Το κείμενο υπογράφει ο Ηλίας Κατιρτζιγιανόγλου και το σχέδιο ο Κωνσταντίνος Σκλαβενίτης, μεταφέροντας στο χαρτί την εσωτερική ένταση ενός δημιουργού που κινήθηκε συνεχώς ανάμεσα στην καλλιτεχνική έκφραση και την προσωπική του φθορά. Το έργο καταγράφει τον Σιδηρόπουλο ως μια εμβληματική μορφή, έναν «αλήτη διανοούμενο» που έζησε στα άκρα, χωρίς συμβιβασμούς. Την εισαγωγή της έκδοσης υπογράφει ο Γιάννης Αγγελάκας, ο οποίος σημειώνει χαρακτηριστικά:

«Ο Χρόνος βάζει τα πράγματα, τις αξίες και τα πρόσωπα στη θέση τους και όλοι πια ξέρουμε πως ο Παύλος Σιδηρόπουλος έχει τον Χρόνο με το μέρος του.»

Πρώτη εμφάνιση στο Comicdom CON Athens 2026

Πριν φτάσει στα βιβλιοπωλεία, το graphic novel θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Comicdom CON Athens 2026, που θα διεξαχθεί 15–17 Μαΐου στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων. Εκεί, στο περίπτερο των Εκδόσεων Μικρός Ήρως, το κοινό θα έχει τη δυνατότητα να το ανακαλύψει σε πρώτη αποκλειστική παρουσίαση.

Η επίσημη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 17 Μαΐου στις 14:00, στο Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», με τη συμμετοχή των δημιουργών αλλά και ανθρώπων που υπήρξαν κοντά στον Παύλο Σιδηρόπουλο, όπως οι Αλέκος Αράπης και Οδυσσέας Γαλανάκης από τους Απροσάρμοστους, καθώς και ο σκηνοθέτης Ανδρέας Θωμόπουλος.

Έκθεση με υλικό και ατμόσφαιρα εποχής

Παράλληλα, στο κτίριο «Παλαιοί Φούρνοι» θα φιλοξενηθεί έκθεση αφιερωμένη στο έργο, σε επιμέλεια του Γαβριήλ Τομπαλίδη. Εκεί, οι επισκέπτες θα μπορούν να δουν σχέδια, καρέ και προσχέδια του Κωνσταντίνου Σκλαβενίτη, αποτυπώνοντας τη διαδικασία δημιουργίας του graphic novel. Η εμπειρία συμπληρώνεται από τη μουσική του Παύλου Σιδηρόπουλου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που συνδέει εικόνα και ήχο σε μια ενιαία αφήγηση.

Πληροφορίες

Έκθεση: 15–17 Μαΐου | Παλαιοί Φούρνοι, Τεχνόπολη
Παρουσίαση: Κυριακή 17 Μαΐου | 14:00 | Αμφιθέατρο Μιλτιάδης Έβερτ
Είσοδος: Ελεύθερη

Ο Παύλος θα έβλεπε αυτό το φως, ακόμα και μέσα στα σκοτάδια του, μέχρι και την 6η Δεκεμβρίου του 1990. Η ζωή του μου θυμίζει λίγο πολύ έναν στίχο του Φοίβου Δεληβοριά που λέει πολύ πετυχημένα «Όλα θα ‘ναι πάντα μαύρα μα θα κρύβουν μια φωτιά». Η φωτιά του Σιδηρόπουλου ήταν η μουσική. Η μουσική που τόνιζε από την αρχή του ως το τέλος του, ότι είναι πέρα από την πολιτική, πέρα από τα σύνορα, τις θρησκείες, τις μικρές και μεγάλες διαφωνίες. Η μουσική που ευχόταν να ενώνει τους ανθρώπους και να τους κάνει συντρόφους στο αυτί και την ψυχή.

Έζησε πολλά μουσικά. Συνεργάστηκε με ανθρώπους που ακόμα και οι τριαντάρηδες έχουμε να θυμόμαστε. Σήμερα, ακούγοντας την τελευταία συνέντευξη που έδωσε ποτέ, θυμάμαι ότι στη μεταπολίτευση, όταν το ροκ έφθινε και οι μουσικοί του σιγά σιγά αραίωναν προς το εξωτερικό, για να συνεχίσει να παίζει, συνεργάζεται με τον Γιάννη Μαρκόπουλο. Θυμάμαι ακόμα, ότι στα 30 του γίνεται ο παντοτινός Απροσάρμοστος και παίζει τον εαυτό του σε μια ταινία που ακούγεται για πρώτη φορά το «Να μ’ αγαπάς», παιγμένο απλά και καθαρά με μια κιθάρα, για να νιώθουμε κάθε γράμμα των στίχων και κάθε ανάσα του Παύλου.

Δάμων και Φιντίας, Μπουρμπούλια, Σπυριδούλα και Απροσάρμαστοι, τον συνοδεύουν και τους συνοδεύει, στα 20 γεμάτα γεμάτα χρόνια του μουσικού του περιπάτου. Στην τελευταία του συνέντευξη ακούω ακόμα ότι ένας Απροσάρμαστος είχε πει ότι μαζί με τον Παύλο γνώρισε την καταστροφή και την ανάσταση και σκέφτομαι ότι ακριβώς γι’ αυτό κάθε χρόνο και για κάθε χρόνο μαζεύονται και θα μαζεύονται φίλοι και θαυμαστές του: Για να μοιράζονται την ίδια στιγμή στον χώρο της μουσικής σκηνής του Κυττάρου ένα κοινό δάκρυ, φανερό ή κρυφό.

Το αγαπημένο του τραγούδι ήταν «Οι σοβαροί κλόουν», που είχαν κάτι λίγο από Lou Reed και κάτι πολύ από Αθήνα και τους ανθρώπους της με τα σκυμμένα κεφάλια. Το δικό μου αγαπημένο είναι καμιά φορά το «Στην Κ.» ή καμιά άλλη φορά το «Πού να γυρίζεις», γιατί τον σκέφτομαι να περιπλανιέται στην Πατησίων για να φτάσει μέχρι την πλατεία Εξαρχείων, ή να κάνει την αντίθετη διαδρομή με βήμα σταθερό αλλά με μυαλό χαμένο.

Είμαι στο λεωφορείο τώρα. Ανοίγω το Spotify για να μείνει στα αυτιά μου μέχρι και που θα κοιμηθώ, μέχρι να με πλακώσει εντελώς όλο το σκοτάδι του, που είναι όμως το πιο φωτεινό σκοτάδι της γης.