Ωστόσο, αυτές οι μικρές στιγμές συσσωρεύονται. Ένα συσκευασμένο σνακ εδώ, ξαναζεσταμένα φαγητά εκεί, η ρουτίνα περιποίησης πριν τον ύπνο. Αυτά τα φαινομενικά ασήμαντα κομμάτια της ημέρας επηρεάζουν την υγεία μας με τρόπους που εύκολα παραβλέπουμε. Μια νέα μελέτη εστιάζει στο πόσο γρήγορα αυτές οι εκθέσεις προστίθενται — αλλά και πόσο άμεσα αλλάζουν όταν τροποποιούμε τις συνήθειές μας.

Στο πλαίσιο της μελέτης PERTH, οι ερευνητές ακολούθησαν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση. Αρχικά μέτρησαν τα βασικά επίπεδα έκθεσης σε περισσότερους από 200 ενήλικες και διαπίστωσαν κάτι ανησυχητικό: όλοι ανεξαιρέτως είχαν ανιχνεύσιμα επίπεδα χημικών που σχετίζονται με το πλαστικό στο σώμα τους, κυρίως φθαλικές ενώσεις και δισφαινόλες. Αυτές οι ουσίες συνδέονται συχνά με συσκευασίες τροφίμων, μαγειρικά σκεύη και προϊόντα προσωπικής φροντίδας.

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε μια μικρότερη τυχαιοποιημένη δοκιμή. Για μία εβδομάδα, οι συμμετέχοντες αντικατέστησαν τις συνήθεις επιλογές τους με εναλλακτικές που περιείχαν λιγότερο πλαστικό. Αυτό σήμαινε τρόφιμα με ελάχιστη επαφή με πλαστικό από την παραγωγή ως τη συσκευασία, αλλαγές στα μαγειρικά σκεύη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στα προϊόντα προσωπικής υγιεινής. Σημαντικό είναι ότι η πρόσληψη θερμίδων παρέμεινε ίδια — δεν επρόκειτο για «δίαιτα» με τη συμβατική έννοια.

Εντυπωσιακή πτώση χημικών μέσα σε επτά ημέρες

Στο τέλος των επτά ημερών, τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: ορισμένες φθαλικές ενώσεις μειώθηκαν πάνω από 40%, ενώ οι δισφαινόλες όπως BPA και BPS έπεσαν κατά περισσότερο από 50% σε κάποιες ομάδες. Οι μεγαλύτερες αλλαγές προέκυψαν από την αντικατάσταση πηγών και συσκευασιών τροφίμων — όχι απλώς από την αλλαγή ενός μόνο προϊόντος.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα δεν είναι μόνο ότι η έκθεση σε πλαστικό είναι διαδεδομένη, αλλά το πόσο γρήγορα το σώμα ανταποκρίνεται στις αλλαγές. Πολλά από αυτά τα χημικά έχουν σχετικά σύντομο χρόνο παραμονής στον οργανισμό, πράγμα που σημαίνει ότι αποβάλλονται και συσσωρεύονται συνεχώς ανάλογα με την καθημερινή μας έκθεση.

Τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα και συσκευασμένα τρόφιμα δεν συνδέονταν απλώς με αυξημένη έκθεση — αποτελούσαν έναν από τους πιο σταθερούς παράγοντες κινδύνου. Ακόμη και «υγιεινές» επιλογές όπως φρούτα ή λαχανικά εμφάνιζαν υψηλότερα επίπεδα χημικών όταν ήταν τυλιγμένα ή αποθηκευμένα σε πλαστικό συγκριτικά με λιγότερο συσκευασμένες εκδοχές.

Συμβουλές για εύκολες αλλαγές στην καθημερινότητα

Η ιδέα του «χωρίς BPA» περιπλέκεται επίσης: πολλά προϊόντα πλέον χρησιμοποιούν εναλλακτικές όπως το BPS, αλλά φαίνεται πως αυτές οι ουσίες συμπεριφέρονται παρόμοια στον οργανισμό. Συνεπώς, η λύση δεν είναι απλώς να αντικαταστήσουμε ένα είδος πλαστικού με άλλο, αλλά να μειώσουμε συνολικά την επαφή όπου αυτό είναι εφικτό.

Το ενθαρρυντικό είναι ότι οι αλλαγές που αξίζει να κάνουμε είναι εφαρμόσιμες στην πράξη. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη δεν απέφυγαν εντελώς το πλαστικό — απλώς περιόρισαν τις πιο σταθερές πηγές έκθεσης.

Στην καθημερινότητα, αυτό ξεκινά κυρίως από το φαγητό: επιλέξτε λιγότερο συσκευασμένες τροφές, αποφύγετε κονσερβοποιημένα προϊόντα όταν γίνεται και αποθηκεύστε τα περισσεύματα σε γυάλινα δοχεία αντί για πλαστικά. Δεν χρειάζεται να γίνουν όλα μαζί· ακόμη και μία-δύο αλλαγές έχουν αθροιστική επίδραση επειδή η έκθεση επαναλαμβάνεται διαρκώς.

Οι συνήθειες στην κουζίνα παίζουν επίσης μεγάλο ρόλο: το ζέσταμα φαγητού σε πλαστικό, η χρήση παλιών δοχείων ή η συχνή χρήση πλαστικών εργαλείων αυξάνουν μικρές αλλά σταθερές δόσεις έκθεσης. Η αντικατάστασή τους απαιτεί ελάχιστο κόπο. Τα προϊόντα προσωπικής φροντίδας αποτελούν έναν δευτερεύοντα αλλά υπαρκτό παράγοντα — στη μελέτη παρατηρήθηκε πτώση συγκεκριμένων φθαλικών ενώσεων μόνο από τη χρήση σαπουνιού σε μπάρα αντί για αφρόλουτρο ή άλλες χαμηλής-πλαστικού επιλογές.

Συμπέρασμα: Μικρές αλλαγές, μεγάλη διαφορά

Η πλήρης αποφυγή του πλαστικού είναι σχεδόν αδύνατη. Οι συμμετέχοντες στη μελέτη συνέχισαν να ζουν φυσιολογικά — η διαφορά προέκυψε από τον περιορισμό των πιο συχνών πηγών έκθεσης και όχι από την εξάλειψη κάθε πιθανού παράγοντα. Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα κατάφεραν να μειώσουν τα επίπεδα των χημικών έως 50%.

Μασήστε τσίχλα με πλαστικά. Αγοράστε ένα σνακ τυλιγμένο σε πλαστικό και λάβετε μια απόδειξη τυπωμένη σε χαρτί με πλαστική επίστρωση. Επιστρέφοντας σπίτι, βγάζετε το φαγητό από τη συσκευασία του, το μαγειρεύετε με πλαστικά σκεύη, αποθηκεύετε τα περισσεύματα σε πλαστικά δοχεία και καθαρίζετε με απορρυπαντικά που περιέχουν και αυτά πλαστικά – όλα μέσα σε πλαστικές φιάλες. Βουρτσίζετε τα δόντια σας με μια πλαστική οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα με προσμίξεις πλαστικού. Και στο τέλος της ημέρας, ξανά στο κρεβάτι.

Ο κατάλογος των τρόπων με τους οποίους η ανθρωπότητα οδηγείται στην αυτοκαταστροφή είναι μακρύς και διαρκώς αυξανόμενος, αλλά το ντοκιμαντέρ The Plastic Detox έρχεται να τονίσει ότι η αλόγιστη χρήση των παραγόμενων από πετροχημικά πλαστικών πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά. Εστιάζει ιδιαίτερα σε μία συνέπεια των μικροπλαστικών – των απειροελάχιστων σωματιδίων που εισέρχονται στο σώμα μας αφού αποκολληθούν από την επιφάνεια του πλαστικού: τη διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος. Αυτοί οι μικροσκοπικοί εισβολείς διαταράσσουν τις ορμόνες μας και συμβάλλουν σε ποικίλα προβλήματα υγείας, όπως η υπογονιμότητα.

Αυτό είναι και το βασικό θέμα της πρωταγωνίστριας του ντοκιμαντέρ, της επιδημιολόγου Shanna Swan, η οποία στο βιβλίο της “Count Down” (2021) υποστηρίζει ότι τα χημικά των πλαστικών αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων. (Το ντοκιμαντέρ δεν εμβαθύνει στη διαμάχη σχετικά με τη δυσκολία μέτρησης της πραγματικής επικινδυνότητας των μικροπλαστικών, καθώς κάποιες έρευνες έχουν δώσει υπερβολικά νούμερα.)

Η δράση της Shanna Swan και τα ζευγάρια

Η Swan, δυναμική γιαγιά έξι εγγονιών και προγιαγιά ενός πολύτιμου μικρού, μας «κερδίζει» με ένα πείραμα που θυμίζει reality show. Επισκέπτεται τη Φλόριντα, την Καλιφόρνια και το Άινταχο, όπου βρίσκει έξι ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί και τους προκαλεί να ζήσουν για τρεις μήνες περιορίζοντας δραματικά την έκθεσή τους στα πλαστικά.

Όπως μια “Queer Eye” που προσφέρει γυάλινα μπουκάλια αντί για καλύτερα τζιν ή μια Μαρί Κόντο που φέρνει χαρά αντικαθιστώντας τις πλαστικές σπάτουλες με ξύλινες, ή ακόμα σαν μια Supernanny που έρχεται… χρόνια πριν γεννηθεί το παιδί σας για να βοηθήσει, η Swan ανατρέπει τις καθημερινές συνήθειες των συμμετεχόντων. Τα ντουλάπια αναστατώνονται. Οι επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ μετατρέπονται σε προειδοποιήσεις για τον όγκο των βλαβερών προϊόντων στα ράφια.

Τα ζευγάρια, που προσπαθούν μάταια να αποκτήσουν παιδί για χρονικό διάστημα από 22 μήνες έως 10 χρόνια, μιλούν συγκινητικά για τη θλίψη τους να παραμένουν άτεκνα. Οι σύντροφοι αισθάνονται ανήμποροι να κάνουν ευτυχισμένο τον άνθρωπο που αγαπούν, καθώς οι Γιορτές της Μητέρας ή του Πατέρα περνούν απαρατήρητες και οι οικογενειακές ή φιλικές συγκεντρώσεις γίνονται υπενθυμίσεις της άπιαστης χαράς της γονεϊκότητας.

Το παγκόσμιο πρόβλημα των πλαστικών

Αν και οι προσωπικές ιστορίες είναι συγκινητικές, λειτουργούν ως αφετηρία για το ευρύτερο θέμα του The Plastic Detox. Το ντοκιμαντέρ εγκαταλείπει συχνά το πείραμα για να εξηγήσει τον μηχανισμό ενός προβλήματος τόσο τρομακτικού όσο και εξοργιστικού: το μέγεθός του φαίνεται αδύνατον να αντιμετωπιστεί.

Παρουσιάζεται σύντομα η ιστορία των πλαστικών: πώς έγιναν πιο προβληματικά όταν ανακαλύφθηκε ότι μπορούν να παραχθούν φθηνά από ορυκτά καύσιμα, πόσο πανταχού παρόντα είναι σήμερα, αλλά και πώς η ρύπανση από την παραγωγή και τη διάθεσή τους αποτελεί περιβαλλοντική καταστροφή – ακόμη και πριν καν ληφθούν υπόψη τα μικροπλαστικά.

Αποκαλύπτεται πώς οι πετροχημικές εταιρείες δημιούργησαν μύθους περί εύκολης ανακύκλωσης των πλαστικών, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν την ισχύ και τον πλούτο τους για να επηρεάζουν κυβερνήσεις. Ένα εντυπωσιακό αρχειακό στιγμιότυπο από ακρόαση της Γερουσίας στις ΗΠΑ το 2011, δείχνει τον John Kerry να πιέζει εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA) να παραδεχτεί ότι τα στοιχεία τους για την τοξικότητα των πλαστικών προέρχονται από τις ίδιες τις κατασκευάστριες εταιρείες.

Γίνονται συγκρίσεις με ζητήματα όπως η αμόλυβδη βενζίνη ή ο καπνός, όπου αναγνωρίστηκε η βλάβη κι ελήφθησαν μέτρα – όμως στην περίπτωση των πλαστικών, δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα επαρκές για τον περιορισμό της ζημιάς.

Η παγκόσμια πρόκληση και η ελπίδα αλλαγής

Όχι όλα όσα παρουσιάζονται μεταφέρονται αυτούσια στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφού οι ΗΠΑ έχουν ιδιαίτερα χαλαρούς κανονισμούς – αν και αυτό τονίζει πως οι αυστηρότερες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις αποτελούν προνόμιο της συμμετοχής στην ΕΕ. Παρόλα αυτά, το κάλεσμα δράσης του The Plastic Detox είναι παγκόσμιο.

Το ντοκιμαντέρ υποστηρίζει ένθερμα ανεξάρτητους παραγωγούς που δημιουργούν βιολογικά προϊόντα χωρίς πλαστικό στους κλάδους μόδας, ομορφιάς και ειδών σπιτιού και εξυμνεί τους ακτιβιστές στη Λουιζιάνα που εμπόδισαν την κατασκευή ενός εργοστασίου χημικών δισεκατομμυρίων δολαρίων δίπλα στα σπίτια τους. Η διάγνωση είναι ξεκάθαρη: η βαθύτερη αιτία του προβλήματος είναι η επιδίωξη αέναου κέρδους.

Μετά από όλη αυτή τη ζοφερή ανάλυση, οι τελικές επισκέψεις της Swan στα έξι ζευγάρια προσφέρουν δάκρυα χαράς: το μικρό αυτό πείραμα είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα – κάποια πέρα από το αν πέτυχαν εγκυμοσύνη ή όχι. Μένει όμως το ερώτημα: αλλάζουν στ’ αλήθεια τρόπο ζωής όσοι βλέπουν τέτοιες ταινίες; Το The Plastic Detox είναι σαφές: πρέπει πραγματικά να αλλάξουμε συνήθειες – κι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.

Με πληροφορίες από The Guardian

✨Το πρόγραμμα, που υλοποιήθηκε από Μάρτιο έως Δεκέμβριο 2025, εστίασε στην ενημέρωση για την πλαστική ρύπανση και τη μείωση της χρήσης πλαστικού στην καθημερινότητα.

✨Πραγματοποιήθηκαν 36 εκπαιδευτικές δράσεις με έντυπο και οπτικοακουστικό υλικό, καθώς και διαδραστικές παρουσιάσεις σε περιοχές με αυξημένη τουριστική επιβάρυνση και περιορισμένες υποδομές απορριμμάτων.

✨Διανεμήθηκαν επαναχρησιμοποιούμενα παγούρια σε όλους τους μαθητές και εγκαταστάθηκαν επτά συστήματα φιλτραρίσματος νερού για πάνω από 600 μαθητές και 48 εκπαιδευτικούς.
Με τη συμμετοχή 1.700 μαθητών και 135 εκπαιδευτικών ολοκληρώθηκε τοεκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το Πλαστικό μου κι Εγώ», που επεκτάθηκε στα Δωδεκάνησα και το Βορειοανατολικό Αιγαίο, με τη στήριξη της ΔΕΗ.

Η συγκεκριμένη δράση επιβεβαιώνει τη σταθερή δέσμευση της ΔΕΗ να στηρίζει προγράμματα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης που απευθύνονται σε μαθητές και σχολικές κοινότητες σε όλες τις περιοχές όπου δραστηριοποιείται.

Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε από τον Μάρτιο έως τον Δεκέμβριο του 2025 συνολικά σε 19 σχολικές μονάδες σε έξι νησιά (Νάξο, Κύθνο, Πάτμο, Λέρο, Σάμο και Ικαρία), στο πλαίσιο της συνεργασίας του Cyclades Preservation Fund (CPF) με την OPUS. Αντικείμενο του προγράμματος αποτέλεσε η ενημέρωση γύρω από τις επιπτώσεις της πλαστικής ρύπανσης και την προώθηση πρακτικών μείωσης της χρήσης πλαστικού στην καθημερινότητα. Στα σχολεία πραγματοποιήθηκαν συνολικά 36 εκπαιδευτικές δράσεις εντός σχολικής τάξης, με τη χρήση έντυπου και οπτικοακουστικού υλικού και τη συμμετοχή των μαθητών σε διαδραστικές παρουσιάσεις.

Η φετινή δράση επικεντρώθηκε σε νησιωτικές περιοχές με αυξημένη εποχική επιβάρυνση λόγω τουρισμού και περιορισμένες υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων, όπου το ζήτημα της υπερβολικής χρήσης πλαστικού εντείνεται ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες. Μέσα από εκπαιδευτικές παρεμβάσεις, παρουσιάστηκαν συγκεκριμένα παραδείγματα και πρακτικές για τη μείωση των πλαστικών μίας χρήσης και την επαναχρησιμοποίηση συσκευασιών.

Στο πλαίσιο της δράσης, διανεμήθηκαν επαναχρησιμοποιούμενα παγούρια σε όλους τους μαθητές και τοποθετήθηκαν επτά συστήματα φιλτραρίσματος νερού σε ισάριθμα σχολεία (Κύθνος, Νάξος, Πάτμος, Λέρος, Σάμος, Ικαρία), προσφέροντας τη δυνατότητα σε περισσότερους από 600 μαθητές και 48 εκπαιδευτικούς να έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό χωρίς πλαστική συσκευασία.

Ωστόσο, το τι ακριβώς προκαλούν αυτά τα σωματίδια στο σώμα μας παραμένει ανησυχητικά ασαφές. Πρώιμες έρευνες δείχνουν πιθανή συσχέτιση με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού, παθήσεων του εντέρου και αναπνευστικών διαταραχών. Παρόλα αυτά, απαιτείται περαιτέρω μελέτη για να αποδειχθεί αν το πλαστικό ευθύνεται ή επιδεινώνει τις συγκεκριμένες ασθένειες.

Μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, είναι δύσκολο να βρεθούν σαφείς απαντήσεις για το πόσο πρέπει να αποφεύγουμε το πλαστικό—αν πρέπει καθόλου. Πρέπει ένας ανήσυχος καταναλωτής να προσπαθήσει για έναν αυστηρά «μηδενικό» τρόπο ζωής χωρίς πλαστικό; Ή μήπως να περιμένουμε τα επιστημονικά δεδομένα χωρίς να αλλάξουμε συνήθειες;

Για να βρούμε μια λογική στάση απέναντι στη συνύπαρξη με το πλαστικό, ρωτήσαμε ειδικούς τι κάνουν στην καθημερινότητά τους. Η Britta Baechler, διευθύντρια έρευνας για τα πλαστικά στους ωκεανούς στην Ocean Conservancy, και ο Douglas Walker, ερευνητής μικροπλαστικών και δημόσιας υγείας στο Emory University, μελετούν τις περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες του πλαστικού. Μοιράζονται εδώ τις δικές τους πρακτικές για μια ζωή μέσα στον «ωκεανό» πλαστικού.

Γιατί αξίζει να προσέξουμε την κατανάλωση πλαστικού

Walker: Υπάρχουν πάνω από 16.000 διαφορετικά πρόσθετα που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά υλικά—και για πολλά από αυτά δεν έχουμε καθόλου τοξικολογικά δεδομένα. Δεν γνωρίζουμε αν είναι επιβλαβή ή όχι.

Αυτό είναι ένα πεδίο εντατικής έρευνας: να αξιολογηθεί η έκθεση σε αυτό το ευρύ φάσμα χημικών και οι πιθανές επιπτώσεις τους στην υγεία. Αυτό που πάντα με εκπλήσσει είναι πόσο υψηλή μπορεί να είναι η έκθεσή μας στα πλαστικά και τις σχετικές ουσίες. Τα μικροπλαστικά βρίσκονται στον αέρα που αναπνέουμε, ενώ η πιο συνηθισμένη πηγή είναι πιθανότατα το φαγητό και το νερό μας.

Baechler: Περίπου 1.300 θαλάσσια είδη έχουν βρεθεί να καταναλώνουν πλαστικά. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες περιπτώσεις—είναι πια εξαιρετικά συχνό φαινόμενο και υπάρχει λόγος ανησυχίας.

Έχουμε εντοπίσει μικροπλαστικά στην κορυφή του Έβερεστ, αλλά και στη Τάφρο των Μαριανών—είναι πραγματικά παντού. Γι’ αυτό έχει σημασία να αποτρέψουμε τη διάδοση μικροπλαστικών από την πηγή, δηλαδή τα ίδια μας τα σπίτια. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως η μείωση του πλαστικού δεν είναι θέμα τελειότητας, αλλά συνειδητότητας.

Πρακτικές συμβουλές για λιγότερο πλαστικό στην καθημερινότητα

Walker: Αυτή τη στιγμή κάθομαι στο αυτοκίνητό μου περιτριγυρισμένος από πλαστικό, μιλώντας σε κινητό με πλαστική θήκη. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου δεν μπορούμε να αποφύγουμε το πλαστικό.

Για μένα, μια «ιδανική» μέρα αποφυγής πλαστικού σημαίνει κυρίως να αποφεύγω τροφές που έχουν έρθει σε επαφή με πλαστικό. Δεν ζεσταίνω ποτέ φαγητό σε πλαστικό δοχείο—είναι κάτι που προσπαθώ πάντα να αποφύγω.

Δεν πιστεύω ότι μπορούμε ή πρέπει ποτέ να εξαλείψουμε πλήρως τη χρήση του πλαστικού. Όμως υπάρχουν απλές επιλογές: αντί για μπουκάλι νερού μιας χρήσης, χρησιμοποιούμε μεταλλικό ή γυάλινο παγούρι· δεν ζεσταίνουμε φαγητό σε πλαστικές συσκευασίες. Μικρές αλλαγές μπορούν συλλογικά να κάνουν μεγάλη διαφορά.

Baechler: Είναι ασφαλές να πούμε ότι η θερμότητα και τα πλαστικά δοχεία φαγητού δεν συνδυάζονται καλά—με λίγες απλές αλλαγές μπορούμε να μειώσουμε την έκθεσή μας στα μικροπλαστικά αντικαθιστώντας τα με μη-πλαστικά υλικά.

Στην καθημερινότητά μου, όταν πηγαίνω τα παιδιά στο σχολείο ή κάνω δουλειές, συχνά χρειάζομαι καφέ… αλλά τα ποτήρια μιας χρήσης έχουν επένδυση από πλαστικό! Στο σπίτι αποφεύγω πλέον τη θέρμανση φαγητού σε πλαστικά δοχεία.

Το πλύσιμο ρούχων αποτελεί επίσης τεράστια πηγή μικροπλαστικών στο περιβάλλον. Κατά το πλύσιμο δημιουργούνται μικροΐνες—κομμάτια πλαστικού που αποκολλώνται από τα ρούχα και καταλήγουν στα λύματα. Τα στερεά των λυμάτων συχνά χρησιμοποιούνται ως λίπασμα στα χωράφια.

Πλύσιμο σε χαμηλή θερμοκρασία, ήπιες σκόνες και εξωτερικά φίλτρα πλυντηρίου μπορούν να μειώσουν έως 90% τα μικροπλαστικά που απελευθερώνονται. Υπάρχουν ακόμη ειδικές μπάλες ή σακούλες λεπτής ύφανσης που συλλέγουν ίνες κατά το πλύσιμο.

Τι μπορεί πραγματικά να αλλάξει τη ρύπανση από πλαστικό;

Mια μόνο έρευνα έδειξε ότι 60 εταιρείες ευθύνονται για σχεδόν το μισό της παγκόσμιας ρύπανσης από πλαστικό.

Baechler: Η επιστήμη δείχνει τρεις βασικές αλλαγές: Πρώτον, μεγάλη μείωση στην παραγωγή—κυρίως των προϊόντων μιας χρήσης. Στην ετήσια διεθνή καθαριότητα ακτών της Ocean Conservancy, τα αντικείμενα που βρίσκονται συχνότερα είναι μακράν τα πλαστικά μιας χρήσης: σκεύη φαγητού, σακούλες, μαχαιροπίρουνα.

Δεύτερον, καλύτερη διαχείριση των υπαρχόντων πλαστικών—πολλά συστήματα ανακύκλωσης είναι ξεπερασμένα ή υπερφορτωμένα κι έτσι δεν λειτουργούν αποτελεσματικά.

Τρίτον, μπορούμε όλοι να εκφράζουμε τη γνώμη μας στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και στις εταιρείες: αν βλέπετε υπερβολική συσκευασία στο σούπερ μάρκετ, ενημερώστε τους! Έχουμε δει σημαντική πρόοδο όταν οι πολίτες διεκδικούν αλλαγές στον χώρο του πλαστικού.

Walker: Πρέπει επίσης οι βιομηχανίες τροφίμων και εμπορίου να βελτιώσουν την αποδοτικότητα στη συσκευασία—είναι απαραίτητο κάθε προϊόν να τυλίγεται ξεχωριστά σε πλαστικό; Το βάρος δεν πρέπει να πέφτει μόνο στους καταναλωτές· χρειάζεται συνολική αλλαγή στη βιομηχανία.

Τι συμβουλεύετε όσους νιώθουν πως όλα αυτά τους ξεπερνούν;

Walker: Είναι πολύ δύσκολο θέμα· πρέπει να αναγνωρίζουμε ότι κανείς δεν μπορεί να είναι τέλειος στην αποφυγή του πλαστικού ή των προϊόντων που έρχονται σε επαφή μαζί του. Η συνειδητότητα και η προσπάθεια αρκούν για σημαντική διαφορά.

Baechler: Το ότι το πλαστικό υπάρχει παντού δεν σημαίνει πως πρέπει απλώς να το δεχτούμε ως δεδομένο στη ζωή μας. Όσο περισσότερο επιλέγουμε ανθεκτικές, επαναχρησιμοποιούμενες λύσεις και αποφεύγουμε όπου μπορούμε τις συσκευασίες μιας χρήσης, τόσο λιγότερα απόβλητα καταλήγουν στο περιβάλλον μας.

Απλές καθημερινές πράξεις κάθε ανθρώπου μπορούν πραγματικά να προκαλέσουν θετικές αλλαγές μεγάλης διάρκειας στο περιβάλλον.

Πηγή: National Geographic

Ενώ οι επιστήμονες πειραματίζονται εδώ και καιρό με βιοδιασπώμενα πλαστικά, ερευνητές από το Κέντρο RIKEN για την Επιστήμη της Αναδυόμενης Ύλης και το Πανεπιστήμιο του Τόκιο λένε ότι το νέο τους υλικό διασπάται πολύ πιο γρήγορα και δεν αφήνει υπολείμματα.

Σε ένα εργαστήριο στην πόλη Wako κοντά στο Τόκιο, η ομάδα παρουσίασε ένα μικρό κομμάτι πλαστικού να εξαφανίζεται σε ένα δοχείο με αλμυρό νερό αφού ανακατεύτηκε για περίπου μία ώρα.

Ενώ η ομάδα δεν έχει ακόμη κανένα σχέδιο για εμπορευματοποίηση, ο επικεφαλής του έργου Takuzo Aida δήλωσε ότι η έρευνά τους έχει προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον, συμπεριλαμβανομένων εκείνων στον τομέα των συσκευασιών.

Επιστήμονες παγκοσμίως αγωνίζονται να αναπτύξουν καινοτόμες λύσεις για την αυξανόμενη κρίση των πλαστικών αποβλήτων, μια προσπάθεια που υποστηρίζεται από εκστρατείες ευαισθητοποίησης όπως η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος στις 5 Ιουνίου.

Η ρύπανση από πλαστικά αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2040, σύμφωνα με προβλέψεις του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών, προσθέτοντας 23-37 εκατομμύρια μετρικούς τόνους αποβλήτων στους ωκεανούς του κόσμου κάθε χρόνο.

«Τα παιδιά δεν μπορούν να επιλέξουν τον πλανήτη στον οποίο θα ζήσουν. Είναι καθήκον μας ως επιστήμονες να διασφαλίσουμε ότι τους αφήνουμε το καλύτερο δυνατό περιβάλλον», δήλωσε ο Aida.

Ο Aida δήλωσε ότι το νέο υλικό είναι τόσο ισχυρό όσο τα πλαστικά με βάση το πετρέλαιο, αλλά διασπάται στα αρχικά του συστατικά όταν εκτίθεται σε αλάτι. Αυτά τα συστατικά μπορούν στη συνέχεια να υποστούν περαιτέρω επεξεργασία από φυσικά βακτήρια, αποφεύγοντας έτσι τη δημιουργία μικροπλαστικών που μπορούν να βλάψουν την υδρόβια ζωή και να εισέλθουν στην τροφική αλυσίδα.

Καθώς το αλάτι υπάρχει επίσης στο έδαφος, ένα κομμάτι μεγέθους περίπου πέντε εκατοστών (δύο ίντσες) διασπάται στην ξηρά μετά από πάνω από 200 ώρες, πρόσθεσε. Το υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως το κανονικό πλαστικό, όταν επικαλυφθεί και η ομάδα εστιάζει την τρέχουσα έρευνά της στις καλύτερες μεθόδους επικάλυψης, δήλωσε ο Aida. Το πλαστικό είναι μη τοξικό, μη εύφλεκτο και δεν εκπέμπει διοξείδιο του άνθρακα, πρόσθεσε.

Πηγή: Lifo.gr

Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκαν in vitro μελέτες σε χημικά που λήφθηκαν από ιατρικό σωλήνα σίτισης σε PVC και σωλήνα από σάκο νερού για δρομείς μεγάλων αποστάσεων σε πολυουρεθάνη. Τα ίδια υλικά χρησιμοποιούνται, φυσικά, σε πολλά ακόμα προϊόντα, από παιδικά παιχνίδια μέχρι συσκευασίες τροφίμων και έπιπλα.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι τα χημικά των πλαστικών απορρυθμίζουν το εσωτερικό μας ρολόι έως και κατά 17 λεπτά. Φυσικά, απαιτούνται περισσότερες έρευνες για να έχουμε πιο συγκεκριμένες επιπτώσεις αυτής της έκθεσης, όπως σχολίασε ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ο Martin Wagner, ερευνητής πλαστικών χημικών στο Νορβηγικό Ίδρυμα Επιστήμης και Τεχνολογίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη σχετική δημοσίευση (Environmental International), «αυτή η μελέτη προστίθεται στο ολοένα αυξανόμενο σώμα αποδείξεων ότι τα πλαστικά περιέχουν ενώσεις που προκαλούν μια ευρεία γκάμα τοξικών επιπτώσεων. Μια ριζική αλλαγή στον σχεδιασμό και την παραγωγή πλαστικών είναι αναγκαία για να βεβαιωθούμε για την ασφάλειά τους». Ο κιρκάδιος ρυθμός, το εσωτερικό μας ρολόι, δεν ρυθμίζει μόνο τον ύπνο και την αφύπνιση αλλά οι διαταραχές του συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας, άνοιας και καρδιαγγειακών νόσων, μεταξύ άλλων.

Μέχρι στιγμής, οι έρευνες σε πλαστικά εστιάζουν κυρίως στο πώς χημικά όπως οι φθαλικές ενώσεις επηρεάζουν το ενδοκρινικό σύστημα και τις ορμόνες μας. Αλλά η νέα μελέτη επικεντρώνεται σε πιο θεμελιώδες επίπεδο, δηλαδή στα κύτταρα και ειδικότερα στους υποδοχείς αδενοσίνης, που παίζουν καθοριστικό ρόλο στον κιρκάδιο ρυθμό.

Μάλιστα οι ερευνητές συγκρίνουν την επίδραση των πλαστικών στο εσωτερικό μας ρολόι με εκείνη της καφεΐνης, η οποία επίσης απενεργοποιεί τους υποδοχείς αδενοσίνης, παρατείνοντας (ίσως περισσότερο από όσο θα θέλαμε) το διάστημα αφύπνισής μας.

«Δεν γνωρίζουμε πόσο σοβαρή είναι αυτή η συνέπεια. Ίσως σκεφτείτε, α, μόνο 15 λεπτά, δεν είναι σπουδαία υπόθεση, αλλά το εσωτερικό μας ρολόι είναι τόσο αυστηρά ελεγχόμενο, ώστε αυτή η αλλαγή είναι σημαντική» σχολιάζει σχετικά ο Wagner.

Πηγή: Marie Claire

«Βρισκόμαστε στην κορυφή της ρύπανσης», δήλωσε ο χημικός Χοακίμ Ροβίρα από το Πανεπιστήμιο Rovira i Virgili της Ταραγόνα. «Δεν είμαι κατά της βιομηχανίας, αλλά η παραγωγή πρέπει να είναι βιώσιμη».

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μεταξύ 52.000 και 184.000 τόνοι πλαστικών μικροσφαιριδίων απελευθερώνονται στο περιβάλλον στην Ευρώπη κάθε χρόνο λόγω πλημμελούς διαχείρισης σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Το ανεξέλεγκτο πρόβλημα της ρύπανσης

Μια βόλτα στην παραλία Πινέντα της Ταραγόνα αρκεί για να αποκαλύψει την έκταση του προβλήματος: τα μικροσφαιρίδια είναι διασκορπισμένα στην άμμο σε τεράστιες ποσότητες. Πέρα από την αισθητική όχληση, αποτελούν σοβαρή περιβαλλοντική απειλή. Δεν βιοδιασπώνται και συσσωρεύονται σε θαλάσσιους οργανισμούς, συμβάλλοντας στην ευρύτερη μόλυνση από μικροπλαστικά.

Παρά τη σοβαρότητα της κατάστασης, μέχρι στιγμής δεν έχει αποδοθεί ευθύνη σε κάποιον συγκεκριμένο φορέα. Η Εισαγγελία της Ταραγόνα έχει ξεκινήσει τρεις φορές – το 2019, το 2021 και το 2024 – έρευνες για να προσδιορίσει ποιος ευθύνεται για τη ρύπανση. Ωστόσο, όλες οι έρευνες έκλεισαν λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων.

Το πρόβλημα εκτείνεται πολύ πέρα από την Ισπανία. Το 2023, διαρροή μικροσφαιριδίων στον Ατλαντικό προκάλεσε οικολογική και πολιτική κρίση στη βόρεια Ισπανία. Το 2020, 10 τόνοι μικροσφαιριδίων διέρρευσαν στη Βόρεια Θάλασσα, επηρεάζοντας τις ακτές της Νορβηγίας, της Σουηδίας και της Δανίας. Άλλη διαρροή στην Ολλανδία προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές σε θαλάσσιους οργανισμούς.

Η ευρωπαϊκή παρέμβαση και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί καλούνται τώρα να ρυθμίσουν τη βιομηχανία χωρίς να υπονομεύσουν τον κλάδο των πλαστικών. Ο Ισπανός ευρωβουλευτής Σέσαρ Λουένα, που ηγείται των διαβουλεύσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δηλώνει: «Κατανοώ απόλυτα την απογοήτευση των κατοίκων της Ταραγόνα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εργάζεται για αυστηρότερους κανονισμούς και απόδοση ευθυνών στους ρυπαντές».

Ο δήμαρχος της περιοχής Βιλα-Σεκά, Πέρε Σεγκούρα, τόνισε πως οι νέοι κανονισμοί δεν θα είναι «επίθεση κατά των πλαστικών», αλλά θα διασφαλίσουν ότι «δεν θα υπάρχει ρύπανση σε περιοχές όπου δεν θα έπρεπε να υπάρχουν πλαστικά».

Ωστόσο, η βιομηχανία των πλαστικών αντιδρά. Η πρωτοβουλία Operation Clean Sweep, μια εθελοντική κίνηση του κλάδου για τη μείωση των διαρροών μικροσφαιριδίων, προβάλλεται ως απόδειξη ότι οι εταιρείες αναλαμβάνουν δράση. Ο χημικός σύνδεσμος της Ταραγόνα υποστηρίζει ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις τηρούν τα πρότυπα διαχείρισης, αλλά πολλές μικρότερες εταιρείες δεν συμμορφώνονται με το πρόγραμμα.

Το 2023, η κυβέρνηση της Καταλονίας διαπίστωσε για πρώτη φορά συλλογική ευθύνη για τη ρύπανση, εντοπίζοντας ως βασικούς ρυπαντές δώδεκα εταιρείες, μεταξύ αυτών οι Basell Poliolefinas Ibérica, Dow Chemical Ibérica και Repsol Química. Παρόλα αυτά, οι αρχές δεν μπορούσαν να απαιτήσουν αποζημίωση λόγω νομικών ασάφειων.

Η διαμάχη στις Βρυξέλλες

Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί βρίσκονται σε συζητήσεις για τη δημιουργία ενός αυστηρότερου ρυθμιστικού πλαισίου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιέζει για αυστηρότερους κανόνες από ό,τι τα κράτη-μέλη, με αποτέλεσμα να προκύπτουν πολιτικές αντιπαραθέσεις. Ο σύνδεσμος Plastics Europe, που εκπροσωπεί τη βιομηχανία, πιέζει για πιο ευέλικτα μέτρα και προειδοποιεί ότι οι προτάσεις των ευρωβουλευτών είναι υπερβολικά αυστηρές.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι ευρωβουλευτές «κάνουν το επιπλέον βήμα» και ελπίζουν πως οι τελικές ρυθμίσεις θα περιλαμβάνουν και περιορισμούς στη θαλάσσια μεταφορά μικροσφαιριδίων.

«Χρειαζόμαστε τη στήριξη όλων των εμπλεκόμενων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών αρχών, ώστε οι ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες να συνοδευτούν από αποτελεσματικές δράσεις στην Ταραγόνα», δήλωσε ο ευρωβουλευτής Λουένα.

Πηγή: Lifo.gr

Ενώ μια τέτοια εκδήλωση υψηλού επιπέδου μπορεί να φαίνεται μακριά από την καθημερινή μας ζωή, είναι τα προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά που βρίσκονται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων. Ορισμένα πλαστικά είναι χειρότερα από άλλα και έχουν μοναδικό αντίκτυπο σε διάφορα μέρη του κόσμου. Εδώ, εξετάζουμε πέντε από τους χειρότερους παραβάτες.

Πλαστικά φακελάκια, Ινδονησία

Το φακελάκι διαδόθηκε σε όλη την Ασία κυρίως από τη Unilever τη δεκαετία του 1980 ως ένας τρόπος πώλησης τροφίμων και προϊόντων υγιεινής σε μικρότερες, πιο προσιτές ποσότητες. Αλλά στην Ινδονησία, αντικατέστησαν τα υπάρχοντα συστήματα μαζικής αγοράς, επαναχρησιμοποίησης και αναπλήρωσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι 5,5 εκατομμύρια φακελάκια πωλούνται πλέον καθημερινά μόνο για απορρυπαντικό στη χώρα, οι πολίτες της οποίας παράγουν 4 κιλά απορριμμάτων φακελίσκων το χρόνο, σύμφωνα με το μη κερδοσκοπικό κίνημα Plastic Diet.

Το πρόβλημα είναι ότι η πολυεπίπεδη κατασκευή των φακελίσκων – από πλαστικό και μέταλλο – καθιστά ουσιαστικά αδύνατη την ανακύκλωσή τους. Υπερβολικά συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων διαρρέουν φακελάκια στο περιβάλλον, που φράζουν τις αποχετεύσεις και συμβάλλουν σε πλημμύρες. Μερικά καίγονται ως καύσιμο μαγειρέματος, τα οποία εκπέμπουν τοξικές χημικές ουσίες που εισέρχονται στον αέρα και στα τρόφιμα.

«Η διανομή είναι τεράστια. Τα βρίσκουμε ακόμη και σε απομακρυσμένα νησιά της Ινδονησίας», λέει ο Zakiyus Shadicky, επικεφαλής ερευνητής στην Plastic Diet Indonesia. Η Unilever είπε ότι η αντιμετώπιση των απορριμμάτων από πλαστικά φακελάκια αποτελεί προτεραιότητα για την εταιρεία και ότι μέχρι στιγμής έχει εγκαταστήσει περισσότερους από 1.000 σταθμούς αναπλήρωσης σε όλη την Ινδονησία, εξοικονομώντας περίπου έξι τόνους πλαστικού.

Πολυεστερικά ρούχα, Γκάνα και Κένυα

Συνήθως δεν θεωρούμε τα πεταμένα ρούχα ως πλαστική ρύπανση. Αλλά μεταξύ 60% και 70% των υφασμάτων κατασκευάζονται από συνθετικές ίνες όπως ο πολυεστέρας. Αυτό γίνεται πρόβλημα όταν καταλήγει σε μη διαχειριζόμενες χωματερές σε μέρη όπως η Γκάνα και η Κένυα.

Αυτές οι χώρες δέχονται μεταχειρισμένα και άχρηστα ρούχα που διακινούνται από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Αλλά μια έρευνα από το Ίδρυμα Changing Markets αποκάλυψε ότι στην Κένυα, έως και τα μισά από αυτά τα ρούχα απορρίπτονται, συχνά επειδή είναι πολύ κατεστραμμένα για να φορεθούν. Πεταμένα σε ανοιχτούς χώρους υγειονομικής ταφής, τα ρούχα σταδιακά διαλύονται και μολύνουν τα γύρω εδάφη και τα ποτάμια. «Το εμπόριο αυτών των μεταχειρισμένων ρούχων από τον παγκόσμιο βορρά στον παγκόσμιο νότο είναι, σε μεγάλο βαθμό, η εξαγωγή πλαστικών απορριμμάτων», λέει η Urška Trunk, ανώτερη υπεύθυνη εκστρατείας στο Ίδρυμα Changing Markets.

Παγκοσμίως, λιγότερο από το 1% των ινών των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ανακυκλώνεται, επομένως η Trunk ανησυχεί για την αυξανόμενη χρήση συνθετικών ινών, ιδιαίτερα από τις 50 μάρκες που προσδιορίζονται στην έκθεσή της. Ένα από αυτά ήταν το Shein, το οποίο αγαπούν οι έφηβοι, αλλά, σύμφωνα με το Ίδρυμα Changing Markets, έχει την υψηλότερη αναλογία συνθετικών προς φυσικές ίνες από τις 50 μάρκες γρήγορης μόδας που συμμετείχαν στην έρευνα: τα τέσσερα πέμπτα της υλικής παραγωγής του είναι κατασκευασμένα από υφάσματα με βάση ορυκτά καύσιμα. «Η πλαστική μόδα είναι ένα πρόβλημα και θα πρέπει να αντιμετωπιστεί στην πηγή», λέει η Trunk. Η Shein απάντησε λέγοντας ότι «είμαστε δεσμευμένοι στη συνεχή βελτίωση των πρακτικών βιωσιμότητας» και πρόσθεσε ότι εργάζεται για την προμήθεια ινών χαμηλότερης πρόσκρουσης, χρησιμοποιώντας πλεονάζοντα υλικά από άλλες επωνυμίες και μεταβαίνοντας σε 31% ανακυκλωμένο πολυεστέρα στα προϊόντα της με την επωνυμία Shein.

Μπουκάλια ποτών, νησιά της Καραϊβικής

Κάθε χρόνο στον διεθνή καθαρισμό ακτών της Ocean Conservancy (ICC) ένας τύπος απορριμμάτων εμφανίζεται σταθερά στα πέντε κορυφαία είδη που συλλέγονται περισσότερο: πλαστικά μπουκάλια ποτών. Ειδικά στην Καραϊβική, υπολογίζεται ότι από τα 2.000 πλαστικά σκουπίδια κάθε χιλιόμετρο, το ένα πέμπτο είναι μπουκάλια. Τα δεδομένα από το ICC δείχνουν ότι μόνο το 2022 και το 2023, εθελοντές στα Τρινιντάντ και Τομπάγκο συγκέντρωσαν 86.410 πλαστικά μπουκάλια – σχεδόν τα μισά από όλα τα πλαστικά απόβλητα που συλλέχθηκαν εκεί.

Τα πρότυπα κατανάλωσης, σε συνδυασμό με τη μετάβαση από επαναγεμιζόμενα γυάλινα μπουκάλια σε δοχεία μιας χρήσης στη δεκαετία του 1980, μπορεί να εξηγήσουν την κλίμακα αυτής της ρύπανσης στην Καραϊβική. Άφθονο πλαστικό ξεβράζεται επίσης από άλλες τοποθεσίες στις ακτές της Καραϊβικής. Αλλά υπάρχει επίσης ο ρόλος της αύξησης της παραγωγής από εταιρείες όπως η Coca-Cola, η οποία πουλά περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια ποτών ετησίως.

Μια μελέτη που βασίστηκε σε 1.576 ελέγχους επωνυμίας σε 84 χώρες διαπίστωσε ότι το 11% των συνολικών επώνυμων πλαστικών απορριμμάτων προέρχεται από την Coca-Cola, περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη εταιρεία. Η Coca-Cola απάντησε, λέγοντας ότι σε αρκετές χώρες της Καραϊβικής «εργάζονται σε προσπάθειες για αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης με συνεχιζόμενα έργα».

Tetra Pak, Βιετνάμ

Σε ζωές που γεμίζουν όλο και περισσότερο από πλαστικό, υπάρχει μια αίσθηση ικανοποίησης όταν ξεπλένετε αυτά τα διπλωμένα δοχεία από χαρτόνι που περιέχουν γάλα, σάλτσες ζυμαρικών και σούπες και τα τοποθετείτε στον κάδο ανακύκλωσης. Οι περισσότερες από αυτές τις συσκευασίες κατασκευάζονται από την πολυεθνική εταιρεία συσκευασίας τροφίμων, Tetra Pak. Αλλά τα προσεγμένα εξωτερικά τους από χαρτόνι κρύβουν μια πιο περίπλοκη αλήθεια: στρώματα χαρτιού, μετάλλου και πλαστικού βρίσκονται μέσα σε αυτά.

Τα προϊόντα πολλαπλών υλικών μπορεί να είναι απίστευτα απαιτητικά για την επεξεργασία και τα παγκόσμια ποσοστά ανακύκλωσης του Tetra Pak κυμαίνονται σε περίπου 25%. Ωστόσο, η εταιρεία ισχυρίστηκε ότι οι συσκευασίες της είναι «απλές» στην ανακύκλωση.

Το 2018, η Guardian διεξήγαγε μια έρευνα στο Βιετνάμ, η οποία έδειξε ότι τα συστήματα ανακύκλωσης δεν ήταν εξοπλισμένα για την επεξεργασία του πολύπλοκου υλικού, σε συνδυασμό με περιορισμένη διαχείριση απορριμμάτων. Αυτό δημιούργησε ένα σενάριο που η Tetra Paks έριχνε σκουπίδια στις παραλίες της χώρας ή τα αποτέφρωνε. Ένας εκπρόσωπος της Tetra Pak απάντησε, λέγοντας ότι οι συσκευασίες της «μπορούν και ανακυκλώνονται όπου υπάρχει υποδομή συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης σε κλίμακα». Η εταιρεία πρόσθεσε ότι στο Βιετνάμ εργάζεται για την επίτευξη του στόχου ανακύκλωσης χαρτοκιβωτίων κατά 15% με εντολή της κυβέρνησης και ότι από το 2018 έχει επενδύσει σε τοπικά ελαιοτριβεία για να αυξήσει την ικανότητα ανακύκλωσής τους.

Υγρά μαντηλάκια, Ηνωμένο Βασίλειο

Κάθε χρόνο, το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει 11 δισεκατομμύρια υγρά μαντηλάκια, αλλά αυτό το πανταχού παρόν σύμβολο προσωπικής καθαριότητας έχει ένα ρυπογόνο κάτω μέρος. Πολλά μαντηλάκια κατασκευάζονται με συνθετικές ίνες όπως ο πολυεστέρας, που χρειάζονται χρόνια για να διαλυθούν. Όταν τα μαντηλάκια ξεπλένονται, συσσωρεύονται σε υπονόμους, μαζεύουν λίπος και συσσωματώνονται με άλλα απόβλητα για να σχηματίσουν γιγάντιες μάζες που εμποδίζουν τους σωλήνες – όπως το τέρας 35 τόνων που αντλήθηκε από τους σωλήνες του Λονδίνου τον Μάιο.

Πέρυσι, η Marine Conservation Society (MCS) καθάρισε 21.000 υγρά μαντηλάκια από παραλίες σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο και τα Channel Islands. Το 2024, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ψήφισε νομοθεσία που απαγορεύει τα υγρά μαντηλάκια με πλαστικό, δίνοντας στους κατασκευαστές 18 μήνες για να προσαρμόσουν τα προϊόντα τους. «Πρέπει να το δούμε να εφαρμόζεται το συντομότερο δυνατό για να μειώσουμε την ποσότητα πλαστικού που μπλοκάρει τους σωλήνες μας», λέει η Catherine Gemmell, υπεύθυνη πολιτικής και υπεράσπισης στο MCS.

Πολλοί κατασκευαστές έχουν στραφεί σε υλικά χωρίς πλαστικό υπό το φως της νομοθεσίας. Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να επιτρέπει την κατασκευή πλαστικών μαντηλιών στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα οποία στη συνέχεια θα εξάγονται σε χώρες με πιο χαλαρούς κανονισμούς.

Αυτό είναι μια καλή απεικόνιση του γιατί χρειάζονται παγκόσμιοι έλεγχοι, λέει η Anja Brandon, διευθύντρια πολιτικής πλαστικών στην Ocean Conservancy. «Εκεί η συνθήκη [παγκόσμιας πλαστικής] έχει δυνητική αξία, καθώς εισάγει εναρμονισμένους κανόνες για όλους, ώστε όλοι να έχουν το ίδιο σύνολο προϊόντων που περιορίζουμε ή απαγορεύουμε».

Πηγή: The Guardian

Το περιβαλλοντικό τίμημα του εμφιαλωμένου νερού

Η κατάσταση έχει ως εξής: αντιστοιχούν 220 πλαστικά μπουκάλια ανά Γάλλο ετησίως· η βιομηχανία εμφιαλωμένου νερού έχει δημιουργήσει μια μόδα που διαρκεί πολλές δεκαετίες. Κάθε λεπτό αγοράζονται στον κόσμο ένα εκατομμύριο μπουκάλια νερό, το οποίο δεν είναι καν υγιεινό: περιέχει μολυσματικές ουσίες, μικροπλαστικά κυρίως, που υπονομεύουν την υγεία και το περιβάλλον. Στον ανεπτυγμένο κόσμο, όπου υπάρχουν αξιόπιστες υποδομές ύδρευσης, η χρήση εμφιαλωμένου νερού είναι σκέτη τρέλα· αντιθέτως, στις φτωχές χώρες, δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι με περιορισμένη ή καθόλου πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό βασίζονται στο εμφιαλωμένο και δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά.

Πάντως, στις ανεπτυγμένες χώρες η διαφήμιση έχει πείσει τα πλήθη ότι το εμφιαλωμένο δεν είναι μόνο βολικό αλλά και πιο ασφαλές και υγιεινό από το νερό της βρύσης. Λάθος. Σύμφωνα με ειδικούς από την ιατρική σχολή του Weill Cornell στο Κατάρ, το εμφιαλωμένο δεν υπόκειται στα ίδια αυστηρά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας με το νερό της βρύσης και μπορεί να ενέχει τον κίνδυνο έκπλυσης επιβλαβών χημικών ουσιών από τα πλαστικά μπουκάλια, ειδικά αν αυτά αποθηκεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα και εκτίθενται στο ηλιακό φως ή σε υψηλές θερμοκρασίες.

Μεταξύ 10 τοις εκατό και 78% των δειγμάτων εμφιαλωμένου νερού περιέχουν μικροπλαστικά που θεωρούνται διαταράκτες ορμονών· διάφορες άλλες ουσίες, όπως φθαλικές ενώσεις, που χρησιμοποιούνται για να κάνουν τα πλαστικά πιο ανθεκτικά, καθώς και δισφαινόλη Α, γνωστή και ως BPA. Η μόλυνση από μικροπλαστικά προκαλεί οξειδωτικό στρες, μια ανισορροπία ελεύθερων ριζών και αντιοξειδωτικών στο σώμα που μπορεί να οδηγήσει σε κυτταρική βλάβη, απορρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος και αλλαγές στα επίπεδα λίπους στο αίμα. Η έκθεση σε BPA έχει συνδεθεί με προβλήματα υγείας στη μετέπειτα ζωή, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτης και παχυσαρκία.

Όσο για το περιβάλλον, υποφέρει από πλαστικά μπουκάλια που επιπλέουν στα ποτάμια και στους ωκεανούς. Αν και υποτίθεται ότι τα πλαστικά μπουκάλια ανακυκλώνονται, στην πραγματικότητα το 91% κυκλοφορούν στη φύση και χρειάζονται 200-250 χρόνια για να βιοδιασπαστούν. Αλλά και όταν βιοδιασπώνται, τα μικροπλαστικά -το πολύ 5μμ σε μήκος- βρίσκονται παντού, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων φλεβών και του μητρικού γάλακτος.

Το 12% των πλαστικών απορριμμάτων είναι φιάλες νερού οι περισσότερες από τις οποίες καταλήγουν σε χώρους υγειονομικής ταφής ή αποτεφρωτήρες ή εξάγονται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Επιπροσθέτως, η διαδικασία εξόρυξης των πρώτων υλών για την κατασκευή πλαστικών φιαλών συμβάλλει σημαντικά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Και ενώ έχουν γίνει κάποιες προσπάθειες για να ενθαρρυνθεί η χρήση του πόσιμου νερού σε εστιατόρια και δημόσιους χώρους και να περιοριστεί η επικράτηση των πλαστικών μιας χρήσης, έχει δημιουργηθεί μια κουλτούρα εξάρτησης από το εμφιαλωμένο νερό.

Μόνο στη Γαλλία, παράγονται 15 δισεκατομμύρια πλαστικά μπουκάλια νερού ετησίως. Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η παραγωγή πλαστικών αναμένεται να τριπλασιαστεί έως το 2060, αν δεν γίνει κάτι για να αλλάξουν οι καταναλωτικές συνήθειες.

Σκέφτηκε την ιδέα αφού συμμετείχε σε κοινοτικούς καθαρισμούς κατά μήκος της ακτής. «Έγινα ενήμερη για τα περιβαλλοντικά ζητήματα τη στιγμή που είδα με τα μάτια μου πόσα πλαστικά απόβλητα υπήρχαν στον ωκεανό», είπε η 42χρονη Arimoto. «Νομίζω ότι ήταν τρομακτικό».

Εκτιμάται ότι 20 εκατομμύρια τόνοι πλαστικών απορριμμάτων απορρίπτονται στο περιβάλλον κάθε χρόνο, σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης. Μια σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας, που ξεκινά στις 25 Νοεμβρίου, στοχεύει στη σύνταξη μιας συνθήκης ορόσημο που θα θέσει παγκόσμια ανώτατα όρια στην παραγωγή πλαστικών.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές πλαστικών στον κόσμο, ανακοίνωσαν τον Αύγουστο ότι θα υποστήριζαν μια παγκόσμια συνθήκη, μια αλλαγή που η περιβαλλοντική φύλακας Greenpeace χαρακτήρισε «στιγμή απορροής» στον αγώνα κατά της πλαστικής ρύπανσης.

Η Arimoto άνοιξε ένα ινστιτούτο νυχιών στο σπίτι της το 2018, αφού μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης την ανάγκασε να εγκαταλείψει την καριέρα της ως κοινωνική λειτουργός και χρησιμοποιεί το Umigomi, ή τα «σκουπίδια της θάλασσας», για να κάνει nail art από το 2021. Για να συγκεντρώσει τις πρώτες ύλες , χρησιμοποιεί ένα προσαρμοσμένο αναπηρικό καροτσάκι για να σκουπίζει την κοντινή παραλία κάθε μήνα για να μαζεύει μικροπλαστικά που μπορεί να διαφύγουν από τους άλλους καθαριστές.

Για να μετατρέψει τα θαλάσσια σκουπίδια σε θησαυρό, η Arimoto ξεκινά ξεπλένοντας το πλαστικό με γλυκό νερό και στη συνέχεια ταξινομώντας το ανά χρώμα. Κόβει το πλαστικό σε μικρότερα κομμάτια και τα τοποθετεί σε ένα μεταλλικό δακτύλιο πριν λιώσει το πλαστικό για να σχηματίσει έναν πολύχρωμο δίσκο που μπορεί να στερεωθεί στα τεχνητά νύχια.

Οι τιμές για ένα σετ ξεκινούν από 12.760 γιεν (79,27 ευρώ). «Ξέρω ότι υπάρχουν και άλλα πράγματα από ανακυκλωμένα υλικά, όπως χαρτί υγείας και άλλες καθημερινές ανάγκες, αλλά δεν είχα ιδέα ότι θα μπορούσατε να έχετε και νύχια, αυτό ήταν μια έκπληξη», είπε η πελάτισσα του κομμωτηρίου Kyoko Kurokawa, 57 ετών.

Η Arimoto αναγνωρίζει ότι η τέχνη των νυχιών της είναι μια σταγόνα σε έναν ωκεανό πλαστικής ρύπανσης, αλλά λέει ότι η αύξηση της συνείδησης του προβλήματος είναι ένα βήμα προς τη συνεργασία για μια λύση. «Ελπίζω ότι βάζοντάς τα μπροστά στα μάτια των ανθρώπων, στα δάχτυλά τους, θα απολαύσουν τη μόδα, ενώ παράλληλα θα αποκτήσουν μεγαλύτερη επίγνωση των περιβαλλοντικών ζητημάτων», είπε.

Πηγή: Daily Sabah / Κεντρική φωτογραφία: The Japan News