Αυτό το καλοκαίρι, σε μια προσωπική υπόσχεση να τιμήσω τις γωνιές αυτής της πόλης, ελπίζω να παίρνω συχνότερα το λεωφορείο από το Σύνταγμα με προορισμό το Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Το Πάρκο αυτό είναι ανάσα πρασίνου, ανάσα ξεκούρασης, ανάσα πολιτισμού, είναι η βαθιά ανάσα ανακούφισης που παίρνεις στο τέλος μιας μέρας που κράτησε παραπάνω γιατί οι ώρες στη δουλειά ήταν πιο γεμάτες από το συνηθισμένο.

Την πρώτη φορά που πήγα, λίγες μέρες μετά το άνοιγμά του στο κοινό, ένιωσα να αναπνέω διαφορετικό αέρα, όχι πιο καθαρό, απλώς άλλον και λίγο ξένο μαζί. Στο σήμερα, πηγαίνω όσο πιο συχνά μπορώ για να απολαύσω πέρα από τη βόλτα μου, παραστάσεις, εκθέσεις, ομιλίες και τα βιβλία που δεν προλαβαίνω να αγοράσω. Το Πάρκο είναι ένα σημείο συνάντησης και ανταλλαγής: Συνάντησης ανθρώπων κάθε ηλικίας, ανταλλαγής ιδεών με κοινό παρονομαστή τη δημιουργία. Έχω καταφέρει – και λέω έχω καταφέρει δουλειά και χρημάτων επιτρέποντος – να δω θεατρικές παραστάσεις που με άφησαν αμίλητη στη θέση μου (την παράσταση «Σαλό, 120 ημέρες στα Σόδομα», του Άρη Μπινιάρη την παρακολουθήσαμε στην Εναλλακτική Λυρική Σκηνή), παραστάσεις όπερας τόσο πληθωρικές όσο αρμόζει στο είδος, ομιλίες γυναικών που αλλάζουν τον κόσμο και τον φέρνουν επιτέλους στα μέτρα τους (το WOW Festival έχει φιλοξενηθεί 3 χρονιές στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταυρός Νιάρχος), εκθέσεις ζωγραφικής, παρουσιάσεις βιβλίων, ταινίες, συναυλίες… Έχω δει σχεδόν τα πάντα σε αυτόν τον χώρο, έναν χώρο που έχει κάνει σημαία του τον πολιτισμό και τη διάδοσή του.

Αλλά ακόμα κι όταν φτάνω ως εκεί για να κάτσω απλώς στο πράσινο, σκέφτομαι το προνόμιο να μοιράζομαι με άλλους ανθρώπους έναν τέτοιο χώρο. Ένα προνόμιο που έχει για συνώνυμο την τύχη του να απολαμβάνω ανάσες ζωής μέσα σε μια πόλη που έχει βάλει σε δεύτερη μοίρα τη ζωντάνια που απορρέει από τη συνύπαρξη.

Κι αυτό που απολαμβάνω ακόμα περισσότερο είναι οι παιδικές φωνές. Είναι τα παιδιά που τρέχουν και ξαπλώνουν ευχαριστημένα στα γρασίδια. Τα παιδιά στα ποδήλατά τους, που οδηγούν πάνω κάτω με την ανεμελιά να φωτίζεται στα πρόσωπά τους. Είναι τα παιδιά που μεγαλώνουν στην Αθήνα κι έχουν την απάντηση στην αντίληψη-καραμέλα, σε αυτή αυτή την ιδέα ότι τα παιδιά μεγαλώνουν πιο ελεύθερα στην επαρχία.

Η ελευθερία που προσφέρει το Πάρκο, είναι το δικαίωμά μας να συνυπάρχουμε – εμείς που αναπνέουμε μονάχα τσιμέντο και όχι ουρανό – αρμονικά, σαν σε όαση, με τη φύση και τον πολιτισμό σε μια πόλη που ύπουλα εγκαταλείπεται σε μια θεωρία που τη θέλει ασφυκτική και απρόσωπη.

Αυτό το καλοκαίρι που θα είναι ακόμα πιο ζεστό από το προηγούμενο, ας βρούμε τρόπους να αντέχουμε παρέα σε χώρους που προσφέρονται για να ξεχνάμε τη ζέστη και την πραγματικότητα που καθημερινά μας εγκλωβίζει και μας κλέβει τις μετρημένες πια ανάσες ζωής.

Ενημερωθείτε αναλυτικά για όλα τα προγράμματα – από ευεξία μέχρι τέχνη – που προσφέρει το Πάρκο στην επίσημη ιστοσελίδα του και εγγραφείτε στο newsletter για να το επισκέπτεστε συχνότερα.

Η πόλη είναι ο καμβάς ενός καλλιτέχνη με άπειρες φωνές και χρώματα. Κάθε καλλιτέχνης που χαρίζει στους δρόμους και τις πλατείες της πόλης του τη φωνή του, χαρίζει απλόχερα και ένα κομμάτι της τρυφερότητάς του. Άλλωστε, η τρυφερότητα, αυτή η τόσο απλή πράξη, είναι που φωτίζει μια γκρίζα καθημερινότητα ανάμεσα σε κορναρίσματα και εξαντλημένες φωνές. Η δημόσια τέχνη λοιπόν, αυτή που ανακαλύψαμε πρώτη φορά στα σπήλαια και στις τοιχογραφίες πολιτισμών όπως αυτός των Μάγια, έχει τον πρώτο λόγο όσον αφορά στην πολιτιστική μας συνείδηση. Εκπαιδευόμαστε σε καθημερινή βάση, σε κάθε γωνία που αξίζει να ζωγραφιστεί, συνομιλούμε με καλλιτέχνες που μας δίνουν τη φωνή τους, φωτογραφίζουμε και μοιραζόμαστε κάτι που μας άγγιξε, θεραπευόμαστε στιγμιαία αλλά αρκετά ώστε η μέρα να συμβαδίσει με τις αντοχές μας.

Ο Χρήστος Ρουμελιώτης λοιπόν, με το πληθωρικό καλλιτεχνικό βιογραφικό του, μου μίλησε για το πώς συμμετέχει και ο ίδιος στον καλλιτεχνικό διάλογο ανάμεσα στην πόλη και τους κατοίκους, αλλά μου τόνισε και πόση σημασία έχει αυτή η συνομιλία σε καιρούς που ξεχάσαμε να είμαστε αθώοι και να κοιτάζουμε γύρω και πέρα από τους εαυτούς μας.

Από πολύ μικρή ηλικία ξεκίνησε σε δημόσιους χώρους να εκφράζεται μέσω της ζωγραφικής. Έκανε γκράφιτι, ζωγράφιζε πρόσωπα και σχεδίαζε οτιδήποτε άλλο μπορούσε να εκφράσει με τα χρώματά του. Στη συνέχεια, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Τ.Ε Πάτρας και συνέχισε με το να εργαστεί για λίγο καιρό σε αρχιτεκτονικό γραφείο που αποτύπωναν αρχαίους ναούς και μνημεία σε όλη την Ελλάδα. Ασχολήθηκε με το θέατρο, τα σκηνικά, παραγωγές, ζωγραφική. Συμμετείχε σε εκθέσεις και ταυτόχρονα έχει ζωγραφίσει πάνω από 300 σχολεία σε όλη τη χώρα. Όσο για το τελευταίο, σημειώνει πως αποτελούν κι αυτές οι ζωγραφιές ένα είδος τέχνης που συνομιλεί με τον δημόσιο χώρο. «Αυτή η δράση όχι μόνο προσθέτει μια διαφορετική αίσθηση στα σχολεία, αλλά τα βλέπει να εντάσσονται στο κλίμα της πόλης κάτι που λειτουργεί ταυτόχρονα και για τους μικρούς αλλά και για τους μεγάλους. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει μία μορφή έκφρασης μέσα στην πόλη που να εκφράζει το σημείο που βρίσκεται, γιατί αντίστοιχα όπως στα σχολεία, έτσι και σε μια κεντρική πλατεία μπορεί μια ζωγραφιά να περνάει μηνύματα της καθημερινότητας αλλά και όσον αφορά σε θέματα ηθικής και αξιών, που έτσι να τα εντοπίζουμε και να μην τα αφήνουμε να χάνονται στην πάροδο του χρόνου».

«Πώς ορίζεις εσύ το έργο ενός καλλιτέχνη που αφήνει το αποτύπωμά του στον δημόσιο χώρο;», τον ρωτάω. Με διαβεβαιώνει πως η τέχνη είναι δίπλα μας για να μας επηρεάζει. Και συνεχίζει: «Η σκέψη ενός καλλιτέχνη γίνεται φωνή, αποτυπώνεται πάνω σε έναν τοίχο και γίνεται φωνή για άλλο το κόσμο. Ένας καλλιτέχνης βρίσκεται εκεί για να αποτυπώσει όσα δεν μπορεί να σκεφτεί κανείς, επειδή η καθημερινότητα και οι γρήγοροι ρυθμοί της δεν του αφήνουν περίσσιο μυαλό για έκφραση και ερμηνεία. Σε αυτό συνοψίζεται ο ρόλος του καλλιτέχνη».

Μιλήσαμε για την Αθήνα και τα χρώματα που απλώνονται στους δρόμους της. Για τον Χρήστο, η Αθήνα έχει κάνει καλλιτεχνικά άλματα τα τελευταία χρόνια και σχεδόν σε κάθε δρόμο της μπορούμε να βρούμε σε προσφορά και να απολαύσουμε ένα μικρό κομμάτι καλλιτεχνίας. Από μια τεράστια πρόσοψη πολυκατοικίας, μέχρι μια μικρή φράση σε ένα παγκάκι. Του αρέσουν όλα όσα βλέπει στους δρόμους της πόλης του και μάλιστα από το μικρότερο στο μεγαλύτερο σχέδιο, βρίσκει ότι υπάρχει μια σπουδή που ερμηνεύεται σε μέγεθος και έκφραση.

Θυμάται ότι ξεκίνησε την πορεία του στον χώρο των εικαστικών με το γκράφιτι. Ήταν η πρώτη δημόσια έκφραση των συναισθημάτων του. Ξεκίνησε με την προσωπική του υπογραφή και αργότερα ανέπτυξε έναν χαρακτήρα, μια ιστορία για την επιλογή του συγκεκριμένου καλλιτεχνικού ονόματος. Και σιγά σιγά, μου περιγράφει, πως αυτή η ιστορία εξελίσσεται και την καλλιεργείς και φτάνει στο σημείο όπου γίνεται καθαρά ζωγραφική.

Η τέχνη στους δρόμους της Αθήνας έχει πάψει να θεωρείται βανδαλισμός, έχει ξεπεράσει την ταμπέλα της γραφικότητας και αποτελεί έναν τρόπο έκφρασης και φυγής από την πραγματικότητα. Ο Χρήστος μου λέει πως η τέχνη είναι θεραπευτική και αναπόσπαστο κομμάτι της διαμόρφωσης της συμπεριφοράς μας σε έναν κόσμο που έχει ξεχάσει να χαμογελά και να μοιράζεται: «Αυτό που θα μπορούσαμε να πούμε είναι ότι η τέχνη γίνεται κομμάτι της καθημερινότητάς μας και πως αν δουλεύεις σε ένα γραφείο και από το παράθυρο σου βλέπεις ένα πρόσωπο κι ένα χαμόγελο ζωγραφισμένο πάνω του, αυτομάτως έχεις μια καλή ημέρα και αυτό μπορεί να σου αλλάξει ακόμα και όλη την εβδομάδα και να σου δώσει τη διάθεση να συνεχίσεις και να πεις μια «Καλημέρα» στον διπλανό σου». Αμέσως μου έρχεται στο μυαλό πως αντέχω την Πατησίων μέρα μεσημέρι σε ένα γεμάτο λεωφορείο, επειδή σηκώνω τα μάτια και βλέπω την τεράστια ζωγραφιά στην Πλατεία Αμερικής με γράμματα που σχηματίζουν έναν στίχο του ΛΕΞ: «Αυτή η πόλη είναι σπίτι μου απ’ άκρη σ’ άκρη».

Τον Χρήστο Ρουμελιώτη τον βρίσκουμε στο ατελιέ του στην Κυψέλη, μια περιοχή που έχει ανθίσει τα τελευταία χρόνια. Ζωγραφίζει και δημιουργεί καθημερινά, μελετώντας πολύ τα θέματα που τον ενδιαφέρουν από την αρχαία Ελλάδα, τη Βυζαντινή τέχνη, αλλά και τη σύγχρονη, πάντοτε μέσα από μια παιδικότητα, με την οποία θέλει να ποτίσει τη σημερινή ματιά των ανθρώπων που υστερεί και έτσι πλήττει μέσα στην ενηλικίωσή της. Ζωγραφίζει σε καμβάδες και κεραμικά και δεν ξεχνάει ποτέ το παιδί μέσα του, δηλαδή την ελπίδα του.

Βρείτε τον και αγοράστε τις γοργόνες του, στην Κυψέλη και στην οδό Κερκύρας 140.

Αλλά όταν είμαστε στην πόλη; Πώς θα ήταν δυνατή η εμπειρία της παραπάνω καθημερινότητας όταν όλα γύρω μας κινούνται τόσο γρήγορα; Το βουητό της πόλης είναι πάντα παρόν—σειρήνες, απορριμματοφόρα, ανυπόμονοι οδηγοί και άνθρωποι που αγωνίζονται για να προλάβουν. Μοιάζει αδύνατο.

Τι είναι το “slow living”;

“Slow living” ονομάζουμε την επανασύνδεσή μας με έναν τρόπο ζωής που είναι σε αρμονία με την ίδια τη φύση. Έχει να κάνει με το να είμαστε πλήρως παρόντες στη ζωή μας —συντονίζοντας το περιβάλλον μας, το σώμα μας και τους φυσικούς ρυθμούς του κόσμου. Πρόκειται για την απόρριψη της ιδέας ότι η ζωή πρέπει να είναι ένας συνεχής αγώνας, όπου η παραγωγικότητα είναι το απόλυτο μέτρο επιτυχίας.

Αντίθετα, απολαμβάνουμε τις ενδιάμεσες στιγμές, κινούμαστε με πρόθεση και εμπιστευόμαστε ότι όλα ξετυλίγονται στον χρόνο τους. Δεν είναι το να μην κάνεις τίποτα ή να ζεις χωρίς φιλοδοξίες. Έχει να κάνει με τη δημιουργία μιας ζωής που είναι ωραία από μέσα προς τα έξω. Το “slow living” είναι η τέχνη του να βρίσκεσαι εκεί που είσαι, είτε πρόκειται για μια ήσυχη ύπαιθρο είτε για έναν πολυσύχναστο δρόμο της πόλης, και να βρίσκεις την ομορφιά κάθε στιγμή.

Λοιπόν, πώς μπορείτε να εξασκηθείτε στην «αργή ζωή» στην πόλη;

Εκμεταλλευτείτε τον χρόνο μετακίνησης

Συχνά βλέπουμε τα λεωφορεία, τα τρένα, τα ταξί και τις μεταφορές ως μέρη του γρήγορου ρυθμού της ζωής στην πόλη. Αλλά ένα από τα οφέλη της ζωής σε μια πόλη είναι ότι έχουμε την επιλογή να αφήσουμε κάποιον άλλο να οδηγήσει. Ενώ πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν αυτές τις στιγμές για να κάνουν scroll down στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή να ενημερωθούν για μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ας αρχίσουμε να τις βλέπουμε ως μια ευκαιρία να επιβραδύνουμε. Μπορούμε να κλείσουμε τα μάτια μας και να πάρουμε μια βαθιά ανάσα, ή να κοιτάξουμε έξω από το παράθυρο και να παρατηρήσουμε την πόλη που ζει – τους ανθρώπους, τα κτίρια, τα δέντρα που κουνιούνται στον άνεμο.

Μπορούμε να ακούσουμε μουσική ή απλά να βυθιστούμε σους ήχους της ζωής που περνάει γύρω μας. Αυτές οι στιγμές ηρεμίας γειωνόμαστε, ακόμη και εν μέσω κίνησης. Η επιλογή να είστε επιβάτες και όχι οδηγοί γίνεται ένας απλός αλλά ισχυρός τρόπος για να βελτιώσετε την ποιότητα του χρόνου σας κατά τη διάρκεια της ημέρας σας.

Περπατήστε όταν μπορείτε

Το να περπατάτε με επίγνωση αντί να βιάζεστε σας βοηθά να γειωθείτε. Είτε κατεβαίνετε από το λεωφορείο μια στάση νωρίτερα, είτε ζητάτε από τον οδηγό της Uber να σας αφήσει λίγα τετράγωνα από το διαμέρισμά σας, ώστε να μπορέσετε να απολαύσετε μια επιπλέον αργή βόλτα στο σπίτι σας, η επιλογή να συνεχίσετε το περπάτημα στη μέρα σας αλλάζει το παιχνίδι. Και μην βιάζεστε απλώς. Να είστε πλήρως παρόντες. Νιώστε τα πόδια σας να πιέζουν τη γη, παρατηρήστε πώς σας στηρίζει, αισθανθείτε τον απαλό ρυθμό των χεριών σας να αιωρούνται και αφήστε την αργή κίνηση να μεταμορφώσει το πνεύμα σας.

Καθίστε σε ένα παγκάκι στο πάρκο

Έχετε παρατηρήσει ποτέ πώς οι πόλεις είναι διάσπαρτες με παγκάκια; Μερικά είναι κρυμμένα σε ήσυχες γωνιές, άλλα παρατάσσονται σε πολυσύχναστους δρόμους και μερικά φαίνεται να τοποθετούνται τυχαία, σαν να σκέφτηκε κάποιος απλώς, «αυτό θα ήταν ένα ωραίο μέρος για να καθίσετε». Και όμως, πόσο συχνά καθόμαστε στην πραγματικότητα;

Η παρουσία αυτών των πάγκων μας θυμίζει ότι μπορούμε να σταματήσουμε. Ότι κάπου, κάποιος σκέφτηκε ότι έπρεπε να αφιερώσετε μια στιγμή για να ξεκουραστείτε. Λοιπόν, γιατί όχι; Αντί να περνάτε βιαστικά, δοκιμάστε να κάνετε παύση. Καθίστε για λίγα λεπτά, νιώστε τον αέρα στο δέρμα σας, παρακολουθήστε τους ανθρώπους να περνούν.

Ίσως δεν επιλέξετε τον πάγκο, ίσως βρείτε ένα κομμάτι γρασίδι. Είτε έτσι είτε αλλιώς, δώστε στον εαυτό σας την άδεια να επιβραδύνει.

Καλλιεργήστε μερικά φυτά εσωτερικού χώρου

Υπάρχει ένα απόσπασμα ενός ποιήματος της Naomi Long Madgett που συνοψίζει το πώς πρέπει να καλλιεργούμε τα φυτά μας: «Πολλή ανάπτυξη καθυστερεί από την πολύ προσεκτική υποκίνηση, την πολύ πρόθυμη τρυφερότητα. Τα πράγματα που αγαπάμε πρέπει να μάθουμε να τα αφήνουμε ήσυχα». Αρχίστε να αντιμετωπίσετε τα φυτά σας ως σύμβολα αργής ζωής. Αναπτύσσονται με τον δικό τους ρυθμό, υπενθυμίζοντάς μας ότι η ζωή δεν χρειάζεται να επιβάλλεται. Το να τα παρακολουθείτε να ανθίζουν γίνεται ένας διαλογισμός από μόνος του — ένα μάθημα υπομονής, εμπιστοσύνης στους φυσικούς ρυθμούς της ζωής.

Παρακολουθήστε ένα μάθημα Yoga

Οι πόλεις είναι γεμάτες από στούντιο που προσφέρουν γιόγκα, διαλογισμό και αλλού είδους μεθόδους «αργής» γυμναστικής. Είναι χώροι σχεδιασμένοι για να μας βοηθήσουν να έχουμε πρόσβαση στη γαλήνη στις πολυάσχολες ζωές μας. Και αν δεν σας ενδιαφέρει η γυμναστική σαν τη γιόγκα, υπάρχει πάντα η επιλογή να επισκεφτείτε μια τοπική σάουνα ή σπα. Αφιερώνοντας έστω και μία ώρα για ηρεμία μέσα από τις κινήσεις σας, αυτή θα σας ακολουθεί όλη την εβδομάδα. Αυτά τα μαθήματα λειτουργούν ως υπενθυμίσεις ότι η βραδύτητα είναι κάτι που μπορούμε να καλλιεργήσουμε οπουδήποτε, ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει έξω.

Καθίστε σε ένα καφέ

Μια από τις πιο απλές χαρές στη ζωή είναι να καθόμαστε σε ένα καφέ. Υπάρχει κάτι στο να βρίσκεστε στο αγαπημένο σας μικρό γαλλικό καφέ μια βροχερή μέρα ή να απολαμβάνετε τον ήλιο ένα ζεστό απόγευμα στο τοπικό σας αρτοποιείο που σας θυμίζει τη γλυκύτητα της ζωής. Ακόμα κι αν έχετε μόνο 30 λεπτά, το να χαρίσετε αυτόν τον χρόνο για να γίνετε μέρος του κόσμου ενώ κάνετε ακόμα μια παύση μπορεί να είναι τόσο ισχυρό. Δεν χρειάζεται να βιαστείτε. Αφήστε τη στιγμή να μείνει!

Υπάρχει μια άρρητη σύνδεση που συμβαίνει όταν επιτρέπετε στον εαυτό σας να απολαύσει μια στιγμή ηρεμίας σε έναν πολυσύχναστο κόσμο. Συχνά βλέπουμε άλλους να κάνουν το ίδιο—απλώς να παίρνουν μια ανάσα, τα μάτια τους να χάνονται στις σελίδες ενός βιβλίου ή να κοιτάζουν το δρόμο. Μερικές φορές, οδηγεί σε απροσδόκητες συνδέσεις. Κάνουν μικρές ανταλλαγές με αγνώστους, μοιράζονται μια φευγαλέα αλλά όμορφη στιγμή ανθρωπιάς. Αυτές οι παύσεις, είναι υπενθυμίσεις ότι βρισκόμαστε όλοι μαζί σε αυτό, πλοηγούμαστε στον ίδιο κόσμο, αλλά βρίσκουμε χαρά στις ήσυχες γωνιές που δημιουργούμε.

Η «αργή ζωή» στην πόλη είναι να ζεις με πρόθεση

Η αργή ζωή δεν υπαγορεύεται από το περιβάλλον σας. Έχει να κάνει με το πώς ασχολείστε με τη ζωή, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεστε. Η πόλη, με όλη τη φασαρία της, μπορεί ακόμα να είναι ένα καταφύγιο για βραδύτητα, αν το επιτρέψετε. Υπάρχει μια τέχνη στο να βρίσκετε στιγμές γαλήνης μέσα στο χάος, ένας χορός ανάμεσα στη συνεχή κίνηση του κόσμου και την ακινησία μέσα σας. Η πόλη προσφέρει τόσα πολλά για τα οποία πρέπει να είμαστε ευγνώμονες. Είναι γεμάτη με ιστορίες, ζωντανούς χαρακτήρες και ατελείωτες ευκαιρίες για να επιβραδύνετε αν ξέρετε πού να κοιτάξετε.

Δεν χρειάζεστε ένα καταφύγιο στην ύπαιθρο για να συνδεθείτε με τη γη. Μπορείτε να συνδεθείτε εδώ, στην καρδιά της Αθήνας. Αναρωτηθείτε λοιπόν: Πώς μπορώ να επιβραδύνω σήμερα, εδώ; Δεν χρειάζεται να είναι μια μεγάλη χειρονομία. Ίσως είναι μια βόλτα, μια στιγμή παύσης στο αγαπημένο σας καφέ ή απλά να επιλέξετε να είστε πλήρως παρόντες όπου κι αν βρίσκεστε.

Το “slow living” δεν έχει να κάνει με την εξάλειψη ό,τι είναι γρήγορο. Έχει να κάνει με την επιλογή να ζείτε με πρόθεση, να απολαμβάνετε τις στιγμές που έχουν σημασία και να δημιουργείτε χώρο για ό,τι σας φέρνει χαρά.

Πηγή: The Slow Year

Τι είναι όμως και πώς μπορούν να κάνουν καλύτερες τις πυκνοκατοικημένες μητροπόλεις μας;

Τι είναι τα μικροδάση και γιατί τα χρειαζόμαστε;

Περισσότερα από 420 εκατομμύρια εκτάρια δάσους έχουν χαθεί για άλλες χρήσεις από το 1990, σύμφωνα με την Έκθεση του ΟΗΕ για την κατάσταση των δασών το 2020. Με περισσότερο από το 85% του παγκόσμιου πληθυσμού να ζει σε αστικές περιοχές, τα μικροδάση στις πόλεις προσφέρουν μια ουσιαστική ευκαιρία για την καταπολέμηση της αποψίλωσης των δασών.

Η τεχνική του δάσους Miyawaki, που εφευρέθηκε από τον Ιάπωνα βοτανολόγο και ειδικό στην οικολογία των φυτών, καθηγητή Akira Miyawaki τη δεκαετία του 1970, είναι η έμπνευση για τα μικροδάση παγκοσμίως. Αυτά τα ποικίλα, οργανικά μικρά δάση μπορούν να δημιουργηθούν σε τοποθεσίες μικρότερες των εννέα τετραγωνικών μέτρων και να χρησιμοποιούν μόνο αυτόχθονα είδη που διαφορετικά θα αναπτυσσόταν φυσικά στην περιοχή φύτευσης. Αναπτύσσονται έως και 10 φορές πιο γρήγορα από τα δάση μονοκαλλιέργειας, σε μόλις δύο έως τρεις δεκαετίες.

Η ΜΚΟ Earthwatch Europe έχει φυτέψει 285 μικροσκοπικά δάση από το 2022. Τα οικόπεδά τους, που αποτελούνται από 600 δέντρα, μπορούν να προσελκύσουν περισσότερα από 500 είδη ζώων και φυτών μέσα στα πρώτα τρία χρόνια. Οι τοποθεσίες περιλαμβάνουν αθλητικό γήπεδο και πάρκο στο Haringey, στο Βόρειο Λονδίνο.

Εν τω μεταξύ, το “SUGi”, ένα πρόγραμμα δενδροφύτευσης που στοχεύει στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας και την επανεισαγωγή ιθαγενών ειδών, έχει δημιουργήσει 230 «δάση τσέπης» σε 52 πόλεις σε όλο τον κόσμο, από την Τουλούζη της Γαλλίας έως τον Άγιο Γεώργιο στη Ρουμανία και τη Μαδρίτη της Ισπανίας.

Πώς τα μικροδάση ωφελούν το περιβάλλον;

Σε μολυσμένες αστικές περιοχές, τα μικροδάση μπορούν να βοηθήσουν στην αποκατάσταση της ποιότητας του εδάφους, του νερού και του αέρα, σύμφωνα με το Woodland Trust. Το μικρό τους μέγεθος επιτρέπει τη φυτεία σε σχετικά περιορισμένο αστικό χώρο, συχνά εκμεταλλευόμενοι αχρησιμοποίητους χώρους όπως σχολικές παιδικές χαρές, νεκροταφεία και κοντά σε σταθμούς του μετρό.

Μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη μείωση των επιπτώσεων των έντονων βροχοπτώσεων και να διατηρήσουν τις πόλεις πιο δροσερές.

Τα μικροδάση μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερους οικοτόπους για την άγρια ​​ζωή στις πόλεις, όπως τα κοτσύφια ή οι σκαντζόχοιροι. Όταν φυτεύονται σε ξεχωριστά στρώματα, μπορούν επίσης να αναπτύξουν φυτικές κοινότητες μικρότερων θάμνων και βοτάνων, που επιτρέπουν στα μικροδάση να γίνουν αυτοσυντηρούμενα μετά από μόλις τρία έως πέντε χρόνια ανάπτυξης.

«Τα δάση της τσέπης μας προσφέρουν αναρίθμητα οφέλη», λέει η Elise Van Middelem, Ιδρύτρια και Διευθύνουσα Σύμβουλος της SUGi. «Ίσως το πιο σημαντικό είναι ότι μπορούν να υποστηρίξουν τη θετική ευημερία των κοινοτήτων. Από ψυχολογική άποψη, η αλληλεπίδραση με τη φύση μειώνει το σωματικό στρες και μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα ψυχικής κακής υγείας, συμπεριλαμβανομένου του άγχους ή της κατάθλιψης. Ακόμα, γίνονται μαγνήτες για ανθρώπινη σύνδεση. Οι άνθρωποι αναπαύονται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή το επισκέπτονται για να διαβάσουν ένα βιβλίο, άλλες φορές το δάσος γίνεται χώρος χορού, μάθησης, συζήτησης και αναψυχής. Αυτοσυντηρούνται μέσα σε 2-3 χρόνια από οικολογική άποψη, αλλά σε πολύ βαθύτερο επίπεδο, τα μέλη της κοινότητας γίνονται διαχειριστές της ίδιας της γης».

Και προσθέτει: «Επηρεάζουν επίσης θετικά τα παιδιά και τους νέους. 140 από τα δάση τσέπης φυτεύτηκαν σε σχολεία μαζί με σχεδόν 80.000 παιδιά. Η φύτευση δασών τσέπης παρέχει στα παιδιά μια μοναδική ευκαιρία να ασχοληθούν με τη φύση και να δουν ότι οι ενέργειές τους μπορούν να έχουν απτά περιβαλλοντικά αποτελέσματα. Η ενασχόληση της επόμενης γενιάς με τη φύση είναι κρίσιμης σημασίας, γιατί για να θέλουμε να προστατεύσουμε και να φροντίσουμε τη φύση, πρέπει να νιώσουμε μια σύνδεση μαζί της».

Ποιες είναι οι προκλήσεις της φύτευσης σε αστικές περιοχές;

Παρά τα οφέλη των αστικών μικροδασών, υπάρχουν επίσης ζητήματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη στις πόλεις. Η έκθεση σε ρύπους, οι υψηλές θερμοκρασίες και η ξηρασία μπορεί να αποτρέψει τη βαθιά ανάπτυξη των ριζών και να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης ασθενειών, σύμφωνα με την Cities4Forests, μια παγκόσμια συμμαχία που υποστηρίζει τη φύση στις πόλεις.

Η Van Middelem υπογραμμίζει επίσης την πρόκληση της απόκτησης υποστήριξης των κοινοτήτων για την ανάπτυξη μικροδασών: «Είναι απαραίτητο να εμπλακούν αποτελεσματικά οι ενδιαφερόμενοι στην κοινότητα και να γίνει η αγορά από τους κατοίκους. Ένα δάσος τσέπης δεν μπορεί να φυτευτεί χωρίς την έγκρισή τους», λέει. «Ωστόσο, καμία από αυτές τις προκλήσεις δεν είναι ανυπέρβλητη».

Όλα αυτά είναι ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη – αλλά με την πάροδο του χρόνου, τα μικροδάση θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση της ρύπανσης στις πόλεις καθώς και να τις κάνουν πιο ευχάριστα μέρη για να ζεις.

Πηγή: Euro News / Κεντρική φωτογραφία: Sugi

Αν και η Guernica δεν ήταν η πρώτη στρατηγικά ασήμαντη, μη πολεμική πόλη που έγινε ποτέ στόχος αεροπορικών βομβαρδισμών, η καταστροφή της από τη Ναζιστική Λεγεώνα Κόνδορων, σε συνεργασία με τους Ισπανούς Εθνικιστές υπό τη διοίκηση του στρατηγού Francisco Franco, δεν άφησε καμία αμφιβολία ότι η φύση του πολέμου είχε αλλάξει αμετάκλητα. Ακόμη και σήμερα, η απλή αναφορά της Guernica προκαλεί οργή και φρίκη, σε μεγάλο βαθμό λόγω της πίνακα του Pablo Picasso.

Ο Picasso είχε κληθεί από την εξόριστη Ρεπουμπλικανική κυβέρνηση να δημιουργήσει μια τοιχογραφία για το Ισπανικό Περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση του 1937, που πραγματοποιήθηκε εκείνη τη χρονιά στο Παρίσι. Τα πρώτα σκίτσα του Picasso για την τοιχογραφία φαίνεται να έχουν σχεδιαστεί σε άρνηση, ή ίσως σε πείσμα, του εμφυλίου πολέμου που μαινόταν τότε. Μετά τον βομβαρδισμό της Guernica στις 26 Απριλίου, ωστόσο, ο Picasso άλλαξε απότομα ταχύτητα και άρχισε να εργάζεται σε ένα ριζικά διαφορετικό είδος ζωγραφικής.

Αρκετές από τις πιο εξέχουσες φιγούρες στον πίνακα – ο ταύρος και το πληγωμένο άλογο, σίγουρα, αλλά και το πουλί που βρίσκεται στο τραπέζι ανάμεσά τους και η γυναίκα που κρατά ένα κερί για να φωτίσει τη σκηνή μπροστά της – ανακαλούν χαρακτήρες από τη μεγάλη και πυκνά δουλεμένη χάραξη του 1935, γνωστή ως “The Minotauromachy”, με τους αντικρουόμενους συνειρμούς και τις υποδείξεις της θυσίας. Ίσως ο Picasso θεώρησε ότι αυτές οι αναφορές ήταν κατάλληλες στο πλαίσιο ενός εμφυλίου πολέμου.

Στα χρόνια μετά τη ζωγραφική της, η Guernica συχνά θεωρείται ότι ξεπερνά την ιδιαιτερότητα του βομβαρδισμού της βασκικής πόλης, ως γενική καταδίκη των φρικαλεοτήτων του πολέμου. Το γεγονός ότι η τοιχογραφία στάλθηκε από το Παρίσι στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και τελικά έφτασε στην Ισπανία μόλις το 1981, μετά τον θάνατο του Φράνκο και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, έχει αναμφίβολα συνεισφέρει σε αυτή την «οικουμενοποίηση» του έργου.

Στις μέρες μας η Guernica θεωρείται μέρος της ιστορίας. Η έλλειψη χρώματος ενισχύει τη λειτουργία του πίνακα ως ντοκιμαντέρ. Σαν μια φωτογραφία που θα έδειχνε ένα ιστορικό γεγονός όσο πιο ωμά και αντικειμενικά γίνεται.

Η Guernica παραμένει επίκαιρη σήμερα, ακόμη και πολλά χρόνια μετά το τέλος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Χρησιμοποιήθηκε σε πολλές άλλες συγκρούσεις, ως υπενθύμιση ότι τέτοια βάσανα εναντίον αθώων δεν πρέπει ποτέ να δικαιολογούνται. Ο ζωώδης χαρακτήρας της σκηνής και οι φιγούρες της μας θυμίζουν επίσης ότι ο πόλεμος είναι πάνω από όλα μια απανθρωποποίηση. Είναι ένα μήνυμα για τον πόλεμο και τη βία γενικότερα. Συχνά θεωρείται σύμβολο του παγκόσμιου πόνου και δείχνει ότι ακόμα κι αν είμαστε αμέτοχοι, όλοι έχουν καθήκον να διαμαρτυρηθούν ενάντια στη βία.

Πηγή: The Washington Post

Η ανακάλυψη είναι μέρος μιας ανασκαφής στην περιοχή IX (9) της θαμμένης πόλης που έχει αποκαλύψει μια πληθώρα αρχαίων κτιρίων και τεχνουργημάτων, όπως ένα αρτοποιείο, ένα ανακαινισμένο σπίτι και δωμάτια διακοσμημένα με περίτεχνα σχέδια.

Στην Πομπηία ζούσαν περίπου 20.000 άνθρωποι όταν θάφτηκε κάτω από τέφρα και ηφαιστειακό γυαλί κατά την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ.. Η τελευταία ανακάλυψη προσθέτει περισσότερες λεπτομέρειες στην εικόνα του πώς ήταν η ζωή στην πόλη πριν από την καταστροφή. Τα πτώματα βρέθηκαν σε ένα μικρό υπνοδωμάτιο που χρησιμοποιούταν ως προσωρινός χώρος ύπνου, ενώ το μεγάλο σπίτι βρισκόταν υπό ανακαίνιση, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους που έκαναν την ανακάλυψη.

Η γυναίκα βρέθηκε στο κρεβάτι. Στα χέρια της κρατούσε μια μικρή κρύπτη από χρυσά, ασημένια και χάλκινα νομίσματα, καθώς και χρυσά και μαργαριταρένια σκουλαρίκια. «Το δωμάτιο επιλέχθηκε ως καταφύγιο από τα δύο άτομα, ενώ περίμεναν το τέλος της πτώσης της ελαφρόπετρας που σταδιακά γέμιζε τους ανοιχτούς χώρους για ώρες στο υπόλοιπο σπίτι», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους οι αρχαιολόγοι. Επειδή η πόρτα ήταν κλειστή, το δωμάτιο παρέμεινε απαλλαγμένο από ελαφρόπετρα, αλλά το ζευγάρι εγκλωβίστηκε μέσα. «Παγιδευμένοι στο στενόχωρο δωμάτιο, ο θάνατός τους προκλήθηκε από το πυροκλαστικό κύμα που τους έθαψε», είπαν οι αρχαιολόγοι.

Το δωμάτιο, το οποίο περιείχε ένα ξύλινο κρεβάτι, σκαμνί, μπαούλο και μαρμάρινο τραπέζι, ήταν κοντά στο δωμάτιο Blue Shrine, το οποίο ανακαλύφθηκε τον Ιούνιο, και δίπλα στο μεγάλο σαλόνι που είναι διακοσμημένο με τοιχογραφίες. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν επίσης χάλκινα, γυάλινα και κεραμικά αντικείμενα ακόμα στη θέση τους στο τραπέζι. Στο πάτωμα βρέθηκε ένα μεγάλο χάλκινο καντηλόπημα.

«Η ευκαιρία να αναλύσουμε τα ανεκτίμητα ανθρωπολογικά δεδομένα σχετικά με τα δύο θύματα που βρέθηκαν μέσα στο αρχαιολογικό πλαίσιο που σημάδεψε το τραγικό τους τέλος, μας επιτρέπει να ανακτήσουμε σημαντικό όγκο πληροφοριών για την καθημερινή ζωή των αρχαίων Πομπηίων και τις μικροϊστορίες ορισμένων τους, με ακριβή και έγκαιρη τεκμηρίωση, επιβεβαιώνοντας τη μοναδικότητα της επικράτειας του Βεζούβιου», δήλωσε ο διευθυντής του πάρκου, Gabriel Zuchtriegel.

Περιέγραψε τις ανασκαφές ως «ένα έργο στο οποίο αρχαιολόγοι, ανθρωπολόγοι και ηφαιστειολόγοι συνεργάζονται για να ανασυνθέσουν τις τελευταίες στιγμές της ζωής ανδρών, γυναικών και παιδιών που χάθηκαν κατά τη διάρκεια μιας από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές της αρχαιότητας».

Οι τρέχουσες ανασκαφές στην περιοχή IX ξεκίνησαν αρχικά για να αποτρέψουν την κατάρρευση της εξωτερικής περιμέτρου του χώρου. Παρείχαν μερικές από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις που έγιναν ποτέ στην αρχαία πόλη.

Πηγή: CNN

Μια πρόσφατη μελέτη στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας έδειξε ότι πάρκα με δέντρα και, σε μικρότερο βαθμό, η κάλυψη του εδάφους από χορτάρι, μείωσαν τις τοπικές επιφανειακές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας έως και 6 βαθμούς Κελσίου κατά τη διάρκεια ακραίων καλοκαιρινών συνθηκών ζέστης. Περαιτέρω στην ενδοχώρα, οι προαστιακές αυλές και οι κήποι μπορούν να μειώσουν τις τοπικές επιφανειακές θερμοκρασίες έως και 5 βαθμούς.

Σε αρκετά μικρή κλίμακα, της τάξης των δεκάδων τετραγωνικών μέτρων, τα δέντρα μείωσαν τις επιφανειακές θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας δύο φορές περισσότερο από την κάλυψη του γρασιδιού. Όμως το γρασίδι και άλλα μικρά, χαμηλά φυτά, αναπτύσσονται σχετικά γρήγορα, σε σύγκριση με τα δέντρα.

Οι πόλεις θα πρέπει να υιοθετήσουν βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες στρατηγικές για να ανταποκριθούν στην ακραία ζέστη, συμπεριλαμβανομένης της αντικατάστασης πλακόστρωτων και αδιαπέραστων επιφανειών με γρασίδι και χλοοτάπητα και της αύξησης των δενδροφυτεύσεων.

Ενίσχυση του εφέ ψύξης

Επιπλέον, κατά τη διαχείριση μικρών χώρων πρασίνου, οι πολεοδόμοι και οι δασολόγοι μπορούν να επιλέξουν είδη δέντρων με βάση την ικανότητά τους να ψύχουν το περιβάλλον. Οι χώροι πρασίνου με μεγάλη ποικιλία ειδών δέντρων έχουν μεγαλύτερη δροσιά την άνοιξη, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Έχουν επίσης μεγαλύτερη μέγιστη πτώση της θερμοκρασίας το καλοκαίρι, σε σύγκριση με χώρους που είναι λιγότερο διαφορετικοί.

Για παράδειγμα, είδη δέντρων με μεγάλα φύλλα και υψηλούς ρυθμούς διαπνοής, δηλαδή την εξάτμιση του νερού από τα φύλλα τους, θα μπορούσαν να προσφέρουν περισσότερη ψύξη.

Η δομή του πράσινου χώρου μπορεί επίσης να επηρεάσει την απόδοση ψύξης του. Το καλοκαίρι, μια κοινότητα φυτών με πολλαπλά στρώματα δέντρων, θάμνων και βοτάνων μπορεί να μειώσει περαιτέρω τη θερμοκρασία του αέρα κατά 1 βαθμό μια ηλιόλουστη ημέρα και κατά 0,5 βαθμό μια συννεφιασμένη μέρα, σε σύγκριση με μια περιοχή που κυριαρχείται μόνο από ψηλά δέντρα.

Ομάδες δέντρων

Η διάταξη των χώρων πρασίνου, η χωρική τους διαμόρφωση, είναι ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να ενδιαφέρει τους πολεοδόμους όταν σκέφτονται την ικανότητα προσφοράς ψύξης από τους μικρούς χώρους πρασίνου. Όταν οι χώροι πρασίνου είναι πολύ κατακερματισμένοι, χωρισμένοι δηλαδή σε μικρότερα κομμάτια, απλώνονται περισσότερο μεταξύ τους ή είναι άνισα κατανεμημένοι, η συνεισφορά τους στην ψύξη είναι μικρότερη.

Συνολικά, τα δέντρα έχουν συνήθως ισχυρότερη επίδραση στην ψύξη από το γρασίδι. Η φύτευση δέντρων σε ομάδες, όχι μεμονωμένα ή σε γραμμές, συνιστάται για τη ρύθμιση του μικροκλίματος (τοπικές κλιματικές συνθήκες κοντά στην επιφάνεια της Γης).

Είναι γεγονός, ότι οι μικροί χώροι πρασίνου μπορούν να προσφέρουν καλοκαιρινή δροσιά στις πόλεις. Ακόμα, οι πόλεις μπορούν να μάθουν να διαχειρίζονται καλύτερα τη διαμόρφωση των μικρών χώρων πρασίνου για να λάβουν περισσότερα οφέλη ψύξης και να ελαχιστοποιήσουν τη μεγάλη ζέστη.

Με πληροφορίες από το διαδίκτυο.