα πρωτότυπο και μοναδικής δυναμικής ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που απευθύνεται σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του Δήμου Πειραιά, αλλά και ευρύτερα της Περιφέρειας Αττικής.

· Απευθύνεται σε μαθητές/ριες Α’ Γυμνασίου έως και Γ’ Λυκείου.

· Περίοδος Υλοποίησης: 16 Φεβρουαρίου έως 3 Απριλίου 2026

· Διάρκεια Εκπαιδευτικού Προγράμματος: 3 ώρες με διάλειμμα, 10.00-13.00.

· Χώροι διεξαγωγής: Φουαγιέ Α’ & σκηνή Ωμέγα – Δημοτικό Θέατρο Πειραιά.

· Μέγιστος αριθμός θέσεων ανά ημέρα: 30 σε κάθε χώρο, 60 στο σύνολο (αναλογικά περίπου δύο τμήματα σχολείου ανά ημέρα).

· Κόστος συμμετοχής: ΔΩΡΕΑΝ (η σχολική μονάδα καλύπτει μόνο τα έξοδα μετακίνησης από και προς το ΔΘΠ).

Όταν το παρελθόν δεν είναι, τελικά, και τόσο ξένο. Όταν το παρελθόν μας εμπνέει.

Οι σημερινοί έφηβοι βρίσκονται ακόμα κοντά στον φυσικό τρόπο χρήσης της ανθρώπινης φωνής και του σώματος, μια που δεν τους χωρίζουν πολλά χρόνια από την παιδική ηλικία, ενώ την ίδια στιγμή σκέφτονται, επικοινωνούν και εξελίσσονται μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας.

Μετά τους δύο πρώτους κύκλους, στους οποίους συμμετείχαν 3.500 μαθητές/ριες, που ασχολήθηκαν με τα έργα Γκόλφω του Σπυρίδωνα Περεσιάδη, Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου και τα δημοτικά τραγούδια Του Νεκρού Αδελφού και Του Γιοφυριού της Άρτας, στον φετινό τρίτο (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2025), το πρόσωπο της μάνας, οι διαφορετικές εκφάνσεις και σημασίες του, θα παρουσιάζεται κάθε φορά πάνω στην θεατρική σκηνή, μέσα από νέες φόρμες, με την χρήση της σύγχρονης ψηφιακής τεχνολογίας.

Έτσι, φέτος, το ένα κείμενο εργασίας θα είναι η “Φόνισσα” του Παπαδιαμάντη, παρουσιάζοντας την “άγρια/σκοτεινή” πλευρά της μητρότητας, ενώ το δεύτερο θα είναι το λαϊκό παραμύθι της Θεσσαλίας (όπως εμφανίζεται στην κλασική συλλογή της Μαρούλας Κλιάφα) “Ήλιος, αυγερινός και πούλια”, αναδεικνύοντας την τρυφερή, μοναδική και απέραντη αγάπη. Ως επιπλέον παράλληλο υλικό από την λαϊκή μας παράδοση εντάσσεται -και στα δύο παραπάνω- το δημοτικό νανούρισμα “Ύπνε που παίρνεις τα παιδιά”.

Πώς εκφέρονται και πώς χορογραφούνται σήμερα τα δημοτικά τραγούδια; Τι κοινό έχουν με το hip hop; Ποια σχέση έχει το δημοτικό τραγούδι και η συντριπτική γλώσσα του Παπαδιαμάντη με τα cyborgs και τα avatars, ή ακόμη και με τον κόσμο του ονείρου ή εκείνον της μαγείας; Πού βρίσκεται το πρόσωπο της μάνας σήμερα; Η μοναδική, η απόλυτη αγάπη, η συντροφιά και παρηγοριά ζωής. Πώς χάνεται ένας νέος και μια νέα, σήμερα, στην αγκαλιά της;

Τι αξίζει να έχουμε στο νου και στις πνευματικές μας αποσκευές προκειμένου να παρακολουθήσουμε και να ενσωματώσουμε τις ψηφιακές εξελίξεις του σήμερα, ταυτόχρονα διατηρώντας τη μνήμη μας, ανθρώπινη, θεατρική, κινηματογραφική;

Γιατί η παράδοση, η ελληνική γλώσσα, κείμενα, τραγούδια και θεατρικά έργα τόσο παλιά εξακολουθούν να μας αφορούν σήμερα; Με ποιους τρόπους μπορούν να εξακολουθήσουν να μας αφορούν;

Γίνε δημιουργός!

Στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά επαγγελματίες καλλιτέχνες των ψηφιακών μέσων και της σκηνής του θεάτρου, της σκηνογραφίας, του κινηματογράφου, της μουσικής, της δραματουργίας, συμπράττουν και καθοδηγούν τους/τις μαθητές/ριες από το στάδιο της γνώσης στη σύλληψη-έμπνευση μέχρι την τελική υλοποίηση ενός έργου.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στοχεύει στο να πυροδοτήσει με δημιουργικούς πειραματισμούς τους/τις συμμετέχοντες/ουσες και να ενεργοποιήσει την φαντασία, τη φωνή και το σώμα τους με τα σημερινά τεχνολογικά μέσα.

Στόχος: Οι έφηβοι/ες να οικοδομήσουν μέσα από την δική τους γλώσσα, με την χρήση κάμερας, μουσικής και εικόνας, την δική τους, προσωπική σύνδεση με τον λαϊκό πολιτισμό και να πετύχουν την εξοικείωσή τους με τα λογοτεχνικά είδη που ανήκουν σε αυτόν. Με αυτό τον τρόπο οι μαθητές/ριες θα μπορέσουν να

συναντηθούν, να ξανασυστηθούν και να συνομιλήσουν με τον λαϊκό πολιτισμό μας, μέσω της χρήσης αυτών των οικείων για αυτούς/ές νέων μέσων. Επαναπροσδιορίζουν και εξερευνούν, λοιπόν, τα κείμενα αυτά μέσω μιας δημιουργικής διαδικασίας κοντά στον δικό τους τρόπο σκέψης και αφομοίωσης, που συνδυάζει την σωματικότητα με τα πολυμέσα και τα ψηφιακά περιβάλλοντα.

Προσδοκώμενο Αποτέλεσμα: Η εκ νέου καλλιτεχνική μεταμόρφωση ήδη γνωστών κειμένων και ιστοριών. Μια συλλογική δουλειά βασισμένη στην ελευθερία της φαντασίας και της δημιουργικότητας των μαθητών/ριών βασισμένη σε μέρη των κειμένων που οι ίδιοι έχουν επιλέξει. Οι συμμετέχοντες/ουσες ΠΑΡΑΓΟΥΝ ένα συλλογικό έργο τέχνης (πολυμεσικό ψηφιακό έργο), ανάμεσα στο θέατρο και τον κινηματογράφο, ανάμεσα στο τότε και το τώρα. Από δέκτες μιας πληροφορίας γίνονται πομποί και η φαντασία τους προκαλείται για να πλάσει νέα σύμπαντα.

Αναλυτική Περιγραφή: Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα υλοποιείται σε δύο φάσεις:

• Αρχικά, προ της επίσκεψης των μαθητών/ριών στο Θέατρο, εμψυχωτής-θεατρολόγος επισκέπτεται τη σχολική μονάδα και παρουσιάζει το συγκεκριμένο πρόγραμμα στους/στις μελλοντικούς/ές συμμετέχοντες/ουσες.
• Έπειτα, σε προγραμματισμένη ημερομηνία, το σχολείο επισκέπτεται το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, όπου η δράση λαμβάνει χώρα και διαρθρώνεται ως εξής:
• Ομαδικές Ασκήσεις για ενεργοποίηση του σώματος και του λόγου.
• Καταμερισμός σε τέσσερις (4) ομάδες εργασίας [1.Μουσικης – Ήχου 2.Υποκριτικής 3.Κοστούμια/Σκηνικά 4.Σκηνοθεσία] και δημιουργία ιστορίας – σεναρίου
• Πρόβα με τη συμμετοχή όλων των ομάδων
• Γύρισμα («παραγωγή») του νέου έργου
• Διάλειμμα

• Οι μαθητές/ριες παρακολουθούν το υλικό που δημιούργησαν (ένα πολύ μικρό βίντεο) και ακολουθεί συζήτηση για την καλλιτεχνική διαδικασία.

Συντελεστές

Καλλιτεχνικός Διευθυντής ΔΘΠ: Νίκος Διαμαντής

Καλλιτεχνικός Υπεύθυνος Προγράμματος: Γιάννης Μαργαρίτης

Βοηθός Καλλιτεχνικού Υπεύθυνου: Κωνσταντίνος Κυριακού

Υπεύθυνη Παραγωγής: Βίκυ Μαυρογόνατου

Επιστημονική Σύμβουλος: Αγγελική Πούλου

Συντονιστής Προγράμματος: Άρης Λάσκος

Υπεύθυνος Οργανογράμματος Επισκεψιμότητας: Ανδρέας Κολίσογλου

Υπεύθυνος Συντονιστής έργου: Τάσος Πυργιέρης

Υπηρεσίες Νοηματικής Μετάφρασης: Σοφία Ρομπόλη

Θεατρολόγοι: Εύα Πουλή, Μυρτώ Πίγκου-Ρεπούση

Υπηρεσίες διασκευής κειμένων σε κόμικ και εκτύπωση αυτών: ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ

Υπηρεσίες παραγωγής: GR ENTERTAINMENT WORLD LTD

Υπηρεσίες παραγωγής εκπαιδευτικού προγράμματος: GR ENTERTAINMENT WORLD LTD

Υπηρεσίες Δημοσιότητας: «TQS GROUP ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥΧΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ»

Υπεύθυνη Πράξης: Φωτεινή Μουτεσίδου

Τεχνικός Φώτων: Παναγιώτης Ψύχας

Τεχνικός Ήχου: Γιάννης Φουντουλάκης

Τεχνικός Φώτων-Ήχου: Ιωσήφ Τζιαμπαζίδης

Φροντιστές: Παναγιώτης Παρασκευόπουλος, Αντώνης Ανδρουλιδάκης

Ομάδα Δημιουργικού

Σκηνοθέτες: Αλέκος Μπουρελιάς, Χρήστος Μπουρελιάς

Διαδραστικοί Σχεδιαστές: Ελένη Ξυνογαλά, Άννα-Μαρία Γαλάνη

Σκηνογράφος: Ελίνα Δράκου

Ενδυματολόγος: Άση Δημητρολοπούλου

Μουσικοί: Κώστας Βόμβολος, Γιώτα Δημητρακοπούλου

Χορογράφος: Κατερίνα Παρισσινού

Ηθοποιοί: Αντιγόνη Αλικάκου, Δανάη Γραμμένου, Βασίλης Λέμπερος, Χριστίνα Μωρόγιαννη, Δανάη Παπουτσή

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Ο Ελληνικός Λαϊκός Πολιτισμός στη Σκηνή του Ψηφιακού μας Κόσμου» διοργανώνεται από τη Διεύθυνση Πολιτισμού του Δήμου Πειραιά και θα υλοποιηθεί στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, στο πλαίσιο της Πράξης «Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΣΚΗΝΗ ΤΟΥ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΜΑΣ ΚΟΣΜΟΥ» (κωδ. MIS 6018165), η οποία είναι ενταγμένη στο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Αττική 2021‑2027» του ΕΣΠΑ 2021‑2027, στο πλαίσιο της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης (ΟΧΕ/ΒΑΑ) Δήμου Πειραιά, και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Για δηλώσεις συμμετοχής:

Μέσω e-mail: laikospolitismos.dithepi@gmail.com

& τηλεφωνικά: 2130340993 (ώρες 10:00 – 15:00)

Συντονιστής προγράμματος -πληροφορίες/κρατήσεις: Άρης Λάσκος

Στις 9 Φεβρουαρίου τιμάται επίσης ο εθνικός ποιητής της χώρας, Διονύσιος Σολωμός. Η ελληνική γλώσσα αποτελεί βασικό στοιχείο της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας, μαζί με τη θρησκεία και τις παραδόσεις. Με αφορμή τον εορτασμό, πολλοί υπουργοί ευρωπαϊκών χωρών ανάρτησαν μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έγραψε στο X: «Αποτελεί απόδειξη της ιστορικής συνέχειας του έθνους, “κουβαλώντας” στις λέξεις της τον Όμηρο, τον Πλάτωνα, τον Θουκυδίδη, βυζαντινούς ύμνους, δημοτικά τραγούδια, τους αγώνες του 21ου αιώνα, τον Σεφέρη, τον Ελύτη κ.ά.».

«Σε μια Παγκόσμια Ημέρα που συμπίπτει με τη μνήμη του Διονυσίου Σολωμού, δεν μπορούμε να μην ανακαλέσουμε το ερώτημα του εθνικού μας ποιητή στους “Διαλόγους” (1824): ‘Καταλαβαίνω· θέλετε να μιλήσετε για τη γλώσσα· τίποτα άλλο δεν έχω στον νου μου παρά την ελευθερία και τη γλώσσα’», κατέληξε ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας.

«Με αίσθημα ευθύνης και υπερηφάνειας τιμούμε φέτος επίσημα για πρώτη φορά στις 9 Φεβρουαρίου την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης.

Η αξία της ελληνικής γλώσσας στη σύγχρονη Ευρώπη

Ιταλοί και Ισπανοί συγγραφείς μίλησαν στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων για την αξία της ελληνικής γλώσσας, εκφράζοντας τον θαυμασμό τους. Η συγγραφέας Elena D’Ambrozo Navone, δημιουργός του βιβλίου «Οι Νύχτες της Κω», τόνισε: «Η ελληνική είναι πηγή που διατρέχει τους αιώνες. Σε κάθε λέξη ανασαίνει το Αιγαίο, το θάρρος να αμφισβητεί κανείς την ύπαρξη. Στο βιβλίο μου η παράδοση αντηχεί ως ζωντανή παρουσία· τα νησιά, το φως και οι αναμνήσεις μεταμορφώνουν τη γλώσσα σε συναισθηματική εμπειρία, σαν μια εσωτερική πατρίδα. Το μέλλον της μπορεί να είναι μόνο φωτεινό. Όσο γράφει, αγαπά και ονειρεύεται κανείς στα ελληνικά, αυτή η γλώσσα θα αναγεννάται διαρκώς».

Παρόμοια συναισθήματα εξέφρασε ο Francesco Neri, διευθυντής του Ιταλικού Ινστιτούτου Αθηνών και λάτρης της νεοελληνικής λογοτεχνίας. «Όπως χιλιάδες Ιταλοί, ξεκίνησα να μαθαίνω αρχαία ελληνικά στο Λύκειο σε ηλικία 14 ετών και από τότε δεν τα εγκατέλειψα ποτέ. Η αγάπη μου για τον αρχαίο πολιτισμό με ώθησε να γνωρίσω τη σύγχρονη Ελλάδα και τη γλώσσα της», ανέφερε. «Η διδασκαλία των ελληνικών στην Ιταλία ως υποχρεωτικό μάθημα στα Κλασικά Λύκεια αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία επαφής με την ανεκτίμητη κληρονομιά της αρχαιότητας και ενισχύει το ενδιαφέρον για τους σημερινούς Έλληνες. Το γεγονός ότι η Ιταλία είναι η χώρα όπου σπουδάζονται περισσότερο τα αρχαία ελληνικά παγκοσμίως εμπλουτίζει τις σχέσεις μας σε όλα τα επίπεδα», πρόσθεσε ο Neri.

Η καταλανική παράδοση φιλελληνισμού

Η Ισπανία, και ιδιαίτερα η περιοχή της Καταλονίας, διατηρεί βαθιές ρίζες με την Ελλάδα μέσω των Empuries, της αρχαίας ελληνικής αποικίας στη μεσογειακή ακτή. Ο διακεκριμένος ελληνιστής και μεταφραστής του Καβάφη, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Eusebi Ayens Pratt, δήλωσε: «Το ισπανικό κράτος (και ειδικά η Καταλονία) ανέδειξε σπουδαίους φιλέλληνες. Μόνο στην Καταλονία συναντάμε ονόματα όπως ο Carles Riba (πρώτος μεταφραστής του Καβάφη στα καταλανικά), ο Josep Alsina ή ο Alexis-Eudald Solà, κορυφαίοι ευρωπαίοι ελληνιστές του περασμένου αιώνα. Στα πανεπιστήμια λειτουργούν σημαντικές σχολές διδασκαλίας κυρίως των αρχαίων ελληνικών – που συχνά αποτελούν πρόλογο στη νέα ελληνική – καθώς και σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας».

Η κληρονομιά της Ελλάδας στην Ευρώπη

Ο Πρόεδρος της Ρουμανίας, Nicusor Dan, εξήρε επίσης τη συμβολή της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά αλλά και στον αυτοπροσδιορισμό της Ρουμανίας ως σύγχρονου δημοκρατικού κράτους.

«Η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε το θεμέλιο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκαν η φιλοσοφία, οι επιστήμες, οι τέχνες και οι πολιτικές έννοιες που στηρίζουν τις σύγχρονες δημοκρατίες. Διαμόρφωσε τον τρόπο που σκεφτόμαστε για την ελευθερία και την αξιοπρέπεια κάθε πολίτη, το σεβασμό στο νόμο και στη συνείδηση, αλλά και την ευθύνη των κοινωνιών για το κοινό καλό, την ειρήνη και την ευημερία. Στη σημερινή συγκυρία όπου οι δημοκρατίες δοκιμάζονται από την άνοδο του εξτρεμισμού και την κρίση αξιών, καθίσταται ακόμη πιο επιτακτικό να αναλογιστούμε την ανθρωπιστική κληρονομιά της Ευρώπης που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά μέσω της ελληνικής γλώσσας και των μεγάλων μορφών του ελληνικού λαού».

Πηγή: Euronews

Μια βιβλιοθήκη για κάθε αναγνώστη

Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι επισκέπτες μπορούν να βρουν:

Βιβλία Ελλήνων συγγραφέων σε μεταφράσεις αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά, γερμανικά και άλλες γλώσσες.

Βιβλία ξένων συγγραφέων που μιλούν για την Ελλάδα.

Πλούσια συλλογή ελληνικής λογοτεχνίας και έργων σε διάφορες γλώσσες.

Τον χειμώνα, το βιβλιοπωλείο παραμένει ανοιχτό με μειωμένο ωράριο, προσφέροντας υπηρεσίες παραγγελίας βιβλίων και συμβουλές για την επιλογή δώρων ή κατάλληλων τίτλων.

Ένα ιδιαίτερο τμήμα της βιβλιοθήκης αφιερώνεται στους Απεραθίτες και Ναξιώτες λογοτέχνες, ενώ η συλλογή εμπλουτίζεται συνεχώς.

Πέρα από τα βιβλία

Ο χώρος φιλοξενεί επίσης μια ποικιλία χειροποίητων αντικειμένων:

Κοσμήματα

Σελιδοδείκτες και καρτ ποστάλ

T-shirts από συνεργαζόμενες δημιουργικές ομάδες, όπως τα Rabbit knows και Little Rocks

Αρκετά άλλα μικρά αντικείμενα έκπληξη για τους επισκέπτες

Μια κοινότητα που αγκάλιασε τον Καπετάνιο

Το βιβλιοπωλείο ξεκίνησε χάρη στην υποστήριξη της τοπικής κοινότητας και των φίλων του έργου. Από την πρώτη στιγμή, οι κάτοικοι της Απείρανθου στήριξαν την προσπάθεια, προσφέροντας βοήθεια, ενθάρρυνση και θετική ενέργεια.

Οι Απεραθίτες, γνωστοί για την καλλιτεχνική τους φύση, τη στιχουργική τους δεξιότητα και την αγάπη τους για την ποίηση, υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό έναν χώρο γεμάτο βιβλία, έργα τέχνης και δημιουργικά αντικείμενα.

Βραδιές ΠεριΠοίησης

Από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, κάθε καλοκαίρι διοργανώνονται οι Βραδιές ΠεριΠοίησης, ένα ποιητικό open mic στο πλακόστρωτο της Απείρανθου. Στις εκδηλώσεις, συμμετέχουν άνθρωποι κάθε ηλικίας, από παιδιά έως ηλικιωμένους, οι οποίοι απαγγέλλουν αγαπημένα ποιήματα ή απλώς απολαμβάνουν τις απαγγελίες των άλλων.

Το μότο των βραδιών:

«Ρακή και ξινότυρο για τους επισκέπτες, ποίηση για όλους!»

Επισκεφθείτε τον Καπετάνιο

Όποιος βρεθεί στη Νάξο, μπορεί να επισκεφθεί τον Καπετάνιο, να ανακαλύψει βιβλία και δημιουργικά αντικείμενα και να γνωρίσει από κοντά έναν χώρο που συνδυάζει λογοτεχνία, τέχνη και τοπική παράδοση.

*Φωτογραφία: Λένα Βλασταρά

Ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου, δρ. Γιώργης Μαγγίνης, υπογραμμίζει: «Η Ινδία αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό στο πολυετές ταξίδι πολιτισμού του Μουσείου Μπενάκη στον παγκόσμιο χάρτη. Η παρουσίαση μιας έκθεσης αφιερωμένης στο έργο του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα στο Νέο Δελχί και η συνεισφορά σε μια διεθνή συνεργασία στο Μουμπάι, τόσο με αρχαία αντικείμενα όσο και με μια προτομή του Μεγάλου Αλεξάνδρου από έναν ακόμη μεγάλο καλλιτέχνη του 20ού αιώνα, τον Γιάννη Παππά, συνάδουν με το όραμα του Μουσείου Μπενάκη για τον συνεκτικό ρόλο του πολιτισμού, πέρα από χρονικά και γεωγραφικά όρια».

Η παρουσία του Μουσείου Μπενάκη στην Ινδία εντάσσεται στον σταθερό προσανατολισμό του προς συνεργασίες εντός και εκτός Ελλάδας. Πέρα από τα σύνορα της χώρας, αυτή την εποχή αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου εμπλουτίζουν εκθέσεις στη Γαλλία (MUCEM, Μασσαλία), τη Νορβηγία (Εθνικό Μουσείο, Όσλο), τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (Μουσείο Λούβρου, Αμπού Ντάμπι) και βέβαια την Ινδία.

Η έκθεση «Γκίκας. Ταξίδι στην Ινδία», σε συνδιοργάνωση του Μουσείου Μπενάκη, της Εθνικής Πινακοθήκης Μοντέρνας Τέχνης στο Νέο Δελχί (National Gallery of Modern Art, NGMA) και της Πρεσβείας της Ελλάδας στην Ινδία, πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας και του Υπουργείου Πολιτισμού της Ινδίας στο περίπτερο Jaipur House της NGMA. Βασίζεται στην έκθεση «Γκίκας. Ταξίδι από τη Δύση στην Ανατολή», που παρουσιάστηκε από τον Οκτώβριο του 2024 έως τον Μάρτιο του 2025 στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138 και ταξίδεψε το κοινό νοερά στα μέρη που επισκέφτηκαν ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας και η μέλλουσα σύζυγός του Barbara Warner το 1958: την Αμερική, την Ιαπωνία, το Χονγκ Κόνγκ, την Ινδία και το Νεπάλ.

Σχεδόν έναν χρόνο μετά από την παρουσίαση στην Αθήνα, είκοσι επτά πρωτότυπα σχέδια του καλλιτέχνη από την περιπλάνησή του στην Ινδία ταξίδεψαν στο Νέο Δελχί. Ζωντανεύουν τη συναρπαστική γνωριμία με την απέραντη χώρα μέσα από απεικονίσεις τοπίων, ναών, χορευτών, μουσικών αλλά και του Βούδα. Άλλωστε, η Ινδία υπήρξε ο μοναδικός σταθμός από το ταξίδι του 1958 για τον οποίο ο Γκίκας δημιούργησε μια ολοκληρωμένη έκδοση με κείμενα και σχέδιά του (Ινδία, 1959). Η έκθεση είναι διαρθρωμένη στις ενότητες «Καλκούτα», «Βομβάη», «Τζαϊπούρ» και «Μπενάρες» και πλαισιώνεται από αρχειακό υλικό και αποσπάσματα από το βιβλίο αυτό.

Στα εγκαίνια της έκθεσης στις 11 Δεκεμβρίου 2025, οι προσκεκλημένοι ξεναγήθηκαν στην έκθεση από την επιμελήτριά της, κυρία Ιωάννα Μωραΐτη, έχοντας έτσι την ευκαιρία να ανακαλύψουν τον Έλληνα καλλιτέχνη που 67 χρόνια νωρίτερα αποτύπωσε στα σχέδιά του το πάθος, το μυστήριο, την ιερότητα και τη γραφικότητα της Ινδίας. Ο Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού της Ινδίας, κύριος Vivek Aggarwal, δήλωσε: «Η συνεργασία μεταξύ της NGMA, του Μουσείου Μπενάκη και της Πρεσβείας της Ελλάδας αντικατοπτρίζει τη δέσμευση για την ενίσχυση των διμερών πολιτιστικών δεσμών». Και προσέθεσε: «Τέτοιες εκθέσεις συμβάλλουν στην προώθηση της κατανόησης και στη δημιουργία νέων ευκαιριών συνεργασίας μεταξύ των χωρών».

Στην ομιλία της, η Πρέσβης της Ελλάδας στην Ινδία, κυρία Αλίκη Κουτσομητοπούλου, επεσήμανε τη συμπλήρωση 75 χρόνων διπλωματικών σχέσεων μεταξύ της Ελλάδας και της Ινδίας και χαρακτηριστικά ανέφερε: «Η έκθεση αποτελεί ορόσημο των σχέσεων αυτών και επιβεβαίωση της φιλίας ανάμεσα στους δύο πολιτισμούς μας. Για χιλιετίες, η Ινδία και η Ελλάδα αντάλλασσαν ιδέες στη φιλοσοφία, την αισθητική, την επιστήμη και τις ανθρώπινες αξίες. Το ταξίδι του Γκίκα στην Ινδία αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα πολιτισμικής ανταλλαγής στην πράξη».

Την επόμενη ημέρα, στις 12 Δεκεμβρίου 2025, εγκαινιάστηκε στο Μουμπάι της Ινδίας η μεγάλη έκθεση με τίτλο «Δίκτυα του Παρελθόντος: Μια ερευνητική έκθεση για την Ινδία και τον Αρχαίο Κόσμο» (Networks of the Past: A Study Gallery of India and the Ancient World). Η έκθεση, που διοργανώθηκε και φιλοξενείται στο Chhatrapati Shivaji Maharaj Vastu Sangrahalaya (CSMVS), αποτελεί μια πρωτοποριακή μουσειολογική πρόταση.

Μέσα από 300 αντικείμενα αφηγείται συναρπαστικές ιστορίες από τους αρχαίους πολιτισμούς της Ινδίας, της Αιγύπτου, της Μεσοποταμίας, της Ελλάδας, της Ρώμης, της Περσίας και της Κίνας. Παράλληλα, αναδεικνύει τις πολιτισμικές ανταλλαγές ανάμεσα σε μακρινές περιοχές του αρχαίου κόσμου, τοποθετώντας την Ινδία στο επίκεντρο ενός παγκόσμιου δικτύου ιδεών, εμπορίου και τέχνης.

Η έκθεση τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Ινδίας και υποστηρίζεται από το πρόγραμμα «Sharing Collections» του Getty. Στην υλοποίησή της συμπράττουν, μεταξύ άλλων, το Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου, τα Κρατικά Μουσεία του Βερολίνου, το Μουσείο Rietberg της Ζυρίχης, η Συλλογή Al-Sabah του Κουβέιτ και η Εφορεία Αρχαιοτήτων της Πόλης των Αθηνών. Η έκθεση θα παραμείνει ανοικτή για τρία χρόνια και θα συνοδευτεί από πολυάριθμα εκπαιδευτικά προγράμματα.

Το Μουσείο Μπενάκη, ένα από τα συνεργαζόμενα ιδρύματα (partner institutions) της έκθεσης, συμμετέχει ενεργά σε αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία με τον δανεισμό δέκα αντικειμένων από τη συλλογή του και με την επιστημονική τεκμηρίωσή τους, συμβάλλοντας στον διεθνή διάλογο γύρω από τον ρόλο της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας και προβάλλοντας το έργο των μουσείων της Ελλάδας.

Λεζάντες
Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας
Ινδές με φορτία, 1958
Σινική μελάνη σε χαρτί Νεπάλ, 38 × 46 εκ.
Μουσείο Μπενάκη / Πινακοθήκη Γκίκα, Αθήνα

Από αριστερά:
Dr. Sanjeev Kishor Goutam, Γενικός Διευθυντής του NGMA
Αλίκη Κουτσομητοπούλου, Πρέσβης της Ελλάδας στο Νέο Δελχί
Vivek Aggarwal, Γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού της Ινδίας
Ιωάννα Μωραΐτη, επιμελήτρια της έκθεσης και του Αρχείου της Πινακοθήκης Γκίκα του Μουσείου Μπενάκη

Η δανειστική βιβλιοθήκη βρίσκεται στο πρώτο επίπεδο και είναι η πρώτη που λειτουργεί σε σταθμό Μετρό. Οι εργαζόμενοι της ΣΤΑ.ΣΥ συγκέντρωσαν τα βιβλία που σε πρώτη φάση γέμισαν τα ράφια της. Μάλιστα μαζεύτηκαν τόσα πολλά, ώστε μέρος τους αποφασίστηκε να σταλεί σε σχολεία και πολιτιστικούς συλλόγους της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας.

Ο τρόπος λειτουργίας της δανειστικής βιβλιοθήκης είναι απλός: οι επιβάτες δανείζονται το βιβλίο που επιθυμούν με την παράκληση, όταν ολοκληρώσουν την ανάγνωσή του, να το επιστρέψουν στην ίδια, καλή κατάσταση που το παρέλαβαν. Είναι μια προσπάθεια που χρειάζεται τη στήριξη και τη συνεργασία όλων, για να καθιερωθεί και να επεκταθεί και σε άλλους σταθμούς. Μαζί με τα εγκαίνιά της, ξεκινά μια σειρά εκδηλώσεων, τα Σαββατοκύριακα 13 και 14, 20 και 21 Δεκεμβρίου 2025, όπως θεατρικά παιχνίδια, κουκλοθέατρο, αφηγήσεις ιστοριών, παραμύθια, κάλαντα και εργαστήρια βιβλιοδεσίας.

Δείτε το αναλυτικό πρόγραμμα των εκδηλώσεων:

Σάββατο 13 Δεκεμβρίου

16:00-16:35, 16:40-17:15, 17:20-18:00, «Που Χριστούγεννα σημαίνει…»: Παιχνίδι πολλαπλών τεχνικών και ερεθισμάτων όπου τα παιδιά, αλλά και όσοι γονείς/συνοδοί επιθυμούν, θα έχουν την ευκαιρία να παίξουν, να αλληλεπιδράσουν, να ψυχαγωγηθούν, να συνδημιουργήσουν και να εκφραστούν. Μέσα από θεατρικές τεχνικές, ρυθμικά παιχνίδια και μουσικές και με ερέθισμα αντικείμενα και θεατροποιημένες ιστορίες από έθιμα των Χριστουγέννων, πίνακες σπουδαίων ζωγράφων με θέμα τα κάλαντα, οι συμμετέχοντες, παιδιά και ενήλικες, καλούνται να ζωντανέψουν τις εικόνες, να πάρουν ρόλους, και να συνθέσουν τα δικά τους κάλαντα. Συντελεστές: Μαντώ Κουρετζή, νηπιαγωγός-θεατροπαιδαγωγός-εμψυχώτρια Θεατρικού Παιχνιδιού, Στέλιος Βγαγκές, δάσκαλος-θεατροπαιδαγωγός-εμψυχωτής Θεατρικού Παιχνιδιού, Παναγιώτα Τριανταφύλλου, Βένια Βγαγκέ, Πάνος Καστρίτσης, Γεωργία Αρβανίτη. Οργάνωση-επιμέλεια: Ομάδα θεατροπαιδαγωγών «Σχολείου Παιχνιδιού».

Κυριακή 14 Δεκεμβρίου

12:00-13:00, «Τα Χριστούγεννα της Ρόζας»: Μια ιστορία γεμάτη ευαισθησία, φαντασία και ελπίδα, που δίνει στα παιδιά πλούσια ερεθίσματα μέσα από ήχους, αντικείμενα, μουσική και θεατρική αφήγηση. Ξύλινες κούκλες άμεσου χειρισμού και παραδοσιακές γαντόκουκλες ζωντανεύουν τους χαρακτήρες μέσα σε έναν σκηνογραφικό μικρόκοσμο. Μια ζωηρή και τρυφερή χριστουγεννιάτικη ιστορία που συγκινεί μικρούς και μεγάλους, αναδεικνύοντας τη δύναμη της φιλίας, της κατανόησης και της προσφοράς. Συντελεστές: Κούκλες – Σκηνικά: Θέατρο Κούκλας Κοκού-Μουκλό. Κοστούμια: Κική Μαραβέλια. Μουσική: Αθηνόδωρος Καρκαφίρης. Εμψύχωση: Βάσω Γιαρένη – Αγγελική Γουναρίδη. Οργάνωση-Επιμέλεια: Θέατρο Κούκλας Κοκού-Μουκλό.

13:00-14:00, «Βιβλία-μινιατούρες»: Τι θα συμβεί πάνω στον πάγκο, με τα σεντόνια χαρτιού με τα λάθη του τυπογραφείου; Με τις ζωγραφιές που δεν μας πέτυχαν; Τα ψαλίδια και τα μολύβια; Πώς μπορεί να μοιάζει το μικρότερο σημειωματάριο του κόσμου; Τι είναι τα βιβλία-μινιατούρες; Ποιος τα επινόησε και τι εξυπηρετούσαν; Μπορούμε εμείς να φτιάξουμε τα δικά μας; Ένα εργαστήρι βιβλιοποιίας για παιδιά που θα γράψει την δική του ιστορία! Συντελεστές: Παναγιώτα Τομοπούλου, Εύη Καρρά, Στέλλα Μαγγανά. Οργάνωση-Επιμέλεια: Θέατρο Κούκλας Κοκού-Μουκλό.

14:00-15:00, «Πριν την εκδρομή»: Παραμύθι της Μαριέττας Ανδριοπούλου (έκδοση ΣΤΑ.ΣΥ), Αφήγηση. Σήμερα είναι μεγάλη μέρα! Τα ζώα θα πάνε εκδρομή! Ο σταθμάρχης σφυρίζει και οι πόρτες του συρμού ανοίγουν… Με αμεσότητα, ρυθμό και χιούμορ, το παραμύθι αναφέρεται σε σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα με μια τρυφερή αίσθηση αισιοδοξίας. Για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας Οργάνωση-Επιμέλεια: ΣΤΑ.ΣΥ.

Σάββατο 20 Δεκεμβρίου

16:00-16:30, 16:30-17:00, «Βράσε ένα αυγό, τον καλικάντζαρο να βρω»: Παραμύθια και ευτράπελες ιστορίες από την ελληνική παράδοση, όπου τα μαγικά βιβλία ψιθυρίζουν μυστικά και οι καλικάντζαροι στήνουν χορό στις σελίδες τους. Εκεί μπλέκονται παλικάρια που ψάχνουν βασιλοπούλες και συνταγές που διώχνουν τους καλικάντζαρους… ή ίσως τους φέρνουν ακόμη πιο κοντά. Όλα ζωντανεύουν με φωνές, μουσικές και παραδοσιακά κάλαντα από κάθε γωνιά της Ελλάδας, εκεί όπου ο λόγος γίνεται τραγούδι και το τραγούδι γιορτή μεγάλη. Και για καλό και για κακό… βράσε ένα αυγό, το Καρκαντζέλι για να βρω, κι αν το βρεις, να το ταΐσεις και να το εξωπορτίσεις! Συντελεστές: Αφήγηση-ιστόρηση: Γιώργος Ευγενικός. Μουσική: Ειρήνη Νικολακοπούλου. Οργάνωση, επιμέλεια: Κέντρο Μελέτης και Διάδοσης Μύθων και Παραμυθιών.

17:00-18:00, «Καλικαντζαρομπερδέματα με χριστουγεννιάτικα παραμύθια»: Ένας καλικάντζαρος στο Σύνταγμα; Ναι, κυκλοφορεί ανάμεσά μας, «παίζει» με χριστουγεννιάτικες ιστορίες και μας συστήνει συγγραφείς και εικονογράφους, μέλη του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ, που έχουν γράψει βιβλία με καλικάντζαρους και ξωτικά. Συντελεστές: Σκηνοθεσία: Δόμνα Ζαφειροπούλου. Εμψύχωση: Νικόλας Ξυδούς. Παραγωγή: Piedi Sporchi. Οργάνωση-επιμέλεια: Ελληνικό Τμήμα IBBY – Κύκλος Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου.

18:00-19:00, «Χριστούγεννα, Πρωτούγεννα…»: Εορταστικό πρόγραμμα με χριστουγεννιάτικα διηγήματα (αποσπάσματα) διανθισμένα με κάλαντα και τραγούδια από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Μια ιδιαίτερη καλλιτεχνική σύμπραξη, όπου λόγος και μέλος μας μεταφέρουν την εορταστική ατμόσφαιρα των λαϊκών εθίμων των Χριστουγέννων, έτσι όπως αποτυπώθηκαν στους πνευματικούς θησαυρούς της ελληνικής λογοτεχνίας και της μουσικής μας κληρονομιάς. Συντελεστές: Κώστας Γιαλίνης (αφήγηση), Βασιλική Κίκιλη (τραγούδι), Κωνσταντίνος Κίκιλης (βιολί, τραγούδι), Ιωάννα Ρήγα (σαντούρι, τραγούδι), Πέτρος Ανδρουτσόπουλος (λαούτο, τραγούδι), Βασίλης Ι. Οικονόμου (κρουστά). Οργάνωση-Επιμέλεια: Βασίλης Ι. Οικονόμου.

Κυριακή 21 Δεκεμβρίου

12:00-14:00, «Είμαστε για δέσιμο!»: Μέσα σε χρυσόσκονες, χαρτιά και αστέρια, δέσε το δικό σου χριστουγεννιάτικο σημειωματάριο με ιαπωνική βιβλιοδεσία και μοναδικό χειροποίητο εξώφυλλο με τίτλο «νεφελώματα – εκεί που γεννιούνται τα αστέρια». Μπες στην περιπέτεια της βιβλιοδεσίας. Είμαστε για δέσιμο! Μήπως είσαι κι εσύ; Συντελεστές: Ράνια Καμπουράκη, Νίκος Λειβαδιώτης, Ειρήνη Λειβαδιώτη, βιβλιοδέτες. Οργάνωση, επιμέλεια: Βιβλιοδετείο Καλλιτεχνικό. Η συμμετοχή σε όλες τις εκδηλώσεις είναι ελεύθερη. Συντονισμός εκδηλώσεων: Εύη Γεροκώστα. Σχεδιασμός και παραγωγή δέντρου-βιβλιοθήκης: Ηρώ Νικολακέα, Μαρία Βασιλάκη. Γραφιστικός σχεδιασμός, βίντεο: Κωνσταντίνος Τσιρίκος.

Η ακρόαση αυτής της μεγάλης και κατηγορηματικής μουσικής είναι η σφοδρή μετωπική με την υπέροχη, αλλότρια ομαλότητα, που έφερε ο Χατζιδάκις σε κάθε του κατάθεση. «Με τα τραγούδια αυτά αποτείνομαι στην πιο κρυφή ευαισθησία των νέων ανθρώπων κάθε ηλικίας κι όχι στους εφήμερους κι ανεξέλεγκτους ερεθισμούς τους. Τα τραγούδια αυτά δεν είναι αισθησιακά. Λειτουργούν πέρ’ απ’ την πράξη, στο βαθύ αίσθημα που χαρακτηρίζει οποιαδήποτε σχέση, κάθε μορφής, αρκεί να περιέχει τις προϋποθέσεις γι’ ανθρώπινη επικοινωνία», σημείωνε στο οπισθόφυλλο του Μεγάλου Ερωτικού.

Ο καιρός θα έχει πάντα χώρο για το σύμπαν του. Για να μην πάψει ο αέρας να ανανεώνει καρδιές. Για να μη χάνει τις φωτιές του το Μεγάλο Αντάρτικο.

*Ο Μάνος (Εμμανουήλ) Χατζιδάκις (Ξάνθη, 23 Οκτωβρίου 1925 – Αθήνα, 15 Ιουνίου 1994) ήταν κορυφαίος Έλληνας συνθέτης, ποιητής, τραγουδοποιός, μαέστρος και πιανίστας. Θεωρείται ο πρώτος που συνέδεσε μεταπολεμικά, με το θεωρητικό και συνθετικό έργο του, τη λόγια μουσική με τη λαϊκή μουσική παράδοση. Πολλά από τα εκατοντάδες έργα του αναγνωρίζονται σήμερα ως κλασικά.

Ενώ οι περισσότερες δυτικές κυβερνήσεις αντιστέκονται σε σημαντικές οικονομικές κυρώσεις, μουσικοί, διασημότητες και συγγραφείς ελπίζουν να εντείνουν τη δημόσια πίεση για περαιτέρω δράση. «Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι βρισκόμαστε σε ένα παγκόσμιο σημείο καμπής», δήλωσε ο Βρετανός ηθοποιός Khalid Abdalla («The Kite Runner», «The Crown») στο AFP, μετά την υπογραφή αίτησης για μποϊκοτάζ σε ορισμένους ισραηλινούς κινηματογραφικούς φορείς.

Η ανοιχτή επιστολή της πρωτοβουλίας Film Workers for Palestine έχει συγκεντρώσει χιλιάδες υπογραφές, μεταξύ των οποίων των Emma Stone και Joaquin Phoenix, που δεσμεύονται να διακόψουν κάθε συνεργασία με ισραηλινά ιδρύματα «εμπλεκόμενα σε γενοκτονία». «Η χιονοστιβάδα ξεκίνησε και αφορά πολλούς τομείς, όχι μόνο τους εργαζόμενους στον κινηματογράφο», πρόσθεσε ο Abdalla την Παρασκευή.

Στα φετινά Emmy Awards, διαδοχικοί νικητές όπως ο Javier Bardem και η ηθοποιός Hannah Einbinder από το «Hacks» αναφέρθηκαν στη Γάζα, συνεχίζοντας το κλίμα που επικράτησε και στο Φεστιβάλ Βενετίας νωρίτερα τον μήνα.

Μουσικοί και συγγραφείς στηρίζουν τον αποκλεισμό

Την Πέμπτη, οι Βρετανοί πρωτοπόροι της trip-hop Massive Attack ανακοίνωσαν τη συμμετοχή τους στο μουσικό συλλογικό «No Music for Genocide», μέσω του οποίου καλλιτέχνες προσπαθούν να εμποδίσουν τη ροή των τραγουδιών τους στο Ισραήλ.

Παράλληλα, το Ισραήλ απειλείται με αποκλεισμό από τον διαγωνισμό Eurovision, ενώ συγγραφείς υπογράφουν ανοιχτές επιστολές και ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Pedro Sanchez ηγείται πρωτοβουλίας για τον αποκλεισμό της χώρας από αθλητικές διοργανώσεις. Ο ισραηλινός μαέστρος Ilan Volkov ανακοίνωσε σε συναυλία στη Βρετανία ότι δεν θα ξαναπαίξει στη χώρα του.

«Παρατηρούμε μια κατάσταση ανάλογη με το κίνημα μποϊκοτάζ κατά της Νότιας Αφρικής», αναφέρει ο Σουηδός πανεπιστημιακός Hakan Thorn, ειδικός στο θέμα. «Υπήρξε σαφής μετατόπιση την άνοιξη φέτος, όταν ο κόσμος είδε τις εικόνες λιμού στη Γάζα», προσθέτει ο κοινωνιολόγος.

Αντισημιτισμός και πολιτιστικό μποϊκοτάζ

Το διεθνές μποϊκοτάζ κατά της ρατσιστικής κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής ξεκίνησε ουσιαστικά τη δεκαετία του 1960 μετά τη σφαγή διαδηλωτών στη Sharpeville. Η κορύφωση ήρθε όταν καλλιτέχνες και αθλητικές ομάδες αρνήθηκαν να εμφανιστούν εκεί, ενώ όσοι παραβίαζαν το μποϊκοτάζ, όπως οι Queen ή ο Frank Sinatra, δέχονταν έντονες επικρίσεις.

Σύμφωνα με τον Thorn, πολλοί δημόσιοι παράγοντες διστάζουν να μιλήσουν για τη γενοκτονία στη Γάζα. Οι συνεχείς επιθέσεις του Ισραήλ έχουν στοιχίσει τη ζωή σε πάνω από 65.000 ανθρώπους, κυρίως αμάχους, σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Υγείας της Γάζας.

«Η ιστορία του Ολοκαυτώματος και οι κατηγορίες περί αντισημιτισμού κατά των φιλοπαλαιστινιακών κινημάτων αποτελούν σοβαρό εμπόδιο για μια ευρύτερη κινητοποίηση κατά όσων πράττει σήμερα το Ισραήλ», εξηγεί ο Thorn.

Η εκστρατεία για μποϊκοτάζ του Ισραήλ, γνωστή ως BDS (Boycott, Divestment and Sanctions), ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια λόγω της κατοχής παλαιστινιακών εδαφών. Η ισραηλινή κυβέρνηση κατηγορεί τους υποστηρικτές της ως αντισημίτες και ο πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu χαρακτηρίζει συχνά τους επικριτές ως «οπαδούς της Χαμάς».

Ο καθηγητής David Feldman, διευθυντής του Institute for the Study of Antisemitism στο University of London, σημειώνει ότι τέτοιες δηλώσεις έχουν δημιουργήσει «έλλειψη σαφήνειας για τα όρια του αντισημιτισμού». «Κάθε έξαρση αντισημιτισμού είναι ανησυχητική, αλλά η ταύτιση αυτή τη στιγμή του κινήματος μποϊκοτάζ με τον αντισημιτισμό χάνει το νόημα», τόνισε στο AFP. «Πρόκειται για μέσο διαμαρτυρίας ενάντια στην καταστροφή της Γάζας από το Ισραήλ και τις συνεχιζόμενες δολοφονίες αμάχων».

Μαθήματα από το απαρτχάιντ

Αν και το αντι-απαρτχάιντ κίνημα αποτελεί αναφορά για τους σημερινούς ακτιβιστές κατά του πολέμου στη Γάζα, η ιστορία προσφέρει κάποια νηφάλια διδάγματα. Μετά την έναρξη του κινήματος μποϊκοτάζ κατά της Νότιας Αφρικής χρειάστηκαν 30 χρόνια μέχρι να πέσει το καθεστώς, φανερώνοντας τα όρια τέτοιων διεθνών πιέσεων.

«Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 είναι αλήθεια ότι το μποϊκοτάζ είχε γίνει βασική αρχή ενός παγκόσμιου αντι-απαρτχάιντ κινήματος, αλλά μόνο του δεν ήταν αρκετό», επισημαίνει ο Feldman. Το πραγματικό πλήγμα ήρθε όταν οι εταιρείες και οι τράπεζες απέσυραν σταδιακά τις δραστηριότητές τους υπό πίεση, ενώ το τέλος του Ψυχρού Πολέμου ενίσχυσε την απομόνωση της χώρας.

Στο εσωτερικό του Ισραήλ πολλοί καλλιτέχνες ανησυχούν για τις επιπτώσεις του κινήματος μποϊκοτάζ. Ο βραβευμένος σεναριογράφος Hagai Levi («Scenes from a Marriage», «The Affair») δήλωσε στο AFP ότι «το 90% των ανθρώπων στην καλλιτεχνική κοινότητα» είναι κατά του πολέμου. «Υποφέρουν ήδη και το μποϊκοτάζ τους αποδυναμώνει περαιτέρω».

Πηγή: daily sabah

Η Κάλλας ως σύμβολο υψηλής και λαϊκής κουλτούρας

Η Μαρία Κάλλας κατάφερε να γεφυρώσει την «υψηλή» τέχνη με την ποπ κουλτούρα, χωρίς να κάνει καμία έκπτωση στο ρεπερτόριό της. Οι ερμηνείες της προκαλούσαν φρενίτιδα σε κορυφαία ιδρύματα, όπως η Σκάλα του Μιλάνου και η Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης. Συνεργάστηκε με σπουδαίες προσωπικότητες, όπως ο Λουκίνο Βισκόντι, ο Φράνκο Τζεφιρέλι και ο Λέοναρντ Μπερνστάιν, ενώ ο Πιερ Πάολο Παζολίνι την επέλεξε ως πρωταγωνίστρια στη μη τραγουδιστική ταινία «Μήδεια» το 1969. Η φήμη της εκτοξεύτηκε και μέσω τηλεοπτικών εμφανίσεων σε εκπομπές όπως το The Ed Sullivan Show, όπου το 1956 ερμήνευσε το περίφημο «Vissi d’arte» από την «Τόσκα» του Πουτσίνι.

Η προσωπική ζωή της Κάλλας βρέθηκε συχνά στο επίκεντρο δημόσιας προσοχής και αδιάκριτης παρέμβασης. Ανάμεσα στους ανθρώπους που εκμεταλλεύτηκαν το ταλέντο της ήταν οι ίδιοι οι γονείς και η αδελφή της, ο μεγαλύτερης ηλικίας σύζυγός της, αλλά και ο εραστής της, Αριστοτέλης Ωνάσης, που αργότερα παντρεύτηκε τη Τζάκι Κένεντι, αλλά συνέχισε να διεκδικεί την Κάλλας. Η μεταμόρφωσή της από «ασχημόπαπο» σε σύμβολο μόδας με εκφραστικά μάτια και εντυπωσιακά κοσμήματα αποτέλεσε πηγή ανεξάντλητων δημοσιευμάτων και βιογραφιών.

Η ντίβα ως αρχέτυπο – Η ένταση ανάμεσα στη δόξα και τον πόνο

Η εικόνα της Κάλλας ως αρχέτυπο ντίβας συνοδεύεται από την αντίληψη ότι μια σταρ-θεότητα πρέπει να υποφέρει για την τέχνη της – μια προσδοκία που δεν επιβάλλεται στους άνδρες καλλιτέχνες με τον ίδιο τρόπο. Η ίδια διοχέτευσε τους προσωπικούς τραυματισμούς στη μουσική έκφραση, δεσμευμένη από την αίσθηση του πεπρωμένου. Οι αυστηρές απαιτήσεις προς τον εαυτό της ενίσχυσαν τη φήμη για δύσκολο χαρακτήρα· δεν έκρυψε ποτέ τη φτώχεια των παιδικών χρόνων ή τις δυσκολίες των πρώτων βημάτων.

«Να είστε προσεκτικοί όταν λέτε ‘γκέτο’… η μουσική γεννιέται εκεί», είχε πει στον Γάλλο δημοσιογράφο Φιλίπ Καλονί, στην τελευταία συνέντευξή της το 1977. «Σπάνια έχω δει μεγάλο μουσικό από εύπορη τάξη. Τα γκέτο έχουν κάτι καλό: αν προέρχεσαι από εκεί, θέλεις πάντα περισσότερα. Λες: ‘Μια μέρα θα γίνω κάποιος’».

Δύναμη απέναντι στην προκατάληψη – Η κληρονομιά μιας πρωτοπόρου

Πολλές δοκιμασίες που αντιμετώπισε η Κάλλας επαναλαμβάνονται σε γενιές γυναικών σταρ: κατακραυγή προς δυναμικές γυναίκες που γνωρίζουν την αξία τους· ανταγωνισμός μεταξύ ταλέντων (χαρακτηριστική είναι η διαμάχη με τη σοπράνο Ρενάτα Τεμπάλντι)· εξαντλητικά προγράμματα περιοδειών παρά τις ασθένειες ή την κόπωση. Παρέμεινε αξιοπρεπής ακόμα κι όταν δεχόταν απίστευτη σκληρότητα πολύ πριν καθιερωθούν οι έννοιες ευημερίας ή αποδοχής του σώματος στους καλλιτέχνες.

Στην παιδική ηλικία, λοιδορήθηκε για τα παραπανίσια κιλά· αργότερα επικρίθηκε επειδή αδυνάτισε πολύ – λέγεται μάλιστα ότι αυτό συνέβαλε στην πτώση της φωνής της, αν και αναμφισβήτητα καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι εντάσεις του έργου που ανέλαβε.

“La Divina” – Μια φωνή μοναδική χωρίς διαδόχους

Πρωτοπόρος τόσο στη σκηνή όσο και στο στούντιο, το δισκογραφικό έργο της καλύπτει από τα τέλη των ’40s έως τις τελευταίες εμφανίσεις της, αγγίζοντας ακροατές όλων των ηλικιών. Τον Σεπτέμβριο κυκλοφόρησε από τη Warner Classics το box set «La Divina», με όλες τις σπουδαίες στιγμές – συμπεριλαμβανομένων των μαθημάτων στη Juilliard που ενέπνευσαν το θεατρικό έργο “Master Class” του Terrence McNally (1995). Διατίθενται επίσης συλλεκτικές εκδόσεις βινυλίου σε διάφορα χρώματα.

Ο μουσικολόγος Μισέλ Ρουμπινέ τονίζει: «Η φωνή της ενεργοποιεί όλες τις αισθήσεις· μιλά στο μυαλό, στην καρδιά και στα βάθη κάθε ακροατή». Με μοναδικό τρόπο ενώνει λόγο και νότα, αναδεικνύοντας ευαισθησία κι ένα ιδιαίτερο χιούμορ ακόμα κι αν σπάνια τραγούδησε κωμικούς ρόλους – πάντα με μια υποδόρια ειρωνεία.

Το άγγιγμα μιας θρυλικής φωνής – Από την όπερα στην ποπ κουλτούρα

Η υστεροφημία ίσως επισκιάζει τη σκληρότητα των μέσων που κάποτε αντιμετώπισε η Κάλλας, όμως αναδεικνύει παράλληλα τη μοναδικότητά της. Υπάρχει μόνο μία Κάλλας – κι ωστόσο άπειρες εκδοχές μέσα μας: κάθε ακροατής προβάλλει στις ερμηνείες της προσωπικές επιθυμίες ή αγωνίες.

Ο σκηνοθέτης Τομ Βολφ, δημιουργός του ντοκιμαντέρ “Maria by Callas” (2017), περιγράφει πως ανακάλυψε τυχαία τη φωνή της («mad scene» από τη “Λουτσία ντι Λαμερμούρ” του Ντονιτσέτι) στο YouTube ξημερώματα: «Το μόνο που μπορούσα να νιώσω ήταν κάτι απερίγραπτο να με διαπερνά». Παρότι δεν μεγάλωσε με όπερα, ήρθε κοντά στην Κάλλας μέσω pop αναφορών: είτε μέσα από ταινίες όπως το “Philadelphia” (1993) όπου ο Τομ Χανκς μεταφράζει συγκινημένος το “La Mamma Morta”, είτε μέσα από διαφημίσεις αρωμάτων Jean-Paul Gaultier με soundtrack τη θρυλική “Casta Diva” από τη “Norma”. Η μουσική αυτή παραμένει ακαταμάχητα μεταμορφωτική.

Πηγή: BBC