Ένα σχολικό πρόγραμμα που έγινε αφορμή για δράση

Η δράση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού προγράμματος «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και την Τεχνόπολη. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του σχολείου, μέσα από επισκέψεις στον χώρο, έρευνα ιστορικών στοιχείων, συλλογή φωτογραφιών και μαρτυριών, γνώρισαν σε βάθος την ιστορία του κινηματογράφου ΠΑΛΑΣ.

Όπως αναφέρουν, το ΠΑΛΑΣ δεν αποτελεί απλώς ένα παλιό κτίριο, αλλά έναν ζωντανό χώρο μνήμης που υπήρξε για σχεδόν έναν αιώνα σημείο συνάντησης, ψυχαγωγίας και πολιτισμού για τους κατοίκους του Παγκρατίου και της Αθήνας συνολικά.

Ο κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ ως κομμάτι της συλλογικής μνήμης

Ο κινηματογράφος Πάλας, σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, λειτουργεί από το 1925 και έχει συνδεθεί στενά με την εξέλιξη της γειτονιάς. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στην περίοδο της Κατοχής, κατά την οποία στον χώρο εκτυλίχθηκαν σημαντικά ιστορικά γεγονότα.

Η μαθητική έρευνα ανέδειξε τη συναισθηματική και κοινωνική αξία του κινηματογράφου, καθώς και τον ρόλο του ως φορέα πολιτισμού που διαμόρφωσε γενιές κατοίκων.

Η επιστολή προς το Υπουργείο Πολιτισμού

Στην επιστολή τους προς την Υπουργό Πολιτισμού, οι μαθητές εκφράζουν τη λύπη και την ανησυχία τους για την απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων να μην χαρακτηριστεί ο κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ ως διατηρητέο μνημείο, εξέλιξη που, όπως σημειώνουν, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στην κατεδάφισή του.

Παράλληλα, τονίζουν ότι, παρότι αναγνωρίζουν την ανάγκη για ανάπτυξη και σύγχρονες υποδομές στις πόλεις, θεωρούν απαραίτητη τη διατήρηση σημείων με ιστορική και πολιτιστική αξία που διαμορφώνουν την ταυτότητα των γειτονιών και διατηρούν ζωντανή τη συλλογική μνήμη.

«Οι κινηματογράφοι είναι η ψυχή της πόλης»

Στην επιστολή, υπογραμμίζεται ότι οι ιστορικοί κινηματογράφοι δεν είναι απλώς χώροι προβολής ταινιών, αλλά πολιτιστικά κύτταρα που ενώνουν τις κοινότητες και δημιουργούν κοινές εμπειρίες. Η απώλειά τους, σύμφωνα με τους μαθητές, σημαίνει και απώλεια ενός κομματιού της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης.

Κάλεσμα για επανεξέταση της απόφασης

Το σχολείο καταλήγει με έκκληση προς το Υπουργείο Πολιτισμού να επανεξετάσει την απόφαση και να συμβάλει στη διάσωση του κινηματογράφου ΠΑΛΑΣ, ώστε να παραμείνει ζωντανό ένα σημαντικό τοπόσημο της Αθήνας και του Παγκρατίου.

Το ντοκιμαντέρ της μαθητικής ομάδας είναι διαθέσιμο εδώ: Ντοκιμαντέρ μαθητών για τον ΠΑΛΑΣ

Παρά τις επανειλημμένες και τεκμηριωμένες παρεμβάσεις του Δήμου Αθηναίων υπέρ της προστασίας του, το ΚΣΝΜ αποφάσισε ομόφωνα να μην εισηγηθεί τον χαρακτηρισμό του ως μνημείου. Από την πλευρά του Δήμου, η απόφαση αυτή χαρακτηρίζεται λανθασμένη, καθώς –όπως επισημαίνεται– θέτει σε κίνδυνο έναν χώρο βαθιά συνδεδεμένο με την πολιτιστική ταυτότητα της γειτονιάς και τη συλλογική μνήμη της πόλης.

Ο Δήμος Αθηναίων υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της φυσιογνωμίας των γειτονιών και των πολιτιστικών τους χώρων αποτελεί σταθερή προτεραιότητα, ιδιαίτερα σε μια περίοδο έντονων πιέσεων λόγω τουριστικοποίησης και αυξημένων τιμών. Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας έχει αποστείλει δύο επιστολές προς την Υπουργό Πολιτισμού, ζητώντας τη στήριξη του Υπουργείου για τον χαρακτηρισμό και τη διάσωση του κινηματογράφου.

Παράλληλα, η Αντιδήμαρχος Αστικής Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας, Μάρω Ευαγγελίδου, μετέφερε στη συνεδρίαση του Συμβουλίου την ομόφωνη θέση του Δημοτικού Συμβουλίου υπέρ της διατήρησης του «ΠΑΛΑΣ», τονίζοντας τη σημασία της προστασίας των ιστορικών χρήσεων που αποτελούν σημεία αναφοράς για τις αθηναϊκές γειτονιές.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Μάιο του 2024, το Δημοτικό Συμβούλιο είχε ταχθεί ομόφωνα υπέρ της προστασίας του κινηματογράφου ως ενιαίου συνόλου, ζητώντας να χαρακτηριστεί διατηρητέα και η χρήση της χειμερινής αίθουσας, ώστε να αποτραπεί η αλλοίωση ή κατεδάφισή του. Ο Δήμος επισημαίνει επίσης ότι η σημασία των ιστορικών κινηματογραφικών αιθουσών για την πολιτιστική ταυτότητα των πόλεων έχει αναγνωριστεί και από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Σε νέα δημόσια παρέμβασή του, ο Χάρης Δούκας εκφράζει την έντονη ανησυχία του για το μέλλον του «ΠΑΛΑΣ» και ζητά άμεση κινητοποίηση της Πολιτείας. Τονίζει ότι ο κινηματογράφος δεν είναι απλώς ένας χώρος προβολών, αλλά ένα ζωντανό τοπόσημο μνήμης και πολιτισμού, στενά συνδεδεμένο με την ταυτότητα του Παγκρατίου και της Αθήνας.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων υπογραμμίζει ότι οι θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δύο ετών δεν απέδωσαν το επιθυμητό αποτέλεσμα, καθώς η γνωμοδότηση του ΚΣΝΜ ήταν αρνητική, και καλεί το Υπουργείο Πολιτισμού να αναλάβει τις ευθύνες του για την προστασία ενός σημαντικού πολιτιστικού χώρου της πόλης.