Ένας πίνακας του Πικάσο αξίας άνω του 1,2 εκατομμυρίου ευρώ γίνεται το επίκεντρο μιας σπουδαίας φιλανθρωπικής πρωτοβουλίας στη Γαλλία, όπως μεταδίδει το NPR. Μέσω της καμπάνιας “1 Πικάσο για 100 ευρώ”, ένας οργανισμός έρευνας για το Αλτσχάιμερ κληρώνει το έργο του 1941 Tête de femme (Κεφάλι Γυναίκας), προκειμένου να συγκεντρώσει πόρους για την καταπολέμηση της άνοιας.

Ο εγγονός του Πικάσο, Ολιβιέ Βιντμάγιερ Πικάσο, συνιδιοκτήτης της περιουσίας του ζωγράφου, δηλώνει ότι ο παππούς του θα ήταν ευχαριστημένος με τη λαχειοφόρο αγορά. «Ήταν ένας πολύ γενναιόδωρος άνθρωπος. Ήταν πολύ διακριτικός, αλλά του άρεσε να βοηθά τα αδέρφια του, την οικογένεια και τους φίλους του, καθώς και ανθρώπους που είχαν ανάγκη λόγω του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη», δήλωσε ο νεότερος Πικάσο. «Για μένα, είναι σαν να συνεχίζω την πορεία της γενναιοδωρία του».

Το έργο, με τίτλο Naturaleza muerta con guitarra (Νεκρή φύση με κιθάρα), φιλοτεχνημένο το 1919 με γκουάς και μολύβι, έχει διαστάσεις μόλις 12,7 x 9,8 εκατοστά. Επρόκειτο να παρουσιαστεί στη νέα έκθεση της ίδρυμα CajaGranada, που εγκαινιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα, όμως τελικά δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του.

Ο πίνακας ανήκει σε ιδιώτη συλλέκτη από τη Μαδρίτη και είχε αποσταλεί ως μέρος μιας αποστολής δανεικών έργων που έφτασαν με βαν την Παρασκευή, 3 Οκτωβρίου. Το ίδρυμα ανέφερε πως όταν το βαν έφτασε στις 10 το πρωί εκείνης της ημέρας, τα περιεχόμενά του εκφορτώθηκαν και ελέγχθηκαν.

Παρά το γεγονός ότι κάποια από τα προσεκτικά συσκευασμένα έργα δεν είχαν σωστή αρίθμηση, καθιστώντας αδύνατο τον «εξονυχιστικό έλεγχο», η παραλαβή υπογράφηκε και το βαν αποχώρησε με το πλήρωμά του.

Η ανακάλυψη της απώλειας και η έρευνα των αρχών

Τη Δευτέρα που ακολούθησε, τα έργα παρέμειναν υπό βιντεοεπιτήρηση όλο το σαββατοκύριακο και στη συνέχεια αποσυσκευάστηκαν από το προσωπικό του ιδρύματος Caja Granada. Αφού ολοκληρώθηκε η διαδικασία, τα έργα μετακινήθηκαν σε διάφορα σημεία της αίθουσας.

Όπως αναφέρει το ίδρυμα σε ανακοίνωσή του, «μέσα στο πρωινό εκείνης της ημέρας, ο επιμελητής της έκθεσης και ο υπεύθυνος εκθέσεων διαπίστωσαν ότι έλειπε ένα έργο. Πρόκειται για μία μικρή γκουάς του Pablo Picasso με τίτλο Νεκρή φύση με κιθάρα».

Το ίδρυμα δήλωσε ότι έχει ενημερώσει άμεσα την Policía Nacional, προσθέτοντας: «Είμαστε στη διάθεση των αρμόδιων αρχών και έχουμε πλήρη εμπιστοσύνη ότι η υπόθεση θα διαλευκανθεί».

Ισπανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν πως το βαν ενδέχεται να διανυκτέρευσε κοντά στη Γρανάδα, ενώ οι δύο επιβαίνοντες εναλλάσσονταν στη φύλαξη του πολύτιμου φορτίου.

Στόχος διαρρηκτών τα έργα του Πικάσο διεθνώς

Η φήμη του Πικάσο και τα τεράστια ποσά που αγγίζουν τα έργα του τον έχουν καταστήσει διαχρονικό στόχο κλεφτών παγκοσμίως. Τον Φεβρουάριο του 2007, δύο πίνακες αξίας συνολικά 50 εκατ. ευρώ εκλάπησαν από το σπίτι της εγγονής του καλλιτέχνη στο Παρίσι.

Δύο χρόνια αργότερα, ένα μπλοκ σχεδίων αξίας άνω των 8 εκατ. ευρώ αφαιρέθηκε από μουσείο αφιερωμένο στον Πικάσο στην ίδια πόλη. Το 1989, δώδεκα πίνακες, αξίας περίπου 9 εκατ. λιρών, κλάπηκαν από τη βίλα της εγγονής του, Μαρίνας Πικάσο, στη Γαλλική Ριβιέρα.

Αρκετά ακόμη έργα Πικάσο έχουν αφαιρεθεί από γκαλερί ανά τον κόσμο. Το 1976, συνολικά 118 έργα κλάπηκαν από μουσείο στην Αβινιόν σε μία από τις μεγαλύτερες κλοπές τέχνης στη Γαλλία.

Το 1997, ένας ένοπλος εισέβαλε σε γκαλερί στο κέντρο του Λονδίνου και αφαίρεσε τον πίνακα Tête de Femme, αξίας άνω των 500.000 λιρών, προτού διαφύγει με ταξί. Το έργο τελικά ανακτήθηκε.

Πηγή: The Guardian

Παντού, στον κόσμο

Ο Πικάσο το 1937, στον τεράστιο καμβά του, ζωγράφισε την βομβαρδισμένη από τα γερμανικά και ιταλικά στρατεύματα βασκική πόλη, Γκερνίκα. Όλη η φρίκη του πολέμου σε έναν πίνακα, που περιέχει ήχους νεκρών, την οδύνη ενός βίαιου τέλους. Ο Πικάσο πήρε θέση. Διάλεξε τη μεριά του. Στις αρχές της δεκαετίας του ’70, η Φράνκα Ράμε, σύζυγος του Νομπελίστα συγγραφέα Ντάριο Φο, έγραψε κι ερμήνευσε μια σειρά μονολόγων βασισμένων σε μαρτυρίες υπαρκτών προσώπων της ιταλικής αντίστασης στον φασισμό. Ο μονόλογος «Μάμμα Τόνι» καταγίνεται με την ιστορία της «μάνας» μιας ομάδας ανταρτών, πρόσωπο πραγματικό, που έχασε τον γιο της, αλλά δεν έπαψε να πολεμά και να αγωνίζεται. Η Φράνκα Ράμε πήρε θέση. Διάλεξε τη μεριά της. Το φθινόπωρο του 1940, προβλήθηκε, για πρώτη φορά, η ταινία «Ο Μεγάλος Δικτάτωρ» σε σκηνοθεσία, σενάριο και παραγωγή του Τσάρλι Τσάπλιν. Η ταινία του Τσάπλιν ασκεί κριτική στα ολοκληρωτικά καθεστώτα του ναζισμού και του φασισμού, σατιρίζοντας, κατά κάποιον τρόπο, τόσο τον Αδόλφο Χίτλερ όσο και τον Μπενίτο Μουσολίνι. Ο Τσάπλιν πήρε θέση. Διάλεξε τη μεριά του.

Ο συγγραφέας Ίταλο Καλβίνο έλεγε ότι κανείς δεν δίνει σήμερα τόση αξία στη λογοτεχνία όσο τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Ο Καλβίνο όλη του τη ζωή αντιστεκόταν κατά του φασισμού, γεγονός από το οποίο εμπνεύστηκε τα πρώτα έργα του. Ο Τούρκος ποιητής, Ναζίμ Χικμέτ, με μια ποίηση χωρίς σύνορα και πατρίδα: «Μπορεί να διακηρύσσεις ότι κανείς πρέπει να ζει, όχι ως εργαλείο, ένας αριθμός ή ένας κρίκος, αλλά ως ανθρώπινη ύπαρξη, θα περάσουν χειροπέδες στον καρπό σου».

Ελλάδα

Η πρώτη ταινία κινουμένων σχεδίων στην Ελλάδα είχε τίτλο «ο Ντούτσε αφηγείται» και σχεδιάστηκε τον χειμώνα του 1942 από τον κορυφαίο σκιτσογράφο Σταμάτη Πολενάκη, ο οποίος κατά την περίοδο της Κατοχής είχε καταφύγει στην πατρίδα του, τη Σίφνο. Πρωταγωνιστής είναι ο Μουσολίνι και θέμα ο αυτοεξευτελισμός του. Ο Σταμάτης Πολενάκης πήρε θέση. Διάλεξε τη μεριά του. Ο Γιάννης Νεγρεπόντης έγραψε το ποίημα «Φυλάττειν Θερμοπύλας» το 1971, πολιτικός κρατούμενος, μεσούσης της δικτατορίας του 1967. «Είναι έργο που αποζητά την ελευθερία των ανθρώπων, στην οποία δεν μπορεί να φτάσει κανείς παρά μόνο μέσα από τον κοινό αγώνα μαζί με τους άλλους», λέει ο συνθέτης Χρήστος Λεοντής που μελοποίησε το ποίημα σε μορφή ορατόριου. Το «Ακορντεόν», επίσης, σε στίχους Γιάννη Νεγρεπόντη, με τη μουσική του Μάνου Λοΐζου, που μοιάζει με σφυγμό καρδιάς, τελειώνει με την ιαχή «δεν θα περάσει ο φασισμός». Πάντα αυτή η ιαχή.

«Πώς μπορείς να είσαι καλλιτέχνης και να μην αντικατοπτρίζεις την εποχή σου;», είπε ένα αγόρι σε ένα άλλο αγόρι, καθώς με προσπερνούσαν στον δρόμο. Μαθητές στο γειτονικό μας λύκειο. Μετά χάθηκαν, οδηγώντας τα ποδήλατά τους.

«Όλα τα ντοκουμέντα κάθε εποχής είναι πλαστά! Όλα αναπαριστούν την ζωή «με τα μάτια του καλλιτέχνη». Όλες οι εικόνες που έχουμε για τη φύση τις χρωστάμε στους ζωγράφους. Τη βλέπουμε μέσα από τα δικά τους μάτια. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να μας κάνει δύσπιστους. […] Την «αντικειμενική πραγματικότητα» θα’ πρεπε να τη διπλώναμε προσεκτικά σαν σεντόνι και να την κλείναμε σε μία ντουλάπα, μια για πάντα…».

«Αν είχαμε κουλτούρα, δεν θα είχαμε τόσο έντονη την αίσθηση ότι μας λείπει (ή απλώς θα τη θεωρούσαμε δεδομένη). Αντί γι’ αυτό, βαυκαλιζόμαστε με την ιδέα της κουλτούρας, αλλά αν γνωρίζαμε την αληθινή αξία αυτής της λέξης, θα διαθέταμε και αρκετή κουλτούρα ώστε να μην της δίνουμε και τόσο πολλή σημασία. Εξίσου γελοίο θεωρώ και όταν θέλουμε να επιβάλουμε την «κουλτούρα» μας σε άλλους, όπως όταν παινεύουμε στο μουσαφίρη τις τηγανιτές πατάτες μας ή όταν τις προσφέρουμε πιεστικά στους γείτονές μας, χωρίς να μας νοιάζει αν τους αρέσουν ή αν θα τους βαρυστομαχιάσουν».

Πηγή: Pablo Picasso, Σκέψεις για την τέχνη, επιμ. Χριστίνα Σακελλίου-Αγγελική Σταθοπούλου, εκδ. Printa, Αθήνα 2002

*Ο Πάμπλο Πικάσο (25 Οκτωβρίου 1881 – 8 Απριλίου 1973) ήταν Ισπανός ζωγράφος, χαράκτης, γλύπτης, ποιητής, σκηνογράφος και δραματουργός. Είναι ένας από τους κυριότερους Ισπανούς εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα, συνιδρυτής μαζί με τον Ζωρζ Μπρακ του κυβισμού και με σημαντική συνεισφορά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης. Υπήρξε υποστηρικτής του Κομμουνισμού, καθόλη τη διάρκεια της ζωής του. Από το 1944 ήταν ενταγμένος στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και ήταν αντιφρανκικός.

Πρόκειται για μια ιστορία που μετρά αρκετές δεκαετίας καθώς, ο παλαιοπώλης Luigi Lo Rosso βρήκε τον πίνακα το 1962, πήρε τον τυλιγμένο καμβά στο σπίτι του στην Πομπηία, όπου εκεί κρεμόταν σε ένα φτηνό πλαίσιο στον τοίχο του σαλονιού του για τις επόμενες δεκαετίες. Το πορτρέτο, το οποίο πιστεύεται σήμερα από τους ιδιοκτήτες του ότι είναι μια παραμορφωμένη εικόνα της Ντόρα Μάαρ, μιας Γαλλίδας φωτογράφου και ζωγράφου που ήταν η ερωμένη και η μούσα του Πικάσο, είχε την χαρακτηριστική υπογραφή του διάσημου καλλιτέχνη στην επάνω αριστερή γωνία. Αλλά ο Λο Ρόσο τότε δεν ήξερε ποιος ήταν.

Πολύ αργότερα, όταν ο γιος του, Andrea Lo Rosso, άρχισε να κάνει ερωτήσεις αφού μελέτησε μια εγκυκλοπαίδεια ιστορίας της τέχνης που του είχε δώσει η θεία του, κινήθηκαν υποψίες. Η οικογένεια τελικά ζήτησε τη συμβουλή μιας ομάδας ειδικών. Μετά από χρόνια ερευνών, η Cinzia Altieri, γραφολόγος και μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Ιδρύματος Arcadia, η οποία ασχολείται με τις εκτιμήσεις, τις αποκαταστάσεις και τις αποδόσεις έργων τέχνης, επιβεβαίωσε ότι η υπογραφή στον πίνακα, σήμερα αξίας 6 εκατομμυρίων ευρώ 5μ), ήταν του Πικάσο.

«Αφού έγιναν όλες οι άλλες εξετάσεις του πίνακα, μου δόθηκε δουλειά να μελετήσω την υπογραφή», είπε η Cinzia Altieri στον Guardian. «Το δούλεψα για μήνες, συγκρίνοντάς το με μερικά από τα πρωτότυπα έργα του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η υπογραφή είναι δική του. Δεν υπήρχαν στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι ήταν ψευδές». Ο Πικάσο ήταν συχνός επισκέπτης στο νότιο ιταλικό νησί Κάπρι και ο πίνακας, ο οποίος μοιάζει εντυπωσιακά με το Buste de femme (Dora Maar) του Πικάσο, πιστεύεται ότι δημιουργήθηκε μεταξύ 1930 και 1936.

Ο Lo Rosso πέθανε έκτοτε, αλλά ο γιος του Andrea, τώρα 60, συνέχισε την προσπάθειά του να ανακαλύψει τον καλλιτέχνη πίσω από τον πίνακα. «Ο πατέρας μου ήταν από το Κάπρι και μάζευε σκουπίδια και παλιά αντικείμενα για να τα πουλήσει», είπε. «Βρήκε τον πίνακα πριν καν γεννηθώ και δεν είχε ιδέα ποιος ήταν ο Πικάσο. Καθώς διάβαζα για τα έργα του Πικάσο στην εγκυκλοπαίδεια, κοίταζα τον πίνακα και τον συνέκρινα με την υπογραφή του. Έλεγα στον πατέρα μου ότι ήταν παρόμοια, αλλά δεν καταλάβαινε. Αλλά καθώς μεγάλωνα, συνέχισα να αναρωτιέμαι».

Ο Andrea Lo Rosso είπε ότι υπήρξαν στιγμές που η οικογένεια σκέφτηκε να απαλλαγεί από τον πίνακα. «Η μητέρα μου δεν ήθελε να το κρατήσει, επέμενε να λέει ότι ήταν φρικτό». Ο ίδιος είχε έρθει σε επαφή με το Ίδρυμα Πικάσο στη Μάλαγα αρκετές φορές, αλλά είπε ότι δεν είχε δείξει ενδιαφέρον να εξετάσει τους ισχυρισμούς του, πιστεύοντας ότι ήταν ψευδείς. Το ίδρυμα έχει τον απόλυτο λόγο για την αυθεντικότητα του πίνακα, που βρίσκεται τώρα σε ένα θησαυροφυλάκιο στο Μιλάνο.

Ο Πικάσο, ο οποίος πέθανε το 1973, παρήγαγε περισσότερα από 14.000 έργα και το ίδρυμα λαμβάνει εκατοντάδες μηνύματα την ημέρα από ανθρώπους που ισχυρίζονται ότι έχουν στην κατοχή τους ένα πρωτότυπο. Το Buste de femme (Dora Maar) ζωγραφίστηκε το 1938 και κλάπηκε από το γιοτ ενός Σαουδάραβα σεΐχη το 1999 πριν βρεθεί 20 χρόνια αργότερα. Ο Luca Marcante, πρόεδρος του Ιδρύματος Arcadia, πιστεύει ότι μπορεί να υπάρχουν δύο εκδοχές του έργου. «Θα μπορούσαν να είναι και τα δύο πρωτότυπα», είπε στην εφημερίδα Il Giorno. «Είναι πιθανώς δύο πορτρέτα, όχι ακριβώς τα ίδια, του ίδιου θέματος που ζωγράφισε ο Πικάσο σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές. Ένα είναι σίγουρο: αυτό που βρέθηκε στο Κάπρι και τώρα φυλάσσεται σε θησαυροφυλάκιο στο Μιλάνο είναι αυθεντικό».

Ο Μαρκάντε θα παρουσιάσει τώρα τα στοιχεία στο Ίδρυμα Πικάσο. «Είμαι περίεργος να μάθω τι λένε», είπε ο Λο Ρόσο. «Ήμασταν απλώς μια κανονική οικογένεια και ο στόχος ήταν πάντα να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Δεν μας ενδιαφέρει να βγάλουμε χρήματα από αυτό».

Πηγή: Reader.gr

Τα εκθέματα θα είναι από την πρώτη του επαγγελματική χάραξη το 1904, που θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες στην ιστορία της χαρακτικής και θα φτάνουν μέχρι τα μεταγενέστερα αριστουργήματα της δεκαετίας του 1960, συμπεριλαμβανομένου ενός αξιοσημείωτου σετ εκατοντάδων χαρακτικών, που δημιουργήθηκαν όταν ήταν σχεδόν 87 ετών.

Η Κάθριν Ντοντ, η επιμελήτρια μοντέρνων και σύγχρονων χαρακτικών του Βρετανικού Μουσείου, είπε ότι οι εκτυπώσεις του αποκαλύπτουν «την αμείλικτη δημιουργικότητα και την περιέργειά του και την προθυμία του να βρει νέους τρόπους δημιουργίας εικόνων» και πρόσθεσε: «Είδε τη χαρακτική όχι απλώς ως έναν τρόπο αναπαραγωγής μιας εικόνας, αλλά ως έργο σε χαρτί που δεν μπορούσε να γίνει σε καμβά».

Η έκθεση, με τίτλο «Picasso: Printmaker», θα ανοίξει με την πρώτη του χάραξη ως επαγγελματίας καλλιτέχνης, το «The Frugal Meal» του 1904, μια δυνατή απεικόνιση δύο αδυνατισμένων μορφών.

Η έκθεση θα παρουσιάσει τον μεγαλύτερο αριθμό χαρακτικών από την αξιοσημείωτη Σουίτα 347, που αποκτήθηκε από το Βρετανικό Μουσείο το 2014. Ονομάστηκε από τον αριθμό των φύλλων της, δημιουργήθηκε σε διάστημα επτά μηνών το 1968, σε μια έκρηξη χαρακτικής δραστηριότητας. Η συλλογή χαρακτικών του Πικάσο του Βρετανικού Μουσείου έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια και έγινε η μεγαλύτερη στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περισσότερα από 500 κομμάτια.

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 7 Νοεμβρίου έως τις 30 Μαρτίου 2025.