Έμπειροι αρτοποιοί από βιοτεχνικά αρτοποιεία -τους Φούρνους της Γειτονιάς- θα αναλάβουν την παρασκευή της μεγαλύτερης λαγάνας, χρησιμοποιώντας 320 κιλά αλεύρι τεσσάρων ποικιλιών, 80 κιλά εκλεκτό σουσάμι, 30 λίτρα σησαμέλαιο, 22 κιλά ταχίνι, καθώς και αλάτι, ζάχαρη και μαγιά.

Στη διανομή θα συμμετέχουν ενεργά οι εθελοντές της ΑΜΚΕ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΡΤΟΣ (ΕΛΑΡΤ), συμβάλλοντας ουσιαστικά στην επιτυχία της μεγάλης γιορτής.

Οι παρευρισκόμενοι θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν σαρακοστιανά εδέσματα, λαγάνα και κρασί, σε μια εκδήλωση που θα κορυφωθεί με μεγάλο παραδοσιακό γλέντι με την Γωγώ Τσαμπά, συνοδεία του κλαρίνου του Νεκτάριου Κοκκώνη.

Καθαρά Δευτέρα: Πότε καθιερώθηκε στην Ελλάδα;

Δεν έχουμε ακριβή ημερομηνία για την εποχή που η Καθαρά Δευτέρα καθιερώθηκε στη χώρα μας. Από τη στιγμή που η ημέρα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ορθοδοξία, είναι σχεδόν δεδομένο ότι η εξάπλωση της θρησκείας στην Ελλάδα έφερε μαζί της και την Καθαρά Δευτέρα. «Πέφτει» κάθε χρόνο 48 μέρες πριν το Πάσχα και σηματοδοτεί την έναρξη της Σαρακοστής, μίας περιόδου νηστείας μέσω της οποίας «καθαρίζεται» το σώμα και το πνεύμα, εξ ου και το όνομα «Καθαρά Δευτέρα».

Έθιμο #1: Του Κουτρούλη ο γάμος στη Μεθώνη

Ένα από τα πιο παλιά έθιμα που διατηρούνται ακόμα ζωντανά συμβαίνει στη Μεθώνη. Κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα πραγματοποιείται στην κωμόπολη της Μεσσηνίας «του Κουτρούλη ο γάμος». Το έθιμο έχει τις ρίζες του στον 14ο αιώνα και βασίζεται σε πραγματικό γεγονός. Σε λίγες μέρες θα γίνει για ακόμα μία φορά ο γάμος του Κουτρούλη στην πλατεία της Μεθώνης. Όπως έχει επικρατήσει, ο γάμος πραγματοποιείται μεταξύ του γαμπρού και ενός άντρα που είναι μεταμφιεσμένος σε νύφη.

Έθιμο #2: Μπουρανί στον Τύρναβο

Ένα πιο τολμηρό έθιμο αναβιώνει κάθε χρόνο στον Τύρναβο, ανήμερα της Καθαράς Δευτέρας. «Μπουρανί» είναι το όνομα της παραδοσιακής σούπας που ετοιμάζεται εκείνη τη μέρα, αλλά το… κυρίως πιάτο της ημέρας είναι οι εορτασμοί του φαλλού που στήνονται στην πόλη. Το έθιμο φαίνεται πως έχει Διονυσιακές καταβολές, αλλά στη σύγχρονη εκδοχή του γιορτάζεται από τα τέλη του 19ου αιώνα.

Έθιμο #3: Αλευρομουτζουρώματα στο Γαλαξίδι

Στη Στερεά Ελλάδα, ένα από τα πιο διάσημα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας εντοπίζεται στο Γαλαξίδι και αφορά στα αλευρομουτζουρώματα. Το καρναβάλι και η έναρξη της Σαρακοστής πάνε χέρι-χέρι σε πολλές περιοχές της χώρας και κάτι τέτοιο συμβαίνει και στο Γαλαξίδι, όπου κάθε Καθαρά Δευτέρα ξεσπά ένας αλευροπόλεμος, σε μία παράδοση που κρατά για περισσότερα από 200 χρόνια! Στους δρόμους της πόλης η διάθεση είναι ακόμα καρναβαλική και επικρατεί γιορτή, οπότε κανείς δεν λέει όχι στο να πασαλειφτεί με αλεύρι και χρώματα!

Έθιμο #4: Βλάχικος γάμος στη Θήβα

Ο Βλάχικος Γάμος της Θήβας, στη σύγχρονη μορφή του, έχει ιστορία περίπου 200 ετών. Περιέχει αρκετές Διονυσιακές επιρροές και έχει σατυρικό χαρακτήρα. Η προέλευσή του προηγείται του Χριστιανισμού, καθώς τις αρχές της άνοιξης οι ποιμένες πραγματοποιούσαν τελετές για τη βλάστηση και τη γονιμότητα της φύσης, με τραγούδια, χορούς και φαγοπότι. Περίπου το 1830, αυτή η παράσταση μεταφέρθηκε στη Θήβα, όπου κορυφώνεται κάθε Καθαρά Δευτέρα με έναν «γάμο». Εκεί ακούει κανείς σκωπτικό διάλογο με βλάχικη προφορά μεταξύ των «συμπεθέρων» του γαμπρού και της νύφης και βλέπει τον «χορό του πεθαμένου». Ο θάνατος και η ανάσταση είναι στενά συνδεδεμένοι τόσο στη λαϊκή παράδοση όσο και στον Χριστιανισμό.

Έθιμο #5: Ο χαρταετός και η ιστορία του

Πέρα από τα τοπικά έθιμα, υπάρχουν και αυτά που συναντάμε παντού την Καθαρά Δευτέρα: το σαρακοστιανό τραπέζι και το πέταγμα του χαρταετού. Οι πρώτοι χαρταετοί χρονολογούνται στον 5ο αιώνα π.Χ. στην Κίνα. Στην Ευρώπη φαίνεται πως ήρθαν τον 14ο αιώνα, χάρη στους μεγάλους εξερευνητές που ένωσαν τον ασιατικό με τον ευρωπαϊκό κόσμο. Ο συμβολισμός του χαρταετού θέλει την ανάταση της ανθρώπινης ψυχής. Παρότι προηγείται του Χριστιανισμού, η Ορθόδοξη πίστη υιοθετεί μια παρόμοια ερμηνεία για το πέταγμα χαρταετού την Καθαρά Δευτέρα.

Τα… νεότερα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας

Οι παραδόσεις έχουν μεγάλη ιστορία και παραμένουν αναλλοίωτες για δεκαετίες. Σίγουρα όμως οι συνήθειες μας εξελίσσονται και ο φετινός εορτασμός δεν είναι ίδιος με εκείνον πριν πολλά χρόνια. Η λαγάνα, ο χαρταετός, τα νηστήσιμα φαγητά είναι ακόμα εδώ, αλλά πλέον προσεγγίζουμε την ημέρα με διαφορετικές προτεραιότητες: πηγαίνουμε σε πάρκα, λόφους και άλλους χώρους πρασίνου για να πετάξουμε χαρταετό, ενώ το πικνίκ στην εξοχή είναι λιγότερο συνηθισμένο και το τραπέζι γίνεται κυρίως στο σπίτι.

Οι διατροφικές συνήθειες έχουν επίσης αλλάξει και η νηστεία για 40+ μέρες είναι πλέον πιο εύκολη. Η vegan διατροφή, για παράδειγμα, έχει αυξήσει τις επιλογές νηστήσιμων φαγητών, τα οποία πλέον βρίσκουμε στο σαρακοστιανό τραπέζι. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται και στη βιωσιμότητα, που στην Καθαρά Δευτέρα μεταφράζεται σε λιγότερη σπατάλη και μείωση του food waste.

Κύριε Λαζάρου, ποια είναι η πιο έντονη παιδική σας μνήμη από μια Καθαρή Δευτέρα και ποια γεύση τη συνοδεύει μέχρι σήμερα;

Ο χαρταετός. Δεν έχει γεύση, έχει όμως κίνηση. Είμαι τρίτης γενιάς Πειραιώτης. Τα αδέλφια του πατέρα μου έφυγαν από το κέντρο του Πειραιά, όπου γεννήθηκαν, και εγκαταστάθηκαν στα όρια Κορυδαλλού–Νεάπολης. Για εμάς, αυτή η διαδρομή ήταν μια ολόκληρη ιεροτελεστία: φεύγαμε με τα πόδια από το κέντρο του Πειραιά, φτάναμε στην Ιπποδάμεια, παίρναμε το λεωφορείο για τη Νεάπολη, κοντά στο νεκροταφείο της Ανάστασης, και συνεχίζαμε πάλι με τα πόδια μέχρι το σπίτι, που ήταν προς το βουνό.

Κρατούσαμε τσάντες με καλούδια, γιατί τα τραπέζια ήταν ρεφενέ. Κανείς οικογενειάρχης δεν μπορούσε μόνος του να μαζέψει 30–40 άτομα και να τους τραπεζώσει. Και φυσικά, κρατούσαμε τους χαρταετούς που είχαμε φτιάξει τις προηγούμενες μέρες με τον πατέρα μου. Αυτές είναι οι μνήμες μου.

Χάρηκα πολύ, όταν, πρόσφατα, είδα, σε ένα χωριό, νέα παιδιά να ενδιαφέρονται για το πώς φτιάχνεται ο χαρταετός. Γιατί, για τα παιδιά, αυτό είναι η Καθαρή Δευτέρα: το πέταγμά του. Για τους μεγάλους, το γλέντι αλλάζει ανάλογα με τον τόπο καταγωγής. Στον πυρήνα, όμως, βρίσκονται πάντα τα θαλασσινά. Να ανοίγεις ένα κυδώνι ή μια γυαλιστερή, να ρίχνεις λίγες σταγόνες λεμόνι και να το βλέπεις να «χορεύει». Είναι μια εικόνα που δεν την ξεχνάς ποτέ.

Και ίσως αυτή η κίνηση —από το σπίτι στη γειτονιά, από τη γειτονιά στον ουρανό— να είναι το πιο ουσιαστικό υλικό της παράδοσής μας.

Σωστά τα λέτε. Κι από τη στιγμή που ασχολήθηκα με αυτή τη δουλειά, οφείλω να συμβουλεύσω τον κόσμο για το πώς πρέπει να αγοράζει, ιδίως τα θαλασσινά και, πιο συγκεκριμένα, ό,τι προορίζεται για ωμοφαγία. Πρώτα απ’ όλα, ψωνίζουμε από οργανωμένες κεντρικές ή λαϊκές αγορές και από ανθρώπους με τους οποίους έχουμε σχέση εμπιστοσύνης, ώστε να μπορούμε να αναζητήσουμε ευθύνες αν κάτι δεν πάει καλά. Όχι από πλανόδιους που, στις 11 το πρωί της Καθαράς Δευτέρας, στήνουν ένα μηχανάκι σε μια γωνία για να πουλήσουν όστρακα — χωρίς ψύξη, χωρίς τις κατάλληλες συνθήκες, εκτεθειμένα στον ήλιο. Ας είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί σε αυτά τα ζητήματα.

Πώς πιστεύετε ότι τα αρώματα της λαγάνας, του ταραμά και των θαλασσινών «ξυπνούν» μνήμες και συναισθήματα γύρω από το οικογενειακό τραπέζι της Καθαρής Δευτέρας;

Ξεκινάμε από την εικόνα. Δεν έχεις κάθε μέρα λαγάνα στο τραπέζι. Κι έτσι, μόνο που τη βλέπεις, ξυπνούν οι μνήμες. Θυμάσαι πού την έφαγες πέρσι, πού την είχες φάει πριν από είκοσι χρόνια. Προσωπικά, κάθε φορά που τρώω λαγάνα, θυμάμαι μια ξεχωριστή παρέα που είχα οργανώσει μια Καθαρά Δευτέρα. Είχαμε πάει στην Αρκαδία, στη Δημητσάνα, και γυρίσαμε τα γύρω χωριά. Φάγαμε στη Ζάτουνα, σε ένα καφενεδάκι — που ήταν μαζί κουρείο και φωτογραφείο — εκεί όπου είχε εξοριστεί ο Μίκης Θεοδωράκης. Εκεί, μέσα από σημειώματα και μνήμες που είχε αφήσει πίσω του, νιώσαμε μια ιδιαίτερη συγκίνηση.

Δεν έχω την κλασική παιδική ανάμνηση της λαγάνας από το πατρικό μου, ούτε από τον πατέρα μου, που οργάνωνε πάντα την Καθαρά Δευτέρα — την οποία αποκαλούσε «εκκαθάριση». Η δική μου δυνατή μνήμη είναι εκείνη η μέρα στη Ζάτουνα: η λαγάνα με πέντε μεζέδες που είχα σε ένα μικρό ψυγειάκι, όσα μας πρόσφερε αρχικά ο άνθρωπος του καφενείου — εύχομαι να ζει και να είναι καλά. Αυτή είναι η εικόνα που κρατώ. Και έχουν περάσει σχεδόν τριάντα χρόνια.

Ποιο έθιμο της ημέρας θεωρείτε πιο ουσιαστικό και γιατί αξίζει να διατηρηθεί ζωντανό στη σύγχρονη ελληνική κουζίνα;

Η παρέα. Η παρέα κάνει τις γιορτές.

Συμφωνώ απόλυτα — η γιορτή ζωντανεύει μόνο όταν μοιραζόμαστε το τραπέζι με αγαπημένα πρόσωπα. Με ποιον τρόπο μπορεί ένας σεφ να τιμήσει την παράδοση της Καθαρής Δευτέρας χωρίς να αλλοιώσει την αυθεντικότητα των γεύσεων;

Σεβόμενος την ιστορία και τον τρόπο που μεγάλωσε. Την Καθαρά Δευτέρα φεύγεις το πρωί και πηγαίνεις στην ψαραγορά, στον ψαρά της γειτονιάς σου, που τον καλημερίζεις κάθε μέρα. Του λες: «Κράτησέ μου ένα κιλό λαβράκι για το βράδυ. Κι αν έχεις χρόνο, καθάρισέ το και λιγάκι». Από εκεί ξεκινάει η μέρα. Από τις 10 το πρωί περιμένεις τους φίλους με ένα ουζάκι, ένα τσίπουρο ή ένα καλό κρασί. Και είναι κρίμα που έχουμε απομακρυνθεί από τη ρετσίνα, γιατί η παρανόηση που επικράτησε «χάλασε» ένα εξαιρετικό προϊόν. Τώρα όμως γίνονται προσπάθειες από κορυφαίους οινοποιούς που παράγουν υπέροχες ρετσίνες. Η ρετσίνα δεν σημαίνει φτηνό κρασί. Έπρεπε να είναι η ταυτότητά μας, όπως για τους Γάλλους ένα Chardonnay ή ένα Sauvignon και για τους Ιταλούς μια άλλη ποικιλία.

Για εμάς, η ρετσίνα θα έπρεπε να είναι σημείο αναφοράς. Μακάρι σιγά σιγά να το διορθώσουμε κι αυτό. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας, η αναφορά γίνεται στο ούζο και στο τσίπουρο, όπου τα τελευταία χρόνια βλέπουμε εξαιρετικούς αποσταγματοποιούς να δημιουργούν ποιοτικά προϊόντα. Και κάτι σημαντικό: μακριά από τα χύμα, που δεν έχουν σφραγίδα. Ας είμαστε προσεκτικοί και σε αυτό.

Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά η έννοια της «παράδοσης» στη γαστρονομία και πώς τη μεταφέρετε στις νεότερες γενιές μέσα από τα πιάτα σας;

Μέσα από την παράδοση γράφουμε ιστορία. Μέσα από την παράδοση κρατάμε ζωντανές τις μνήμες μας και τους ανθρώπους που δεν είναι πια μαζί μας. Είμαστε ίσως από τις λίγες χώρες που διατηρούν αυτά τα έθιμα. Και την περιμένουμε την Καθαρά Δευτέρα. Δε σας κρύβω ότι κι εγώ ο ίδιος φέρομαι σαν μικρό παιδί: να φτιάξω έναν αετό, να έχω την ευκαιρία να είμαι γύρω από μικρά παιδιά. Πριν λίγα χρόνια, με έναν φίλο, φτιάξαμε έναν φανταστικό αετό, στον οποίο γράψαμε μπροστά «ο παιχταράς». Πέταξε πολύ ψηλά. Τον δέσαμε καλά εκεί στο ταβερνάκι όπου τρώγαμε, και παρέμεινε στον ουρανό μέχρι το απόγευμα. Τον θαυμάζαμε — φαινόταν σαν μια μικρή κουκίδα. Εφτά καλούμπες είχαμε δέσει. Μια φορά τον χρόνο έχουμε Καθαρά Δευτέρα. Και αυτή η στιγμή, αυτή η χαρά, είναι που μένει ζωντανή.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ γι’ αυτή την κουβέντα!

Κι εγώ. Και του χρόνου!

Οι παγίδες αυτές, γνωστές και ως creels, έχουν σχήμα φραντζόλας και κατασκευάζονται από σκελετό καλυμμένο με δίχτυ. Κανονικά χρησιμοποιούνται για την αλίευση οστρακοειδών όπως καβούρια και γαρίδες, όμως οι κάτοικοι τις μετατρέπουν σε εντυπωσιακή χειμερινή διακόσμηση, στολισμένη με πολύχρωμα φώτα.

Την οργάνωση της ξεχωριστής αυτής κατασκευής έχει αναλάβει η τοπική ομάδα Ullapool Fire and Light Fund. Το δέντρο φτιάχνεται στηριζόμενο σε κυκλική βάση, με ξύλινο σκελετό στο κέντρο και βαρίδια για σταθερότητα, ιδιαίτερα σε περιόδους δυνατού αέρα.

Ο εθελοντής Gordon Wink, που συμμετέχει στη δράση, μίλησε στο BBC Radio Scotland και εξήγησε πως το δέντρο έχει γίνει σημείο αναφοράς για το χωριό τα τελευταία 10 χρόνια. Η ιδέα γεννήθηκε όταν ο Robert Hicks, διοργανωτής του φεστιβάλ Loopallu που φιλοξενούσε το χωριό για 15 χρόνια, πρότεινε να βρουν έναν τρόπο να «ζωντανέψουν τις σκοτεινές νύχτες» του χειμώνα.

Η παράδοση και η συμμετοχή της κοινότητας

Στα πρώτα χρόνια, οι εθελοντές χρειάστηκε να δανειστούν υλικά για το εγχείρημα. Όμως χάρη σε χρηματοδότηση από λοταρία, κατάφεραν να αγοράσουν 340 παγίδες, που πλέον τους ανήκουν.

Η συναρμολόγηση του δέντρου διαρκεί δύο ολόκληρες ημέρες και απαιτεί τη συνδρομή πολλών εθελοντών. Ο λιμένας του Ullapool παρέχει εξοπλισμό και υποστήριξη, ενώ τα creels στοιβάζονται γύρω από τον κεντρικό άξονα και διακοσμούνται με πολύχρωμα λαμπιόνια.

Η κορυφή του δέντρου κοσμείται με ένα φωτεινό περίγραμμα καβουριού, που λειτουργεί ως «αστέρι». Η τοποθεσία κοντά στο λιμάνι προσφέρει ακόμα μια ιδιαίτερη πινελιά: όταν γίνεται η επίσημη φωταγώγηση, το πλοίο της γραμμής Ullapool – Stornoway της CalMac σφυρίζει τρεις φορές και τότε ανάβουν τα φώτα.

«Όταν ανάβουν τα φώτα σκέφτεσαι: ‘Αυτό είναι πραγματικά εντυπωσιακό’», λέει ο Gordon. Κάθε χρόνο συγκεντρώνονται εκατοντάδες άνθρωποι για την εκδήλωση – μάλιστα μια γυναίκα ταξιδεύει 500 μίλια κάθε φορά από τη νότια Αγγλία μόνο και μόνο για να τη δει.

Παρόμοια παράδοση ακολουθεί και το Oban, στην περιοχή Argyll, όπου κατασκευάζεται επίσης χριστουγεννιάτικο δέντρο από creels στο πλαίσιο των χειμερινών εκδηλώσεων της πόλης.

Άλλωστε, η Μεγάλη Παρασκευή είναι η μέρα της απόλυτης μυσταγωγίας και της κατάνυξης. Την ημέρα αυτή οι καμπάνες δε σταματούν να χτυπούν πένθιμα, οι μυρωδιές από τα λουλούδια είναι διάσπαρτες στην ατμόσφαιρα, λιβάνι και κεριά πλημμυρίζουν τις εκκλησίες, τις μονές και τα ξωκλήσια της πόλης που περιμένουν τους πιστούς για το ξεχωριστό έθιμο της περιφοράς του στολισμένου Επιταφίου. Παρακάτω θα βρείτε τέσσερις ιστορικούς Επιταφίους που συγκεντρώνουν ντόπιους και μη κάθε χρόνο και μας φέρνουν κοντά στην παράδοση.

Το Μετόχι του Παναγίου Τάφου

Ο πιο γνωστός επιτάφιος της Αθήνας ξεκινά από το Αγιοταφίτικο Μετόχι. Βρίσκεται στην οδό Ερεχθέως στα Αναφιώτικα στην Πλάκα και είναι ένας ναός του 17ου αιώνα. Κτίστηκε στη θέση ενός αρχαίου ναού αφιερωμένου στη Θεά Αφροδίτη και λειτούργησε ως γυναικείο μοναστήρι. Το Καθολικό, ο κεντρικός ναός, του παλιού μοναστηριού είναι μια καμαροσκέπαστη μονόκλιτη Βασιλική. Μάλιστα, στα δεξιά της εισόδου του ναού, θα δεις μικρά κομματάκια λίθων από τον Πανάγιο Τάφο και τον Γολγοθά. Ακολουθεί πιστά το τυπικό του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και είναι ο πρώτος ναός στον οποίο φτάνει το Άγιο Φως το Σάββατο της Ανάστασης και από εκεί το διανείμουν σε κάθε εκκλησία της χώρας. Η περιφορά του Επιταφίου γίνεται στα γραφικά σοκάκια της Πλάκας μέσα σε ένα ιδιαίτερο κατανυκτικό κλίμα.

Άγιος Δημήτριος ο Λουμπαρδιάρης

Περπατώντας στον πεζόδρομο της οδού Αποστόλου Παύλου στο Θησείο, θα φτάσετε στο γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη που βρίσκεται στους πρόποδες του λόφου του Φιλοπάππου, ανάμεσα στη βουή της πόλης και το πράσινο που δίνει ανάσες. Η εκκλησία, σύμφωνα με τη μια εκδοχή χρονολογείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας και σύμφωνα με μια άλλη από τον 9ο αιώνα. Ο πεζόδρομος και η θέα στον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης το καθιστούν ως μια από τις ιδανικότερες επιλογές, για να ακολουθήσουν τον Επιτάφιο όσοι μαγεύονται από το αστικό τοπίο.

Αγία Μαρίνα

Ο ναός της Αγίας Μαρίνας ξεχωρίζει πάνω στον λόφο του Αστεροσκοπείου, στον αρχαίο λόφο των Νυμφών, στην περιοχή του Θησείου. Στη νοτιοανατολική γωνία του έχει ενσωματωθεί ο παλαιότερος -σπηλαιώδης- αρχικός ναός ο οποίος σήμερα λειτουργεί ως βαπτιστήριο. Ο αρχικός ναός χρονολογείται στις αρχές του 13ου αιώνα και πιθανότατα κατασκευάστηκε σε θέση όπου υπήρχε αρχαία δεξαμενή νερού, ενώ η σημερινή εκκλησία ξεχωρίζει για τον ιδιαίτερο ρυθμό της -ένας μεγάλος κεντρικός τρούλος τον οποίο περιβάλλουν τέσσερις μικρότεροι. Η περιφορά του Επιταφίου γίνεται στην μαρμαρόστρωτη πλατεία ακριβώς μπροστά από τον ναό με την ωραιότερη θέα, τη φωτισμένη Ακρόπολη.

Εισόδια της Θεοτόκου

Γνωστό σε όλους τους Αθηναίους, το εκκλησάκι των Εισοδίων της Θεοτόκου χρονολογείται από τον 11ο αιώνα και λέγεται ότι είναι χτισμένο πάνω στα ερείπια αρχαίου ναού αφιερωμένου στην Αθηνά ή τη Δήμητρα. Αποτελεί μια από τις πιο γραφικές και ιστορικές εκκλησίες της πόλης και αν την επιλέξετε για την ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής θα βιώσετε την πιο μεγαλιώδη περιφορά Επιταφίου στην πόλη, καθώς συναντά τους Επιταφίους και άλλων ναών του κέντρου της Αθήνας.

Πάμε τώρα στο τραπέζι της Λαμπρής, που, όταν ήμουν μικρή, λίγα πράγματα σε γεύση μου άρεσαν, αλλά το περίμενα πώς και πώς αυτό το τραπέζι. Γιατί ήμασταν στην αυλή, γιατί «έλυναν και έδεναν» οι παππούδες μου. Γιατί δεν νύχτωνε με τίποτα.

Σκέψη πρώτη

Η ζωή συνεχίζεται. Αυτό επιτάσσει η ορθή λογική, αλλά ωραία που ήταν, όταν τα ποτήρια γέμιζαν με το χρυσοκαφέ κρασί του παππού. Ο ίδιος το δικό του μερίδιο το νέρωνε, αλλά και χωρίς νερό, εκείνο το κρασί είχε μέσα του μια μακραίωνη δόξα.

Σκέψη δεύτερη

Η γιαγιά μού εύχεται, «άντε και του χρόνου ‘’διπλή’’». Δε θυμώνω, δεν λέω το απλό «μα, με τον Χ. είμαστε ήδη οικογένεια. Δεν είμαστε ελλιπείς». Η γιαγιά μου έτσι έμαθε.

Σκέψη τρίτη

Οι φραγκόκοτες, που κυριαρχούν πια δικαίως στο περιβόλι, αρνούνται τη θανάτωση από ανθρώπινο χέρι. Έχουν με το μέρος τους και τις κότες.

Σκέψη τέταρτη

Κατάχρηση κινητού τηλεφώνου. Δύστροπη εικόνα. Δίπλα σε μια φύση ασυγκράτητη και γενναία. Ευτυχώς κρατάει γερά η γιαγιά. Η μόνη. Δεν ακούει σχεδόν τίποτα. Αποκαλεί το κινητό «μαναστηριακό», κάτι σαν «αναθεματισμένο».

Σκέψη πέμπτη

Να κάτσω να γράψω τις λέξεις πριν χαθούν. Να βρω τρόπο να περιγράψω πειστικά τη μυρωδιά του απογεύματος.

Σκέψη έκτη

Πώς θα μιλάμε για την ανθρωπιά πλέον; Τι σχήμα θα έχει το πρόσωπό μας, τι θερμοκρασία η πίστη μας;

Σκέψη έβδομη

Ας μην παλιώνουμε, όπως τα σπίτια. Ακούς, μπαμπά;

Σκέψη όγδοη

Να παρατηρούμε.

Σκέψη ένατη

Όταν ήμουν παιδί, περπατούσα ξυπόλητη στο βρεγμένο χώμα. Γιατί μου αρέσει ακόμη;

Σκέψη δέκατη

Να είμαστε καλά. Να κοιτάζουμε προς το Βουνό της Χωμήριανης. Στη μεγάλη κορυφή. Με περίσσευμα ανάτασης, αντίστασης, επανάστασης.

Καλό Πάσχα!

Η Μαδρίτη τιμά τα Πάθη και τον θάνατο του Ιησού Χριστού με ένα γεμάτο πρόγραμμα εκδηλώσεων. Εκκλησίες και βασιλικές προγραμματίζουν συναυλίες θρησκευτικής μουσικής, ενώ πολλές αδελφότητες συμμετέχουν σε λιτανείες που προετοιμάζουν όλο το χρόνο. Τα καλύτερα εστιατόρια, καφέ και ζαχαροπλαστεία της πόλης σερβίρουν παραδοσιακά πασχαλινά πιάτα, όπως torrijas (η απάντηση της Ισπανίας στο γαλλικό τοστ) και potaje de garbanzos (στιφάδο με ρεβίθια).

Κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας, σκαλιστές εικόνες και γλυπτά, που περνούν τον υπόλοιπο χρόνο στεγασμένά σε βασιλικές και εκκλησίες, στολίζονται με κεριά, λουλούδια και πλούσια κεντημένα υφάσματα. Στη συνέχεια μεταφέρονται σε πομπή στους δρόμους της πόλης (τα περισσότερα περνούν από την Puerta del Sol) – κάτι σαν τον ορθόδοξο δικό μας επιτάφιο, συνοδευόμενα από δεκάδες μετανοούντες και στις πλάτες των costaleros – μέλη διαφορετικών θρησκευτικών συντεχνιών.

Οι πομπές ξεκινούν τη Μεγάλη Παρασκευή με τους Cristo del Pozo y Nuestra Señora de los Dolores και Cristo del Perdón. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες είναι δύο πομπές που πραγματοποιούνται την Κυριακή των Βαΐων: Nuestro Padre Jesús del Amor (La Borriquita) και Santísimo Cristo de la Fe y del Perdón (Οι μαθητές) και μια άλλη που πραγματοποιείται τη Μεγάλη Τετάρτη: Nuestro Padre Jesús de la Salud María Santísima de las Antiguas (οι τσιγγάνοι).

Οι πομπές που πραγματοποιούνται κατά τη διάρκεια της Τριωδίας του Πάσχα είναι αυτές με τη μεγαλύτερη αναγνώριση και οπαδούς, καθώς τιμούν τη μνήμη του θανάτου του Χριστού. Οι πιο δημοφιλείς είναι: Nuestro Padre Jesús del Gran Poder y María Santísima de la Esperanza Macarena, Jesús Nazareno y la Virgen de la Soledad και Divino Cautivo (με το περίφημο σκάλισμα του Mariano Benlliure), που γίνονται όλα τη Μεγάλη Πέμπτη. Οι Jesús Nazareno de Medinaceli, María Santísima de los Siete Dolores και Santo Entierro πραγματοποιούνται τη Μεγάλη Παρασκευή και, τέλος, το La Soledad y Desamparo λαμβάνει χώρα το Μεγάλο Σάββατο.

Ιερή μουσική και “La Tamborrada”

Το Πάσχα στη Μαδρίτη φέρνει πάντα μαζί του ένα γεμάτο πολιτιστικό πρόγραμμα και οι εκδηλώσεις κάθε έτους περιλαμβάνουν τη σειρά οργανικής μουσικής στην Εκκλησία του San Ginés, όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν μια σειρά από συναυλίες με το υπέροχο εκκλησιαστικό όργανο. Την Κυριακή γύρω στο μεσημέρι, η Αδελφότητα του Jesús de la Soledad ante las Negaciones de San Pedro και San Lamberto συνήθως πραγματοποιεί μια ζωντανή παρέλαση με ταμποράδα στην Plaza Mayor για να σηματοδοτήσει το τέλος των εορτασμών.

Γαστρονομία

Είναι σύνηθες οι θρησκευτικές γιορτές να περιλαμβάνουν παραδοσιακό φαγητό και το Πάσχα στη Μαδρίτη δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα πιάτα που μπορούν να απολαύσουν οι επισκέπτες αυτή την εποχή του χρόνου ποικίλλουν από soldaditos de pavía (τραγανά τηγανητά κομμάτια μπακαλιάρου), potaje de garbanzos a la madrileña (στιφάδο ρεβίθου με σπανάκι, μπακαλιάρο, πατάτες και ένα βραστό αυγό) και croquetas de bacalao (κροκέτες μπακαλιάρου) μέχρι torrijas, η ισπανική απάντηση στο french toast.

Πηγή: Turismo Madrid / Φωτογραφίες: Wikimedia Commons

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Πλούσιου στη συνοικία Βαπόρια υποδέχεται τους επιβάτες που φτάνουν στο λιμάνι. Και στους λόφους πάνω από την Ερμούπολη, ο ορθόδοξος ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και ο καθολικός καθεδρικός ναός του Αγίου Γεωργίου (Σαν Τζώρτζης) στην Άνω Σύρο είναι μόνο μερικές από τις δεκάδες εκκλησίες που ετοιμάζονται να σημάνουν την Ανάσταση του Χριστού.

Κάθε ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας έχει ένα ιδιαίτερο νόημα και γιορτάζεται με τον δικό της τρόπο. Υπάρχουν καθημερινές εκκλησιαστικές λειτουργίες και εκδηλώσεις, ενώ οι δραστηριότητες στη φύση του νησιού (πεζοπορία, ποδηλασία, ιππασία κ.λπ.) γίνονται ακόμα πιο μαγικές ανάμεσα στα αρώματα και το πράσινο της άνοιξης.

Σε κάθε οικισμό -από την Ερμούπολη και την Άνω Σύρο, μέχρι τα χωριά του νησιού- οι ντόπιοι ακολουθούν τις πατροπαράδοτες παραδόσεις και προετοιμάζονται για την Ανάσταση.

Τη Μεγάλη Παρασκευή, η περιφορά των καθολικών επιταφίων από τον καθεδρικό ναό του Αγίου Γεωργίου στην Άνω Σύρο και την εκκλησία της Ευαγγελίστριας στην Ερμούπολη αποτελούν μαγικά γεγονότα. Αποκορύφωμα είναι η συνάντηση των τριών ορθόδοξων επιταφίων στα σκαλιά του Δημαρχείου στην Ερμούπολη, συνοδεία ύμνων από τη χορωδία του Αγίου Νικολάου και μουσικής από τη Φιλαρμονική του Δήμου.

Με το Δημαρχείο να λούζεται σε πένθιμο μωβ φως, καταφθάνουν και οι επιτάφιοι της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου και των εκκλησιών της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στην πιο κατανυκτική και πανηγυρική τελετή της Μεγάλης Εβδομάδας, πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται και κάθε επιτάφιος συνοδεύεται από ενορίτες που κρατούν κεριά, και ιερείς που αναδίδουν θυμίαμα.

Η Πρώτη Ανάσταση του Χριστού γιορτάζεται το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου και οι ορθόδοξες εκκλησίες της Σύρου έχουν έναν μοναδικό τρόπο να την πραγματοποιούν. Οι εκκλησιαζόμενοι χτυπούν δυνατά τα στασίδια και ψάλλουν αναστάσιμους ύμνους, ενώ οι ιερείς σκορπούν φύλλα λεμονιάς γύρω από την εκκλησία.

Ωστόσο, η νυχτερινή αναστάσιμη λειτουργία είναι το κύριο γεγονός του Μεγάλου Σαββάτου στη Σύρο, όπως και στις εκκλησίες σε όλη την Ελλάδα. Εντυπωσιακές αναστάσιμες λειτουργίες στη Σύρο γίνονται στον Καθολικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στην Άνω Σύρο και στην Εκκλησία της Ανάστασης του Χριστού στο λόφο Δήλι, απ’ όπου μπορείς να απολαύσεις τα πυροτεχνήματα που εκτοξεύονται με θέα την Ερμούπολη.

Στους καθολικούς ναούς ένα στολισμένο άγαλμα του Ιησού παρελαύνει μετά τη λειτουργία, καθώς δεν υπάρχουν εικόνες στις καθολικές εκκλησίες. Η νύχτα τελειώνει με τους ανθρώπους να πηγαίνουν στα σπίτια και τις ταβέρνες για να διακόψουν τη νηστεία τους απολαμβάνοντας την παραδοσιακή μαγειρίτσα και αρνί στο φούρνο λεμονάτο με πατάτες.

Η Κυριακή του Πάσχα είναι το αποκορύφωμα της Μεγάλης Εβδομάδας, όταν οικογένειες και φίλοι συγκεντρώνονται σε σπίτια και ταβέρνες για να φάνε αρνί και κοκορέτσι στη σούβλα. Όπως ορίζει η παράδοση, τσουγκρίζουν τα βαμμένα αυγά και οι εορτασμοί (που περιλαμβάνουν κυρίως φαγητό και ποτό) συνεχίζονται μέχρι αργά το απόγευμα.

Μια τελευταία πασχαλινή εκκλησιαστική λειτουργία είναι ο απογευματινός Εσπερινός της Αγάπης, με το κάψιμο του Ιούδα στην εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Η εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην εκκλησία είναι έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (El Greco).

Η Σύρος, με την όμορφη Ερμούπολη και τη γραφική Άνω Σύρα είναι ένας προορισμός για όλο τον χρόνο κι είναι τόσο κοντά στην Αθήνα, γεγονός που τον κάνει ιδανικό. Επισκεφτείτε ακόμα, το Δημαρχείο, το θέατρο Απόλλων, τα μαγαζάκια στα στενά της Άνω Σύρας, την παραλία Αστέρια στα Βαπόρια – αν το επιτρέπει ο καιρός -, τον Άγιο Νικόλαο, τη Μαντόνα ντε λα Γκράτσια (Παναγία της Χάριτος), και γεμίστε τα πνευμόνια σας με θαλασσινό αέρα και την ψυχή σας με το απέραντο γαλάζιο.

Ρουκετοπόλεμος στο Βροντάδο

Το πιο γνωστό έθιμο με βαρελότα, ρουκέτες και βεγγαλικά, λαμβάνει χώρα στο πανέμορφο και γραφικό χωριό της Χίου, Βροντάδο. Ο ουρανός γεμίζει με χρώματα, όταν η καμπάνα των εκκλησιών σημάνει την Ανάσταση του Χριστού. Οι συμμετέχοντες του εθίμου εφοδιάζονται με τον απαραίτητο εξοπλισμό και περιμένουν να επιδοθούν στη μάχη των ρουκετών.

Σύμφωνα με την παράδοση, η συνήθεια αυτή ξεκίνησε επί Τουρκοκρατίας, όταν οι χριστιανοί κάτοικοι ήθελαν να δείξουν στους Τούρκους πώς γιορτάζουν οι ορθόδοξοι την Ανάσταση. Όποιος βρεθεί εκείνες τις μέρες στη Χίο, θα αντικρίσει ένα μαγευτικό και εντυπωσιακό θέαμα.

Οι μπότηδες στην Κέρκυρα

Στις 11 το πρωί του Μ. Σαββάτου ο κόσμος περιμένει την πρώτη Ανάσταση. Όταν τελειώνει η ακολουθία στη Μητρόπολη, χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών κι από τα παράθυρα των σπιτιών πέφτουν κατά χιλιάδες, πήλινα δοχεία (μπότηδες) στους δρόμους, με μεγάλο κρότο. Αυτό το έθιμο έχει τις ρίζες του στο χωρίον του Ευαγγελίου «Συ δε Κύριε Ανάστησόν με ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεραμέως».

Λευκά περιστέρια στη Ζάκυνθο

Κατά την Πρώτη Ανάσταση, απελευθερώνονται άσπρα περιστέρια από τον ιερέα, ενώ οι νοικοκυρές ρίχνουν πήλινα κανάτια από τα μπαλκόνια, όπως στην Κέρκυρα. Το Ευαγγέλιο της Ανάστασης ψάλλεται με τον ιδιαίτερο «μουσικό» τρόπο της Επτανησιακής παράδοσης, ενώ η Αναστάσιμη ακολουθία πραγματοποιείται το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου μόνο στον Άγιο Μάρκο. Οι υπόλοιπες εκκλησίες αρκούνται στο χαρμόσυνο χτύπημα της καμπάνας και πραγματοποιούν την ακολουθία το πρωί της Κυριακής.

Αγώνας δρόμου στην Αράχωβα

Διπλή γιορτή για την Αράχωβα, καθώς η γιορτή του Αγίου Γεωργίου που πέφτει παραδοσιακά κοντά στο Πάσχα γιορτάζεται με το ίδιο πάθος, που επιδεικνύουν οι ντόπιοι για την Ανάσταση. Έτσι, ανήμερα του Πάσχα, ξεκινά η περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου, οι γηραιότεροι κάτοικοι ξεκινούν από την Εκκλησία και πραγματοποιούν τον αγώνα της ανηφόρας υπό τη συνοδεία μουσικής. Παράλληλα, έχουν ετοιμαστεί οι λάκκοι σε κάθε γειτονιά, όπου ανάβουν οι φωτιές που θα υποδεχθούν δεκάδες αρνιά – τόσα, ώστε λέγεται πως αν κάποιος δει από μακριά την Αράχωβα, νομίζει πως το χωριό έχει πάρει φωτιά.

Η αναπαράσταση των Παθών στην Πάρο

Αν και η Πάρος αποτελεί από μόνη της ιδανικό προορισμό όλες τις εποχές του χρόνου, το Πάσχα ιδιαίτερα πραγματοποιείται στο νησί το μοναδικό έθιμο της αναπαράστασης των Παθών κατά την περιφορά του Επιταφίου στα ορεινά χωριά Μάρπησσα, Μάρμαρα, Πρόδρομο, Λεύκες και Άσπρο Χωριό. Καθώς ο Επιτάφιος περνά τα δρομάκια του νησιού κάνει συνολικά 15 στάσεις, στις οποίες αναπαριστώνται ζωντανά εικόνες των Παθών του Χριστού. Παιδιά ντυμένα ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Χριστού αναβιώνουν σκηνές από την είσοδο στα Ιεροσόλυμα, τον «Μυστικό Δείπνο», το μαρτύριο της Σταύρωσης, ενώ σε κάθε μία από αυτές τις στάσεις φωτίζεται εντυπωσιακά και ένα σημείο του βουνού. Το βράδυ του Σαββάτου το έθιμο κορυφώνεται με την αναπαράσταση της Ανάστασης μέσα σε μία εκθαμβωτική ατμόσφαιρα χιλιάδων κεριών και αμέτρητων πυροτεχνημάτων.

Το κάψιμο του Ιούδα

Στην Υπάτη, αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα, μετά την Αγάπη, πραγματοποιείται το «κάψιμο του Ιούδα», έθιμο που χάνεται στα βάθη του παρελθόντος, ενώ στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγ. Νικολάου, ο παπάς σέρνει τον αναστάσιμο χορό, ψάλοντας το «Χριστός Ανέστη».

Οι αβγομαχίες

Στη Βόρεια Ελλάδα και συγκεκριμένα στην Καστανούσα Κερκίνης, στην κοινότητα Κρηνίδων του δήμου Καβάλας, στο Θρυλόριο του Νομού Ροδόπης, στο Μυλοπόταμο της Δράμας και στον Άνω Άγιο Ιωάννη στην Πιερία, οι κάτοικοι αυτών των περιοχών εφοπλίζονται με τριάντα κόκκινα αυγά ο καθένας και ξεκινάνε οι «αυγομαχίες». Νικητής αναδεικνύεται αυτός που στο τέλος της μάχης θα έχει μείνει με τα λιγότερα σπασμένα αβγά. Το έθιμο συμβολίζει την Ανάσταση του Κυρίου και τη σύγκρουση του καλού με το κακό.

Η τελετή του Νιπτήρα

Στην Πάτμο, η Μεγάλη Εβδομάδα αποτελεί μία μοναδική εμπειρία. Το έθιμο που κάνει το Πάσχα στην Πάτμο ξεχωριστό, είναι η τελετή του Νιπτήρα, το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, το οποίο αποτελεί την αναπαράσταση του Μυστικού Δείπνου: ο ηγούμενος, όπως ακριβώς ο Ιησούς, πλένει τα πόδια δώδεκα μοναχών που κάθονται γύρω από τη μεγάλη εξέδρα, όπως οι μαθητές στο Μυστικό Δείπνο. Τη Μεγάλη Παρασκευή, γίνεται η αναπαράσταση της Αποκαθήλωσης στη Μονή του Αγίου Ιωάννη και το ίδιο βράδυ όλοι οι επιτάφιοι συναντιούνται στις πλατείες της Σκάλας και της Χώρας. Η Ανάσταση γίνεται επίσης στο μοναστήρι και ανήμερα του Πάσχα, διαβάζεται το Ευαγγέλιο σε επτά γλώσσες.

Φωτεινά αερόστατα στο Λεωνίδιο

Το βράδυ της Ανάστασης, οι πιστοί των ενοριών, κατασκευάζουν φωτεινά «αερόστατα» τα οποία και απελευθερώνουν ώστε να πετάξουν ψηλά στον ουρανό. Πρόκειται για ένα από τα εντυπωσιακότερα και πιο φαντασμαγορικά πασχαλιάτικα έθιμα της χώρας μας. Οι πιστοί των πέντε ενοριών του Λεωνιδίου έχουν προετοιμαστεί κατάλληλα για εκείνη την κρίσιμη στιγμή, έχοντας ήδη κατασκευάσει τους εκατοντάδες «αφανούς», όπως λένε τα χάρτινα αερόστατα.

Πηγή: in.gr

Ο Μάρτης ή αλλιώς Μαρτιά ή Μαρτάκι είναι ένα παμπάλαιο έθιμο, με βαλκανική διασπορά. Πιστεύεται ότι έχει τις ρίζες του στην Αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οι μύστες έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

Σύμφωνα με το έθιμο, την 1η του Μάρτη, οι μητέρες φορούν στον καρπό του χεριού των παιδιών τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή, τον Μάρτη ή Μαρτιά, για να τα προστατεύει από τον πρώτο ήλιο της Άνοιξης, που είναι ιδιαίτερα βλαβερός, σύμφωνα με τις λαϊκές δοξασίες. Ο Μάρτης προφυλάσσει επίσης, όπως πιστεύεται, από τα κουνούπια και τους ψύλλους και ακόμα απομακρύνει τις αρρώστιες και άλλα κακά.

Το φτιάχνουν την τελευταία μέρα του Φλεβάρη και τον φορούν την πρώτη μέρα του Μάρτη, πριν βγουν από το σπίτι. Σε μερικές περιοχές ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σαν δαχτυλίδι για να μην σκοντάφτει ο κάτοχός του.

Το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν στο τέλος του μήνα, ή το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να τον πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους ή το καίνε με το αναστάσιμο φως του Πάσχα.

Σημειώνεται δε πως η Χριστιανική Εκκλησία δια του Ιωάννη του Χρυσόστομου θεωρεί το έθιμο ειδωλολατρικό ήδη από το 5ο αιώνα.

Σε μερικές περιοχές, ο Μάρτης φοριέται στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού σαν δαχτυλίδι για να μην σκοντάφτει ο κάτοχός του.

Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας, κρεμούσαν την κλωστή όλη τη νύχτα στα κλαδιά μιας τριανταφυλλιάς για να χαρίσουν ανθοφορία, ενώ σε άλλες περιοχές την έβαζαν γύρω από τις στάμνες για να προστατέψουν το νερό από τον ήλιο και να το διατηρήσουν κρύο.

Ρίζες και από τα Βαλκάνια | Σκόπια – Αλβανία | Μάρτινκα & Βερόρε

Το έθιμο του Μάρτη γιορτάζεται στα Σκόπια με την ονομασία «Μάρτινκα» και στην Αλβανία ως «Βερόρε».

Οι κάτοικοι των δυο γειτονικών χωρών φορούν βραχιόλια από κόκκινη και άσπρη κλωστή για να μην τους «πιάσει» ο ήλιος, τα οποία και βγάζουν στα τέλη του μήνα ή όταν δουν το πρώτο χελιδόνι.

Άλλοι πάλι, δένουν τον Μάρτη σε κάποιο καρποφόρο δέντρο, ώστε να του χαρίσουν ανθοφορία, ενώ μερικοί τον τοποθετούν κάτω από μια πέτρα κι αν την επόμενη ημέρα βρουν δίπλα της ένα σκουλήκι, σημαίνει ότι η υπόλοιπη χρονιά θα είναι πολύ καλή.

Βουλγαρία «Μαρτενίτσα» – Στολίδια από άσπρες και κόκκινες κλωστές

Τηρώντας παραδόσεις και έθιμα αιώνων, οι Βούλγαροι, την πρώτη ημέρα του Μάρτη, φορούν στο πέτο τους στολίδια φτιαγμένα από άσπρες και κόκκινες κλωστές που αποκαλούνται «Μαρτενίτσα».

Σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια τους ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους «κάψει η γιαγιά Μάρτα» (Μπάμπα Μάρτα, στα βουλγαρικά), που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του μήνα Μάρτη.

Η Μαρτενίτσα λειτουργεί στη συνείδηση του βουλγαρικού λαού ως φυλαχτό, το οποίο μάλιστα είθισται να προσφέρεται ως δώρο μεταξύ των μελών της οικογένειας, συνοδευόμενο από ευχές για υγεία και ευημερία.

Ρουμανία «Μαρτιζόρ» – Η κόκκινη κλωστή που συμβολίζει την αγάπη

Το ασπροκόκκινο στολίδι της 1ης του Μάρτη φέρει στα ρουμανικά την ονομασία «Μαρτιζόρ».

Η κόκκινη κλωστή συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού χιονόφιλος, που ανθίζει τον Μάρτιο και είναι στενά συνδεδεμένο με αρκετά έθιμα και παραδόσεις της Ρουμανίας.

Πηγή: Marie Claire