Ο εκφοβισμός δεν είναι μέρος της ωρίμανσης

Αντίθετα με την παρωχημένη αντίληψη ότι ο εκφοβισμός αποτελεί ένα «αναπόφευκτο στάδιο» της εφηβείας, οι ειδικοί υπογράμμισαν ότι πρόκειται για μια βαθιά τραυματική εμπειρία με μακροχρόνιες επιπτώσεις. Το διαδραστικό workshop εστίασε στην αποκωδικοποίηση των μορφών του bullying —από τη σωματική και λεκτική βία έως τον ύπουλο ψηφιακό εκφοβισμό (cyberbullying)— προσφέροντας στους συμμετέχοντες πρακτικά εργαλεία παρέμβασης.

Ρούλα Σκουρογιάννη: Η δύναμη της φωνής μας απέναντι στον φόβο

Η δημοσιογράφος και Πρόεδρος της ΕΑΕΤΕ, κα Ρούλα Σκουρογιάννη, άνοιξε τη συζήτηση δίνοντας το στίγμα της ευθύνης που φέρουμε όλοι ως ενήλικες:

«Ο εκφοβισμός δεν αντλεί τη δύναμή του από τη βία του θύτη, αλλά από τη σιωπή των γύρω του. Όσο επιλέγουμε να μην βλέπουμε ή να μην μιλάμε, γινόμαστε ακούσιοι συνεργοί. Η δική μας δύναμη ξεκινά τη στιγμή που αποφασίζουμε να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο. Σήμερα, είμαστε εδώ για να μετατρέψουμε τον φόβο σε διάλογο και την αμηχανία σε ετοιμότητα, εξοπλίζοντας κάθε γονέα και εκπαιδευτικό με τη γνώση που απαιτείται για να προστατεύσει το πιο πολύτιμο κομμάτι της κοινωνίας μας: τα παιδιά μας».

Κούλα Πανάγου: Από τον απλό παρατηρητή στον ενεργό πολίτη

Η Εκπαιδευτικός, κα Κούλα Πανάγου, υπεύθυνη προγραμμάτων στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ανέλυσε τη νομική και ηθική θωράκιση των ανηλίκων μέσω της Διεθνούς Σύμβασης:

«Η προστασία από κάθε μορφή διάκρισης και βίας δεν είναι προαιρετική επιλογή, αλλά θεμελιώδες δικαίωμα κατοχυρωμένο από το Άρθρο 2 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Οφείλουμε να μεταβολίσουμε τον ρόλο του “απλού παρατηρητή” σε αυτόν του “ενεργού πολίτη”. Κάθε παιδί, ανεξαρτήτως καταγωγής, εμφάνισης ή πεποιθήσεων, δικαιούται ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Η Πολιτεία και η κοινότητα έχουν την απαρέγκλιτη υποχρέωση να εγγυώνται την ισότητα και να εξαλείφουν κάθε μορφή αποκλεισμού πριν αυτή μετατραπεί σε βία».

Μαρίνα Πάπας: Διαβάζοντας τα σημάδια πίσω από τις λέξεις

Στην ψυχολογική διάσταση του φαινομένου εστίασε η Ψυχολόγος, κα Μαρίνα Πάπας, Συστημική Οικογενειακή Σύμβουλος, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα των ρόλων:

«Στο θέατρο του εκφοβισμού, οι ρόλοι είναι συχνά συγκοινωνούντα δοχεία. Υπάρχουν παιδιά που βιώνουν τον πόνο της θυματοποίησης και παιδιά που εκφράζουν τον δικό τους εσωτερικό πόνο μέσα από την επιθετικότητα. Κάθε παιδί που εκφοβίζει, στην πραγματικότητα εκπέμπει μια απεγνωσμένη κραυγή για προσοχή και βοήθεια, ενώ κάθε παιδί που στοχοποιείται αναζητά το ασφαλές καταφύγιο μιας φωνής που θα το ακούσει. Η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι το “αντίδοτο” που θα επιτρέψει στα παιδιά να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να επικοινωνούν χωρίς τη χρήση βίας».

Τι λένε τα δεδομένα: Ο εκφοβισμός ως ζήτημα δημόσιας υγείας

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO) και της UNESCO, ο εκφοβισμός δεν επηρεάζει μόνο τις ακαδημαϊκές επιδόσεις, αλλά συνδέεται άμεσα με:

• Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών στην ενήλικη ζωή.
• Ψυχοσωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, διαταραχές ύπνου, γαστρεντερικά προβλήματα).
• Κοινωνική απομόνωση και δυσκολία στη δημιουργία υγιών σχέσεων.
• Στατιστικά στοιχεία: Υπολογίζεται ότι 1 στα 3 παιδιά παγκοσμίως έχει πέσει θύμα εκφοβισμού, ενώ ο διαδικτυακός εκφοβισμός παρουσιάζει ραγδαία άνοδο, καταργώντας τα “σύνορα” του σπιτιού ως ασφαλούς καταφυγίου.

Το βιβλίο ως θεραπευτική γέφυρα και εργαλείο πρόληψης

Πέρα από τη θεωρητική προσέγγιση, η ημερίδα ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει το ποιοτικό παιδικό βιβλίο ως «εργαλείο» επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων. Η ψυχολόγος και συγγραφέας Amelie Javaux, μέσα από το μήνυμά της για το βιβλίο της «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», εξήγησε πώς η λογοτεχνία μπορεί να αποτυπώσει τις λεπτές αποχρώσεις του εκφοβισμού.

Η Javaux εστίασε στη μεταμόρφωση της ηρωίδας της, της Σάρλοτ, η οποία από θύμα επαναλαμβανόμενης παρενόχλησης καταλήγει να γίνει θύτης για να γίνει αποδεκτή από μια ομάδα. Όπως επεσήμανε, το βιβλίο δεν προσφέρει απλώς μια ιστορία, αλλά ένα πλαίσιο καλλιέργειας ενσυναίσθησης, βοηθώντας τα παιδιά να αναγνωρίσουν τη δυσφορία τους και να αναζητήσουν βοήθεια από ενήλικες. Στόχος της είναι να δώσει στους εκπαιδευτικούς ένα έναυσμα για συζήτηση μέσα στην τάξη, σπάζοντας την απομόνωση που επιβάλλει το bullying, είτε αυτό συμβαίνει εντός είτε εκτός σχολείου.

Εκδόσεις Δεσύλλας: Βιβλία που δίνουν λύσεις και ενδυναμώνουν

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Product Manager των Εκδόσεων Δεσύλλας, κ. Γιώργος Πετρούλιας, παρουσίασε τρεις χαρακτηριστικούς τίτλους που λειτουργούν ως οδοδείκτες για παιδιά, γονείς και δασκάλους. Μέσα από τα βιβλία «Η μέρα που έγινα κι εγώ “λύκος”», «Και λοιπόν;» και «Κόκκινος σαν ντομάτα», οι εκδόσεις προσεγγίζουν με ευαισθησία τις διαφορετικές πτυχές του προβλήματος:

• Αναγνώριση Ρόλων: Η κατανόηση της δυναμικής μεταξύ θύτη, θύματος και παρατηρητή.
• Διαχείριση Λεκτικής Βίας: Η προώθηση της αυτοπεποίθησης και της αντίστασης χωρίς επιθετικότητα, ενθαρρύνοντας παράλληλα τον θύτη να αναλάβει την ευθύνη του.
• Αποδοχή Διαφορετικότητας: Η μετατροπή μιας σωματικής ιδιαιτερότητας από αφορμή για κοροϊδία σε πηγή δύναμης μέσω της τέχνης και της αλληλοϋποστήριξης.

Σύμφωνα με τον κ. Πετρούλια, τα βιβλία αυτά δεν είναι απλώς αναγνώσματα, αλλά πρακτικά μέσα που βοηθούν το παιδί να «μεταβολίσει» τη δύσκολη εμπειρία και να βρει το θάρρος να μιλήσει.

Σχετικά με τους Διοργανωτές

• ΕΑΕΤΕ: Με ιστορία 90 ετών, η Ένωση Ανταποκριτών Ελληνικού Τύπου Εξωτερικού αποτελεί γέφυρα ενημέρωσης και πολιτισμού, αναδεικνύοντας σταθερά, μεταξύ άλλων, ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
• Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Επί 20 συναπτά έτη, το Δίκτυο μάχεται για την προάσπιση των θεμελιωδών ελευθεριών των ανηλίκων, παρέχοντας εκπαιδευτική και ψυχολογική στήριξη σε ευάλωτες ομάδες.
• Εταιρεία Δεσύλλας: Για περισσότερες από 4 δεκαετίες, η εταιρεία επενδύει στο “ευ αγωνίζεσθαι” και στην εκπαιδευτική αξία του παιχνιδιού, πιστεύοντας ότι το ποιοτικό βιβλίο και το παιχνίδι είναι τα ισχυρότερα εργαλεία υγιούς ανάπτυξης.

Ο εκφοβισμός δεν είναι «χαρακτηριστικό της ηλικίας», ούτε ένα πρόβλημα που λύνεται με τη σιωπή. Είναι μια πρόκληση που μας αφορά όλους: γονείς, εκπαιδευτικούς, παιδιά και κάθε ενεργό μέλος της κοινωνίας μας. Το διαδραστικό workshop είναι αφιερωμένο στην κατανόηση, την πρόληψη και την αντιμετώπιση του εκφοβισμού σε κάθε του μορφή (σχολικό, κοινωνικό, διαδικτυακό).

«Η δύναμη του εκφοβισμού τρέφεται από τη σιωπή. Η δική μας δύναμη ξεκινά όταν αρχίζουμε να μιλάμε», τονίζει η πρόεδρος της ΕΑΕΤΕ, κα Ρούλα Σκουρογιάννη, καλώντας το κοινό σε μία ανοιχτή συζήτηση, όπου θα ακούσει τους ειδικούς και θα εξοπλιστεί με τα κατάλληλα εργαλεία για να στηρίξει όσους έχουν ανάγκη.

Θεματικές του workshop:

• «Τα σημάδια πίσω από τις λέξεις»: Πώς να αναγνωρίζουμε τα σημάδια του θύματος αλλά και του θύτη – Οι ψυχολογικές επιπτώσεις και η σημασία της συναισθηματικής νοημοσύνης. Το θέμα θα αναπτύξει η καΜαρίνα Πάπας, Ψυχολόγος, Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας, Συστημική Οικογενειακή Σύμβουλος
  
• Άρθρο 2 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Απαγόρευση διακρίσεων: Νομικό πλαίσιο – Δικαιώματα – Ευθύνες
  
• «Απλός παρατηρητής ή ενεργός πολίτης;»: Γιατί είναι σημαντικό να μιλάμε για τον εκφοβισμό. Το θέμα θα αναπτύξει η καΚούλα Πανάγου, εκπαιδευτικός, υπεύθυνη εκπαιδευτικών προγραμμάτων στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού
  
  Διαδραστικό workshop με τη συμμετοχή του κοινού
  
  «Με απόλυτο σεβασμό στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, στέλνουμε το μήνυμα ότι κάθε παιδί, χωρίς καμία εξαίρεση, δικαιούται ίσες ευκαιρίες και πλήρη προστασία των δικαιωμάτων του. Αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας να εγγυάται ένα ασφαλές περιβάλλον, προστατεύοντας κάθε παιδί από κάθε μορφή αποκλεισμού και ανισότητας», υπογραμμίζει χαρακτηριστικά η Κούλα Πανάγου, από το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ενώ η από την πλευρά της η Ψυχολόγος, Μαρίνα Πάπας, επισημαίνει: «Στον σχολικό εκφοβισμό, σπάνια υπάρχει μόνο ένας ρόλος. Υπάρχουν παιδιά που πονάνε… και παιδιά που πονάνε διαφορετικά. Κάθε παιδί που εκφοβίζει φωνάζει για βοήθεια. Κάθε παιδί που εκφοβίζεται περιμένει να το ακούσουμε».

Η είσοδος στην εκδήλωση είναι ελεύθερη.

Σχετικά με τους Διοργανωτές:

Η Ένωση Ανταποκριτών Ελληνικού Τύπου Εξωτερικού (ΕΑΕΤΕ), με την οικουμενικότητα της διεθνούς παρουσίας της, προάγει, εδώ και σχεδόν εννέα δεκαετίες, τον διάλογο για κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα, το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιούείναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που, εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια, δρα με σκοπό την προάσπιση και προώθηση των δικαιωμάτων του παιδιού, όπως αυτά κατοχυρώνονται από τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ, ενώ η εταιρεία Δεσύλλας,στηρίζει σταθερά για περισσότερα από 40 χρόνια, την εκπαίδευση μέσα από το ποιοτικό παιχνίδι και το βιβλίο.