Αν και η Guernica δεν ήταν η πρώτη στρατηγικά ασήμαντη, μη πολεμική πόλη που έγινε ποτέ στόχος αεροπορικών βομβαρδισμών, η καταστροφή της από τη Ναζιστική Λεγεώνα Κόνδορων, σε συνεργασία με τους Ισπανούς Εθνικιστές υπό τη διοίκηση του στρατηγού Francisco Franco, δεν άφησε καμία αμφιβολία ότι η φύση του πολέμου είχε αλλάξει αμετάκλητα. Ακόμη και σήμερα, η απλή αναφορά της Guernica προκαλεί οργή και φρίκη, σε μεγάλο βαθμό λόγω της πίνακα του Pablo Picasso.

Ο Picasso είχε κληθεί από την εξόριστη Ρεπουμπλικανική κυβέρνηση να δημιουργήσει μια τοιχογραφία για το Ισπανικό Περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση του 1937, που πραγματοποιήθηκε εκείνη τη χρονιά στο Παρίσι. Τα πρώτα σκίτσα του Picasso για την τοιχογραφία φαίνεται να έχουν σχεδιαστεί σε άρνηση, ή ίσως σε πείσμα, του εμφυλίου πολέμου που μαινόταν τότε. Μετά τον βομβαρδισμό της Guernica στις 26 Απριλίου, ωστόσο, ο Picasso άλλαξε απότομα ταχύτητα και άρχισε να εργάζεται σε ένα ριζικά διαφορετικό είδος ζωγραφικής.

Αρκετές από τις πιο εξέχουσες φιγούρες στον πίνακα – ο ταύρος και το πληγωμένο άλογο, σίγουρα, αλλά και το πουλί που βρίσκεται στο τραπέζι ανάμεσά τους και η γυναίκα που κρατά ένα κερί για να φωτίσει τη σκηνή μπροστά της – ανακαλούν χαρακτήρες από τη μεγάλη και πυκνά δουλεμένη χάραξη του 1935, γνωστή ως “The Minotauromachy”, με τους αντικρουόμενους συνειρμούς και τις υποδείξεις της θυσίας. Ίσως ο Picasso θεώρησε ότι αυτές οι αναφορές ήταν κατάλληλες στο πλαίσιο ενός εμφυλίου πολέμου.

Στα χρόνια μετά τη ζωγραφική της, η Guernica συχνά θεωρείται ότι ξεπερνά την ιδιαιτερότητα του βομβαρδισμού της βασκικής πόλης, ως γενική καταδίκη των φρικαλεοτήτων του πολέμου. Το γεγονός ότι η τοιχογραφία στάλθηκε από το Παρίσι στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης όταν ξέσπασε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και τελικά έφτασε στην Ισπανία μόλις το 1981, μετά τον θάνατο του Φράνκο και την αποκατάσταση της δημοκρατίας, έχει αναμφίβολα συνεισφέρει σε αυτή την «οικουμενοποίηση» του έργου.

Στις μέρες μας η Guernica θεωρείται μέρος της ιστορίας. Η έλλειψη χρώματος ενισχύει τη λειτουργία του πίνακα ως ντοκιμαντέρ. Σαν μια φωτογραφία που θα έδειχνε ένα ιστορικό γεγονός όσο πιο ωμά και αντικειμενικά γίνεται.

Η Guernica παραμένει επίκαιρη σήμερα, ακόμη και πολλά χρόνια μετά το τέλος του ισπανικού εμφυλίου πολέμου και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Χρησιμοποιήθηκε σε πολλές άλλες συγκρούσεις, ως υπενθύμιση ότι τέτοια βάσανα εναντίον αθώων δεν πρέπει ποτέ να δικαιολογούνται. Ο ζωώδης χαρακτήρας της σκηνής και οι φιγούρες της μας θυμίζουν επίσης ότι ο πόλεμος είναι πάνω από όλα μια απανθρωποποίηση. Είναι ένα μήνυμα για τον πόλεμο και τη βία γενικότερα. Συχνά θεωρείται σύμβολο του παγκόσμιου πόνου και δείχνει ότι ακόμα κι αν είμαστε αμέτοχοι, όλοι έχουν καθήκον να διαμαρτυρηθούν ενάντια στη βία.

Πηγή: The Washington Post

Το Valley of Mills κοντά near Amalfi (ζωγραφισμένο περίπου το 1830) αγοράστηκε από τον Δρ. D.H. Goldschmidt στο Βερολίνο στις αρχές του 20ου αιώνα και κληρονομήθηκε από τους γιους του, τον Eugen, έναν χημικό, και τον Arthur, έναν εκδότη. Και τα δύο αδέρφια αυτοκτόνησαν μετά τα πογκρόμ του Νοεμβρίου του 1938, γνωστά και ως Kristallnacht, και η συλλογή έργων τέχνης τους κληροδοτήθηκε στον ανιψιό τους Edgar Moor. Ωστόσο, είχε μεταναστεύσει στη Νότια Αφρική, έτσι τα έργα τέχνης παρέμειναν στο διαμέρισμα του Βερολίνου που μοιραζόταν με τους θείους του μέχρι που κατασχέθηκαν από την Γκεστάπο το 1942.

Η «Ειδική Επιτροπή Λιντς» (Special Commission Linz) του Αδόλφου Χίτλερ αγόρασε τον πίνακα μετά την κατάσχεσή του από τους Ναζί. Ο Χίτλερ φέρεται να σχεδίαζε να εκθέσει το έργο στο απραγματοποίητο Fürhermuseum του στη γενέτειρά του, το Linz της Αυστρίας. Χάρη στην Ομοσπονδιακή Διοίκηση Τέχνης της Γερμανίας, η οποία ερευνά την προέλευση των πολιτιστικών αγαθών του κράτους για να διαπιστώσει εάν λεηλατήθηκαν από τους Ναζί, ο πίνακας του Blechen αποκαταστάθηκε.

«Η επιστροφή του έργου τέχνης έχει μεγάλη σημασία για την οικογένεια και την ιστορία της», δήλωσε εκπρόσωπος της κληρονόμου του Moor. «Ο πελάτης μου είναι πολύ ευγνώμων για τη συνοδευτική αναγνώριση του γεγονότος ότι αυτή η κλοπή τέχνης ήταν αποτέλεσμα υποκίνησης και δίωξης των αδελφών Δρ. Arthur Goldschmidt και Δρ. Eugen Goldschmidt». Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1952, το Valley of Mills near Amalfi μπήκε στο αυτοκίνητο της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της Γερμανίας και έγινε κρατική ιδιοκτησία το 1960. Πιο πρόσφατα δανείστηκε στο Prince Pückler Museum Foundation – Park and Castle Branitz στο Cottbus.

«Η έρευνα για την κλοπή πολιτιστικών αγαθών από τους Ναζί είναι ένα σημαντικό μέρος της μνήμης εκείνων που διώκονται από το ναζιστικό καθεστώς», δήλωσε η Claudia Roth, υπουργός Πολιτισμού της Γερμανίας, σε δήλωση Τύπου. «Με την επιστροφή του πίνακα του Carl Blechen, ο οποίος κατασχέθηκε ως αποτέλεσμα της ναζιστικής δίωξης, οι τύχες του Arthur και του Eugen Goldschmidt καθώς και του Edgar Moor γίνονται τώρα λίγο πιο ορατές».

Πηγή: ARTnews