«Διασφαλίζοντας ότι τα παιδιά γεννιούνται ελεύθερα από τον ιό HIV, θωρακίζουμε ένα πιο υγιές και λαμπρό μέλλον», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ, Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, δίνοντας το σύνθημα για μια νέα εποχή στη δημόσια υγεία.

Τι σημαίνει «κάθετη μετάδοση» και πώς η επιστήμη την σταματά;

Όταν μιλάμε για μετάδοση από τη μητέρα στο παιδί (ή «κάθετη μετάδοση»), αναφερόμαστε στην πιθανότητα ο ιός HIV να περάσει στο μωρό κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, του τοκετού ή του θηλασμού.

Στο παρελθόν, αυτή η προοπτική προκαλούσε τεράστιο άγχος και στίγμα. Σήμερα, όμως, η επιστήμη έχει τα εργαλεία να μηδενίσει αυτόν τον κίνδυνο:

Η δύναμη των φαρμάκων: Με τη σύγχρονη αντιρετροϊκή θεραπεία, ο ιός στο αίμα της μητέρας μειώνεται σε τόσο χαμηλά επίπεδα που γίνεται «μη ανιχνεύσιμος». Μη ανιχνεύσιμος ιός σημαίνει πρακτικά μηδενική πιθανότητα μετάδοσης στο παιδί.

Πρόληψη για όλες: Ακόμα και αν μια γυναίκα δεν έχει τον ιό αλλά βρίσκεται σε περιβάλλον υψηλού κινδύνου, η προληπτική αγωγή (PrEP) λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας για την ίδια και το έμβρυο.

Ασφαλής τοκετός και φροντίδα: Με τον σωστό ιατρικό προγραμματισμό και την κατάλληλη υποστήριξη μετά τη γέννα, το μωρό ξεκινά τη ζωή του με τις καλύτερες προϋποθέσεις.

Η στρατηγική στις Μπαχάμες: Φροντίδα χωρίς αποκλεισμούς

Η επιτυχία στις Μπαχάμες δεν ήρθε από τη μια μέρα στην άλλη. Βασίστηκε σε ένα μοντέλο υγείας που έβαλε στο επίκεντρο τη γυναίκα, χωρίς να κοιτάζει εθνικότητα ή νομικό καθεστώς.

Τα βήματα που έκαναν τη διαφορά:

Τεστ για όλες: Κάθε έγκυος υποβάλλεται σε έλεγχο στο πρώτο ραντεβού και ξανά στον 7ο-8ο μήνα, ώστε να μην διαφύγει καμία περίπτωση.

Δωρεάν πρόσβαση: Οι υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού και οι θεραπείες για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα παρέχονται δωρεάν, αφαιρώντας το οικονομικό βάρος από τις μέλλουσες μητέρες.

Συνεχής υποστήριξη: Οι HIV-θετικές μητέρες και τα βρέφη τους παρακολουθούνται στενά από εξειδικευμένες ομάδες, διασφαλίζοντας ότι η θεραπεία συνεχίζεται απρόσκοπτα.

Ένα παγκόσμιο μήνυμα ελπίδας

Για να δώσει ο ΠΟΥ αυτή την πιστοποίηση, οι Μπαχάμες έπρεπε να αποδείξουν ότι η μετάδοση έπεσε κάτω από το 2% και ότι οι νέες λοιμώξεις σε παιδιά είναι λιγότερες από 5 ανά 1.000 γεννήσεις. Είναι η 12η χώρα στην περιοχή της Αμερικής που τα καταφέρνει, ακολουθώντας το παράδειγμα της Κούβας και της Βραζιλίας.

«Αυτό το επίτευγμα δείχνει ότι η εξάλειψη είναι εφικτή όταν υπάρχει πολιτική βούληση και επένδυση στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», τόνισε η Winnie Byanyima, Εκτελεστική Διευθύντρια του UNAIDS.

Η νίκη στις Μπαχάμες δεν είναι απλώς ένας αριθμός σε μια έκθεση. Είναι μια απόδειξη ότι όταν η κοινωνία επενδύει στη γυναίκα και την υγεία της, το κέρδος επιστρέφει πολλαπλάσιο σε κάθε παιδί που γεννιέται υγιές, έτοιμο να κατακτήσει τον κόσμο.

Άμεσα πήρε το παρατσούκλι «ο άνδρας με το καπέλο φεντόρα», ενώ τον συνέκριναν με ντετέκτιβ, ή ακόμα και με έναν εκ των ληστών του παριζιάνικου μουσείου. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν ήξερε ότι η φωτογραφία έκανε τον γύρο του διαδικτύου.

Ληστεία στο Λούβρο: Ποιος είναι ο 15χρονος της viral φωτογραφίας

Όταν ο Πέντρο αντιλήφθηκε ότι η φωτογραφία του είχε συγκεντρώσει εκατομμύρια προβολές, αποφάσισε να μην αποκαλύψει αμέσως την ταυτότητά του. «Δεν ήθελα να πω αμέσως ότι ήμουν εγώ», εξηγεί. «Η φωτογραφία είχε κάτι μυστηριώδες, και το μυστήριο πρέπει να συντηρείται».

Οι θεωρίες συνωμοσίας στο διαδίκτυο, την ίδια ώρα, ολοένα και αυξάνονταν. Άλλοι τον πέρασαν για ντετέκτιβ, άλλοι για άνθρωπο της ληστείας, ενώ κάποιοι ήταν βέβαιοι ότι πρόκειται για άνθρωπο «δημιούργημα» της τεχνητής νοημοσύνης. «Καταλαβαίνω γιατί. Είμαι ντυμένος σαν να βγήκα από τη δεκαετία του ’40, και βρισκόμαστε στο 2025» λέει γελώντας.

Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο απλή. Ο Πέντρο βρισκόταν εκεί με τη μητέρα και τον παππού του για μια οικογενειακή επίσκεψη στο μουσείο. «Θέλαμε να μπούμε στο Λούβρο, αλλά ήταν κλειστό. Δεν ξέραμε ότι είχε γίνει ληστεία» λέει ο ίδιος. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ο φωτογράφος του Associated Press, Τιμπό Καμί, τον απαθανάτιζε τυχαία, τη στιγμή που περνούσε μπροστά από το σημείο. Μόνο όταν φίλοι και συγγενείς αναγνώρισαν τη μητέρα του στο βάθος της εικόνας, κατάλαβαν ότι ο «ντετέκτιβ του Λούβρου» ήταν ένα κανονικό παιδί.

Το στιλ του 15χρονου που μοιάζει βγαλμένο από άλλη εποχή

Ο Πέντρο δεν ντύθηκε έτσι επίτηδες, πόσω μάλλον για τη φωτογραφία. Εδώ και έναν χρόνο, έχει υιοθετήσει ένα vintage στυλ, εμπνευσμένο από τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες πολιτικών και ντετέκτιβ του 20ού αιώνα. «Μου αρέσει να είμαι κομψός. Ντύνομαι έτσι και στο σχολείο», λέει. Το καπέλο fedora, ωστόσο, είναι κάτι ξεχωριστό: «Το φοράω μόνο τα Σαββατοκύριακα ή όταν πηγαίνω σε μουσείο».

Λάτρης του Σέρλοκ Χολμς και του Ηρακλή Πουαρό, ο Πέντρο δηλώνει ότι καταλαβαίνει γιατί ο κόσμος τον συνέδεσε με έναν φανταστικό ντετέκτιβ: «Όταν γίνεται κάτι ασυνήθιστο, δεν φαντάζεσαι έναν συνηθισμένο ντετέκτιβ, φαντάζεσαι κάποιον διαφορετικό».

Για λίγες μέρες, ο Πέντρο δεν μιλούσε και παρακολουθούσε το φαινόμενο να μεγαλώνει. Έπειτα, άνοιξε το προφίλ του στο Instagram και επιβεβαίωσε ότι είναι εκείνος. «Οι δημοσιογράφοι δεν πίστευαν ότι ήμουν 15 χρονών», λέει. «Ήταν πολύ αστείο».

Πλέον αντιμετωπίζει με χιούμορ τη δημοσιότητα που του έφερε μια τυχαία στιγμή: «Περιμένω να με καλέσουν για να παίξω σε κάποια ταινία», λέει γελώντας. «Θα είχε πολλή πλάκα».

Πηγή: Lifo.gr

Η Barbie έχει διαβήτη τύπου 1 – και είναι οκ

Η Mattel παρουσίασε πρόσφατα αυτή τη νέα προσθήκη στη σειρά Barbie Fashionistas: την πρώτη Barbie με διαβήτη τύπου 1. Η Barbie αυτή είναι εξοπλισμένη με έναν αισθητήρα CGM στο μπράτσο, μία αντλία ινσουλίνης στη μέση και μικροσυσκευές, όπως smart phone και νεσεσέρ με σνακ, ενισχύοντας το μήνυμα της καθημερινής διαχείρισης του διαβήτη τύπου 1. Η παρουσία αυτών των χαρακτηριστικών σε μία τόσο δημοφιλή κούκλα στέλνει το ισχυρό μήνυμα πως ένα πρόβλημα υγείας δεν πρέπει να κρύβεται, αλλά να ενσωματώνεται στην καθημερινότητα, χωρίς παραπάνω διαστάσεις από τις πραγματικές του, με γνώση και ενσυναίσθηση.

Q+A: 5 σημαντικές πληροφορίες για τον Διαβήτη Τύπου 1 σε παιδιά και εφήβους

Τι είναι ο διαβήτης τύπου 1;
Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μία αυτοάνοση πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα β-κύτταρα του παγκρέατος που παράγουν ινσουλίνη. Συνήθως, εκδηλώνεται στην παιδική ή εφηβική ηλικία και απαιτεί καθημερινή χορήγηση ινσουλίνης, υπάρχουν όμως περιπτώσεις που εκδηλώνεται σε βρέφη και μικρά μωρά.

Πόσα παιδιά αφορά στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα καταγράφονται περίπου 7–10 νέες περιπτώσεις διαβήτη τύπου 1 ανά 10.000 παιδιά κάτω των 15 ετών κάθε χρόνο, με μια σταθερή αυξητική τάση. Υπολογίζεται πως υπάρχουν περίπου 1.000 νέες διαγνώσεις ετησίως στη χώρα μας.

Ποια είναι τα βασικά συμπτώματα;
Συμπτώματα όπως υπερβολική δίψα, συχνουρία, ξαφνική απώλεια βάρους, κόπωση και πείνα είναι συχνά προειδοποιητικά σημάδια. Αν δεν διαγνωστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε διαβητική κετοξέωση, μια απειλητική για τη ζωή επιπλοκή.

Διάγνωση και παρακολούθηση
Η διάγνωση γίνεται με μετρήσεις γλυκόζης στο αίμα και την αιμοσφαιρίνη A1c. Η χρήση CGM επιτρέπει συνεχή παρακολούθηση των επιπέδων γλυκόζης, βοηθώντας στην αποφυγή κρίσεων υπογλυκαιμίας ή υπεργλυκαιμίας.

Θεραπεία και τεχνολογικά βοηθήματα
Η θεραπεία περιλαμβάνει ενέσεις ινσουλίνης ή χρήση αντλίας, σε συνδυασμό με παρακολούθηση της γλυκόζης. Οι τεχνολογικές εξελίξεις, όπως τα CGM και οι αντλίες, έχουν βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής των παιδιών.

Πέρα από το σπίτι: Η ανάγκη συλλογικής εκπαίδευσης
Η διαχείριση του διαβήτη τύπου 1 δεν περιορίζεται στο σπίτι. Είναι απαραίτητο να εκπαιδεύονται όχι μόνο οι γονείς, αλλά και οι δάσκαλοι, οι προπονητές και γενικά όσοι βρίσκονται σε συχνή επαφή με το παιδί – στο σχολείο, τον αθλητισμό, τις εξωσχολικές δραστηριότητες. Η κατανόηση του τι σημαίνει ζει κανείς με διαβήτη τύπου 1 δεν είναι μόνο θέμα υγείας. Είναι και θέμα αποδοχής, ώστε να μπορούν να απαντούν με ενσυναίσθηση και ακρίβεια σε ερωτήσεις ή σχόλια άλλων παιδιών.

Ένα παιχνίδι με ουσία
Η Barbie με διαβήτη τύπου 1 δεν είναι απλώς μία κούκλα με νέο αξεσουάρ – είναι μια δήλωση. Προβάλλει την εικόνα της συμπερίληψης και της αποδοχής, ενθαρρύνει τη θετική αυτοεικόνα και δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να δουν τον εαυτό τους σε έναν ήρωα παιχνιδιού. Παράλληλα, εκπαιδεύει την κοινωνία να ανοίξει διάλογο για τη διαχείριση χρόνιων παθήσεων με ειλικρίνεια και φροντίδα.
Η νέα Barbie μας θυμίζει ότι κάθε παιδί, ανεξαρτήτως συνθηκών, αξίζει να νιώθει ότι ανήκει – στο παιχνίδι, στην κοινωνία και στη ζωή.

Για παράδειγμα, αν θέλουμε να είναι δραστήριο, θα είναι πιο εύκολο να υιοθετήσει αυτή τη συμπεριφορά αν διαπιστώσει ότι και η δική μας ζωή είναι ενεργή. Αν θέλουμε να μάθει να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, θα χρειαστεί να μας βλέπει να το κάνουμε κι εμείς. Και, αν θέλουμε να αγαπήσει το διάβασμα, θα πρέπει να μας βλέπει να διαβάζουμε. Σε αυτή την τελευταία περίπτωση, μπορούμε να αξιοποιήσουμε την ώρα πριν τον ύπνο για να διαβάσουμε μια ιστορία στο παιδί και να αρχίσουμε έτσι να καλλιεργούμε το ενδιαφέρον του για τα βιβλία.

Η Maya Payne Smart, ερευνήτρια με πάνω από δέκα χρόνια εμπειρίας στην παιδική ανάπτυξη και την εκπαίδευση και απόφοιτη του Harvard, υποστηρίζει πως χρειάζεται να κάνουμε ακόμη περισσότερα. Το να διαβάζουμε στο παιδί μας πριν κοιμηθεί είναι θετικό, αλλά όχι αρκετό. Σε συνέντευξή της στο CNBC εξηγεί: «Όσο περισσότερο τα παιδιά ακούνε, βλέπουν και μιλούν για λέξεις, τόσο πιο προετοιμασμένα θα είναι για να τις διαβάσουν». Για τον λόγο αυτό, συγκέντρωσε πέντε συνήθειες που υιοθέτησαν γονείς για να ενισχύσουν την ανάγνωση στο σπίτι -και οι περισσότερες δεν περιλαμβάνουν καν ένα βιβλίο στα χέρια.

Οι γονείς των παιδιών που διαβάζουν κάνουν αυτά τα πέντε πράγματα:

Αντιμετωπίζουν τους ήχους των μωρών σαν πραγματική συζήτηση

Η Payne επισημαίνει ότι, παρόλο που τα μωρά δεν μπορούν ακόμη να μιλήσουν, οι γονείς που αλληλεπιδρούν με τους ήχους τους -απαντώντας με κανονικές λέξεις και όχι μιμούμενοι τους ήχους τους- ενισχύουν σημαντικά τη γλωσσική τους ανάπτυξη. «Έχουν οπτική επαφή, χαμογελούν και προσαρμόζονται στη στιγμή. Διεξάγουν “συζητήσεις”, συγχρονίζονται με το βλέμμα και τους ήχους του μωρού και μετά απαντούν με λέξεις, περιμένοντας την ανταπόκρισή του». Αυτή η πρακτική ονομάζεται «serve and return» και αποτελεί βασικό μέρος της πρώιμης γλωσσικής μάθησης.

Σύμφωνα με το Κέντρο Παιδικής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου του Harvard, αυτού του είδους η αλληλεπίδραση παίζει ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εγκεφαλικής δομής του παιδιού. Προάγει τη γλωσσική και κοινωνική ανάπτυξη και αποτελεί τη βάση για πιο σύνθετες γνωστικές δεξιότητες. Παράλληλα, βοηθά στην προσχολική καλλιέργεια της γραφής και της ανάγνωσης, όπως το εκφραστικό λεξιλόγιο και η αναγνώριση γραμμάτων και ήχων. Με απλά λόγια, είναι θεμελιώδης για να μάθει το παιδί να μιλά, να κατανοεί και στη συνέχεια να διαβάζει.
Μιλούν για τους ήχους των γραμμάτων

Υπάρχει θετική συσχέτιση ανάμεσα σε ένα οικογενειακό περιβάλλον που ενθαρρύνει τη γλώσσα, τη γραφή και την ανάγνωση από νωρίς και την αναγνωστική κατανόηση των παιδιών. Πολλοί γονείς χρησιμοποιούν εργαλεία για να μάθουν στα παιδιά τα γράμματα, αλλά λίγοι τα συνδέουν με τους ήχους που αντιστοιχούν σε αυτά στην καθημερινότητα. Η σωστή προφορά και η σύνδεση ήχου με γράμμα είναι βασικές για την ανάγνωση. Η Payne εξηγεί: «Οι γονείς που μιλούν για τους ήχους των γραμμάτων βοηθούν τα παιδιά τους να καταλάβουν πως τα γράμματα είναι ουσιαστικά λέξεις στο χαρτί».

Κάνουν πολλές ερωτήσεις και περιμένουν τις απαντήσεις

Οι γονείς που κάνουν ερωτήσεις στα μικρά παιδιά τους και -κυρίως- τους δίνουν χρόνο να απαντήσουν, ενισχύουν τον λεξιλόγιο και τη γνώση τους όσο μεγαλώνουν. Όσο περισσότερο μιλούν τα παιδιά, τόσο περισσότερες λέξεις καταλαβαίνουν και χρησιμοποιούν -πράγμα που ενισχύει την κατανόηση κειμένων αργότερα. Η Payne τονίζει ότι το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο να ρωτούν, αλλά να προσφέρουν στο παιδί την ευκαιρία να σκεφτεί και να απαντήσει, γιατί «αυτό ενεργοποιεί τη σκέψη και τη μάθηση».

Διαβάζουν κατά τη διάρκεια της ημέρας, όχι μόνο πριν τον ύπνο

Οι γονείς που διαβάζουν στα παιδιά τους από νωρίς ενισχύουν την ανάπτυξη του λεξιλογίου και της κατανόησής τους. Όσο πιο συχνή είναι αυτή η επαφή, τόσο μεγαλύτερη η πρόοδος. Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να περιορίζεται η ανάγνωση μόνο στην ώρα του ύπνου. Μπορεί (και πρέπει) να εντάσσεται και σε άλλες στιγμές της ημέρας, όπως το πρωί, όταν το παιδί είναι πιο δεκτικό. Σύμφωνα με την Payne, αυτό «προκαλεί περισσότερες συζητήσεις, περισσότερες ερωτήσεις και περισσότερη μάθηση».

Παίζουν με τις λέξεις

Οι λέξεις δεν βρίσκονται μόνο στα βιβλία. Υπάρχουν επίσης σε τραγούδια, ποιηματάκια, λογοπαίγνια, γλωσσοδέτες και αινίγματα. Αυτές οι δραστηριότητες διασκεδάζουν τα παιδιά και τα βοηθούν να αντιληφθούν και να εξερευνήσουν τους ήχους των λέξεων. «Πριν τα παιδιά μπορέσουν να συνδέσουν τους ήχους με τα γράμματα, πρέπει να τους ακούσουν», εξηγεί η Payne. Και αυτή η ακουστική επίγνωση καλλιεργείται όταν τα παιδιά έχουν πολλές απλές και συχνές ευκαιρίες να παρατηρούν, να συγκρίνουν, να διαχωρίζουν, να συνδυάζουν και να ανταλλάσσουν ήχους.

Έρευνες από τα Πανεπιστήμια του Cambridge και της Fudan δείχνουν ότι η καλή αναγνωστική ικανότητα στην παιδική ηλικία είναι ισχυρός δείκτης μελλοντικής επιτυχίας. Η ανάγνωση για ευχαρίστηση από μικρή ηλικία σχετίζεται με υψηλότερη γνωστική λειτουργία, καλύτερη ψυχική υγεία και καλύτερες σχολικές επιδόσεις στην εφηβεία. Παιδιά που διαβάζουν καλά από νωρίς και αποκτούν την αγάπη για το διάβασμα έχουν περισσότερες πιθανότητες να μείνουν στο σχολείο, να βρουν καλύτερες δουλειές, να κερδίζουν υψηλότερους μισθούς, να αναπτύξουν συναισθηματική νοημοσύνη και δεξιότητες όπως η μνήμη, ο προγραμματισμός και ο αυτοέλεγχος.

Πηγή: Bovary

Οι τέσσερις αυτές λέξεις είναι αυτό που ήδη ήξερα και η υπερβατική μου εμπειρία απ’ όταν είδα την ταινία κινούμενων σχεδίων του Κρις Σάντερς, «Το ατίθασο ρομπότ».

Δυο αντίθετοι κόσμοι, ο ένας δεν έχει καν δέρμα, είναι προγραμματισμένος για απλές διεκπεραιώσεις, δε βιώνει συναισθήματα. Πέφτει, σηκώνεται, δεν πονάει. Ο άλλος κόσμος έχει φτερά, που πρέπει να δυναμώσουν και μια πορεία προς την αυτονομία και την ελευθερία. Θέλει ζέστη. Θέλει αγάπη. Θέλει να κρύβει τη μουσούδα του σε ασφαλείς, μητρικές κοιλότητες. Εκεί τον οδηγεί το ένστικτο.

Και πέρα από κάθε πρόβλεψη, από κάθε τελεσίδικη αλήθεια, μια νέα ζωή, ένα υδάτινο χηνάκι, ο Λαμπερός, βρίσκει τη στέγη της εκκίνησής του στη Ρόζι, ένα ρομπότ, το ROZZUM μονάδα 7134, που προσγειώθηκε στο παράξενο νησί του. Και η Ρόζι, αποδεχόμενη τον ρόλο, και παρά την φρενήρη τεχνολογία που κουβαλά, γίνεται η μάνα, που μυρίζει «γάλα», φροντίδα, που προφέρει με σιγουριά το όνομα του παιδιού της, που τού δείχνει τον τρόπο για τις μεγάλες πτήσεις, που καταφέρνει, ώστε το παράξενο σώμα της να το γεμίζουν «αίμα» συναισθήματα κι αναμνήσεις, που «συνειδητά» επέλεξε να αποκτήσει.

Μητέρα είναι η αγάπη. Ένα ρομπότ με χέρια που δεν είναι προγραμματισμένα να λυγίζουν, γίνεται μια συμπαντική φωλιά για μια χήνα. Μια μόνιμη γη για επιστροφή, που παραμένει αμετάβλητη στον χρόνο.

Δεν έχω ξεχάσει τα ρομποτικά μάτια, ή κάτι σαν μάτια, του συγκεκριμένου animation. Ούτε την ανάγκη και των δύο, και της μικρής χήνας και της Ρόζι, για παντοτινή σύνδεση.

Σκέφτομαι, σχεδόν καθημερινά, παιδιά σε ερημιές και θραύσματα, που ψάχνουν τη φροντίδα και μια μαμά να τους ακυρώνει τον φόβο.

Παιδιά, μακριά από προστατευτικά κελύφη, που χωρίς να ξέρουν, μιλούν τη γλώσσα των ποιητών: «με το πρόσωπο κολλημένο στο τζάμι κοιτάζω εκστατικά έναν πολύχρωμο κόσμο».

Μητέρα είναι η αγάπη. Είναι το στρογγυλεμένο άλφα στο γραμμένο «σ’ αγαπάω», είναι η ελπίδα ακόμη κι όταν σπάει ένα παιχνίδι, η μαμά το κάνει πάλι αρτιμελές, η πρώτη και τελευταία αφή, είναι η ησυχία σε μια άναρθρη Δευτέρα, είναι το διπλωμένο σεντόνι και ο τρόπος που γεμίζουν οι ντομάτες ρύζι και δυόσμο, είναι η σύνδεση με τον κόσμο, η ηχώ στα βήματα, η ευρεσιτεχνία, μια μπαρουταποθήκη, είναι το νερό για κάθε αναγέννηση, είναι τα λάθη, είναι η προσπάθεια, η υπερβολή, η σεμνότητα, ο απρόσμενος δρόμος, η γεύση του εποχικού φαγητού ξανά, η φωνή. Μητέρα είναι η αγάπη. Η άνοιξη, το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και ο χειμώνας. Σε όποιο σημείο του δρόμου και να βρίσκεσαι.

Είναι οι αναμνήσεις, που θα αγωνιστεί να μη χάσει, ακόμη κι αν αδειάσει το βλέμμα.

Το ίδιο κι εσύ.

Η Rihanna αποκάλυψε την εγκυμοσύνη της καθώς έμπαινε στο ξενοδοχείο Carlyle. Ο Rocky, ένας από τους συμπροέδρους του Met Gala, περπάτησε λίγο αργότερα στο χαλί του Met Gala. Αυτός και οι συμπρόεδροί του, συμπεριλαμβανομένων των Colman Domingo, Lewis Hamilton, LeBron James και Pharrell Williams, έπρεπε να φτάσουν νωρίτερα.

Δύο χρόνια πριν, η Rihanna αποκάλυψε τα νέα του δεύτερου παιδιού της κατά τη διάρκεια της εκρηκτικής της εμφάνισης στο Super Bowl. Κατά τη διάρκεια του σετ της, αγκάλιασε τη μέση της αρκετές φορές, προκαλώντας εικασίες στα social media ότι περίμενε ξανά. Ο εκπρόσωπος της επιβεβαίωσε λίγο μετά την παράσταση ότι ήταν πράγματι έγκυος και τον Αύγουστο του ίδιου έτους, εκείνη και ο Rocky καλωσόρισαν τον δεύτερο γιο τους Riot.

Η Rihanna και ο Rocky απέκτησαν το πρώτο τους παιδί, RZA, τον Μάιο του 2022. Τον Απρίλιο του 2024, η Rihanna μίλησε με το περιοδικό Interview σχετικά με το ενδεχόμενο να προσθέσουν περισσότερα παιδιά στην οικογένειά τους. «Όσα θέλει ο θεός να έχω», είπε. «Δεν ξέρω τι θέλει ο Θεός, αλλά θα πήγαινα για περισσότερα από δύο. Θα προσπαθούσα για το κορίτσι μου. Αλλά φυσικά αν είναι άλλο ένα αγόρι, είναι άλλο ένα αγόρι».

Εκτός οικογενειακής ζωής, η Rihanna πρόκειται να πρωταγωνιστήσει ως η φωνή της Στρουμφίτας στην ταινία κινουμένων σχεδίων “Smurfs”, που θα κυκλοφορήσει στις 18 Ιουλίου. Εν τω μεταξύ, ο Rocky προετοιμάζεται για το τέταρτο στούντιο άλμπουμ του “Don’t Be Dumb”, το οποίο αναμένεται να κυκλοφορήσει προσωρινά φέτος και ακόμα θα εμφανιστεί στην ταινία του Spike Lee “Lowest”, που θα κυκλοφορήσει στις 2 Αυγούστου.

Η Rihanna ήταν πρόσφατα στο πλευρό του Rocky κατά τη διάρκεια της δίκης του για κακούργημα στο Λος Άντζελες. Ο Rocky αντιμετώπιζε δύο κατηγορίες για επίθεση που προήλθαν από ένα περιστατικό με πυροβολισμούς το 2021 που συνέβη έξω από το ξενοδοχείο W στο Χόλιγουντ. Μετά από μια δίκη τριών εβδομάδων, ο Rocky κρίθηκε αθώος σε όλες τις κατηγορίες και στο άκουσμα της απόφασης έτρεξε για να αγκαλιάσει τη Rihanna και τη μητέρα του, Renee Black, και την αδελφή του Erika Mayers.

Πηγή: Variety / Κεντρική φωτογραφία: Instagram

Η λεζάντα υπήρξε σύντομη, αλλά αποκαλυπτική για το όνομα του μωρού: Aria Capri.

Πριν από λίγους μήνες η οικογένεια είχε δημοσιεύσει μερικές φωτογραφίες με τα τρία παιδιά, με αφορμή τα πέμπτα γενέθλια του μεγάλου τους γιου, Liam Charles: «Έχουμε έναν 5χρονο! Τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν τα καλύτερα της ζωής μας. Χαρούμενα γενέθλια, Liam, Charles. Η ευγενική καρδιά σου και η αγάπη σου για τους άλλους είναι σίγουρο πως θα κάνουν τον κόσμο ένα πολύ καλύτερο μέρος. Μαμά, μπαμπάς, Mav, Eva και μωρό», έγραψε στη λεζάντα της ανάρτησης η χαρούμενη μητέρα, κάνοντας αναφορά και στο μωρό που περίμενε.

Υπενθυμίζεται ότι το ζευγάρι έχει ήδη τρία παιδιά, δύο αγόρια (Λίαμ, Μάβερικ) και μία κόρη (Εύα).

Μάλιστα, η Μαράια Αντετοκούνμπο λίγες ώρες μετά το επεισοδιακό φινάλε του αγώνα των Μπακς με τους Πέισερς και τον τρίτο σερί αποκλεισμό των Μιλγουόκι Μπακς από τον πρώτο γύρο των πλει οφ του ΝΒΑ, ανήρτησε στο Instagram φωτογραφίες της ίδιας με τα τρία παιδιά τους εκφράζοντας την υπερηφάνειά της για τον Greek Freak γράφοντας τη λέξη «μπαμπάς» στα ελληνικά.

«Μήνυμα στον σύζυγό μου: Κοίτα τη ζωή που δημιούργησες! Σε αγαπάμε μπαμπά. Μας κάνεις υπερήφανους κάθε ημέρα. Η ομάδα σου» έγραψε στη λεζάντα η Μαράια Αντετοκούνμπο προσθέτοντας και μια κίτρινη καρδιά.

Πηγή: Marie Claire / Lifo / Κεντρική φωτογραφία: Instagram

Η μαμά της γιαγιάς μου, η προ-γιαγιά μου, είναι λίγο λυπημένη, αλλά γίνεται χαρούμενη πάλι, όταν ανάβουμε τις λαμπάδες και τσουγκρίζουμε τα αβγά. Όλο μαζεύει λουλούδια και τα βάζει σε μεγάλα ποτήρια, έξω από τα παράθυρα. Μετά μου λέει για μια μυστική συνταγή για κουλούρια, αλλά εγώ λιγάκι βαριέμαι. Δεν της το δείχνω όμως για να μη λυπάται κι άλλο.

Ξέρω κάποια πράγματα για το Πάσχα, αλλά δεν είμαι και σίγουρη. Είναι κάτι σαν έθιμο, όπως το χριστουγεννιάτικο δέντρο, αλλά μου αρέσει περισσότερο, γιατί η Τετάρτη δεν μοιάζει με την Πέμπτη και η Κυριακή πάντα είναι σαν καλοκαίρι.

Το Σάββατο, όλοι λένε «Καλή Ανάσταση» και μάλλον εννοούν κάτι άλλο. Ή εννοούν αυτό ακριβώς, αλλά μεταφορικά. Ξέρω τι σημαίνει κυριολεξία και μεταφορά, μας έχει μιλήσει η κυρία Κορίνα. «Καλή Ανάσταση» σημαίνει μάλλον να αγαπάς, να λες «γεια σας, παιδιά» κι ας μην ξέρεις τα ονόματα αυτών των παιδιών, όπως κάνει ο παππούς. Σημαίνει να χαμογελάς και να ζωγραφίζεις παπαρούνες για ανθρώπους, που δεν έχουν δει ποτέ αυτό το λουλούδι. Ο κύριος Άγγελος, ο δάσκαλος, λέει ότι ανάσταση σημαίνει να μην αφήνεις να γίνονται πόλεμοι. Πώς να μην αφήνουμε, τον ρώτησα και μου είπε με τις πράξεις μας.

Γι’ αυτό τα Πάσχα γιορτάζονται πάντα την άνοιξη. Είναι όλα πανέμορφα και πώς να μη μου σπάει τα νεύρα ο πόλεμος, ο χαζός;

Στο χωριό, δεν αρέσει σε κανέναν να είναι χάλια ο πλανήτης. Σε αυτό το χωριό, που πάμε πάντα το Πάσχα. Κι εγώ τρέχω και δε μου λέει κανείς «πρόσεχε», γιατί οι δρόμοι είναι όμορφοι και παλιά ήταν δρόμοι μόνο για τα γαϊδουράκια. Κυλιέμαι στο χώμα και μετά η προ-γιαγιά μου λέει «να, στη μύτη σου, κόλλησε θυμάρι, στα μαλλιά σου, δενδρολίβανο, στα παπούτσια σου, πικροδάφνη. Όλα τα ξέρει αυτή η γιαγιά με το μαντίλι.

Όταν τελειώνει το Πάσχα και επιστρέφουμε στην Αθήνα, νιώθω ότι λείπαμε 456 χρόνια και στεναχωριέμαι, που δεν κρατάνε για πάντα τα λουλούδια και οι φωνές των ανθρώπων, όταν λένε «καλή Ανάσταση» και βαριέμαι να περιμένω δώδεκα μήνες για να ξαναγίνουν όλα ανθισμένα και να ακουστούν ξανά οι λέξεις «ανάσταση, αγάπη, ειρήνη, χαρά, υγεία, καλή καρδιά».

Τα Πάσχα είναι ωραία, αλλά δεν αρέσουν πολύ σε αυτούς, που αγαπάνε πιο πολύ από όλους κι από όλα τον εαυτό τους. Έτσι λέει η προ-γιαγιά μου και μετά λέει «θεέ μου, συγχώρα με».

Κυρία Μπότσου, ποια στοιχεία συνθέτουν τη φυσιογνωμία της μουσειοπαιδαγωγικής, ενός τομέα, για τον οποίο υπάρχει ολοένα και περισσότερο ενδιαφέρον;

Ο τομέας της μουσειοπαιδαγωγικής είναι ένας πλούσιος, διεπιστημονικός τομέας, που συνδυάζει και την Ιστορία της Τέχνης και τα Παιδαγωγικά. Οπότε, πραγματικά, θα λέγαμε ότι είναι ένα σταυροδρόμι. Προσφέρεται για πολλά τέτοια αντικείμενα. Σίγουρα, μέσα από την εργασία μου και σε προηγούμενους φορείς, όπως στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και πολύ περισσότερο, στην Εθνική Πινακοθήκη, που είναι ένα μουσείο με τεράστια συλλογή, πολύ πλούσια, που καλύπτει μια μεγάλη χρονική περίοδο, άρα είναι ένα μουσείο πραγματικά Ιστορίας της Τέχνης, έχω αντιληφθεί ότι η μουσειοπαιδαγωγική είναι ένα φανταστικό πεδίο για να ανθίσουν όλοι αυτοί οι διαφορετικοί τομείς.

Πώς μπορεί να σχεδιαστεί μια επίσκεψη σε ένα μουσείο, ώστε το παιδί να την θυμάται ως μια μοναδική εμπειρία;

Στην Εθνική Πινακοθήκη, τα τελευταία χρόνια, συνεργάζομαι με παιδιά από τριών ετών και άνω. Μέχρι 18 ετών. Σε έναν κόσμο γεμάτο οθόνες, μας ενδιαφέρει να επιστρέψουν τα παιδιά σε μια πρωτογενή επαφή με το έργο τέχνης. Δηλαδή, να εξασκήσουμε κάποιες δεξιότητες, που έχουν να κάνουν με την παρατήρηση και τη συγκέντρωση μέσα στον χώρο του μουσείου. Αυτό εμείς το επιτυγχάνουμε μέσα από την αισθητηριακή και συναισθηματική εμπλοκή των παιδιών με τα έργα. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ να εστιάζουμε, να συγκεντρωνόμαστε, να παρατηρούμε. Κι αυτό γίνεται μέσα από ερωτήσεις, μέσα από βιωματικές δραστηριότητες μπροστά από τα έργα. Μας αρέσει, επίσης, να καθόμαστε κάτω, στο πάτωμα, μαζί με τα παιδιά και να προκύπτει μια συζήτηση. Όπου ουσιαστικά συνδέουμε τα προηγούμενα βιώματά τους με τα ίδια τα έργα. Οπότε κάπως κατασκευάζουμε όλοι μαζί τη γνώση. Τα παιδιά έχοντας συνηθίσει στον ψηφιακό κόσμο δυσκολεύονται πολύ στη συγκέντρωση και την εστίαση. Άρα αυτό που χρειάζεται δουλειά κι από εμάς είναι να βρούμε τους τρόπους, να βρούμε τα εργαλεία, να έρθουν σε προσωπική επαφή με το έργο.

Θα μοιραστείτε μαζί μου μια ξεχωριστή στιγμή;

Κάθε ομάδα παιδιών στρέφει το ενδιαφέρον της σε κάτι διαφορετικό μέσα στο μουσείο. Για μένα, κάτι πολύ συγκινητικό είναι, όταν μας επισκέπτονται παιδιά από πολυπολιτισμικά σχολεία και στο τμήμα του μουσείου στον 19^ο αιώνα, που είναι τα έργα του Οριενταλισμού, -έργα από το Μαρόκο, από την Αίγυπτο, από την Τουρκία-, βλέπεις πόσο πολύ νιώθουν κι αυτά ότι εκπροσωπούνται με έναν τρόπο στο μουσείο. Νιώθουν ότι η κουλτούρα τους είναι σημαντική, είναι ορατή. Βιώνουμε έτσι στιγμές πολύ μεγάλης συγκίνησης μπροστά σε αυτά τα έργα.

Πράγματι, πολύ συγκινητικό αυτό που περιγράφετε. Εσείς, ως παιδί, με τι σκέψεις διασχίζατε τους διαδρόμους των μουσείων;

Όταν ήμουν μικρή, δεν ήταν τόσο διαδεδομένα τα εκπαιδευτικά προγράμματα στον χώρο των μουσείων. Θυμάμαι, ωστόσο, κάποιες πολύ επιδραστικές εκθέσεις τη δεκαετία του 2000, που είχα παρατηρήσει και μου είχαν κάνει εντύπωση. Η πρώτη μεγάλη έκθεση που είδα, που ήταν και θεματικά διαρθρωμένη και που είπα «α, τι ωραία, σε μια τέτοια έκθεση θα ήθελα να δουλεύω κι εγώ στο μέλλον», ήταν η έκθεση «Έρως. Από τη Θεογονία του Ησίοδου στην Ύστερη Αρχαιότητα», στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το 2009. Τη θυμάμαι χαρακτηριστικά ως μια παραδειγματική έκθεση, που είχα πει, θυμάμαι, ότι έτσι θα ήθελα να είναι οι μουσειακές επισκέψεις.

Έξω από το μουσείο, υπάρχει μια πραγματικότητα λιγότερο ένθερμη, λιγότερο αισθαντική. Υπάρχει μια ασυνέχεια, θα λέγαμε. Τα παιδιά σίγουρα αντιλαμβάνονται την τέχνη ως καταφύγιο.

Ο χώρος του μουσείου είναι ένα ασφαλές καταφύγιο και το λέμε και στα παιδιά αυτό, ενώ πάντα τα ενημερώνουμε ότι μέχρι τα 25 τους χρόνια είναι ελεύθερη η είσοδός τους στο μουσείο. Και θέλουμε να λειτουργεί και γι’ αυτά ως ένας ασφαλής χώρος, στον οποίο είναι πάντα ευπρόσδεκτα. Πολύ χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του τελευταίου έργου, που έχει προστεθεί στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης. Είναι ένα έργο του 2020: Οι «Κολυμβητές κάτω από το νερό» της Μαρίας Φιλοπούλου. Αυτό το έργο, που φτιάχτηκε την περίοδο του Covid, το αναφέρουμε πολύ συχνά στα παιδιά ως ένα παράδειγμα ότι σε μια εποχή δυσκολίας, που ο κόσμος φαίνεται αφιλόξενος κι απρόβλεπτος, μπορεί ένα τέτοιο έργο ή ένα μουσείο, όπως η Πινακοθήκη, να λειτουργήσει ως καταφύγιο, ως ένας ασφαλής χώρος, που μπορείς να βασίζεσαι πάνω του.

Σας ευχαριστώ θερμά!

Κι εγώ!

Η Χριστίνα Μπότσου είναι υποψήφια διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας, Μέσων & Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και μουσειοπαιδαγωγός στην Εθνική Πινακοθήκη. Έχει συνεργαστεί ως μουσειοπαιδαγωγός με φορείς όπως το Athens Art Book Fair και το Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη. Διδάσκει Στοιχεία και Τεχνικές των Εικαστικών Τεχνών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών και Σύγχρονες Τάσεις στη Διδακτική της Τέχνης στο ΠΜΣ Τέχνες και Εκπαίδευση του ΑΚΤΟ Art & Design.

*Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου
Λεωφ. Βασιλέως Κωνσταντίνου 50, Αθήνα

Μ’ αρέσει να ρωτώ τους συγγραφείς τι προηγήθηκε της στιγμής που έκατσαν στο γραφείο και το πρώτο βιβλίο προέκυψε σαν νερό.

Προηγήθηκε μια τριβή και σχέση με το γράψιμο από πολύ μικρή ηλικία. Δεν την πρότεινε κανείς, δεν την παρότρυνε κανείς, δεν την επέλεξα ούτε εγώ. Ήταν η φύση μου. Ήξερα πως ανήκα στους «γραφιάδες» με κάποιον τρόπο και πως τα εργαλεία μου θα ήταν πάντα το χαρτί και το μολύβι. Σ’ αυτό έπεσα έξω γιατί αντικαταστάθηκαν από τον υπολογιστή σε μεγάλο βαθμό. Όχι, εντελώς. Ακόμη, όταν γράφω στίχους, τους γράφω με το χέρι.

Ήταν μονόδρομος για σας οι αποδέκτες; Τα παιδιά δηλαδή;

Όχι. Αντίθετα, οι στίχοι και τα ποιήματα, που έγραφα για πολλά χρόνια, ήταν για ενήλικο κοινό. Η επαγγελματική μου σταδιοδρομία με έφερε κοντά στα παιδιά. Άρχισα να γράφω εκπαιδευτικά προγράμματα, παιχνίδια ρόλων, σκετς, ολόκληρες γιορτές. Αυτή η τριβή, με έμαθε να μιλώ τη γλώσσα των παιδιών. Στην πορεία, κατάλαβα ότι αυτή η γλώσσα είναι για όλους. Γνωρίζω ανθρώπους που αγοράζουν παιδικά βιβλία χωρίς να έχουν παιδιά στο περιβάλλον ή την εργασία τους.

Από τη διάδραση που είναι σύμφυτη με τις δραστηριότητές σας ποιο είναι το μεγαλύτερο κέρδος;

Η καθημερινή επαφή με την αθωότητα. Η καθημερινή επαφή με το παιδί μέσα μου. Η άμεση ηθική ανταπόδοση. Μπορεί να μην γίνεται κανείς πλούσιος με την τρέχουσα σημασία, αλλά αποκτά μια περιουσία κι ένα απόθεμα ψυχικών εφοδίων, που δεν μπορεί ποτέ ούτε να τελειώσει ούτε να αποκτηθεί με χρήματα.

Βοηθάει τους συγγραφείς ότι ένα παιδί δεν έχει παρελθόν να αναπολήσει, ενώ στο μυαλό του ο χρόνος διαστέλλεται;

Δεν το σκέφτηκα ποτέ έτσι. Τα παιδιά άλλωστε, δεν είναι ένα κοινό που το συναντάει το βιβλίο μας άμεσα. Συνήθως, υπάρχει μια διαμεσολαβημένη σχέση μέσω του γονιού ή του εκπαιδευτικού, οπότε ένα βιβλίο για παιδιά ουσιαστικά είναι ένα βιβλίο για όλους. Μπορεί τα παιδιά να μην έχουν παρελθόν, έχουν όμως οι γονείς τους και οι εκπαιδευτικοί κι ένα γραπτό που επαναλαμβάνει θέματα χιλιοειπωμένα ή τρόπους γραφής παρωχημένους ή χωρίς λογοτεχνικό ενδιαφέρον ή είναι απλοϊκό, το αντιλαμβάνονται όλοι.

Όταν ακούτε ερωτήσεις, όπως ποιο είναι το μέλλον του παιδικού βιβλίου σήμερα στην Ελλάδα, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεστε;

Το πρώτο πράγμα που σκέφτομαι είναι ότι θα πάει περίφημα, όλοι θα διαβάζουν, οι βιβλιοθήκες θα πληθαίνουν κι οι συγγραφείς θα αποκτήσουμε φήμη μέχρι τα πέρατα του κόσμου! Η αισιοδοξία είναι μονόδρομος.

Τι τροφοδοτεί διαρκώς την τράπεζα ιδεών; Τι γράφετε αυτόν τον καιρό;

Η ευαισθησία είναι μια ποιότητα χαρακτήρα που πολλοί την έχουν, αλλά λίγοι την εκτιμούν ή την αξιοποιούν. Οι συγγραφείς δουλεύουμε με την ευαισθησία μας. Είναι η κινητήριος δύναμη. Θα έπρεπε να την ασφαλίζουμε, όπως οι βιολονίστες τα χέρια τους. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν ιατρεία να διαπιστώσουν τραυματισμό ή ακρωτηριασμό ευαισθησίας. Κινδυνεύει όμως από τον κυνισμό. Προσωπικά, αποφεύγω τους κυνικούς κι αν ήμουν ασφαλιστική εταιρεία θα ασφάλιζα μόνο τους συγγραφείς, που δεν βλέπουν τηλεόραση και δεν διαβάζουν καθημερινά ειδήσεις.

Γράφω τρία διαφορετικά πολύ μεταξύ τους βιβλία. Το ένα είναι μια εικονογραφημένη ιστορία για παιδιά, το δεύτερο είναι μια πρόταση για να παίξει κανείς με την ποίηση και το τρίτο σχετίζεται με τα εκπαιδευτικά προγράμματα στα μουσεία.

Στο παρόν που ζούμε, ποιο θα ήταν αυτό που θα έπρεπε να «ταρακουνηθεί» περισσότερο ώστε να προκύψει μια άλλη, καλύτερη εκδοχή;

Το μέσα μας. Το έξω μας το φροντίζουμε όλοι πολύ με καινούρια ρούχα και body lotion. Το μέσα μας, όμως, λιμοκτονεί για τρυφερότητα, αληθινή φιλία, γαλήνη, αποδοχή αρχές, ήθος.

Νομίζετε ότι η απλότητα είναι μια έννοια που ξεχνιέται; Ο ελεύθερος χρόνος, επίσης, στη ζωή των παιδιών;

Η απλότητα είναι μια κατάκτηση, που έρχεται μετά από πολλών χρόνων αφαίρεση. Στη νεότητα, προσθέτεις και από μια ηλικία και μετά, αφαιρείς. Είναι υπέροχη πράξη η αφαίρεση! Θα έπρεπε να δίνουμε έμφαση σε αυτήν στο σχολείο.

Ο ελεύθερος χρόνος δεν είναι τίποτα από μόνος του και δεν σημαίνει το ίδιο για όλους. Κάποιοι θα γίνουν δημιουργικοί μετά από μεγάλο διάστημα ανίας, κάποιοι θα γίνουν άτακτοι, ενοχλητικοί ή θα ενδώσουν σε κάποιον εθισμό. Σίγουρα, χρειάζεται σε όλους ένα περιθώριο χρόνου για να ερχόμαστε σε επαφή με τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας, αλλά και για να πειραματιζόμαστε με ενδιαφέροντα που δεν ξέρουμε ακόμη ότι έχουμε.

Ξέρω ότι τις ξεναγήσεις, που κάνετε, κατά καιρούς, τα παιδιά τις απολαμβάνουν. Γιατί λέτε;

Υποθέτω πως θα έπρεπε να απαντήσουν τα ίδια τα παιδιά σε αυτήν την ερώτηση. Υποψιάζομαι πάντως πως αν τις απολαμβάνουν είναι γιατί ο στόχος μου είναι ακριβώς αυτός: να έχουν μια ευχάριστη και πολύπλευρη εμπειρία, που να εδράζεται στο παιχνίδι.

Αυτόν τον μήνα, σε παρέες, εδώ κι εκεί, έχουμε μιλήσει αρκετά για τα βραβεία και τη σημασία τους. Ποια είναι η δική σας γνώμη;

Τα βραβεία είναι εξαιρετικά, όταν τα παίρνεις, αδιάφορα όταν τα χάνεις από λίγο και διαπλεκόμενα, όταν δεν σε περιλαμβάνουν καθόλου. Αστειεύομαι, αλλά η αλήθεια είναι πως συνήθως κάπως έτσι αντιδρούν οι περισσότεροι. Τα βραβεία βοηθούν στο μάρκετινγκ και τη συζήτηση γύρω από μια δραστηριότητα. Δεν γίνεται κάποιος καλύτερος στο αντικείμενό του, αλλά μπορεί να του δοθούν ευκαιρίες που δεν θα τις είχε ίσως χωρίς μια διάκριση στο βιογραφικό του. Είναι φυσικά αποτέλεσμα συγκυριών και υποκειμενικής επιλογής, αλλά πάντα δεν θέλει και λίγο τύχη η ζωή;